Nebelzeit

Doak trekkt över d’ Land . . .
 Siet aacht Wääken is Krischoan nu all ünnerwäägens – to Foot ünnerwäägens – van Dörp to Dörp. Aal dat, wat he sien Eegen nöömt, dat hett he in de gröönsche Büdel verwoahrt, de över siene Schullers bummelt.
Siet aacht Wääken hett he nu all mehr keen Dakk över d’ Kopp. Siet aacht Wääken schlöppt he nu all in Buten. Dat Gras steit noch hoch un schier – up d’ Land givt dat noch keen Heubülten in de he sükk schnaas verkruupen kunn.
In de Schüüren bi de Buurnploatzen kann he stilkens nich ünnerkruupen – dor hevvt de Hunnen tüschen Düsterwarden un Mörgenlächte dat Regiment. Un de möächt Frömmden meesttieds gannich good lieden. So een utschmachtigen Landstrieker keeken see denn foaken as wat to frääten an.
Ut een van sien Büksen – twee har he man blods hat – hett een so een Bieter annerletzt de Mors rutreeten. Van dat, wat dorvan blääven is, moakt he sükk nu Plünnen för sien Footen in de Stäävels van Opa Dickermann – wiel de Stäävels hüm een heel Endji to groot sünd.
  Tein Joahr hett he sükk as in d’ Paradeis wäänt – in de ole Zigeunerwoagen – dor achtern in Dikkermanns Tuun – ünner de groode Nöätenboom. De Boom, de elker Haarst dat boagen Woagendakk mit siene Früchten to een lüstich Trummel mook. An de busich Doagen – wenner de Noordwest över d’ Diek störmt keem – un de Nöäten de Oosten munterholln säen. Wenn de istern Füürstää vergnööcht vöör sükk hen-schmüsterde, un mit siene Waarmte de Tabaksblöä drööchte, de an d’ Hüselband ünner de Dekk hungen.
Opa Dikkermann sörch stilkens dorför, dat – wenn dat Haarstdach wuur – een groodet Foor schwaarten Törf ünner de Woagen leech. De veerkantich Törfsoden kunn’n dat gannich verwachten, de knuffige iistern Oaben gleunich to moaken.
Wat hett he sükk hööcht un komodich föölt, in de ole hollten Woagen. De ole Woagen, de Joko vöör tein Joahr dor eenfak stoahn loaten hett, as de Seisenkeerl mit dat schwaarte Tüüchs üm Middennacht bi hüm to Visit keem, un hum in de Ewichkeit hoalt hett.
Sien Frünnd Joko ….. – he kunn gannich särgen, wo laang see sükk all kennden. He gung noch in d’ School, dor wee Joko all jümmers mit Peer un Woagen dör d’ Dörp trukken, üm Kant un Band un Kinnerklöädjis to verkoopen.
Eens Doachs wee he denn in d’ Dörp blääven. Krischoan har sükk wunnert, dat sien Peerd dat överhaupts noch kloarkräägen har, över de Hümpel vöör d’ Dörp wächtokoamen.
As wenn sükk een wat dorbi dorcht har, lüüden jüüst in disse Momang de Klokken van d’ Kaarktoorn her to een Hochtied.
Dat ole Deert vöörn in de Diessel wee blods noch een Schkaa van Peerd. De Knoaken stunn’n as Hoakens in d’ Lücht, an de een de Huut uphungen har. De Rirbens seegen ut as een groodet Waaschkbrett. Joko gung dat nich veel bäter. Man kunn hüm de Sakramenten dör de Bakkschokken pusten – so as Opa Dikkermann dat sää, as he Joko to sehn kreech. He hett de beiden denn eers richtich wäär up Stükken brocht – Joko un sien klöäterich Peerd. De ole „Schindmähre“ nööm Veehannelsmann Jöädenblood Jokos tröe Lisa, de he glieks to Peerfleesch moaken wullt har.
Achtein Sömmers – un netsoveel Winters har see Jokos Huus up Trabb hollen – un denn sowat.
In Hannes Dikkermanns Appeltuun is see denn to’n letzden Moal utspaant wurden. Veer Joahr hett see sükk in d’ Gröönland ünner de Appelbööm noch hööcht. Een Wääk vöör Joko is see vöör tein Joahr de Padd in d’ Hääven vöörrut goahn – denn dor sünd see nu liekers wäär binanner – de Twee.
  Wo is de tröe Lisa dat woll ankoamen – so oahn hollten Läer up de moager Knoaken? Dat ok all moal de Hoar wächschüürde, wenner Joko keen Schmoalt har, üm de Reems dormit intoschmeeren. Foaken genooch wee een drööch Knüven Brot an d’ Dach för de beiden dat eenzige Foor wäst.
Hannes Dikkermann hett de beiden denn oahn to froagen bi sükk upnoahmen. Opa Dikkermann – de meesten Lüü in d’ Dörp hullen hum för kopplastich, wiel he so een Volk bi sükk logeern leet. So een Volk, dat sükk överall blossich veeruntwintich Stünnens uphollen drüff – irgendwons dor buten vöör de Dörpen.
So een Volk, vöör dat man de Waaschk van d’ Lienen hoalen muß. Man wuß doch, wat dat för Minschen weesen – disse düsterklöärigen Bloodföötlöpers.
Bäedeln – un bi de Dörn lang de Lüü bedreegen – wat anners kunnen de doch nich.
Ochjoa – woahrsärgen un in de Steerns kieken, dat kunnen de Wiever mit dat schwaarte Hoar un de gleunigen Oogen ok noch.
Vöörsehn schull man sükk vöör dat Volk – de Dören un Fensters up Schlött hollen. Mennicheen, de keen Dören mit Schlött har, de dee sien Huus tospiekern, wenn een van de Kinners dör d’ Dörp reep: „De Zigeuners koamt!“.
Un so een Volk geev de ole Kerl bi sükk Bott. Schwienkroam säen de Lüü in d’ Dörp – un am luudsten jüüst de, de dat nödich harn.
De Börchmester stüür denn ok, glieks as de veeruntwintich Stünn’ns ovlopen weesen, de Schkandarm noa Dikkermann hen, üm Joko un sien klöäterich Peerd un Woagen ut dat Dörp to wiesen. De veeruntwintich Stünnens „Kaiserruhe“, de elker Kuntrei disse Foahrenslüü günnen muß.
So har de ole Willem dor in Potsdam dat vöör laang Tieden eenmoal to Papier brocht.
Opa Dikkermann har ünner de Bössel an Siebo Rüstmann sien kantigen Schkandarmskopp denn glieks een van sien dikke Zigaarn stoppt, un hüm oahn Doon noa de Börchmester trüchstüürt. De Gemeendroat schull sükk woagen, Joko ut dat Dörp brengen to loaten – he – Hannes Dikkermann – wüür sien Aarmenhülp an de Gemeente wächfallen loaten. Fiefhunnerd gülden Doalers – he räken jümmers noch in Doalers, liekers de „Reichsmark“ tüschentieds de Moagersüük ovlächt har – trüllerten ut sien Pinunsenschkapp elker Joahr in de Gemeendbüdel.
Denn oahn de Aarmenhülp van Hannes Dikkermann harn de Buurn un de Kooplüü in d’ Kuntrei de Schmachtlieders in d’ rundum an d’ Hals hat.
Ok dat har de ole Willem vöör een Riich van Joahren fastlächt. Dat wee noch Gesetz – ok wenn de knustige keunigliche Potsdamer Striedhammel sied nägenteinachtein bi sien Verwandschkupp – dor bi de Keunigin Wilhelminoa – in d’ schulige Oranjeland hukel.
  Dat gröttste Huus in d’ Dörp – de ole Föätenschmää – wee to een Aarmenhuus ümboot worden. Mennich Joahren noadem de letzde Föätenmoaker – „Böttcher“ sääen de Minschen in Düütschland buten de oostfreeschke Grens – mit Sakk un Pakk wächtrukken wee. Dreehunnerd Joahren lang harn de Dikkermanns bestich hollten Föäten langs de Woaterskant för Herings, för Ölich, för Schmoalt un för Soalt leevert.
Füfftich Föätenmoakers weesen in goode Tieden Dach för Dach ünner dat gewaltige Reitdakk togaang wäst. De groode Kaark dor tägenan kennde dat all gannich anners. Van schmörgens in d’ Schummern bit Oabends in Düstern gielden de Soagen un kawammsten de Hoamers. Foaken seech man dat Lucht van de Schienfatten bit noa Middennacht blenkern. Dat klung as Suldoaten-trummeln, wenn dat Iisen in de schwielich Mannslüüfüüsten dat blikkern Band över de Tünnen dreev.
Bit denn een tiedlang moal een Dikkermannboas vergääten har, in d’ Land to kieken. Wiel he to sien Tied to fosst mit Genever un lichtvardige Froolüü togaang wäst is. He har nich de groode „Fabrik“ in d’ Noaberkuntrei wassen sehn. De „Fabrik“ mit de neemoodschen Dampkädels as Haart van de Maschinen dor ümto – de „Fabrik, in de Mannslüü, de niks anners läert harn, un Froonslüü un Kinner, de niks anners kunnen, för een Schäät van de Doalers, de sien Föätenmoakers kräägen, teinmoal sovöäl Tünnen an een Dach tosoamenklüterten, as sien Handwaarkers in een Wääk kloarkreegen un ovleeverten.
So keem dat mit de Tied, as dat koamen muß – een Fuust har de letzde Tünnreifen över dat letzde Fatt drääven – dat letzde Spundlokk wee verpikkt, un dat Füür to’n Föäten utbrann’n wee utgoahn. Heel saacht wuur dat in dat groode Huus. De Schieven in de Fensterlokken wurden spoakerk – de Dören bleeven up d’ Schlött – un de Spinnkers, Fleddermüüs un Voagels trukken dor in.
För över twee Minschenöller full dat Huus in Schloap – net as bi Dornröschen in Grimms Vertellereen. Bit Hannes Dikkermann – in de Riech van de Hannelslüü mit disse groode Noam de söbente – een Aarmenhuus dorut moakt hett. Dat wee för dat heele Dörp wat heel Nees wäst. Sowat har dat in d’ Land noch nich gääven. De Minschen in dat Rundum üm de Kaark twiefelden denn ok an Hannes Dikkermann sien Küän. De meesten van de Dörpslüü stunnen achter de Dören un luurden up de Dach, an de Hannes Dikkermann mit noakend Mors langs de Kaark brägenklöäterich achter sien verlüstichgoahn Denken anleep.
  Dat Begriepen, wo riek de knüsterige Junggesäel wüggelk wee – dat hett bi de Dörpers een büld Tied un noch mehr Belääven brukt.
As de Tieden leeger wuurden, un de ole Dörpkrooch – as Krööger Knappsakk sien Goldgruuv har moal een de Utschank beteekend – tomoal Stöähn bruks, un Hannes Dikkermann de Stöähnpoahl sett’d hett, dor is dat noch nümms ingoahn.
De Tied wee man jüüst een halv Joahr öller worden, as Schimmelpennings Kolonioalwoarenloaden düchdich anfung to hoosten. Oahn Hannes Dikkermann sien Böstwikkels ut Doalerschiens wee de Klüterloaden över kört ov lang to een dodet Huus worden. Dor hevvt de Dörpslüü dat ok noch nich begrääpen. Eers as de Möller Windscheef heesterk an to knücheln fung – un de Flöägels van sien Möälen nich mehr so gliemich dör de Lücht flutterden – dor gung de Minschen in d’ Dörp een Lucht up. Dor seegen de eersten Hannes Dikkermann sien Schienfatthannen lüchten.
De Kösten för de neeän Seils fungen näämich all an, de Möälensteert antognaueln. Hannes Dikkermann hett de franterich Drievers van d’ Spoarkass denn flink de Tannen trukken. Dat de Drööchte in d’ Sömmer keen Frücht brocht har, kunn man doch de Möller nich in d’ Bankbook schrieven. De Teinde – de he för d’ Moalen kreech, seech denn för d’ Joahr ok eder so ut as de Schkabellnskoppen tüschen de Kaarsenbööm, de de Vöägels wächjoagen schullen.© ee 

Ewald Eden

Über https://christinvonmargenburg.wordpress.com/https://christinvonmargenburg.wordpress.com/"In einem Augenblick gewährt die Liebe, was Mühen kaum in langer Zeit erreicht." Johann Wolfgang von Goethe