Schrievhuus- Poesie- Erzählungen 7

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

De ole Seefoahrtsschool in Timmel . . .

Timmel stunn up d‘ Toafelblikk –
an d‘ Böschung dor bi d‘ Stiekelwier,
’n büld Koien ümto – woll füfftich Stükk –
wat sächt mi dat – wor sünd wi hier?

Dör d‘ heele Bus floog’n hunnerd Froagen –
aal harns de Hüüs blods in d‘ Kiwii,
wat do wi hier – un dröft wi d‘ woagen –
givt dat hier Tee un Kook dorbi?

De Jank up Koffi Tee un Koken
kreech överdüür – hier hollt wi still –
Cloas sää, ikk moot ok eers een rooken,
un jeden deit dat, wat he will.

De Onibus up Schlach blivt stoahn –

Jan de hett een Huus in d‘ Luur,
dor loat d‘ us man noa binn’n goahn –
dat Sitten faalt us joa nich stuur.
Aal stobens mit Gefleut noa binn’n –

an d‘ Schild vöörbi mit
„Seefoahrtsschool“,
jeden kunn sien Stää woll finn’n –
jeden kreech sien eegen Stohl.

Moi Tied to schnötern un to schnakken –
Schrievers keem’n ok to Word,
fliedich Hann’n har’n Koken bakk’n –
de Tied wee liekers veels to kort.

Musik leep rundum dör de Riegen –
för elk un een wee wat in d‘ Pott,
van Nadin kunn man genooch nich krieg’n –
see sung moal saacht – un moal heel flott.

De Stünn’ns floog’n veelsto flink noa achtern
man muß joa wäär noa Huus anto,
in Onibus ween aal an jachtern –
un danken luut för dat Gedoo.

©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

De ole Krooch . . .

So richtich ole Krööch, de mutts vandoach söken. Ikk do dat geern – blods mennichmoal bün ikk rein an vertwiefeln, wenn ikk denk ikk hevv een funn’n – moak de Döör oapen – twee Trää noa binn’n – un ikk stoa in so’n neemodschen Interiör. Krööch oahn Seel – nich een Oamen van Geschicht – van dat vergoahne Lääven, dat sükk in disse Dörpshaarten ovspeelt hett. In dat lütt Jewerlänsch Kuntrei Wiefels – dat is all ’n poar Joahr her – dor har sükk so’n Hillichdom noch holln. De Krooch har een sinnigen Noam. “ Gaststätte zur Erholung“ stunn in grode Bookstoaven över de Ingangsdör. Verhoaln kunn sükk dor wüggelk Seel un Liev. Een Meter achter d‘ Huusmüür leepen de Gleisen van d‘ Boahn noa Harlesiel. Bi d‘ Strullern up d‘ Pissoar drüffst nich mit Aarms ut d‘ Fenster langn – denn harst de Zuch to foaten. De Krööger sää jümmer: Wi hevvt dat eenzige Schiethuus mit Gleisanschluß. Överhaupt – de Krööger. He wen Orignoal as he in d‘ Book steit. Us Unkel Fidi – Buscher heet he mit Huusnoam – bruks blods vertelln un de Froolüü harn natte Büksen. Wenn ik dat moal verglieken do – so’n neemodschen Animatör lett as een Kieler Sprott, de sükk tägen een fetten Bükkling lächt. Unkel Fidi leech de Musik in d‘ Blood – statt up een Schnuller hett he as Lütt woll all up een Vigelinboagen rümgnauelt. Sien Geich de kunn blaarn – un up de Klimperkassen van Klaveer, dat in de Ekk stunn, wee he netso in Huus as in sien Puustmusik – wenn he de ole Mundörgel ut sien Büksentaasch trook un ansett to bloasen. So richtich belääven kunns dat, wenn d‘ up Fieroabend doalgung – ’n Stünn’n vöör Middennacht ov so. Well üm disse Tied noch vöör d‘ Tresen seet, de luur dorup. So as Sönndachs in d‘ Kaark – wenn man up de Paster sien “ Amen“ tööft. De heele Dach ween Unkel Fritz un siene Froo up d‘ Been’n – nie seech man hör moal sitten. Oaber oabends – Klokk elben – greep Unkel Fidi sükk een van de hochbeenigen Stoolen van vöör d‘ Beerhoahn, un klauter dorup. Bevöör dat denn komodich wuur, keem eers de Ansproak an sien Froo : “ Nu goah du man all to Bäed, Tant Heeti“ – he sää to sien Froo Tant Heeti, wi hevvt ni niks anners van hum hört – “ nu word dat hier näämich ’n bäten Schwiensch.“ Man kann sükk dor joa ’n büld ünner vöörstelln – nänä – so wee dat nich – wat ji denken, dat köänt ji vandoach eder in’n Kiekkassen sehn. Dat wee för hüm woll de eenzige Oart, sien Froo noa een langn Waarkeldach van d‘ Been’n ovtokriegen – denn Schwienkroam – dat sää see jümmers – kunn Tant Heeti up d‘ Dod nich lieden. Ovwoll – foaken genooch stunn see noch ’n tiedlang acher d‘ Köäkendör to luustern, wat dor figelinsch to hörn geev. ’n roden Klöär bruks dor oaber nümms bi kriegn. Dorför wee Unkel Fritz een vöälsto patenten Kierl. Wenner hüm well moal so achternrüm frooch, wovöäl Schlukken de een ov anner sükk günnt har, sää he salomonisch : Dat ween woll so twee bit fiefuntwintich Stükk. Dat Froagen wee denn meest doan.

An een grieseligen Haarstdach stunn moal so’n schniegeligen, stadtlüftigen jungen Fend in d‘ Gaststuuw – man kunn hüm dat herkoam’n anfööln – un frooch in dat versammelde Rundum : “ Kennen sie Jesus ?“ Nümms anter hüm – aal keekens Unkel Fidi an – un denn keem de denkwürdige Spröäk, de vandoach noch dör d‘ Jewerland löpt : „Nä, de käen ikk nich – oaber he mach mi woll kenn’n – denn Fritz Buscher, de käent joa een büld Lüü!“ Kiek – un dat meen ikk, wenn ikk säch: Nich een Oahmen van Geschicht löpt dör de neemodschen Krööch. Well dat anners weet, de kann mi dat geern beliekteeken.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

De Tuur noa Tüschenoahn . . .

Oach Gott – nu ween wi doch in Tüschenoahn

hevvt van de Wels niks hört un sehn

wo is jo dat denn blods ovgoahn

froacht mi een mit ’n holten Been

Oach Herr – wat hevvt wi us bekäken

’n büld Minschen leepen dor in Drufeln

twee Hunn’n ween dor ok an bläken

bi een Froominsch up’n Aarm to schnufeln

Man har us sächt, dor is d‘ heel moi

’n Bääker Koffi för fief Mark

’n Broatwurst – de wee netso toii

as Köster Schmitt bi us in d‘ Kaark

Stünn’nslang gung dat Gerutter

van so’n blikkern Wehrmachsvöägel

van boaben full dat as Geflutter

ikk doarch wi harn all Kipkopköägel

’n twintich Markschien mutts henlärgen

wullt du an dat Gedrüüs vöörbi

ikk kann di blods dat eene särgen

Frünnelk weesen is nich dorbi

Dat moots woll extroa noch betoaln

Wenn d’ sowat överhaupts dor givt

man kann sükk bäter noch verhoaln

wenn eenfach man in Huus doch blivt

Mach wääsen, dat annern anners kieken

ikk hevv niks spöört wat mi gefull

nu will dat ganze ikk bedieken

ann’s arger ikk mi noch as dull©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Rägendroapen . . .

In us Noaberkuntrei steit an d‘ Kanoal een wunnerboaret Boowark ut Frollein Marias Tieden – eelich sünd dat blossich de Resten van dat ole Vöörwaark, de dor so moi in d‘ Land stoaht. Dat Buurnhuus – wat up de Warft dortägenan licht – is in loatere Joahrn upsett wuurn. Dat Waark wee as Domänengood an een Buur verhüürt.

In lange un sture Doagen ween dat stollte Ploatzen – oaber as dat so goahn is mit Buurn un Land in us neeflüchtige Tied – dat Utkoamen wuur jümmers leeger. Well sükk nich för de Masse verbuugen leet, de kunn bold up sien Hoff verschmachten.

Un so is ok disse Domäne as Stoatsgrund utmustert un verköfft word’n. Dat geev in Ollnbörch ov Hannower joa wäär Pinun-sen för de een ov anner neeä Stoatskarosse.

De Amtsperson’n hevvt joa wiers nödiger, dat man hör mit ’n blengerigen Steern up veer Röä dör de Gägend krüdelt – as so’n poar schmachtich Landlüü een Lääven oahn Nod. Liekers – de Domäne har een neeän Eegendöömer un wee joa nu keen Domäne mehr.

Van de ole Pächtersfamili stunn de Dochter noch in d‘ Lääven. See har dor jümmers noch hör to Huus. Dat ganze Bild wee een Eiland to’n verpusten – een Paradies in een wöösten Welt. Mit’n lüütjien Teestuuv för de Minschen, de vöörbi keemen – mit een büld bunte Vöägels buten, in alle Grött’n un Klöären.

De neeä Eegendöömer har oaber ’n büld Frünn’n, de aal scharp up dissen blanken Steen ween. So is denn ’n Brett upstäelt wuurn – un dat ganze to Papier updeelt word’n. De

een kreech de grode Schüür – üm irgendeen Spiegöäkenkroam uttostelln – in de Burseldeel wuur een ole Schmää inricht, un de lüütji Teestuuv bleev bi de Pächtersdochter. Bi de neeä Eegendöömer in d‘ Kantor seeten ok woll Lüü, de keen Middelschott in d‘ Nöäs harn.

Wo anners will man sükk verkloarn, dat see in de groode Schüür över de Utstellung een düüret Teltdakk intrekken leeten. Nu kladdert dat rötterige Schüürdakk stilkens up dat Telt. Een Minsch mit Bott för Denken in d‘ Kopp har wiers för de Doalers dat Schüürdakk in Richt setten loaten. As ik all sächt hevv – dat fäälend Middelschott in d‘ Nöäs.

So – ov hoast so sücht dat ok bi dat Teestuuvendakk ut. Annerletzt seeten een poar Froolüü van d‘ Landvolkvereen bi Koffje un Koken wat to beschnakken. Doran köänt ji sehn, dat de Pächtersdochter weltlüftich is – in de Teestuuv givt dat ok Koffje. Minnoa Südhoff moal jüüst mit bunte Wöör Biller van Rägen up een drööget Land – up hör letzde Reis wee see in d‘ Sudoan wäst – as dat buten mit een gewaltigen Dönnerschlach anfung to geeten. As ut Emmers full dat Woater van boaben doal. Man stäel sükk de witte Koffidisch vöör – de bruunschwaart Koffje in dat düüre Porzelloan – un van de Dekk drüppelt dat Woater in de Taasen. Nümms wuss ov dat Malör so richtich wat to särgen – blossich Minnoa Südhoff – de har moal wäär aal in d‘ Grääp. Kiek – sächt see – nu köänt ji de Ungerechtichkeit in d‘ Welt sehn – in d‘ Sudoan verdrööcht de Natur – un hier strullt de Herrgott us all in d‘ Koffje!©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Noa Tüschenoan . . .

Juchhei – wat flooch dat Land vöörbi –

nu gungt noa Tüschenoahn,

de heele Spoar un Boo dorbi –

aal seetens up de Boahn.

In Rostrup – dor an d‘ Binn’nmeer –

dor geev dat wat to sehn,

de Goardenschoo gung rein tokeer –

dor bruks man duusend Been.

Up d‘ Bus stunn grod in Blau up bunt –

Hans Mewes ut Hoosiel,

in d‘ Bus dor gung dat düchdich rund –

nümms dorch an Langewiel.

Un Monikoa – de goode Seel‘ –

Froo Oelrichs hett een sächt,

de har Geschenken mit un Speel –

un mook dat jeden recht.

In Wittenheim – bi Famili Bohr –

geev d‘ Koffi,Tee un Kook,

dat höögen full nu wiers nich schwoar –

un jedeneen dat düchdich schmook.

Een Kerl de gung van Disch to Disch –

lääs ut sien Book wat vöör,

dat holl de Lüü hör Denken frisch –

un sörch för roden Klöör.

So is de Dach denn flink vergoan –

in Waddward’n seegen wi us wäär,

denn steit Rolando up de Ploan –

un moakt för us Plesäär.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Ach, Opa Piep …

Mareike is een lütjet Wicht van söben Joahr. See woahnt mit hör Öllern in Westfoalen. In een heel groode Stadt.

Hör Voader is as jungen Kierl van to Huus wächgoahn. In dat fiefhüsen Dörp in Oostfreesland geev dat keen Aarbeit för hüm. In d’ Köählenpott har he glieks Aarbeit funn’n.

Dat wee man noch keen Joahr in d’ Land goahn, dor har he ok een Deern an sien Siet.

De beiden verstunn’n sükk good, un hevvt denn över d’ Joahr freet. Noa een lütten Sett wee Mareike dor. Nu har he joa eelich aal, wat he sükk wünschen kunn.

Blossich een – dat fääl hüm denn doch. He har üm sükk to keen een, mit de he Platt schnakken kunn. Doarüm wee he foaken ganz trurich.

Wenn he denn mit sien lütt Mareike alleen wee, vertell he hör up platt jümmer Geschichten.

Geschichten van to Huus. Geschichten van de See un Geschichten ut siene Kinnertied. He de dat jümmers so, dat dat nümms anners hör.

Mareikes Moder wee dat näämich gannich so recht. In dat anner Düütschland wee see geboren, un kunn mit dat freeschke Platt nich so recht wat anfangen.

See is dor moal över to koamen, as Voader mit hör platt proot – un hett sükk düchdich upräächt över disset ‚Kauderwelsch’ – so har see sükk utdrückt.

Van Stünds an hett hör Voader jümmer eers lustert ov he mit hör allen wee.

Van hör eersdet Woord an kunn Mareike netso good Platt as Hochdüütsch schnakken.

Hör Moder hett sükk denn dormit ovfunn’n – man – blied wee see wiers nich.

De moiste Tied wee, wenn hör Voader Urlaub har. Denn wur dat Auto bit an d’ Dakk full Kroameree pakkt – un los gung dat, noa Nörden to. Mit jeder Kilometer wuur dat Land wieder, wuurn de Koien grötter un de Wind busiger.

Wenn see denn up d’ letzt noa de Diekstroat hen dreiden, jachter see so luut, dat Opa Piep dat all in Huus hörn kunn.

An disse Wäken denkt see, wenn see oabends nich inschloapen kann. Ach – Opa Piep, weest du doch man hier un kunns mi wat vertelln. See geit joa nu all noa d’ School.

Letzt Joahr in de Ferien muß Mama unbedingt noa Mallorca – de Noabers ween dor all tein moal wäst. Tein moal Mallorca – oaber noch nich eenmoal an d’ Diek – bi Opa Piep.

Dat lütji Huus mit dat Reitdakk dukel sükk achter de Diek as Robert – hör lütji Dackel – in sien Körf. Wenn de Sünn noch mit een half Ooch över d’ Diek keek, wee Bäedgoahnstied.

Ünner dat wulkendikke Bäedtüchs in de Butz kunn man hör hoast nich mehr sehn. Opa Piep seet denn bi hör up de Bäedschottskant un vertell van Indioaners un Chinesen, van Eskimos un van heel schwaarte Minschen in Oafrika. De har he aal besöcht mit sien grodet Schkipp.

An de hoogen Masten seeten woll hunnerd Seils. Dat ween aal sien Seils. De har he sülvst neit – mit sien groode faste Hannen. Seilsmoaker wee Opa Piep wäst – Takler heißt das auf hochdeutsch – har Moder hör annerletzt torecht stödt.

Wenn Opa Piep in sien Element wee, denn kunn see de Pickpott rüken – denn seech see de Bulgen över dat Vörschipp dönnern un flooch mit de Masten dör de Wulken. See hör de Jan Maat fleuten un de Kla-bautermann klabautern.

See suus mit de Moses dör de Brassen un klunker in de Smutje siene Potten. Mirden up de Seereis fungen hör de Oogen an to blenkern, un see schleep in. Mörgen gung de Reis wieder. Bliedheit leech up Mareikes fiened Gesicht. Mörgen – Opa Piep – Mörgen.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Anner Tieden …

Wenn ikk doröver noadenk, wat de Minschen van-doach för een Upstand moaken üm dat „Gesunne Lääven“.

Koppschüdden is dat minnste, wat mi ankummt

Wo is us dat eelich ovgoahn? Oahn Hormonpillkers un Vitaminbigoaven.

Weeten ji dat noch, de ji all ‘n bäten langer up de Eer togaang sünd? Ikk kann mi noch heel good dor an besinnen.

Wat geev dat moiers, as noa so’n richtigen Sömmer-rägen up d’ Wäch to sitten, un in de Woaterpooln to speeln.

Dat wee eers good, wenn de Schmeer us bit in d’ Hoar seet.

In Schnuut un Pans hevvt wi ok säker mennich Schlach Schietkroam kräägen. Doch wi harn sovöäl Kumpaneen Sükenschandarms in us Blood, dat de hoast jede Schlacht wunnen hevvt.

Wenn us een sächt har, dat lütji Minsch hett een Allergie – wüggelk, wi harn eers froagen mußt, wat dat is.

Een Deel van de Öllern har us dor säker ganz keen Antern up gääven kunnt.

Vandoach weeten de Kinners all foaker, wat een Allergie is, bevöör see Moder un Voader särgen köänt.

Un dat, wiel see hör hevvt.

Bi dat Word „Abwehrkräfte“ denken de meesten toeers an d’ Militär – an Bomben un Raketen.

An de Hülpslüü in us Binnerst word hoast gannich nich mehr dorcht.

Wenn Deerten an us vöörbi gungen, stunn doch nümms achter us, de glieks utgielen dee, un us dor wächreet.

Wo foaken leegen Peerappels up d’ Stroat – un Hunn’n un Katten ween liekers stiäl üm us to.

Bi us keem denn woll vöör, dat wi Würms harn.

Man – wi kreegen een reschkoapen „Wurmkur“ van us Huusdokter, un denn wee dat wäär good. Kinnersüken mussen wi utlääven – denn ween wi dormit dör. Un us Sükenschandarms harn wär Toloop kräägen.

Tägen Süken un anner schwoar Geböör, an dat man dod goahn kunn, wurn wi joa impft. Dat is anners woll nich in Grääp to kriegen.

Dor moot man vandoach Robert Koch un sien Kolleechen woll noch dankboar för wääsen.

Dat Äten – dat is joa ok so’n Book för sükk.

Wat bi us up de Disch keem, har nich de sterile Wäch achter sükk. Nää – dat wee dör sovöäl Hannen goahn, de kunn man nich tellen. Allstoveel keem joa liekers nich van d’ Koopmann an frischk Soaken. Dat meeste hung an d‘ Böän – ov keem jüüst ut de Tuun.

Wo wee dat denn mit dat Wassen un groodworden?

Wi mussen boaben düchtich wat rinkriegen – dat wi ok gereuden. Een Deel dorvan keem oaber joa ünnern wäär rut. Dat gung in dat Plumpsklo. Van dat Plumpsklo leep dat in d‘ Jauchbakk.

An irgendeen moien Haarstdach keem dat ut d‘ Jauchbakk in d‘ Tuun. Dor wur dat aal moi dörspitt un ünnergroaben.

In d‘ Vöörjoahr wuurn de Planten doarinsett. De wurn grood un stävich – un wi harn wär genooch to äten, dat wi gesund blääven.

Wat meen’n ji, wat dor Milljon’n ‚Fäkalbakterien’ in de Runnen lopen sünd.

Över de „Hygiene“ kunn man joa liekers Bökers schrieven.

Ikk will dat man gannich so breet moaken. Wenn wi „mussen“, gung’n wi achtern in d‘ Schüür in dat lütji Hukk an d’ Ennen van d’ Koogroop.

Ton Strull’n bruksen wi Jungs joa blossich us lütten Zappedeus ut de Bükspiep friemeln, un us irgendwons henstellen wor de Wind nich jüüst van vöörn keem – van wägen de natten Been.

Wichters ween ok dor joa all so’n bäten benoa-deeliicht.

Un nu moal eerlich – aal ji Lüü!

Bi us in d‘ School – an d‘ Müür van dat „00“ – stunn woll up een Toafel:

„Nach dem Pinkeln, vor dem Essen – Händewaschen nicht vergessen!“

Oaber well – besünners van de „Knaben“ – hett sük woll doaran holln?

Hann’nwaschen – wi mooten dat joa jüüst nich vertelln, – geev dat doch meest blods eenmoal an d‘ Dach. Bevöör wi in d’ Nüst kropen.

Un wenn wi Jungs dat henkrägen, wur ok dat noch „vergäten“

Dor is domoals niks över schrääven worden. Keen Bladdjikeerl hett dor „Test der Woche“ van moakt.

Is us domoals villicht een büld Uprägung dör de Nöäs goahn?

Ikk mach gannich „Rückschritt“ denken un schrie-ven – oaber een bäten Besinnung wür us aal heel good doon.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Ännert hett sükk niks . . .

De Süen gluum man noch jüüst mit een Ooch över d‘ Meerhuuser Busch wäch – see har all so halfwächs adschüß sächt – un wull nu Harm Büscher woll dat Lucht utdrei’n. Harm wee de heele Dach achter d‘ Plooch anloopen – sien Drinkensbuddel klöäter all sied dree Stünn’ns leech an de Ploochiisens. Sien Been’n kunn he bold nich mehr uptillen – oaber noa Huus trukk hüm vanoabend ok niks. Tüschen hüm un sien Övernoaber – mit de hee eelich bestich kunn – wee irgend wat verdwarß – ov bäter Hiemoa, sien Olsch de dreev wat üm. Dat gung woll üm Appels an d‘ Pluumenboom – över dee see sükk mit de Noabersch nich eens worden kunn. Nu leech see hüm stiäl in d‘ Oorn, he schull doch dorför sörgen, dat see hör Recht kriegen wüür. Dorbi wee he mehr een weltlöpigen Minsch, de eder moal mit d‘ Ooch kniepen dee as losbölken. Dat har he Hiemoa oaber in dartich Joahr nich bibuugen kunnt. See meen jümmers, du givst vöälsto flink noa. Us kunn dat anners een büld bäter goahn. Kiek blossich Gerd Dierks sien Olsch an. De hett sükk güstern bi Koopmann Botterschmeer twee neeä Kiddelschuden köfft. De weet wat see an hör Kerl hett. Gerd Dierks hannel mit Maschin’n. De Schmää har he van sien Opa arft. Dat tingeln un kloppen mit d‘ Hoamer har he glieks togääven. Mit Lüü beschnakken keemen mehr Pinunsen rin. Nu – wor bold överall elektrisch wee, kunn man mit Maschin’n all een büld moaken. Dat Melken to’n Bispill – sää he – gung vöäl flinker. Harm har annerletzt moal up d‘ Domäne dorbi tokeeken. Joaman – noamelken mußen see doch noch mit d‘ Hand. Oaber dor har Gerd Dierks niks van sächt, as he Trientje Roabensteen een Melk-maschin verköfft hett. Dat dee ok wiers nich nödich – meen he, as Harm hüm dorup anstödt hett – Trientje hett mi joa hör eenzich Koo in Zoahlung gääven. Harm hett joa woll nich studeert – oaber dat seet hüm denn doch hoch. Wat wull Trientje denn mit de Melkmaschin anfangen? Villich melkt see sükk sülvst – har Gerd blods grient. Nu nööch Hiemoa stoadich, he schull doch de Soak mit de Appelpluumen liekbuugen. Termin bi Avcoat Penn-schriever har see ok all ovmoakt. Hiemoa luur noch up hüm, as he noa Huus henkeem. Ikk wull di blods särgen – mörgen froo brukst nich eers up d‘ Land goahn – üm nägen mooten wi bi Pennschriever wääsen. Dat nütz nu niks mehr – annern mörgen seeten see beid in de Avcoatenstuuv. De Rechts-bistand hör sükk de Geschicht mit een heel wichtich Gesiächt an. „Hhmm – jojo – hevvt see een Huus?“ – wee denn de eerste Froach. „Joa – joa – dat hevvt wi jüüst sied dree Moand ovbetoalt.“ Hiemoa de de Avcoat stollt Bescheed. Pennschriever sett sükk goaelk in sien groden Schrievdischstool trecht – schoof gedürich amtlich Papiern hen un her – deen Harm een dikken Zigaar an – look nochmoal örnlich an sien Brandknoaken – un sää so richtich deep ut sien Böst – „denn schöäld wi dat woll kriegen“. Dormit ween Harm un Hiemoa ok allwäär buten. „Kiek“ sää Hiemoa buten to Harm – „is doch good dat ikk nich noaloaten hevv – wenn d‘ noa di goahn wee, harn wi up de Appelpluumen schääten.“ Schieten mussen see denn up de Appelpluumn van d‘ Joahr un in Tokunft – een Joahr loater hör dat jüüst ovbetoahlte Huus Avcoat Pennschriever – un dat Recht wee up de anner Kant.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Wenn een Minsch sükk schlauer dünkt . . .

. . . ov kanns ok särgen anschääten!

Wat so in lange Nachten ut mien Pennholler löpt, is mennichmoal nich as Vöörbild to begriepen – is oaber liekers meist woahr. Een bit fief Book-stoavens mach ikk villicht moal dorbi doon – wi sünd joa aal mitnanner keen Wittflüchter. Möächt wi ok tiedwies an de Vöörschriften rümboagen hemm’n – meest hevvt wi up us eegen Oart liekricht, wat Paragroafenschoosters in Kreiulen fastspiekern un dat för rechtens verkoopen. So ok in de Tüschen-weertschkuppswunnertied mirden de szäsztiger Joahren – as de Smuut mit de dikk Zigaar – us Weertschkuppsminister Ludwich Erhardt – denn ollen Foahrman ut Rhöndörp ovlööst hett – in de Meen’n, he kunn netso een goden Stüürmann wääsen as de ole Konroad – is joa ok liekers glieks in d‘ Büx goahn – as wenn een goden Schooster van d‘ Schoosterbukk in d‘ Bakkstuuv wesselt. Wi hevvt dat jederfalls good föölen kunnt – denn de Hüüsboeree hung dor gewaltich bi doal – us schmachtich Pans har sükk dat ok annoamen – de Kneebuchten ween foaken sien Höcht. Wenn wi Schwaartaarbeit kriegen kunn’n greepen wi natürlich to. Hoho – hör ikk van irgendwons een Wiesfinger in d‘ Lücht goahn – Schmarotzer – ikk mach jo beruhigen – sovöäl Pinunsen, dat wi de mit schwaart Kuffers noa Liechtensteen brengen mussen – so as de Paragroafenschoosters vandoach – sünd dor nie nich bi rümkoamen. Dat reich jüüst, dat wi de Kopp över Woater hollen kunnen. De Rieken up d‘ anner Sied van d‘ Richel – dor wor dat Gras hoch un fett stunn – leeten us ov un to för sükk knoien. Dat betoalen wee foaken leech – oaber wat wullt du doon, wenn son Schoojakk di blods een Deel van dat givt, wat vördem ovschnakkt is. Fretts dat in di rin – satt wors dor oaber wiers nich van – krist höächstens krüllern in d‘ Buuk. Bit up eenmoal. Een heel figelinsch Froominsch har us anhüürt, wat för hör to doon. Hör Keerl wee körtens eers dodblääven un har hör een Gewaltsbarch Geld achterloaten. Dat Gedoo wee doan un Bliedheit leech up hör Gesicht – un anners keem dor nix. Us Verdennst bleev in hör Knipke.

Wi kunnen dat joa inkloagen meen see – un dormit basta. Nu stunn in us Riech oaber Fips. Fips de wee in sien Lääven dör sovöäl deep Lokken kroapen – ehrfürtich wee he blods noch för sien Herrgott. De wuß denn, wo man mit sowat ümgeit. De Olsch har up d‘ Warft een Foahrtüüchs stoan – moi witt, mit een dreetakken Steern un een gleunich rodet Stoffdakk.

In d‘ Papieren stunn: Tweehunnerdtachentich es ell. Veertein Doach wee de Koar oald – dor kunns noch de Stuttgarter Lücht in rüken. De Sünn wee man net achter d‘ Hüüs ovszakkt – de rieke Wittfruu stunn achter d‘ Huus up hör moi nee Terasse, un hööch sükk mit een Glas franzöösch Sabbelwoater in d’ Füüsten över dat gelungen Geschäft, as us Fips an d‘ Vöörkant van d‘ Huus dör de Dannen schleek. Achtern ballerden de Schampuskörken un vöörn drüppel heel sinnich ut een fiefuntwintich Liter Fatt bruunschen Quastteer un verdeel sükk över de Karosse. Wi muchen us in us moroalfasten Karakter joa gannich utmoalen, wat up us doal keem – oaber nix keem van dat. Wi kreegen us Priis up Mark un Penning up de Disch tellt – un boaben up keem noch een Kist mit olen Kunjakk.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Appelmost in d’ Küssen . . .

De Waarmte de up Stünn’ns bi us dat Land to foaten hollt, un hör Krüüzpien harn us Frünndin in Oestringfelde de Dach över düchdich tripeleert. Tägen sowat kanns joa – wenn du nich mehr so’n heel jungen Spütter büst – rein nich an – ok wenn man in annerswat noch dääch mithollen kann. Bi mennich Spillwaark geit joa nix över Erfoahrung. Noamiddachs harn wi noch bi hör buten in d’ Sömmerstuuv seeten – ünner Rosen in alle Klöären. Dor seech see all rein so’n bietji ovklütert ut. Mi full oaber ok schlankwäch nix in, wat ikk hör woll doon kunn, dat see wäär up Stükken keem. Dat mook mi rein krüseln in d’ Pans. Noa d’ Oabendbrotstied reep see denn an. Moakt jo keen Sörch nich – nu wor de Süän doalfallen is, sitt ikk moi in de köölige Stuuv – mi geit dat bestich! Ikk kiek noaderhand noch ähm bi de Westdüütschen ut Köln in d’ Kiekkassen. Dor word över Politik schnakkt. Een Jüngern un een Öllern van de Blaugeelen sünd in d’ Studio to Visit. See hett nich sächt, dat see denn Jüngern woll geern lieden mach – dat wee hör woll to schinant – as Froo in de beste Joahren – un denn so een Schnöttert lieden möägen. Ovwoll – mi har see dat ruhich anvertroon kunnt – ikk hevv vöör allens Verstännichkeit. Sowat word bi mi grootschräven. Mi is joa nix van so’n Tüünkroam frömd. Noa twee Emmers vull Schnakkeree noch een gooden Oabend hen un her – un denn kunn de Pingeldroaht eers wäär ovköölen. Vöörmörgens keem denn an d’ Dach, wat noch so ovlopen is bi hör. Us Frünndin har sükk glieks noa us Röädelee goaelk in hör neemodsch Röäkelstool hensett. Een häntich Drinkensglas Appelmost har see sükk noch ut d’ Köäken mitnoamen – wiel de Fuchtichkeit joa bi de Waarmte so flink ut d’ Liev ovstoomt. Mit de Knööpkomod de Billerkist anschmääten – de schniegelige blaugeele Jungkeerl wee jüüst anfungen to schwadroneern. As fasttüddert hung see mit Ooch un Oor an sien Wöör. Dat Drinkensglas in hör Rechter – ut dat see net een Klukk näämen wull – schweef tüschen Disch un Halsgatt – dat Glas stunn as so’n Gasballon oahn Wind in d’ Lücht. Bi d’ schluuken kunn hör woll een Word ut de Nöäs goan. So heel wiet her kann dat oaber mit de Fendt sien Schnakkeree nich wäst hemmen – to Verstand koamen is see näämich wäär, as de Appelmost sükk dat tüschen Böst un Büx in hör Kleeärwaark komodich inricht har. Wee see doch so up Schlach in Habachtstellung inschloapen. Nu heet de blaugeele jung Keerl bi hör blods noch dat Schloapmiddel – un Appelmost drinkt see blossich noch in d’ Stoan!©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Appels ut Noabers Tuun . . .

Wenn de Sömmer sükk all so ‘n bietji klüterich üm de Nöäs streek, un de Doagen nich mehr bit noa Middennacht reichten – denn wee för uns Kinner de moiste Tied in d’ Joahr.

Wi kunnen mit de Windvöägels achter us an över de Stoppels suusen. Dat wee de reine Freud. De Haarst-blöömen lüchten noch in alle Klören, de Vöägels seeten in groote Drufeln up de Pingeldroahten un mooken Schkandoal – un us gröttst Pleesär ween de Frücht an de Bööm. Dör de Blöä lücht dat in rod un geel un bruun. Am moisten wee dat tinkeln van de Früchten in Noabers Tuun.

Dat trukk us magisch an. In us eegen Tuun geev dat genuch Appels un Beern un Kaarsen un Pluum’n – wiers woll.

Blossich – de Noabers Frücht, de harn so ‘n eegen Schmoak. De kunns nargens anners finnen. De schmooken so moi noa Uprägung un so fien noa futerich Uppassers, de man üm de Bööm joagen kunn, dat dat nur so stoof.

De beste Tied to arnten wee de Tied tüschen Dach un düster. Denn kunn Oma Spiekermann nich mehr so richtich wat sehn.

Ballhörich wee see ok. Dat wussen wi.

Bi Dach har see Oogen as een Hoabicht, denn seech see us all, wenner wi noch gannich över de Diekskant keeken.

In d’ Schummerdüster de see us blods mitkriegen, wenn uns van boaben ut de Büksentaasch ‘n Appel ov een Beer up de Grund plumpsen dee – man – denn mussen wi oaber Kattuun gääven, un sehn dat wi wächkeemen.

Bit eenes Doachs Harm Wuddelbuuk sien ‚Geheim-waffe’ insett hett. Sien Unkel de stunn bi de Tommis as Foahrer in Dennsten – van hüm har Harm Wuddelbuuk een Taschenlucht utleent. Unkel Fidi drüff dat joa jüüst nich weeten, dat he wat an sien Neffen utleent har.

Oaber dat schull woll good goahn.

Wat hevv ikk sächt? Taschenlucht?

Dat wee woll mehr een Lucht, woar see in d’ Kriech Fleegers mit van d’ Hääven hoalt hevvt.

Wi seeten all een half Stünnen in de Bööm, as Oma Spiekermann us spitzkrägen hett.

See kummt ansuust as so ‘n Krei in düstern – kikkt in dat Tommilucht, un ballert so mit de Kopp vöör de nächste Boom. In de eerste Momang hevvt wi doarcht, see wee dodblääven – oaber nä, dat is dor denn doch nich bi rutkoamen. See wee blods düchdich benaut in d’ Kopp.

Oaber nochmoal in Schummerdüster achter us antojoagen – dat hett see sükk upletzt denn doch verknäpen.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

April April …

Eenmoal in d’ Joahr, jeden eersten Dach in d’ April-moant, denn faalt een Süük över de Eer. Jeden Minsch will de anner vergöäkeln un vernaarbruuken dat dat man so stufft. Woneem dat kummt, dat weet ikk nich. Dor moot ikk moal ünnerdörkrupen – villicht koam ikk an de Wuddels ran. Ov ikk loat dat eenfach, denn de Minsch moot joa ok nich aal weeten.

Liekers – ikk hevv dat in mien Lääven foaken genooch sülven doahn – oahnungslos Minschen-kinner mit Kattuun in de April stüürt. Je wieder dat wee, umso mehr hett mi dat hööcht.

Wenn een denn sülvst moal ankummt, dat man een annern upsäten is, denn hett de eerste Biet so’n Schmoak van een spütter Zitron. So sünd wi Minschen woll anlächt. In d’ Öller givt sükk dat denn meist een bietji, denk ikk. Bi mi is dat up jederfall so, denn ikk kann bi sowat blods noch schmüstern. Dat hevv ikk Ostermoandach wäär faststeält.

Ostermoandach full van d’ Joahr up de eerste April. Alleen dat is doch all Spiegöäkenkroam.

Well denkt an so een hoogen Fierdach an Vernaar-brukeree? Ikk ni nich – wor ikk doch so een eernsthaftigen Minsch bün. Dat moot ikk nu glieks ok moal särgen.

Nu röpt mi an disse Gemengseldach us Frünndin Christoa an. See is van Natur her ok een heel binnerhaftiged Froominsch. See vertell mi mit son bietji flüchten in d’ Stiäm, dat hör Jung us wat brocht har – dat he us nich richtich funnen har – dat he dat buten vöör de Poort hensett har, un dat dat denn gau in d’ Woater muß. Up jederfall wee dat een bleuend Roos ut sien Tuun.

Ikk har joa so nix flinker to doon as noa buten to rönnen – wiel, son moi Geschenk wull ikk joa nich verdröögen loaten.

Ikk kiek an de eerste Poort – luur üm d’ Hörn noa de tweede Poort – schuffel de Padd hoch, ov he de bleuend Roos villicht an de Tuunpoort ovsett hett – nix to finnen. Verdekkselt nochmoal – schull ikk so bi mi – de hett all een mitgoahn loaten. In mien Biersichkeit wee ikk us Noabersdeern woll ok all upfallen. See reep mi to: „ Suchst du euren Hund?“ Nä mien Deern – anter ikk all een bääten füünsch – ikk söök een bleuend Roos. „Da kann ich dir auch nicht helfen“ kreech ikk noch halv to hörn, as ikk noa dat bimmelnd Schnakkfatt hensuus. Ikk greep de Hörer – een bleuend Roos har ikk woll saachter anfoat – un ut de Droaht krupt mi us Frünndin Christoa tomööt.

„Na – hast du die blühende Rose gefunden?“ In disse Momang is mi Unschülldsengel upgoahn, dat dat binnerhaftige Froominsch mi gewaltich wiet in d’ April stüürt har.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

As dat so is …

Allns löpt – ok de Tied, un elker Dach kriecht wi een anner Bild to Gesiächt. Un elker Dach sücht man wat anners hänticht word.

In mien Läärtied wee fined Äten noch franzeusch Köäken – nu löpt dat ünner nüvell Cüsin. Vöör füfftich Joahr Broadtuffels in een steenschen Pott in d’ Bakkschkapp heetmoakt wee wat eenfachs un lekkers. Vandoach moot man utwäärts schnakken köän’n wenn dor moal Jank up häst. Dat heet näämich Grateng de Pomms a’ la Dofinoa.

Ikk will dat gannich ännern – un ikk will ok de Welt nich anholln – wiers nich. Wenn ikk ok all een büld kann – de leev Gott bün ik denn doch nich. Mennich annern doon bi hör Gedrüüs foaken so, as wenn see d’ sünd. Dat muß ikk moal loswarden.

Ikk will nu blossich son bietji dorbilangkieken wo sükk dat Ansehn un Utsehn un dat Föölen bi de Minschen dreit hett.

An besten kann ikk sowat bi mi sülvst uphangen. In mien Jungmannstied kreegen mien Ooren noch een roden Klöär, wenn dor wat schinants an mi vöörbi leep. Dat is vandoach anners – leeger. Mit Oahnten kann man dat verglieken – solaang see noch hör Nüsselkleed anhevvt, dröfft see nich natt worden. Wenn see grötter sünd, denn löpt dat Woater dor so bi andoal. Dat is Natur.

As ikk jüüst veertein wee hett een Aarbeidskolleech mi dat moal so richtich up d’ Brett lächt. Wi harn de Dach düchdich knoied – wiel, to Fieroavend schull de Richtkron boaben de Dakkspoarn hangen. Dat Waark hevvt wi ok togaang kräägen. As de Timmermannsboas sien Spröäk upsächt har, geev dat van de Booheer för aal Mann wat to Äten un to Drinken.

Nich so as Hüütigendoachs mit Sabbelwoater ut de Schampanje un Odövers – nä, Beer un Matjes-brödchis mit Päper un Schalotten. Wat wi dor kreegen, dat kunn in Huus an Äteree joa spoart warden.

As de Toafel leddich, un de Föät güüst ween trukken wi noa Huus. Een eegen Foahrtüüchs har noch selten een. Wi jükelden Dach för dach mit d’ Onibus. De Deerten ween foaken so vull as een Döös mit sprotten ut Kiel.

Wi stunnen de Oavend mit aal Mann up d’ Perron. Umfalln kunn nümms. Een geev de anner Stöähn. De Onibus wee so vull – an de Haltestään wor nümms utstiegen wull foor he all dör.

Wor soveel Minschen noa een langen Dach stuur Waarkeree tohoop sünd, dor rükkt dat van Natur joa all anner as in een Dannbuschk.

Tomoal hung dor oaber noch wat anners in d’ Lücht. De Foahrgasten dreiden aal de Koppen hen un her as wenn see sükk vöör irgendwat dukeln wulln. Dorför wächlopen kunn joa nümms. Wat wee los? Bi Conny – mien Aarbeidskolleech – mooken de Schalotten in d’ Pans Schandoal. Üm de een bäten to beruhigen har he dör sien achterst Halsgatt een bietji Damp ovloaten. Jedeneen spekuleer mit een kruusen Nöäs üm sükk to, woneem dat woll herkeem. Mien Aarbeidskolleech – son jovioalen Keerl as he wee – sää denn heel vertroolich to een hochdreide Doam, de stuuv tägen hüm stunn: Oaber Frollein – för so een lütt Mallör bruken see sükk doch nich to schkoamen. Dat is mi ok all moal passeert.

Wi kunnen gannich so flink kieken wu see an dat Stoppseil reet un mit gleunich Kopp an de näächste Haltestää utneit is.

Aal de annern up d’ Perron stunn de Tofrääheit in d’ Gesiächt över disse schienboare Gerechtigkeit.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Äten upto . . .

Dat wee ingangs van de neeä Techniktied – de Kroameree wuur aal een bäten lütker. Roadios wuurn nich mehr mit Damp bedreefen – un dat komodige Utsehn van de Volksempfängers – so’n bietji as een Froominsch van tweehunnerd Pund – wee ok wäch. Dat wee in de Tied van Ekken un Kanten – de Förmen wee so ’n bäten verlüstich goahn. Sogoar bi de Minschen. Froonslüü, de man dat achtern un vöörn ansehn kunn, dat see een Froominsch ween, verstoken sük achter d‘ Kaschott – wiel – dat wee de Twiggy Tied. Jung Deerns kunns foaken mit een Plättbrett verwesseln. Man kunn meenen, ünner de jung Keerls geev dat een neeä Rasse – de Jungs leepen aal mit Buulen un blau Stään rüm.

Dat wee oaber keen Tüchtung – dat keem, wiel see sükk bi hör Deerns stöd’t harn. Dat hett oaber ton Glükk nich laang anhollen. As de eersten Wichter anfungen in d‘ Puul to klöätern un tweibroaken sünd, wee dat up Schlach vöörbi. Tja – un in disse Tied har Christoas Dieter bannich Glükk. Een Woahnungs-inrichtung wuur van d‘ Kukkukkskläver Engelbarts to Geld moakt. Schwangswies. Dieter, de dor tofällich uptokoahmen wee – man rein ut Neeschier – is dor denn tüschenkoamen. Kopen wull he eelich nix, denn Pinunsen to rutschmieten har he nich. Oaber as denn so een moied Stükk van Roadio in d‘ Lücht hollen wuur – heel modern – mit Tjuner – kunn he sükk nich trüchhollen. De Keerl mit de Hoamer dor vöörn de dat oaber ok so figelinsch verklikkern – de kunn woll een Kookladder för Spinoat ver-koopen.

Bi füfftich Mark galler de Hoamer up de Köä-kendisch. Dieter wee Besitzer van dit goode Stükk. Moi seech dat Deert in sien blikkern Kleed man nich net ut – een Schleef Aarfszopp van vöör veer Wäken hung dor noch bi doal – de Aarfszopp krist upto, sää Kukkukkskläver Engelbarts. Na, denkt Christoas Dieter – de Technik alleen is dat joa all weert. Un wat sächt Omoa, as he dor stollt as Oskoar mit noa Huus henkummt – de Aarfszopp mach he rein gannich so wiesen – och Dieter – dor mutts di nix bi näämen – de Aarfszopp – de Aarfszopp de kanns dor dääch oväten.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

August – een Besöök in d’ Zirkus

Dat grode bunte Zirkustelt wee bit up de letzte Stool besett. De Kapäel spöäl een flotten Marsch mit Pingelboom un Bloaseree. De grode Kädelpauke hau dormanken – as wenn se dat betoalt kreech. Ut de Spütz van dat Telt hungen lange Seils – Minschen klautern doaran up un doal, as wenn se Oapen ut de Urwald van Batoavia ween. Lütt Hinnerk har annerletzt in de Kiekkasten Sönndachs een Film över de Oapen in de Urwald van Batoavia sehn. De kunn’n dat netso good – dorüm Batoavia. Dat dat in vöäle Länner up de Eer noch Oapen geev, dat wuß Hinnerk noch nich. He wee moal mit Opoa Hüh in Logabirum wäst – bi Unkel Heini – dor spiegökern see ok dör de Bööm, oabers achter Droaht. Anners doch blossich in Batoavia. Elefanten un Tigers geev dat to sehn – un een Giraffe, de kunn mit hör laang Hals bold bis in de Spütz van dat Zirkustelt reichen. Opoa sää, de brukt de Zirkuslüü bi dat upboon, wiel een Kroan to düür is. Dat sää he mit so ‘n holten Gesicht – dat muß denn joa woahr wäädn. Düchdich bunt wee dat dor ünnern in de Menoasch – Manege heet dat, stött Mama hüm jümmers wäär an.

Menoasch, de steit bi so fiin Lüü as uns Paster een is, up de Disch. Dor is Ölich un Essich un Päper un Solt in …! Na, dat wee hüm doch liekers – up jederfall wee in de Menoasch dor ünnern düchdich wat los. Oaber wenn man denn van buten in sien Kopp kieken kunn – son bäten gung hüm de heele Spektoakel doch an de Mors vörbi. He har bi d’ Koopmann dat Plakoat sehn – dor wee een ganz grooten Kloon – August upmoalt – un van August kunn he nix sehn. Harn Opa un Mama sükk upletzt versehn – un see ween gannich in de richtige Zirkus – ikk weet dat ok nich – sää Opa – un blenker son bietji mit de Oogen. As wenn he dor woll een Fleech rinkrägen har. Hinnerk hüdel aal son bäten up sien lütt Höhnermors hen un her, dat Mama hüm all fasthollen de. Na joa, Liliputoaners harn se wenich-stens in disse Loaden. De jachtern un koppeistern dor ünnern dör dat Rundum, as wenn see keen Knoaken in d’ Liev harn. Tomoal gung dat Lucht ut – in dat Telt wee dat up eens so still – man kunn woll een Noadel fallen hörn. Wenn dor denn een an d’ neien sitt – sää Opa. Psscht… keem dor glieks van achtern.

De Vöörhang geit oapen – gaanz sinnich rullt een groode Trummel bit in d‘ Mirden. Blossich de Trummel – nix dorbi – nümms de schufft – un nümms de trüllert. Steit still – rullt een bäten retour – nochmoal noa vörn – un ut! As son Dönnerschlach faalt de Musik in – un up beid Kanten dör dat Trum-melfell springt een August. Twee Stück, un beid seegen see gliekerd ut. Manoman – he hett bi d’ Koopman doch blods een Bild sehn. De hevvt extroa vöör di noch een dorto köfft – lacht Opa. Nu kann he beruhigt mit Mama un Opoa noa Huus hengoahn – he weet joa nu, dat een August sien August is.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Bäter een Prüük, as gannskeen Hoar . . .

Vöörmörgens wee ikk moal wäär ünnerwäägens – bi d‘ Fuukenmoaker rinkieken. Wat hör ikk dor een in-schmieten? Wenner büst du denn nich ünner-wäägens. Wat ikk dor an leevsten up antern wüür, behoal ikk leever för mi. Ikk säch blods – wenn man wat up d‘ Beenen stellen will, moot man sükk röären – de Minschen koamt nich bi di in d‘ Huus, un froagen wat du för Ideen hest. Nä, dor moot man sülvst all flüchtich wääsen, un de Lüü upsööken. Dat blods nävenbi. Nu seet ikk dor un muß tööven. Mi faalt dat tööven nich stuur – in de Tied löpt mi foaken Belääven för nee Geschichten to, de ik denn to Papier brengn kann.

Twee Minschen seeten manken aal de tinkelnden Speegels un de buntklöärigen Fuukenroahms. In d‘ Öller ween see all’n bietji hen – de beiden. In d‘ Weltgeschicht steit dorför woll “ jüngere Steinzeit“.

De Visit bi d‘ Fuukenmoaker wee för dat Poar woll sowat as een Koffifoahrt. Twee Dischen har man all tosoamenschoaven – van wägen de Utwoahl – un een lütten Bidisch för Tee mit Kluntji, Room un Botterkooken har dat Läärwicht ut de Köäken anrullt. Dat Froominsch wee an schnötern – hör Keerl wee joa nu Propitär – un he schull sükk up sien oal Doach een Nöäsenfoahrrad mit Niwoo leisten.

Nu – wor hüm de Spütter van de Kooschiet nich jümmers wäär de Glöäs schidderk mooken – een bäten Klöär mussen de Glöäs van de neeä Fuuk ok hemmen – man wull joa noch wat mitkriegen van d‘ Lääven – Majorca un so – un wiel man sükk joa anners nix günnt har. Dat Mannsbild sülvst keem heel nich recht to Word – he har drokks dormit to doon, de Gestelln – de sien Olsch mit fixen Greep – man kunn bold meenen see wee sülvst een Fuuken-moakersch – hüm vöör de Oogen schoof – wäär bi de Kant to lärgen.

De Boas van de Loaden seet mirden in dat Spill, un wee an dreien – ikk kunn sien Denken föölen.

He hiem netso as de Anloater bi mien ole Koar van Dekawupptich – wenn hüm de Puust wächblivt. Ikk hukel joa nu scheefkant achter dat Büünenbild un kunn de Schweetdroapens tellen, de bi de Propitär de Nakk rünner leepen. Ikk kunn dat noaföölen – wenn man vöör Benautheit in Angstschweet sitt. De Hoar kann man sükk bold utwringen – un in Boahnen löpt di dat bi d‘ Liev andoal – jümmers man rin in de Glieven. Machst di all gannich mehr röörn up dien Stool – oaber komisch – wenn mi dat so ovgeit, kläven de Hoar mi in d‘ Nakk fast. Bi dat Utprobäärmannsbild dor vöör mi ween de Hoar drööch as een Heubüld bi veer Wäken oan Rägen – un jedermoal wenn he sükk hen- un herröäkel – üm mit een neeäd Gestell ok jeden Speegel mittokriegen – kunns duumenbreet ünner sien Prüük kieken. Bi jeden Wüpp – de de Prüük de, schoot mi een Bild van Omoas Huus in Bernuthsfeld in de Kopp. Wenner de Noordwest stief up dat Jauchbakk stunn, wee de Dekkel binnen up dat ole Schiethuus in d‘ Koostall ok jümmers so an schweeven un jachtern.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Besitzstand woahren …

Ikk weet nich, ov jo dat ok woll moal so geit. Man lääst irgendeen Noaricht – man hört irgendwat in d’ Roadio – un sotomoal denkst du an Soaken, de up dat eerste henkieken rein nix mitnanner to doon hevvt. Bi d’ noaföölen maarkst du denn, dat dat doch aal mitnanner an een Tau haangt.

Mennichmoal is dat heel fien – fiener as Spinn-wäben. Un denn word dat een Bild. Een Bild van de Tieden. Foaken lett dat all een bäten geel un gries – man in de Momang wenn dor dien waarmen Oahm över henflücht lücht dat wäär in helle Klöären.

Dat Word Besitzstandwoahren is so een Tieden-trekker. Wenn vandoach Amtspersonen för Gewalt hör Mors nich mehr up een waarmen Stool hollen köänt – ok wenn see van de Protejees in d’ Politik mit een Kopptau doaran fasttüddert sünd – bruken see up nix to verzichten. Mach dat Begääven, wat hör ut hör Stool fleut hett ok noch so schwoar gewichten.

Besitzstandwoahrung steit annern Dach in d’ künnichmoaken.

Hett een bi dat groode Spill üm Macht un Särgen toveel Lücht in de Ballon puust, dat de man so mit Kawamm utnannerfleegen will, sücht man de Protejees all wäär an d’ Waark. Mit laang Ploaster-boahnen ut Stüürgeldschiens willt see dat rötterk Gebilde tosoamenhollen.

Besitzstandwoahren un Verantwordlichkeit nöömt see dat denn groodpustich.

Dat lett mi foaken, as wenn een Klukkheän de Kükens binanner hollen will.

Indem mi dat sieden Tünzeltau so sinnich dör de Fingers löpt, spöär ikk, dat dit Spillwaark nix neeäs is.

Een bäten in de Tieden trüch. Mien Voader hett de meeste van seine Doagen up See tobrocht. Fiefunveertich up letzd up een Hoabenschlepper. Smuut wee he an Bord.

In de Kuntrei ümto geev dat nix to brannen un to bieten. De Minschen ween Schmachtlappen in een leeget Land.

Man – an Bord dortägen drufeln sükk Äten un Drinken. Dor kunnen de Keerls rein nich tägen anfräten. Jeder Mörgen de de leev Gott wäär an d’ Hääven hochkoamen leet, ween de Spieskoamers wäär bit boaben hen full.

Nu kunn woll een Minsch mit een verstännigen Kopp särgen, dat dat doch een Glükk för de Familin wee. Fleutjepiepen kann ikk dor blods up antern. Ok wenn de Kinners buten de Hoabenmüürn vöör Schmacht Lokken in d’ Pans harn – de Mannslüü kunnen nix mit noa Huus näämen. Blods een spierke van de groode Büld mitnoahmen, un dejenige keem glieks achter d’ Kaschott.

Üm oaber nich elker Dach minner in d Spieskoamer to kriegen, schmeeten de Mannslüü dat ‚toveel’ noa Fieroabend över Bord.

Ok dat wee woll Besitzstandswoahrung.

Tja – un as dat so geit mit de Kükens de sükk wons anners Schuul söken. Mien Voader har een Trekkbüdel. De wuur an Bord so vull mit Tabakk stoppt, dat he man noch jüüst ‚Good save se Kwiin’ speelen kunn. Dat Leed kunns denn jeder Oabend hören, wenn een Drufel ballerhaftige Seelüü an de ingelsch Postens vöörbi noa Huus hentrukk. Dat wee denn hör ‚Gold ut Montana’.

Besitzstandswoahrung up hör eegens Oart.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Besöök ut een Weltstadt

Visit har sükk ansächt – Visit ut Düsseldörp. De ole Kägelvereen, mit de wi in us rheinlandsche Tied elker Soaterdach up Kägelbohn tohoop sääten hemmen. Bevöör wi denn aal Mann in de „Altstadt“ trukken. „Altstadt“ mach mennicheen woll nu denken – wat is dat för een vöörnäämen Budel, dat he dat up Hochdüütsch sächt. Is nich, kann ik dor blods up antern. Dat is dat ole Düsseldörp – so as dat för Stükk ov wat poarhunnerd Joahr boot worden is. Wenichstens van buten – för de Oogen. Dat binnerwendige is wiers de neeä Tied anpasst. Nich dat dor een meent, man moot in de Hüüs noch up d’ Emmer goahn – wenn d’ moal nödich deit. Wenn dat so wee, denn würn joa säker keen Gasten mehr in de Krööch koamen. In dat ole Düsseldörp is dat Lääven to Huus. Över Dach geit dor jedeneen sien Boantje noa – un snoabens sitt man binn’n un buten de Krööch tohoop – schnakkt un lacht mitnanner. Mach mennichmoal ok woll een gooden Brand bi rutkoamn – wenn de Dörst grötter is, as de Liev verdroagen kann. Oaber wat schall dat, hett mi moal een ollen Suupsack sächt – wenn een düchdich duun is – dat vergeit wäär – oaber wenn een düchdich döäsich is – un dor kann een noch so nöchtern wääsen – dat blivt. Kiek – un nu kanns di utsöken wat di leever is. Dat is een oarigen Filosofi denkt ji? Ikk kunn jo licht beliekteeken, wovöäl dösich Minschen ikk all in d’ Lääven droapen hevv, de ni nich een spierke Spoaß kenn’n – un wovöäl duun Lüü mi all tomööt koamen sünd, de annern Dach wäär netso krägel ween – glövt mi, dor is wat mit an. Dat wull ikk oaber eelich gannich aal vertelln – bi dat Denken an dat Vergnöögen bün ikk rein van d’ Padd ovkoamen. Also – dat Huus is vull mit Visit – in elker Stuuv „rheinische Frohnaturen“. De verstoaht wat van Stimmung in d’ Huus brengen – dor kanns een up loaten. Tja – un denn schull dat noa d’ vöörgleun netso as in Düsseldörper Tieden in de „Altstadt“ goahn. Oaber worhen mit Kind in d’ Koal, wenn man up d’ Dörp woahnt – un keen Olldörp hett? Ikk wuß mi joa good to helpen – ikk wull mi doch nich noasärgen loaten, wi in Freesland hevvt keen Läävensoart. Stollt as son Hüdelbakker, de sien Boboisjes vöörwiesen will, trukk ikk vöörut noa Jewer. Joa – Jewer – dat kennden see aal – van wägen de gröönschen Buddels. In de jewersch „Altstadt“ to koamen, wee all stuur genooch. Een van mien oal Frünn’n frooch mi verrafftich: Warum hat man denn hier die Schützengräben aus dem zweiten Weltkrieg noch nicht zugeschüttet? Ikk har droks to doon, hüm to verkloaren, dat de Stroatenboers dor togaang sünd. Naja – glöövt hevvt see mi dat – oaber begriepen kunn dat nümms – vanwägen de Boadgastentied. Eers as ikk füünsch frooch, ov see mit mi ünnerwäägens ween, üm de Tiedploanung van d’ Stroatenbooamt to kriteseern – ikk wull de verwennten Düsseldörper doch dat moie ole Jewer wiesen – leeten see van de Booma-schinenutstellung rings üm dat Schlött ov. Un denn hevvt wi us de Hakken ovloapen – un ik bün mien Reputatschon as Frömdenföörer loswurden. Ole Hüüs hevvt wi genooch to sehn krägen – de leeten oaber aal netso dod un düster as up een Kaarkhoff. Ton Schluß muß ik mi van us Visit denn noch spitzkantich anhörn: Bei uns auf dem Südfriedhof ist des Nachts aber mehr Leben.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Bi Nacht … Curoasch

Theo … Theeeeeeoooooo – see har sükk bold sülvst nich hörn kunnt, so saacht har see roopen.

Man – see leech ok joa stief in d’ Bäed. So har see sükk verfeert as dat tomoal irgendwons in d’ Huus pultert hett.

See versöcht dat nochmoal – ditmoal een bääten luuder.

Theo – Theeeeoooo – dorbi kruppt hör linker Hand stükkenwies noa sien Sied hen.

Dat düürt hoast fief Minüten, dat see hüm bi d’ Schuller to foaten hett – un denn bold nochmoal netso laang, dat see hör Aarm bewägen – un hör Keerl schküddeln kann.

Dorbi hett see mehr Bemööten för dat luustern in d’ Huus brukt, as för de Aarmbewägung noa sien Schuller hen. Hör steit de blengerige Schweet vöör d’ Kopp.

Wo kunn man blossich so fast schloapen. Wäär moot see sien Schuller hen un herbewägen.

See troot sükk joa nich luut to worden – un meent, dat man hör Haartkloppen säker bit noa de Noaber hörn kann.

Oh man – wenn disse Angst nich wee – see de Theo all wiesen, wat dat heet, nich up hör to hörn.

He hett sowieso noch wat oapen bi hör, van güstern Oabend.

Wenn dat up d’ Geburtsdach van de Aarbeids-koleech ok niks vernünftichs to äten geev – he har sükk doch nich so grääsich to besuupen bruukt.

Nu licht he dor, un deit jüüst so, as wenn he mit de laang Trekksoach togaang is, un Winterfüürung soagen moot.

He licht un schnurkt, un kricht van d’ pultern un klöätern ünnern in d’ Huus niks mit.

See is vöör Bangichkeit an trillern, un kann hör Nachtüüchs bold utwrengen vöör Angstschweet.

See kricht hüm nich to Verstand. De Inbräkers rüümt säker all dat heele Huus los. Tomoal schütt hör dat in – buten an d’ Balkon steit doch de groode Ledder.

De Rägenschuur hett Theo doch güstern noamiddach bi d’ Wienrankenschnieden verdreeven, un de Led-der is dor stoanbleeven. Wiel see denn joa ok nödich los mussen – to de Geburtsdach. Un jümmer wäär kummt disse Geburtsdach mit dat wenich Äten un dat veele Suupen in d‘ Spill.

See kann vöör Angst all nich mehr kloar denken – see moot wat doon.

Rut ut dat Bäed – up bloodfööt, dat man ünnern blossich niks trappeln hört. Hör Ploan steit fast. De Stool – wor is de Stool?

Ahh – dor steit he. Glieks manken de Dör. Theo hett vernacht sien Tüüchs dor man so över schmeeten.

See lächt sien Tüüchs up de Grund – wenn Theo dat moal de, denn wur he van hör glieks düchdich anfleut.

Oaber dit wee joa nu een Nodloach.

Komisch – denkt see – wat een in so’n gefaarlichen Momang doch aal dör de Kopp geit. Mennich een hett joa all vertellt, dat man in sükkse Oogenblikken sien heelet Lääven an sükk vöörbisuusen sücht.

De Stool mit de Lään fast ünner de Dörklepp. Dat de Verbräkers nich in d’ Schloapkoamer rinkunn’n, un Theo villicht dodscheeten – wenn see buten wee, un de Noaber to Hülp hoal.

Theo bruuk see doch noch – mit well schull see denn anners rümtargen, wenn he dor tomoal nich mehr wee.

So – dat seet – dor keem nümms rin.

Nu heel sinnich dör de Schloapkoamer, un de Sömmerdör in Schnirgentempo uptrekken.

Man, is dat good, dat Theo annerletzd de Dören noch aal schmeert hett. To irgendwat wee he joa doch noch good.

Verdekkselt nochmoal – har see sükk vernacht ok noch jüüst een Nachthemd antrukken. Wiel see meent har, dat Theo villicht noch ‘n bäten wat doon wull.

Dat wee nu rein bääter, wenn see een Büks anhar.

Hör Meen’n wee sowieso wat för de Mors wäst – un nu har see bäter över de Müür, un de Ledder andoal klautern kunnt.

See wunnerd sükk, dat see so saacht wääsen kann. In d’ „normoal Lääven“ faalt hör dat näämich bannich stuur.

Bbbbrrrrr – mit bloote Fööt in dat natte Gras – un dat mörgens üm dree.

Oaber nu – as wenn de Düwel achter hör an is – suust see dwars dör de Tuun.

See seilt as son Nachtuul bi de Noaber üm d’ Huus to, un pultert an dat Schloapkoamerfinster. De Noaber steit glieks achter de Schieven. He hett sien Jachtgewehr in d‘ Füüsten – as wenn he dormit schloapen har.

See verkloart hüm gau wat los is – un denn de beid as Indioaners los.

See strieken duknakkich üm dat Huus to. Oaber gediegen is dat – keen Fenster un keen Dör is oapen. Keen Schief is kört – un een Schlöädel för de Huusdör hett see ok nich ünner d’ Kaschott.

Also – de Noaber mit sien Püster rup up de Ledder – över d‘ Balkon – up Toan’nspitzen dör de Schloap-koamer – de Stool wäch – de Dör oapen, un luus-tern. Dor is doch wat!

Heel versichtich schüünt he de Trapp andoal. Ut de Köäken sücht he wat schummern. Dat Gewehr in d‘ Anschlach – de Köäkendör uprieten – un Lachen!!!!

So’n Lachen hett see hör Läävdach noch nich höört, as hör dat nu, ut de Köäken herut, in d’ Tuun tomööt schleit.

As de Noaber hör in d’ Huus loaten hett, kann see ok nich anners. See moot sükk de Buuk fastholln vöör Lachen – un markt tomoal, dat hör dat waarm an de Beenen andoal löpt.

Hör Theo is för Schmacht woll noch bi Nacht bi d‘ Köölschapp wäst – un in sien duunen Kopp hett he de Klapp nich wäär tomoakt.

Nu sitten Katt un Hund tofrää vöör de oapen Köölschapp, un hevvt dor binnen düchdich uprüümt.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Biller van domoals . . .

Dat wee in de Ingangstied van de füfftiger Joahren. Wenn ik strullen muß bruks ik blossich dör de Bükspiep langen – dat heet, ik har noch körte Büksen an.

De eerste komodich laang Büks geev dat to d‘ Konfirmatschon. Dat stunn woll nargens schrääven – oaber dat wee so. Netso drüffen de Deerns eers noa de Insächnung hör Flechten ovschnieden loaten.

Bi de Deerns hett dat – besünners in denn Tieden-wessel noa de tweede Weltkriech – mennich Troanen köäst.

Man – wat wee dat een Spillwark, wenn wi in d‘ School de Deerns, de vöör us in d’ Banken seeten, de Flechten tosoamen knütt harn.

Vöör besünners moi Hoar, dat foaken bi de Wichters bit över de Mors gung, kreegen see bi de een ov anner Hoarschnieder Doalers.

Meest ween dat de eersten eegen Pinunsen. Vertell dat moal een van de jung Lüü vandoach. Wenn see di nich een Vöägel wiesen, büst d‘ noch good dorbi wächkoamen.

In disse Tied moken wi us up de Padd – Moder un ik.

De Richtung wee wäär Ossfreesland. Jüüst so as in de Joahrn bit nägenteinhunnerd achunveertich – blods ditmoal seet ik nich mehr in de Körf vöörn an d‘ Rad – un Moder har keen Fracht van Tee un schwaartbraanten Schlukk – üm de see trillern muß.

Ditmoal wee dat ok nich doarüm todohn Kerl un Kinner över Woater to holln – ditmoal muß Moder hör Moder bistoahn.

Bi us in d‘ Stadthuus ween s‘ to de Tied all aal utfloagen.

Mien Süsters un Bröers fluttern up eegen Flöägels dör de Welt – mien Voader leech sied tweeunfüfftich ünner de Grund – un Oma bruks Hülp.

See har dat woll nich froacht, oaber Moder har een Nöäs dorför, wenn dat irgendwons kniepen de.

Oma har de fiefunszömzich all achter sükk, un dat wee bi hör in d‘ Huus nich mehr so, as jünger Min-schen dat geern seecht.

Moder sää, wenn ik hör nich to Hülp koam, kummt see in hör eegen Schiet üm.

Oma wee een oarigen Minsch –nich dat man dat jüüst up dat eerste kieken sehn kunn – nä – oaber see har Hoar nich blods up d‘ Kopp sitten – noch mehr Hoar har see binnerwendich – up de Tann’n.

Mien Unkels un Tantens un Veddern un Kusin’n woanden in een Drufel üm hör to – see wull nümms bi sükk hemm’n.

Nümms drüff hör in dat Huus koamen – aal wullns hör blossich beklaun – meen see. Un see sää dat ok!

Wiel Oma hör Kinner so stilkens as Kapitoal un Hannelswoar ankäken hett – un hör Kinner in d‘ Huus ok woll düchdich lieden mußt harn – gung’n de meesten Omas ole Doach krüzwies an d‘ Achtersten vöörbi.

Verstoahn kunn Mama dat ok woll – see har joa sülvst genooch läden.

De Glieven, de Oma hör Dochter in d‘ Jungwichterstied mit ‘n Füürhoaken bibrocht hett, kanns vandoach noch bekieken.

Man – dat Elend bi hör Moder mitankieken, ov eenfach wächkieken – dat kunn see nich. Ik hör dat noch – as wenn see dat güstern sächt hett: Dat is doch mien Moder!

Un so ween wi wäär up Tuur noa Ossfreesland – Moder hör Rad wee boaben bi Jan Peters up d‘ Dakk fastbunn’n, un wi seeten moi waarm in de schulige Onibus.

Hoagel un Rägen klöäter up dat Blikk, as wenn twintich Trummellüü togaang ween.

De ole Diesel har woll noch so’n bäten Holtgas in d‘ Nöäs, dat hüm joahrnlang Stöän to foahrn gääven har.

He schnükker un pruust un pulter vöör sükk hen – as wenn he Asthmoa har un jeder Minüt starben wull.

An dit Gedoo hett sükk oaber nümms keert – dat simuläär de Maschin all sied Joahren.

De Minschen in d’ Onibus hööchten sükk över de Waarmte, de denn Klöäterkassen ovgeev. Wenner dor ok so’n bietji Öölstoom manken wee, dat moak niks ut.

Ut tein Piepen un dree Zigaarn keem de Damp noch dorto – un denn wee d‘ hoast so as bi Oma, wenn de Schösteen nich trekken wull. Komodich waarm – heel gemütlich un mit de richtige Röäk in d‘ Lücht.

In Sandhörst wee d‘ up Schlach vöörbi mit dat moie Läven – wi mussen utstiegen! Jan Peters foor de anner Kant an.

Dat Foahrrad keem van d‘ Dakk – Kuffer un Taaschken up d‘ Rad fasttüddert – un denn man los.

Särß Kilometers to Foot noa Bernuthsfeld.

Mit dat Wäär wee dat netso as woll in Afrikoa tüschen de Drööchtieden – dat goot as ut Emmers.

De hunnerd Meter bit an d‘ Landroat sien „Schlött“ vörbi ween wi all dörnatt.

Ik weet nich wulaang ik noch dorvan dröömt hevv, eemoal in so’n Huus to woahnen.

Mi gung dat joa noch eenigermoaten ov – ünner mien Suldoaten Rägenkeep – oaber Moder hör moie Krimmertmannel wee noa een lütt Setji so schwoar van Nattichkeit, dat see de uttrukken hett, un up Ünnerst wiiderlopen is.

Bi Tant Schoaper in hör lüütji Klüterloaden stunn’n wi eers moal een tiedlang drööch. Ik kreech sogoar een ächten, utwussen Köpke Tee – dat Köpke sitt in mien Besinn’n noch jümmers as ’n dikken Knütt mit ’n Schleuf.

Wi ween joa ok keen Frömden – Moder un Tant Schoaper ween bit to d‘ Währung dör de Schwaart-hannelee verbandselt wäst. Sükkse Verbinnung’n överduren Tieden. Wenichstens in Ossfreesland.

Tant Schoapers Kolonioalwoarenloaden wee de Stää wor d‘ aal tosoamenleep – domoals.

Inkopen kunn’n de Lüü joa noch an een büld anner Stäen. Oaber Schienfattölich – Petroleum wee dat nich – Steenköälnteerölich stunn dorup – geev dat in een wieden Ümto man blossich bi Tant Schoaper to koopen. Un well bruks keen Lucht in d‘ Schienfatt.

Moders dreehunnerdpunds Krimmertmannel bleev bi Schoapers to dröögen.

Harm Schoaper nööm een Kleppermannel sien eegen – up wecke Oart un Wies he an sowat heel modernes koamen wee, stunn dor nich anschräven – liekers, Moder muß de Rägenmannel övertrekken. Harm Schoaper sien Gummistävels kunn Moder sükk woll in ümdrein – oaber mit dree Poar Wull-strümpen övernanner kunn see dor tominnst in lopen.

Ik har joa Gummistävels an – mien Footen ween drööch. Moders Schootüüchs wee dorbi sükk uptolösen. De Schoo seegen woll ut as wenn see ut Läär ween – oaber dat wee blossich Fassade – in Russland nöämden see dat in de Zarentied Potemkin sien Dörpen – de Schoo ween ut Papier. Ik glöv Goebbels har de in d’ Welt sett.

So utstaffeert trukken wi beid wiider up Bernuthsfeld to. Vöör de särß Kilometers hevvt wi denn bold veer Stünn’ns brukt. Dat kann sükk vandoach van de jungen Lüü hoast keeneen mehr vöörstellen – van Voslapp noa Auerk een ganzen Dach ünnerwäängs.

As wi bi Oma up d’ Warf dreiden, wee dat all schummer-düster. Moders Moder wuß woll dat wi keemen – luuren de see oaber liekers nich. Niks wee mit een moi Köpke Tee un een frünnelk Moin. See leech all laang in hör Butz – see wee netso as jeder Oabend mit de Hööner up d‘ Rikk goan.

Gnadderich un granterk wee see an futern, dat wi eers so loat keemen – wi harn us woll bi d’ Lüü rümdreeven meen see.

Na – dat woahnen bi Omoa fung joa good an!©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Billjonen un Billjarden

Nägenteinhunnerddreeuntwintich – as man dit Joahr schreev, hett dat noch een heel Settji dürt, bit dat de Welt blied wääsen kunn dat see mi har. Oaber up de Reisen, de ikk noa Kriechsenn’n mit mien Moder dör Ossfreesland achter mi brocht hevv, hevv ikk de Geschicht so foaken to hörn krägen. Dat is mi vandoach noch so, as wenn dat mien eegen Belääven is. Uloan – dat wee domoals in Ossfreesland een bekannten Noam.

So as bi uns in d’ Kuntrei vandoach woll Karl Heinz Funke – he mach mi dat noasehn. Opa Uloan – ikk säch nu Opa, wiel – dat wee joa mien Moders Voader – also Opa Uloan wee in Ossfreesland bekennt as een dreeklörigen Hund. Toeers un ok woll as Foahrmann un Eegendöömer van de eerste Peer – Onibus de van Auerk noa Dornum krüdel. To ‘n tweeten denn woll as Hannelsmann. He hannel mit aal, wat nich fastspiekert wee.

Mit Peer un Koien, mit Törf un Holt, mit Fischk un Krinthen. He kunn nich anners – wenn he sükk wat röörn seech, dat muß dör siene Hannen goahn.

Wiel he oaber een gottsachtigen Keerl wee, un vull Vertroon in de Regeerung, is he foaken bi sien Hannelee up de Schnuut fullen.

So ok nägenteinhunnerddreeuntwintich. Dat wee joa man een noaren Tied. De Priesen suusen all moantenlang flinker noa boaben, as dat beste Peerd lopen kunn. Sien Kaiser – ünner de he achtein-sömzich – eenunsömzich as Uloan deent har – bedrooch dat Volk doch nich üm hör Geld. Dorbi seet sien Kaiser all sied fief Joahr mit Mors in dat schulige Oranje-Land bi de keunigliche Verwandt-schkupp. He wull dat nich wies hemm’n – bit sein eegen Belääven hüm de Woahrheit üm de Oohrn gallert hett.

Mörgens vöör Dach un Dau wee he van d’ Warf rünnerfoahren – mit een wunnerboaret Gespann. Twee Peer an de Diessel, un twee Woagens dorachter. Oabends in d’ schummerdüster keem he wäär – oahn Gespann. Dorför mit twee Törfsakken vull Geld. Sien höögen leet hüm utsehn, as wenn he de Süen sülvst wee.

Vör sovööl Geld har he noch nie nich een Gespann verköfft.

Oma de har över sovöäl Dösichkeit Troanen in d’ Oogen. Anner mörgen üm söben kreech he för de twee Törfsakken vull Geld man jüüst noch een Sack Bohnenmähl.

In disse Nacht is hüm so een groodet Lucht upgoahn, as wenn he jüüst dat elektrisch erfunn’n har. Noaderhand hett he foaken to uns Kinner sächt:

Ok wenn een ünner een groodet Krüüz sitt, un vertellt he moakt dat aal recht – glöövt nich, dat he blossich dat deit, wat uns Herrgott gefaalt.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Blanke Huut . . .

De Boadtied löpt wäär an – Freikörperkultur – dat is een Beteeken, dat vandoach hoast niks mehr to bedüüden hett. Dör jeder Kiekkassen – in jedet Blattje springn de Minschenkinner noakend dör de Oalldach. Mit Kinner meen ik nich Janntje un Peter mit Sandschüpp un Emmer – nä, nä – ik meen all mehr de mit puusbakkich Bösten un Strukwaark an d‘ Liev. Wat sünd wi verlüstich goahn, dat wi us nich mehr scheeniern köänt? Drei dat Tiedenrad man ähm een halwich Joahrhunnerd trüch – dor seech dat noch heel anners ut. Ähm vöördem, in dat groot-düütsch Riek mit sien Ideologie van gesunnen Körper un gesunn’n Geist wee dat för Minschen, de sük geern oahn Tüüchs verlusteerden, nich so stuur. Oaber jüüst wee man dit Denken un Doon van Rassetüchten bediekt, seech man ok niks mehr van blanke Huut. Najoa – de Minschen harn ok woll anner Sörgen – un so’n schmachtich Liev, an de man de Rirbens telln kann, moot man joa ok nich mit Gewalt vöörwiesen. Stükkwies wuur dat oaber joa bäter – un so keem FKK wäär an d‘ Lücht – wenn ok man achter Richel un mit steensche Regularien. In d‘ grote Land wee dat man blossich an een poar Stäen mögelk. Wiers har dat ok all wat mit Geld to doon – wo anners ween Sylt un Nördernee de Kolonien? Us jung Fenten, de wi so Dach för Dach up dat Prominenten Eiland an knoiin ween, keem dat joa goaelk tomööt. Full dat doch jüüst in de Tied, dat us dat Hoar an d‘ Liev anfung to killern. Veertein Kilometers bit noa d‘ FKK – Düün – dat wee doch för us keen Müür. So steusterten wi foaken an de grode Toafel vöörbi – netso as de Minschen woll vöör över tweedusend Joahrn in dat gelobte Land trukken sünd – dat Land wor Melk un Hönnich van de Bargen leep. So’n bietji wee dat för us woll so. Nich dat de een ov anner nu luut utgielt un röpt: Sodom un Gomorrha – nä, nä – so nich. Dat har aal sien Örnung – moi in schräven Bookstoavens brocht. Gefööln, de schull man denn buten dat Richel loaten. Oaber moal eerlich – kanns een Katt dat musen verbeeden? Ik seech dat Koppschüdden bi jo – kiek – un dat meen ik dormit. Jedeneen wuß ok woll, dat dat Tüüchs buten bleev – un dat Kieken mitgung – blods – wiesenloaten drüffst dat nich. Wat hevvt wi men-nichmoal up d‘ Mors Brandbloasen hat, wenn wi up d‘ Buuk leegen – un mit’n Poahl in d‘ Grund fast seeten. Wenn di de Gefööln denn ünner d‘ Huut langs kroopen, drüffst di joa nich ümdrein. To’n tweeden wee dat sowieso schinant – oaber to’n eersten keeken joa Schandarmsoogen boaben van d‘ Peerd, ov nich irgendwons een Knoaken in d‘ Lücht stunn. De harn dat good – de harn över d‘ Middelstgewehr een Uniformbüks. Kanns ok woll särgen, een Oogenklapp för lütt Jehann. För us wee dat foaken leidich – kunn’n wi doch eers wäär upstoahn, wenn us Oogen keen Kattun mehr kreeg’n. Liekers – wi hebbt dat in Koop noahm’n. Tägen de Sünn’nbrand geev dat Bottermelk, un dat Koppfoor kreegen wi ümsünst.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Boaben bunt . . .

Fidi un sien Prunkstükk

Fidi wee van Huus ut Schooster – sien to Huus dat leech in dat mekkelborgsche Plattland – in Ludwigslüst. Sien Voader harn see an d‘ söäm-teinsten in d’ Junimoand dreeunfüfftich dodschoa-ten. Van dissen Dach an gung sien Läven een annern Padd, as dat in sien Vöörstellungen eelich goahn schull. Studeern up een Pastersstää seet woll in sien Kopp – dat wee hüm nich vergünnt. Schooster is dorbi rutkoamen – oaber dat is een annern Geschicht. De moot ik noch schrieven. Up jederfall hett disse Soak hüm dorto brocht nägenteinhunnerdsärß-unfüfftich – noa de ungarsch Variante van dat Spill – bi Nacht un Doak mit siene groode Leevde över de gröön Grens noa Westdüütschland to trekken.

Irgendwons in d’ Südwesten – dat wuß he – geev dat Salamander. Dat wee ok in dat anner Düütschland een Noam. Dat oaber Doon un dorwääsen leeger is, as Hörn un Hoapen – dat hemm’n he un siene Edi gau spitzkrägen. Een Schooster wee näämich bi Salamander ok blods een Schooster – un keen Paster. Un dat har he joa to Huus ok hatt. Dat hett hum keen Ruh loaten, un so hett een Tofall hüm denn mit Minschen tohoop brocht, de ok woll nich mehr in de Kuntrei läävden in de see hör eerste Krei doan harn, oaber de wenichstens mit hör Schnakken stükkwies de sülvige Padd gungen.

Fidi wee een plietschen Schooster. He kunn good mit Hoamer un Spiekers ümgoahn, un hett denn bi seine neeä Frünnden ümsoadelt up wat Holltens. Dat har wiers ok wat mit lopen to doon – oaber man jüüst van de anner Kant – dat wee Parkett.

He bruks blossich noch leer’n nich mehr up Footen dör sien Aarbeidslääven to goahn – up Kneen krupen wee van Stünnds an de Oart. Dat hett he so good henkrägen, dat he dat twee Joahr loater all up sien eegens Hand mook. Fidi wee so mit Liev un Seel dorbi, man kreech hüm hoast blod’s noch in Aarbeidsbüks to sehn. Dat Footdäälen moaken kunns hüm anrüüken – Liim un Holt.

Dat keem all van binnerwendich – un dor wee he stollt up.

Anners sien Edi – dat lüttlüühaftige Edith har see ovlächt – Edi klung so noa groode Welt. Un ver-rafftich – so’n spierke kreech see elker Dach dorvan to föölen. Een Stää as Schrieversch wee hör tofallen, un dat Schikksoal har de Disch in d‘ Vöörkoamer van Professer sowieso vöör hör freemoakt. De Nachten brorgen de beiden jümmers noch in de lüütji Dakkwoahnung ut de Anfangstieden to. Wiel – mit Ovlärgers planten hullen de beiden sükk trüch. Ov he sükk in gewisse Momanken trüchhull oder ov see een Sperrwaark bi sükk inboot har schall hier nich an d’ Lücht koamen – up jederfall wee dat Lääven oahn Kinner goaelker. Wenichstens för Edi.

Wenn de Koamerdör achter hör in d’ Schlött fallen wee, kunn see hör Pelzmannel – un wat see anners noch in d’ Schkapp hangen har – utföören. Dat de see mit sovöäl Plesäär – wenner see noa Huus henkeem hungen noch stilkens Stükk ov wat Mannslüüoogen an hör Kleedoasch. Dat bruk see woll. Wat see nich bruken kunn, dat wee Huushollen un wat dormit anhung – oaber dat kunns joa van buten nich sehn.

Bit een van de beiden bi d’ Rieten in d’ Bäed ver-gäten hett sükk trüchtohollen. Nu hulp dat joa aal niks mehr – de beid harn wat ansett. Een Tiedlang kunns dorvan joa noch niks sehn – oaber denn seet een Kleed hier een bäten stramm – een Büks kneep dor över d’ Buuk – wat schall ikk jo särgen – Edi wee drachtich. Nu wee dat ok niks mehr mit de schulige Dakkkoamer. Een grötter Woahnen muß dorher.

De wee ok gau utkäken – dor bruks blods noch dat Meubelmang henbrocht worden. Een Föör vull mit Schkappen un Dischen un aal wat noch so an lütt Kroam to so’n Huushollen hört – un twee Föör mit Kleeärwaark!

Dat harn wi flink achter us brocht.

Un denn sää Fidi – as wi schnoamiddachs bi d‘ Beer seeten, heel schinant: Nu mooten ji mi noch ähm helpen, an besten vanoabend in düstern, wi hevvt dor noch ’n bäten wat up d‘ Böän.

Tja – un dit up d‘ Böän – dat ween denn dree Föör vull Schiet. Woll duusend Tuten mit Höönerknoaken un wat anners noch so anfaalt, wenn in een Huus-holln nich koakt wurd. Edi har eenfach aal up d‘ Böän schmäten.

Bi dit Waark is mi kloarwurden, dat man ole Spröäkwöör ok ümdreien kann. Wo sächt man bi us woll moal? Boaben bunt un ünnern Strunt? Bi Edi wee dat Ünnern bunt un boaben Strunt.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Breet as een Muulporch

Dat wee för mi moal wär so een richtigen Dwarß-löpermörgen. De Nacht wee man heel kört west. Eelich wee dat gannskeen Nacht wäst – tominnst nich mit Schloaperee un so. Bit Klokk een har dat Tschingderassabum in d’ Hotel andüürt, un denn mussen wi joa noch ähm bi Jonny Matz rinkieken. Een Ovvszakker vöör d’ schloapengoahn – de muß dor noch her. As dat so is mit de jung Keerls hör Verstand. Noa dat veerde ov fiefte Beer wee denn tomoal keen Tied mehr, um in d’ Nüst to krupen. För mi up jederfall nich. Ikk muß mien tweede Boahntji anträden – ikk muß, so as elker mörgen, up Melktuur. Omoa Meyers oled Doamenrad luur up mi. Well sowat allmoal belääft hett, de weet wu lang sükk een Stünn’n trekken kann. An anner Doagen kanns dorut verrafftich dree van moaken.

Bit up een half Pund Quark, dat ikk in mien Kiddeltaaschke mit een Bääker suure Melk vermen-guleert hevv, is ok niks wider scheeflopen. Bi mi nich. Oaber bi Lui Brinkmann. Lui Brinkmann wee een van dree Melkbuurn up d’ Eiland. Een Kolleech van mien Boas sotosärgen. Ikk seech Lui all van wieden in d’ Doamenpadd vöör Wallenta sien Klüterloaden üm sien Dekawupptich rümweih’n. Ji mooten weeten, Lui Brinkmann kunn man nich översehn. Lui wee as so’n Iisboar – so hoch, so breet, so gries un so brummich.

Dat wee een heel unkomodigen Tied hüm an disse Stää to sehn. Wi droapen us eelich elker mörgen in d’ Jan-Berghuusstroat. De Schnuutklapp van Lui sien DKW stunn in hängen oapen. De Kielreem hung dor bi lang. Un dat jüüst vöörmörgens, wo ikk su to loat bün – grummel he in sien Boart. Golden Hochtied harn see fiert – bi de Noabers.

So’n tweien Kielreem wee joa an un för sükk keen grood Mallör – wat een richtigen Melkbuur wee, de har sowat aal bi sükk. So ok Lui Brinkmann.

He har de Reem ok all in d’ Füüsten – de kunns oaber in sien Gewaltspranken van Ballerschüppen gannich sehn.

De Reem rup up de groode Schiev an d’ Motoor – düchdich trekken över de Anloater – un noch mehr trekken bit noa d’ Luchtmaschin. Kiek – un dor wull dat Deert nich so richtich över wäch. Oaber nich mit Lui. Lui hett de Reem mit sien breeden Duum’n ähm in Richt brocht. Hett he ok henkräägen – blossich sien Duum – de har een rundum dör de Reem’nschiev mitmoakt. Jawoll – dat Deert van Dekawupptich leep wär – oaber Lui sien Duum – de wee breet as een Muulporch in d’ Hochtiedsnacht.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Brummi . . .

Achter Hannis Koamerdör wee de Welt nich mehr in Örnung. Sied dree Doach leech Brummi to Bäed.

Ji weeten nich well Brummi is? Brummi is Hannis Dukelteddy.

See kunn man jüüst Mama särgen, dor leech he all bi hör in d‘ Bäed.

Bevöör see up de Welt wee, har he all füfftich Joahr bi Oma Plüsch woahnt. Oma Plüsch, dat wee de Mama van hör Mama. Plüsch – dat har Papa dorbi sett. Wiel – see har joa twee Omas. Papas Mama dat wee Oma Suus – de woahn in Hambörch, un wee jümmer so flink mit hör Auto ünnerwäägens. Oma Plüsch – de kunn Hanni sükk gannich anners vöörstellen as in hör lüütji Huus glieks achtern Diek – fief Minüten bit noa d‘ Schlüüs. Fröher har Opa de Schlüüs up un doal dreit. Wenn de Scheepen noa See to wulln. Opas Hart gung denn stilkens mit up de Reis. Sieddem he an Bord een Been in de Ankerwinsch loaten har, kunn he nich mehr to See foahrn – dat har hüm bold dat Haart broaken. An de Schlüüs seet hüm denn Dach för Dach noch so ‘n bäten de Röäk van Pikk un Maschin’nölich in d‘ Nöäs.

In Sömmerdach bi Opa boaben up de Schlüüs sitten, dat wee jümmer dat moiste för hör wäst – för hör un för Brummi.

Brummi har dat joa aal mitbeläävt. Un nu – nu leech he sük in d‘ Bäed. Sied dree Doach kunn he nich mehr schnakken. Dat wee wat eernsthaftiges – heel gewiß. Dat wee anners as anners. Wo heet dat doch noch glieks, wat Opa ov un to moal har – – – richtich, Zipperlein.

Joa – Zipperleins, de har Brummi ok woll moal, dat kunn man denn düdelk sehn. Moal har he een Aarm uthoakt, moal keek he mit een Ooch ‘n bäten scheef över de Nöäs – oaber wenner see denn mörgens upwoak, wee he meest wäär gesund. So to särgen över Nacht genesen – hett de ole Dokter Cloasen moal sächt. Dit wee wat anners.

See har hüm all Böstwikkels moakt – koole Üm-schlääch üm de Hals – an d‘ Hoostensaft hett see hüm rüken loaten – niks hett hulpen. See is rein vertwiefelt. Opa hett all sächt, dor helpt säker blossich noch dat Sükenhuus. Oaber Brummi is joa nich in d‘ Versäkerung – un Sükenhuus is düür!

Dree Doach licht he nu all – un is niks bäter wurn. So geit dat nich!

See gript hör Spoardöös, näämt Brummi in d‘ Aarm – un suust noa ünnern.

Mama, Mama – wi mooten mit Brummi in d‘ Sükenhuus – Doalers hevv ik hier.

Hör Moder kikkt eers ganz verdreit – denn geit hör een Lüchten dör de Kopp. Na denn man glieks los. De beiden rin in d‘ Auto. An een Huus mit de groode Upschrift Puppenklinik moakt see Stopp.

Brummi word inläävert – de Spoardöös ok – un mörgen köänt see hüm denn wär ovhoalen. Hett dat Maidje in dat witte Kleed sächt.

Hanni kann gannich ovtöven dat dat Mörgen word. Endlich is dat sowiet. Brummi is wäär so plietsch un vergnööcht un brummt wäär so, as wenn he nie nich sük wääsen is.

Dat sünd hör de Spoargröschkes weert wääsen. Doch wat is dat – see kricht Brummi wär – un hör Spoardöös ok. Un de Spoardöös is noch een Ennen schwörder as Güstern. Kiek moal, sächt de Dok-terschhülp – dien Brummi hett vandoach sovöäl sungen, un aal Lüü de dat höört hevvt, hevvt dorvöör betoalt.

Dorbi sünd een büld mehr Doalers rinkoamen, as dat kureern köst hett.

As see dat to Hanni sächt, kikkt dat Froonsminsch in dat witte Tüüchs so ‘n bäten plietsch över de Näes – netso, as wenn Brummi sien Zipperlein hett.©ee

Dieses Bild hat ein leeres alt-Attribut; sein Dateiname ist c1d-2019-04-5-08-53.jpg.

Damp ünner d’ Nöäs

Geerd – loat mi ok moal luken . . . !

Heel saacht sää een dat. Mit fief Jungs seeten wi in een Kring up us Höönerhukkböän.

As de Indioaners in Koarl May sien Vertellsels.

De Klokk wies Teetied – well van d’ Teedrinken keen schlappen Nöäs mehr kreech, de seet in d’ Köäken bi d’ Füür un leet sükk dat goodgoahn. Dor hörden wi nu joa noch nich to.

Man in de Tünn – de Grooten kunn’n us doch nich meen’n.

Up disse stille Momang harn wi all Stünn’ns tööft.

För de güstrige Dach stunn heel groot in d’ Kalen-ner: Sünnerkloas!!

Wat to schlikkern harn wi krägen – un een grooten Stutenkeerl mit Krinthen. Dat wichtichste för us wee oaber de Stutenkeerl sien Piep.

Eemoal muß dat joa losgoahn mit us Schmökeree. Van mörgens an ween wi all togaang wäst. Sowat muß good in d’ Richt brocht worden.

Wi as ole Eksperten – dor kunn joa niks scheef-goahn.

Ofkauelt harn wi, dat stilkens jedereen versöken schull, bi sien Voader een bäten Tabakk to stibitzen.

De Ollen harn joa genooch ut eegen Fabrikatschion.

Dat gode Wäär in Sömmer un Haarst har de Ta-bakksplanten düchtich gereun loaten.

Bi nümms van us Kameroaden hett dat henhaun – de Schätze ween aal good achter Schlött.

Us strategisch Ploan har dordör man so’n bäten Plattfoot krägen. Wat so richtich Kreegers sünd, de hevvt oaber jümmers noch een in d’ Schuuv.

Also Ploan Berthoa!!

Dat heet: middachs utschwärmen, Blöä van de Böökenhääch striepen un beaarbeiden.

Wo dat gung, harn wi joa foaker genooch sehn.

Voader hung de riepen, gäälbrunschen Tabakkblöä boben up d’ Böän an de Schösteen to drögen. Dor hung’n se denn een tiedlang, bevöör see rullt un lüttmoakt wurden.

Sovöäl Tied harn wi mit us Böökenblöä nich – also mußen wi dat heele Prozeder ovkörten.

Us Böökenblöä rin in lütji Linn’nbüdels – boaben de Schösteenklapp oapen – un us ‚Schnelltrocknung’ leep.

Noa een goden Stünn’n hevvt wi de Büdels wäär ruthoalt, un de Fiinwaarkeree kunn losgoahn.

Wat ween wi stollt!

So een moien Krüll harn us Ollen noch nie nich henkrägen!

Wi harn ganz gleunich Oohrn, un kunnen de Tieds bold nich ovtöven. Mit aal Mann klauterden wi bi us achterd Huus up de Hönerhukkböän.

Verdekkselt nochmoal – nümms har an Rietzstikken dorcht.

Wie harn Glück. Peter har woll anners niks as Dummtüchs in d’ Kopp – oaber Rietzstikken de har he in d’ Taaschke.

Wat man ok aal in d’ Kopp hemm’n muß, wenn man in de Welt van de Grooten instiegen wull.

Een Piep harn wi stoppt. Wiel – bi de richtich Indioaners gung ok blods jümmer een Piep in de Runn’n.

Jeden sukel dor düchdich an. Geerd wee de eerste.

Man kunn de Häuptlingswürde in sien Oogen tinkeln sehn.

Richtich majestätisch.

Wi annern trillerten innerlich, dat wi ok endlich an de Riech keem’n.

Noa de tweete Runn’n we dat erhoaben Gefööl all wäch.

Rothuut pass ok nich mehr – wi ween in d’ Gesiächt eder so, as wi de Marsminschen teekend hevvt – grieselich gröön.

Dat hett dörschloan up de ganze Lini.

Us bullerich Pans hett sükk noa ünnern in de Büks Lücht moakt.

Wi seeten richtich moi waarm mit d’ Mors in Schiet.

Tomoal keeken groode Koppen dör de Klapp noa boaben.

Buten har man us Rookteekens dör de Dakkpann’n stiegen sehn.

So strumpelten wi noa ünnern – de Erfolch van d’ Schmöken leep us an de Been’n andoal.

Geschlagene Krieger – wat een Blamoasch!

Een Loach Hau – wor wi eelich mit räkend harn, hevvt wi nich krägen.

De Grooten hevvt sükk – glööv ikk – oahn dat düchdich över us amüseert.

Noa disse Dach wussen wi denn eemoal mehr, dat jede Trää in d’ Lääven mit düchdich Stiekelwir behangen is.©ee

Dat blods so mit an de Kant . . .

Is dat noch Ossfreesland . . .

Is dat noch Ossfreesland? Joa dat is Ossfreesland – dat is us Ossfreesland – man dat van vandoach! Jümmers wenn ikk över de Grens – liekers van wekke Sied – in Ossfreesland rinfoahr, scheeten mi disse Worden van Hannes Flesner dör de Kopp. Un ikk moot dat ingestoahn – so’n heel bietji anners word mi dat stilkens tomoot – oaber dat licht woll in d’ Natur van us Minschen. Dat düürt meesttied schmoals nich laang, denn bün ikk wäär blied – bün eenfach blied, wäär in Huus to wääsen. Ikk spöär mien Haartblood up mi doahl lopen, wenner mi dat eerste Moin tomööt kummt. Huusen schoon un schier – nargens up d’ Welt is dat so woar as in Ossfreesland – un so freedelk is dat hier. Stäelt jo moal vöör, de Ossfreesen ween sükkse Hittköppen as de Minschen dor ünnern in dat hillige Land – ov wi bruksen heel nich so wiet to kieken – up dat Stükkji Grund – dor an de Westenkant van dat ingelsche Eiland, dor wiest man de Welt joa vandoach ok noch hoast elker Dach, wo dat so geit mit Hauen un Stääken. Wi – de wi in de olln-borgsche Kolonii in d’ Oostdeel van Ossfreesland us Huusen hevvt – mooten eelich elker Dach up Kneen us Herrgott danken, dat de Noabers in Ossfreesland Minschen sünd, för de een Köpke Tee een hoogern Wert hett, as de gröttste Kanon. Liekers givt dat oaber ok in Ossfreesland Ossenkoppen genooch. Dat wiest see us elker Dach un foaken genooch in de lütji hooge Politik.©ee

Dat Geschenk

Up de anner Kant van de Schlüüs leech sied Juli-moand een Schkipp.

Eens Middachs, as Harm van de School koamen wee, har he dat ton eersten moal dor lirgen sehn. Mörgens noa d’ School hen stunnen dor blossich de beiden Dukdalben. Un nu hör he tomoal Musik – nä – dat wee keen Trummeln un Trompeten. Heel fien klung dat över dat Woater – dat streek över de blenkernden Wellen, so as in mörgenrüschen de Stoom över dat fuchtige Land trekkt. De Moor-kanoal mit sien schwartet Kabbelwoater leech nich mehr so noakend in d’ Land.

Net, as wenn hüm well een fien’n sieden Ümhang överschmäten har

Jeder mörgen un jeder middach hööch Harm sükk, wenn he de Musik hör. Denn wuß he – glieks kreech he dat Boot to sehn – dat wee noch dor. Noa veertein Doach har he sükk denn trood, elker Dach son bietji nörder an dat Boot vörbi to goahn. Up eenmoal hett he sükk een Hart packt un Moin sächt – un kiek – de Minsch, de boaben up dat Kajütdakk seet, un so moi Musik mook, nääm siene Mundörgel andoahl, un sää mit een ganz deepe Stiäm: Moin, mien Jung.

Dat wee d’ denn ok eers. He sett wäär sien Pustmusik an – un Harm hör hüm to. Dat har he stünn’nslang kunnt, wenn he nich noa Huus to muß, to Schwien ovmärsen un futtern. Sieddem he mit Moder alleen wee, muß he een Deel van de Aarbeit in Huus doon. Dat nütz aal niks – see mussen joa lääven. So een Mundörgel – de har he ok woll gern hat. Een poarmoal har he de all up de Winachszädel schrääven – kräägen har he de nich. Dat Geld in Moders Knippke har nie nich reicht.

Letzt Winachen har he de all gannich mehr up-schräven. He wuß joa, wo dat utseech. Vörmörgens har he de Speelmann noch towenkt – wat har de hüm noaroopen? Adschüß Harm? He har dat nich recht verstoahn kunnt – de Wind leep doartäägen an. Vermiddach wuß he dat. Dat Schkipp wee wäch. Twee Troanen blenkerten in siene Oogen. De Musik wee wäch – de sieden Ümhang van de Moorkanoal wee wäch – ober wat wee dat? Boaben up de Tünzelpoahl leech de blanke, lütji Mundörgel.

Dor ünner leech een Zädel, doarup wee mit Blee-penn schräven:

För Harm – mien dankboarsten Tohörer.

Ok wenn wi man eers Septembermoant harn – för Harm wee vandoach dat moiste Winachen in sien Lääven.©ee

Dat givt jümmer noch wat leegers

Renko – wat mien Frünnd Helmuth sien Frünnds Schweegersöäns Jung is – de hört joa nu to de jüngere Generatschon, de man licht moal dör de Welt fluttern. Bi een so’n Neejoahrsutfluch up de Mombrezien – ov wo de Blöömeneilands dor up Günntsied van de Eer heeten, hett hüm woll een Deern in d’ Padd stoan, an de he nich vöörbi keem. Dat is wiers so wääsen – denn as he sien Moder – wat mien Frünnd Helmuth sien Frünnds Schweeger-söäns Froo is – een poar Wääk loater to weeten geev, dat he dat Wicht hieroaden muß, wiel see wat Lütts kreech, sää see to hüm, ogottinää – mien Jung – woarüm büst du denn blods över dat Maidje wächsteegen. Ikk denk mi, he kunn dor nich ümto goan – wiel de Padd nich breet genooch wee.

Sien Voader – wat mien Frünnd Helmuth sien Frünnds Schweegersöän is – seech dat denn glieks wäär prakkeraktisch. Kiek moal Moderke – sää he to sien Olsch – de Deern kummt doch ut Schottland – un man weet doch, dat de Minschen ut disse Gägend heel spoarsam sünd. Grannich wull he denn doch nich särgen. Bi d’ Hochtiedsfier bruken wi doarüm ok rein keen Glöäs – wi drinken de Genever glieks ut de Buddel. Dormit wee he bi sien Metoa rein good laand – see keek hum näämich netso glubsch an, as een Birch to Silvester in een Köömbuddel kikkt .

Dat hulp joa nu niks – de Jung leet sükk nich dorvan ovbrengen – un överhaupts – wat sien Moder blods har – de Welt wuur doch jümmers lütker – un wi harn doch nu Europa.

„Oaber de Hochtied is hier“ – see brook sükk bold hör Wiesfinger ov, as see dormit up de Disch tikker. Sowiet muß see sükk denn doch dörsetten. See kunn sükk mit Gewalt nich dormit anfrünnen, in een Land to fiern, wor de Mannslüü mit een Rokk rümleepen.

De Öllern van de Deern ween ok dormit inverstoan. Een Dach vöör de Hochtied stunn’n see denn ok, rein ut de Puust, mit Sakk un Pakk vöör de Dör to hiemen. Heel stollt vertellen see glieks, dat see in de eerste Stünn’n in Düütschland all düchtich wat spoart harn – see ween achter de Onibus anlopen, un harn so de Doalers för de Billjets spoart. Oach – kunn Metoa sükk dor nich verkniepen to särgen – wenn ji achter een Taxi anbösselt ween, denn harn ji noch een büld mehr spoart.©ee

As dat so is . . .

. . . ov givt keen maller Good!

Oal Uloan – well noch nich weet, dat dat mien Opoa wee, de vertell ikk dat nu – de har to jeder Soak een Spröäk proat. Much dat Begääven ok noch so ver-buult ov scheef sükk anloaten – he hool ut sien groode Kist van Wiesdoon de passende Dekkel. Een half Joahrhunnerd is all dör de Tied lopen – noa sien letzdet särgen. Bi so mennich Tüünkroam ut de hooge Politik ov ut de leege Noaberschkupp denk ikk – is nich woahr – dat is güstern wääsen. Is oaber nich – ikk hevv verrafftich doch all moal up sien Denkmoal keeken. Dat dröfft ji blods nich wiidervertelln – de Lüü kunn’n woll achter mi anfangen to schnakken, un hör Kinner toschüün’n : kiek – dor löpt he – de weet nich moal mehr, wenner Uloan ovläävt hett. Wenn ikk denn wüggelk sowiet bün, kummt mi dat säker nich mehr an – oaber nu all? Wor ikk doch so’n schenierlichen bün. Ikk kann sogoar noch rod anlopen. To’n Bispill för Wütrich-keit – wenn een schwakken Kreatur wat doan wurd. Fasttüddern moot ikk mi nu oaber sülven – anners loop ikk to wiet wäch van Uloan un sien Wiesen. So wee een van sien Sprökbiller: Us Herrgott hett dat Minschenmoaken us Minschen överloaten – oaber see sünd dor ok noa! Kiek – un dit: see sünd dor ok noa – dat faalt elker Dach wäär up us doal. Minnoa Hepprech to’n Bispill – to finnen in hoast jeder Dörp. Mien Minnoa – van de ikk jo vertellen will – woahn in een Fiefhüüsenkuntrei halfpadds tüschen Dornum un Auerk. Liekers ov dor moal een mit een Dakk-paan wenken dee – een Buur moal mit een Maidje in d‘ Heufakk dör de Häven flooch, ov een van de Mannslüü bi Hinnerk Pulterbeer in d‘ Krooch moal düchdich een rieten leet – Stünn’ns loater har Minnoa dat all an d‘ Brett. Ut een lütten Klöäterpups wee noa tweemoal lopen dör Minnoas Halsgatt all een dikken Dönnerschlach wurden. An so een dikken Dönner-schlach is see denn boald moal ovstikkt – un dat keem so: Harm Stiekelwier wee een scharpkantigen – een Mannsbild, wat Bott üm sükk to bruks. Nich dat he dör de Lücht weihen dee un man sükk düken muß, üm keen blöderk Huut to kriegen – nä nä – so nich – mit saachte Trää un faste Wöör kunns heel noa bi hüm bi koamen.So kladderhaftich Schnakkeree – de kunn he up d‘ Dod nich lieden. Nu har Minnoa hüm mit hör Schluderee moal so richtich inwennich an d‘ Bükspiep strullt. Dor kunn he gannich an vöörbikieken – dat leep hüm woll waarm an d‘ Liev hoch. Julimoand schreev de Kalenner – de Sünn streek van mörgens Klokk veer bit ähm vöör Middennacht dör de blaue Häven. In disse Doagen kreech Minnoa wenich Schloap – wiel – see wull joa in hör Neeschierbook keen witte Sieden hemm’n. An Johanni wee dat – dat steit in d‘ Bedenken – drei sükk för Minnoa de Welt. To d‘ Teetied üm nägen keem see eers to Pott. In hör Huus hung de Dach balkendüster – keen gliemen un blenkern dör de witten Stoffhangers achter de blanken Schieven – keen Pliesen noa buten, wat in d‘ Noaberschupp ovgung – reinwäch niks. Schwaart un düster as de Nacht. Har doch verrafftich well in de körte Tied tüschen de Doagenwessel aal Schieven rund üm Minnoas Huus to mit Pikk schwaart moakt. Ogott-ogott – wat wee dat een Gekrei – de Börchmester schlääp see an – de Schandarm muß dorher – Minnoa har gannich sovöäl Aarms, üm d‘ aal to glieks to wiesen. Oaber as dat so is – nümms har wat sehn – nümms kunn wat särgen. Timmermann un Glas-moaker kunn’n veertein Doach nich dortägen an, in dat schwaarte Bedrüüs wäär Richt in to kriegen. De Minschen in d‘ Dörp särgen vandoach noch: Minnoa keem van Stünn’ns an mit veer Wöör ut: Moin, gooden Dach un munterholln. För goode Noaber-schupp is dat ok deech genooch.©ee

Dat gung üm us Modersproak . . .

De Vereen „Ossfreeske Taal“ un de Moakers van „Diesel“ harn in d’ Europoahuus – dat Hus van de Düütsch-Nedderlandsch hooge School för d’ Volk – as dat an de Butermüürn steit – nööcht.

Man wull mitnanner söken – man wull söken noa een bäter Verstoahn van schnakken un schrieven in Plattdüütsch. Söcht hett de heele Kring wiers – funnen hevvt see liekers blossich sükk sülvst. Ikk hevv oaber dat Gefööl hat – ok dor sünd de meesten, de dor tohoop seeten, nich achter koamen. Ikk hevv dor as Schnakker un Schriever van Roadio Joade rinkääken. Neeschierich as ik nu moal gannich bün, wull ikk wat mitnäämen för mienen Olldach – ikk hevv nikks in mien Büdel rinkräägen.

Ikk much mi denn ok noch bi Johannes Dieckhoff – de an disse Dach dat Regiment föört hett – vöör dat haartliche „Nichbegrööten“ bedanken. Ikk kunn hüm ansehn, dat he noch up de Wöör van mien letzde Breef an hüm rümgnaueln de.

Besünners hett mi bi d’ tohörn to denken gääven, dat een poar Koppen so verbiestert achter de „intelligenten Lääsers“ herleepen. Ikk denk, well in us Modersproak schrifft – de will doch de „Min-schen“ wat vertelln – liekers ov see mit Spoa in d’ Füüsten up d’ Land an knoien sünd, ov mit moodsch Tüüchs vöör een Hülpsbräägen sitten. Un well nu mit well schnakkt – ov mit Bookstoavens, ov mit Wöär – dat schull man doch eelich jeden sülvst överloaten – up beid Kanten.

Ikk mach jo – de ji dor tohoop seeten – blods toropen: blievt mit de Footen up de Grund – wenner ji dor stoahfast verwuddelt sünd, köänt ji vöäl bäter de Früchten van jo Doon verdeelen. Denn well to hoch boaben de Soak schwääft, de kann flink ovstöärten.©ee

Dat is all gediegen mit de Doalers . . .

Överall wor Minschen in us Land up d’ Geld sitten spöärt man Verdreet. Licht dat villicht doran, dat de Mors Buulen kricht, wiel de Doalers to hart sünd, up de he sitt? Ikk weet dat nich – ikk kann dor heel nich mitschnakken – dat Vergnöögen hevv ikk noch nich hat. Up jederfall mooten de Lüü dat heel stuur hemmen hör Pinunsen uttogäven. Dat is joa ok rein stuur, mit soveel Kapitioal ümtogoahn. Givt man näämich de Aarbeidslüü för hör Knoieeree een poar Pennings mehr, denn kleien see dor glieks mit rüm. Betoalt man Stüürn dorvan, hüdelt de Regeerung dormit dör de Welt, üm dat bietji Frää, wat us noch bläven is, ok noch tweitomoaken. Ton Bispill in Afgoanistan. Ov tüschen Euphrat un Tigris dorvöör sörgen, dat us Frünnen – de amerikoansch Regeer-ung – good an dat Ölich ran kann, wat dor in de Grund licht. De brukt dat näämich nödich för hör Fleegers, dat de van boaben ut de Lücht rut uprüümen köänt – un för de Panzers, dat de iistern Ketten nich so gräsich qietschen, wenn see d’ aal plattmoaken. Dat gielen van de Minschen – wenn de dor ünner to lirgen koamt – dat reicht all dääch. Dorför brukt man dat. De Minschen, de dor in Huus sünd köänt dor so nikks mit anfangen – de schöält man up hör Teppichs fleegen – denn bruken see ok keen Sprit. Up so een fleegenden Teppich passen joa een Hüpen Minschen drup. De weegen joa niks mehr – de bestoaht joa blossich noch ut Schmacht. Kiek – un dorüm moot man sükk hier stilkens wat över-lärgen, dat Geld anners ünnertobrengen. Toeers hett man Bargen dorvan moakt. Disse Bargen sünd mittlerwiel oaber so hoch worden – man kann boaben nich mehr anlangen. Een annern Padd hett man funn’n – man stekkt de Pinunsen eenfach in de Grund – boot Hüüs un Geschäften – ok wenn see gannich brukt worden. Wenn nu een sächt, dat is Dummtüüchs – dat geit doch nich – een kann doch nich eenfach wat boon, wat nich brukt word – man moot doch eers de Behörden froagen, kann ikk blods antern: Recht so – as lüütji Minschke, de keen Bargen ut Geld achter d’ Huus hett, is dat so. Wenner een wat will de nikks hett, de kricht wiers flink beliekteekend, wat Recht is. Hett een oaber genooch Doalers, sünd de, de wat to särgen hem-men, aal up sien Sied. Dor worden denn Hüüs ovreeten, an de man sükk jüüst wäänt hett – dor worden anner Hüüs boot, in de nümms rin geit – wenn see denn kloar sünd – dor word Busch un Gröönland utkuult, üm dat Kapitoal dorin to pakken. Ik moot särgen, son Gewerbegebiet – ov een In-koopszentrum wor niks los is – lett joa een büld moier as Natur. Un wat kann Minsch sükk höögen, wenn he dör sükkse Paradiese steustert – kann sükk in Ruh aal de Pracht ankieken – bruk sükk keen Gedankens över de Priisen to moaken – de sünd näämich so hoch – dor köänt de meesten gannich mehr tolangen. Man hett so richtich vöäl Tied, sükk to bekieken, wat Minschen mit Geld doch för Undöäch moaken köänt. Alleen dat is doch verrafftich wat weert. Dor faalt denn heel nich in d’ Gewicht, dat man bold keen Kuusen mehr in d’ Bekk hett, wiel man de Kuusendokter nich mehr betoalen kann – man bruk joa so niks särgen. Un wenn de Minschen de dat sehn schöält, nich mehr bestich kieken köänt, wiel see de Oogendokter ov de Fuukenmoaker ok nich mehr betoalen köänt – dat moakt niks – denn word dat Paradies ähm ovreeten, un furss grötter un moier wäär upboot. Up disse Oart deit man denn glieks dübbeld Goods – de Minschen oahn Geld hevvt wäär wat to kieken – un de Politikers hevvt wäär wat to fiern – denn son Inweiung van een Stroat, een neäd Gewerbegebiet ov een Inkoopsparadies bi Broatwurst un Sabbel-woater is doch ok wat Moies – ov seecht ji dat anners?©ee

Dat Kalennerblatt . . .

Cloas sitt an sien Schrievdisch – een büld Zeitungs un Bööker sünd up de Dischploat verdeelt. De witte Stükken wesseln van een Hand in de anner – sien Oogen wischen ungedüürich över de Bookstoaven un de Billers – see finnen nikks, wor see sükk an fasthollen köänt. Dor mutt dat doch wat gääven – schütt hüm dat dör de Kopp. Is doch woll keen Dach in d’ Welt, an de dat nikks to bedenken givt.

„Mien Jung – dat Oabenbrod is kloar!“ röpt Moder ut de Köäken.

„Ikk koam glieks“ – antert he, oahn dat he dor achter kummt.

Sien Denken söcht ünner de heel Schrieveree aal dat wor man de elbente September mit behangen kann. He brukt vöör sien Roadiosendung mörgen noch Begävenheiten üm dat Kalennerblatt to beschnak-ken.

He hett sükk rein verfäärt – Moder steit vöör d’ Schrievdisch: „Nu koam oaber eers her to äten. Kanns doch noaderhand wiidermoaken – Voader is ok all binnen. De Broadkartuffels worden anners koalt.“

Recht hett see. Dat wee doch nu wüggelk to schkoa. Vöör de anner Tüünkroam hett he joa noch de heele Nacht Tied.

„Na Jung – kanns de Knütt nich tweikriegen“ meent Voader, as Cloas sükk an d’ Disch sett. „Wat givt dat denn so wichtichs?“ kummt dor denn noch achteran.

„Dat is dat joa man jüüst – ikk kann nich so recht wat finnen, wat de Lüü van d’ Stohl haut. Dissen oarigen elmten September will nich so recht wat hergääven.“ Sien Hannen wöölen beid in d’ Hoar, as wenn see dor wat finnen kunnen.

„Nägenteinhunnerdsässuntachentich sünd an disse Dach in Polen aal politisch Gefangnen freeloaten woorden“ sächt Moder so ganz nävenbi.

Cloas un Voader drein beid to glieks de Nakk – un kieken Moder an.

„Woneem weets du DAT denn?“ kummt dat as een ut de twee Halsgatten. De beid Mannslüü kieken Moder as so’n Weltwunner an.

„Joa, meent ji denn wüggelk, ikk kann blossich Bohn’nszopp koaken – un mien Kopp hevv ikk blods, wiel de Hoarschniedersch ok lääven moot?“

Man hört, wo de beiden Kerls dat Bekk tofaalt.

„Jana – de mit mi de School rein moakt – de hett mi dat vertellt. Hör Söähn is domoals freekoamen. Hör Keerl is jüüst vöördem dodschoaten wurden – in Danzich. Up de Leninwerft. He wee denn Waleksa sien Patzmann.“

Waau – denkt Cloas, so käen ikk Moder joa gannich – un luut sächt he: „Du häst di doch anners nich för Poli“ – wiider kummt he nich.

So’n bäten spütz faalt Moder hüm in d’ Word:

„Nich för Politik interesseert meenst du woll? Ji beid harn mi joa moal froagen kunnt – oaber nää, Politik – dat is joa Mannslüüsoak!“

„Höhö…“ man sücht Voader sien Roatlosichkeit an.

„Brukst gannich höhö to särgen“ grient Moder över de linker Kopphälft -„ikk hevv mien Krüzen bi d’ Woahlen jümmers dor moakt, wor IKK meen dat see hengehörden. Un nich dor, wor ikk see noa DIEN Meen’n moaken schull! So – nu weets du DAT ok glieks.“

Moder is furss een Stükk grötter worden.

„Nu ät ji man wiider – anners word dat Äten aal koalt.“

Moder is ganz Moder blääven – so, as wenn see sükk gannich bemööt is, dat see de Familinweltörnung in fief Minüten up de Kopp stäelt hett.

Voader sächt nikks. He geit in siene Broadkartuffels tokeer, as wenn dat up de Welt nikks anners geev.

Dat moot he woll eers moal doahlschluken. Noa sien Gesicht kunn man meen’n, he is so’n bietji stollt up sien Froo.

Een lütten Sett hört man nikks as Goabelklütern.

Voader hett sogoar vergäten, de Kiekkassen anto-knipsen üm in de Noarichten rintolustern.

„Eenunzäßtich hett an disse Dach BORCHWARD in Bräm’n doch pleite moakt – wenn ikk mi recht besinn…“ Kann dat wääsen, dat Voader Tärräng torüchgewinnen will – indem he disse Satz in d’ Lücht stäelt?

Mattichkeit haangt över de Köäkendisch – so as wenn de Worden eers moal Reakschon entwikkeln mooten.

„Ach – weets du noch, Voader? Särßunfüfftich – an’n elmten September…“ As Moder dat sächt, moakt see een Gesicht as Puus up Sönndach. „Hannower – Filmpalast – de eerste Upföhrung van HOCHTIED up IMMENHOFF – mit Heidi Brühl un Paul Klinger…“ see sücht ut, as har see dor sülvst mitspeelt.

Voader näämt sien Fuuk of: „Wat hett DAT denn mit Politik to doon?“

„Mit Politik niks – oaber mit Leevde, du Döäs-paddel. Dor ween wi näämich dat eerste moal tosoamen in d’ Kino!“

Moder is rein ‘n bäten franterich – so kummt Cloas dat tominnst vöör – oaber dor moot he sien Voader in still’n bistoahn – mit disse weibliche Logik – dor kummt he ok nich torech.

Voader kraabt sükk de Kopp: „Wenn ikk mi dat so besinnen do – Moder – du häst recht. Oaber eerlich – van de Film hevv ikk domoals nich veel mitkrägen.“

As he dat up siene plietsche Oart sächt, kikkt Moder tomoal heel anners ut: „Dat spöär ikk vandoach noch.“

Wiider sächt see nikks.

Cloas meent, dat he nödich een Drei kriegen mutt – un steit up.

„Denn will ikk man wär in mien Bööker rinkrupen – een Deel hevv ikk joa all to weeten krägen.“

He lett sien Öllern alleen – villicht kummt de beiden vanoabnd joa noch een bäten mehr ut hör Güsterntied tomööt.

He stappt noch ähm twee Trää in d’ Tuun – een bäten Woater ovschloahn – un denn vertrekkt he sükk in sien Waarkelkoamer. An d’ Schrievdisch hett ok noch nümms wiidermoakt – na joa – well schull dat ok.

Dat verdekkselte Kalennerblatt vöör de elmte September.

Fidi Schiller sien Jungfroo van Orleangs faalt hüm in – dat de Tragödii an een elmten September vöör tweehunnerd Joahr dat eerste Moal in Leipzich upföährt worden is – dat will mörgen ok nümms weeten.

Schiet ok – he lächt sien Manuskript vöör de Sendung eers moal bi d’ Sied. Villicht schütt hüm vernacht joa noch wat dorto in.

Een poar Stünn’ns loater – mennich Geschichten un Gedichten hett Cloas in de Tied upaarbeit – moot he ähm een lütten Paus moaken.

Dat Manuskript mit dat halfkloare Kalennerblatt kiest hüm an. Tööv man – du kummst ok noch dran – sächt he so to dat Stükkji Papeer.

Eers moal een Zirett schmöken – un een poar Minüten de Flimmerkist anmoaken. Kieken wat in de Welt in de letzt Stünns so los wääsen is.

He tikkert mit de Tellewischen Knööpkommod aal wat hen un her – aahh – Enn dree, dat darte Programm för Noorddütschland – dat lett he lopen – dat kummt hüm to pass.

He pliest man blossich mit een Ooch un een half Ohr dorhen. De anner Deel van sien Kopp word so’n bäten van Drüselichkeit befallen – de Dach wee joa ok lang genooch.

Tomoal is he woak as een Hoabenlucht – CIA – Geheimakten geöffnet – Dokumentarfilm – Chile – General Schreiber – Allende – Putsch!

Een heelen Riech Kersen is tomoal in sien Kopp an lüchten.

De Schloapichkeit is wäch – dat is sien Kalen-nerblatt!!!!!!

Nägenteinhunnerdeenunsömzich – Putsch in Chile – elmten September.

De US amerikoansche Geheemdeenst hett siene Archive öpentlich moakt.

Wat he in de näächste Minüten to weeten kricht sörcht dorför, dat he de tokoamen Stünn’ns Moach-pien hett.

För dat üm de Ekk bringen van Generoal Schriiver – wat de Üpperste van d’ Chilenisch Militär wee – un dat Dodmoaken van Salvador Allende – wat de freegewäälde Präsident van de Chilenen wäst is – sünd de Amerikoaners verantwordlich.

Nä – nich de Iisverkööper in Floridoa un ok nich de Veetüchter in Texas, nich de schwaarte Schooputzer in Manhatten un nich de Fährmann an d’ Mississipi – nä, de domoalich Präsident Richard Nixon un sienen engsten Vertroden Henri Kissinger sünd dat.

De beiden harn sükk dat utdoarcht, wiel see meenden, een Volk dat sükk freewillich een Kommunisten as Präsidenten utkikkt, kann nich ganz dääch wääsen.

Bevöör disse Süük noch mehr Lüü in Südamerikoa anstäken kunn, mussen de Minschen – de dorvan befallen ween – flink bi d’ Sied brocht wurn.

Dat heele Waark antoschuven, wee denn gooden minschenfrünndlichen Henri Kissinger füfftich-dusend Dollars in boar un een Lävensversäkerung över tweehunnerdfüfftichdusend Dollars wert.

Sovöäl hett de Kerl krägen, de Generoal Schriiver in Santiago schmörgens vöör sien Huus dodschoaten hett.

Üm Salvador Allende bruksen see sükk denn nich mehr sörgen. Dat DE an de Kant keem, dorföör hett de tweete Generoal in d’ Chilenisch Militär sülvst sörcht.

De neeäste Gerädschkupp har Henri Kissinger hüm dorför tokoamen loaten.

In groote Conteeners verpakkt, un as Diplomoaten-gereedschkupp klareert.

Een Üppersten – vöör dartich Joahr in de US – Verträdung in Santiago Militärattaschee un Kissin-gers laang Aarm – hett nu, dartich Joahr loater – nipp un nau künnich moakt, dat de Mächtigen ok in Amerikoa nikks dorto läärt hebbt.

Up de Froach, woneem hüm dat woll leed deit üm de hunnerddusende Minschen, de dor in Chile foltert wurden un üm de Ekk broacht worden sünd, anter he mit een Schmüstergrienen üm siene ole Oogen: Dat wee blossich een reinmoaken – un de Chilenen hör eegen Schküld wee dat sowieso – wat keeken see sükk ok een Kommunisten as Präsidenten ut.

Henri Kissinger hevvt see denn ok noch versöächt to befroagen – oaber de hett sükk ümdreit – un nikks antert.

Villicht wull he ok blods nich nochmoal leegen – so as he dat vöör de amerikoansche Kongress doahn hett, as he bi sien Utsoach, dat he dor nikks mit to kriegen har, de Aarm to sien Herrgott hoaben hett – um mit de sülvige Hand veeruntwintich Stünn’ns loater de Befääl to de Ermordung van Generoal Schriiver to ünnerteeken. Doran kann man sehn, wat een Word van reputierliche Politikers foaken wert is.

De Filmbericht is all een Stünnen Geschichte, as Cloas sükk liek hensett un sien Rüärch stöähnt. Dat, wat he dor hört un sehn hett, dat is to Papier.

Nu licht dat verflikkste Kalennerblatt tomoal tofrää vöör hüm, un kiest hüm ok gannich mehr so van ünnern herup an.

Harrijeeses – de Klokk is glieks fief. He lett d’ up sien Schrievdisch man aal so lirgen un kruppt in d’ Nüst. Een lütten Mütz vull Schloap bruukt he denn doch noch – vanwägen de kloare Kopp mörgen..

„Cloas – du muttst upstoahn….. du häst doch üm nägen een Termin …. is glieks half aacht.“

Moder hett hüm een lekker Köpke Tee brocht, un lukkt de Stoffhangers bi d’ Sied, üm de Lächte rin toloaten.

So richtich will dat noch gannich dör de Oohrn in sien Kopp krupen – he wee doch jüüst eers inschloapen.

„Drink man eers een Klukk Tee, dat du to Verstand kummst – un wenn du sowiet büst, hevv ikk ok dat Frööstükk kloar“.

Dorbi kikkt see so blied ut, as wenn see noch mit Voader in Hannower in d’ Filmpalast sitt.

„Bi di wee oaber noch laang dat Lucht an. Häst du dien Kalennerblatt denn kloarkrägen? Anners – ikk hevv vörmörgens all wat in d’ Blatt för di funnen.“

Hör Schnakkeree suust man aal so an Cloas sien Oohren vöörbi – he mutt sien Denken eers mit koalt Woater wäär up een fasten Grund stellen.

„Vöör fiefuntwintich Joahren an’n elmten Septem-ber hevvt jugosloawisch Nationoalisten een ameri-koansch Fleeger in hör Gewalt brocht. De wull blossich van Nevjork noa Chikago fleegen …. stell di vöör, du wullt ähm gau van Hambörch noa Frankfurt – un ünnerwäängs sächt tomoal een Verrükkten dat is nu mien Fleeger – un ji sünd aal mien Geiseln …“

Bi de letzt Worden dreit see sükk van d’ Fenster wäch – „…du hörst mi joa gannich to…“ Man kann de Enttäuschung doröver, dat he noch nich an d’ Hülpsbrägen sitt un de Neeichkeiten rintikkert, in hör Gesicht sehn.

„Moder – do mi een Gefallen – loat mi noch ‘n poar Minüten Ruh…“ sächt Cloas mit loahme Stiäm.

„Ikk wull di doch blods …“ mehr kricht see nich ruut.

„Is all good Modeke – ikk weet dat woll. Oaber ikk hevv vernacht noch soveel up mien Kalennerblatt krägen – ikk moot dat eers moal szakken loaten.“ As he dat sächt, is he man so ut d’ Bäed sprungen – nähmt sien Moder in d’ Aarm un drükkt hör een Sööten över d’ Ooch. He weet – see meent dat blods good – un mit de Ruh is dat liekers to Ennen.

„Na, denn will ikk man….“ saacht trekkt see achter sükk de Koamerdör in d’ Schlött. Cloas hett spöärt, dat see sükk dor keen Riemsel up moaken kann – see kann joa nich weeten, dat hüm dat Kalennerblatt as Stiekelwier in d Pans sitt.

Een Vierdelstünn’n loater sitt he in d’ Köäken. Een week koakt Ei, Moders eegen Marmeload un ‘n dikken Reem sööten Wittstuut – kann dat wat moiers gääven?

De Wittstuut is noch waarm. Güstern to d’ Oabend-brodstied wee dat noch Määl. Dat heele Huus rükt noch noa Bakkoabend.

„Mi wee güstern Oabend so tomoot – ikk muß mien beid Mannslüü eenfach noch wat Goods doon“ dorbi schufft see hüm noch een dikk Stükk Stuut röver – „ät man noch.“

Güstern mörgen har he dat noch dor achterneit – üm sien Moder to bewiesen, wo good hüm hör Leevde deit – vörmörgens kann he dat nich – de Biller van vernacht näämt eenfach to vöäl Bott in.

„Wääs mi man nich düll – dat ät ikk, wenn ikk vernoamiddach noa Huus koam.“

„Drink wennichstens noch een Köpke Tee bevöör du ut d’ Huus geist …“ Mehr sächt see nich. As wenn see üm de Stiekelwier weet, de sükk üm sien Moach dreit hett.

He is heel blied, dat dat vörmörgens nich so’n wichtigen Soak is. Sien Gedankens goahn näämich hör eegen Padd.

Wo kann een Minsch as Henri Kissinger – van de he jümmers soveel hollen hett – de ut sien eegen Kindheit eelich wat anners weeten muß – so een Irrwäch goahn? Is he dör sien Kindheitsbelääven in Düütschland so verbiestert, dat hüm Minschenlääven nikks mehr bedüüden?

Dat kann d’ oaber nich wääsen – denn har he dat doch nich heemlich doan. Een Antern kann Cloas sükk dor nich up gääven – un froagen kann he Kissinger ok nich.

Villicht word dat wat bäter, wenn he dor noaderhand över schnakken kann.

Twalf Ühr is dat hoast, as he wär buten vöör de Dör steit – Moder räkend säker to Middach mit hüm. Eenmoal anpingeln, un see weet dat he nich kummt.

An een Moder de to dat Weltgeschehn wat to särgen hett – dor mutt he sükk eers wähnen. Oaber nich vandoach.

De Stiem de an d’ Diek över dat Woater kummt moot hüm eers de Kopp een bäten freeweihn. Wenn irgendwat dwarß sitt – hier boaben up Diek, mit dat wiede Woater vöör sükk – löpt sükk dat meest aal torecht. Am moisten is dat bi anlandigen Wind – wenn de Störm över de Noordsee wächgoahn is – un van Nöörden dat Gefööl van Wiede un Freeheit up siene Schullern droacht.

Mit kloaren Kopp un puusbakkigen Klöär geit he in d’ Roadio up Sendung.

De Minschen in dat wiede Land so’n bäten wat in hör Modersproak vertelln – up Plattdüütsch Biller to moalen, de sien Hörers mit de Oohrn sehn köänt.

Füfftein Ühr un tein Minüten – in fief Minüten is dat Kalennerblatt, dat hüm all siet güstern Oabend to foat hett, an de Riech.

In d’ Redakschionsruum lopen de Noarichten-maschin’n – veeruntwintich Stünn’ns an d’ Dach vöörnan wääsen mit aal dat, wat rund üm de Globus passeert. Wenn man de tweede is, de de Minschen wat beliekteekend, hett man meest verlor’n.

So is dat nu moal.

He will jüüst sien Kalennerblatt – wat hüm allwär so scheef anluurt – ünner dat Volk brengen, as see in d’ Studio aalmitnanner tomoal so stief sitten as wenn see ut Soalt ween.

Blossich de Billers lopen un lopen un lopen…..

In Nevjork sünd twee groode Fleegers in de Torns van dat „World Trade Center“ floagen.

He weet nich, wat in de Kolleegenkoppen vöör sükk geit – sien eerste Gedanke is: De leev Gott hett sien Möälen anschmäten – un tüschen de grooten Steenen is een Gemengsel van Minschenwark un Minschen – un sien Kalennerblatt – dat he nich mehr loswurden is – dat licht dor boabenup un dreit sükk mit.

Up dat witte Papier steit anners nikks mehr up as: Chile – Chile – Chile … un de Minschheit steit dor üm to un kann de Möälen nich anholln …..©ee

Dat Moor un de Minschen . . .

Sied dree Joahr wee de Kriech to Ennen. Dat Dörp har van dat Hauen un Stäken nich alltovöäl mit-krägen.

Blossich de Mannslüü ween dor mirdenmanken as Suldoaten. De meesten hevvt hör Tohuus nie wäär sehn.

Peer harn see ok nich mehr hat – de Moorkolonisten. De har een Wehrmachtskommando ovhoalt. As kriechswichtich Good.

So mussen de Froonslüü, de Kinner un de Ollen sehn, dat see mit Huus un Hoff un Land kloar-keem’n. Dat gung man mehr schlecht as recht.

Minnoa Bussmann wee mit söäben Kinners alleen bläven.

Zägenmelk un Spekk un Wurst van d’ letzte schwaartschlachten hevvt hör över de eerste Noakriechssömmer wächhulpen.

Twee Keu un een Bullkalf har see nu allwär in d’ Land. Een poar Hööner un de Mutt mit Birgen moken dat ganze rund.

Eelich kunn see blied wääsen.

Middachs keem nu all mennichmoal wat anners up d’ Disch as Bookweetenschubbers un Görtzopp.

Wenn see so denkt – alleen har see dat woll nich henkrägen.

Dat neeä Läven wee man jüst een poar Wäken old, dor stunn oabens – net vöör d’ düster worden – tomoal een utschmacht Mannsbild bi hör up d’ Hoff. Hüm gung dat noch dusend moal klöäteriger as hör sülvst.

He wee een Suldoat, de keen Heimoat mehr har.

See hett hüm denn furss ‘n groten Pott Bree koakt un düchdich wat to drinken gääven. Dat eersmoal wäär Läven in dat moager Minschke keem. As he dat dor achterneit har, hett see hüm wiest wor he in d’ Stroh schloapen kunn.

Annern Dach wull he denn wiider. Worhenn wuss he ok nich – oaber wiider.

He wee joa keen Minsch – he har joa keen Kenn-koart.

He har joa nichmoal een Noam. Tominnst keen, de de Minschen in dit Land tofallen wüür. Meen he.

Un noa sien Land – noa sien noa Huus anto kunn he ok nich. Dor würn see hüm dodscheeten – as Desertör.

Ovwoll he nie deserteert wee. He wee eenfak gefangen noahmen worden – so wee dat nu moal.

As Minnoa de anner mörgen noa buten kummt, un bi hör Aarbeid will, troo see hör Oogen nich.

De Hönerhukk wee rein, de Höner ween all buten – de Schwienhukk ovmärst, de Zägen putzt un striegelt. Sowat har dat hör Lävdach noch nich gääven.

Un de Minsch oahn Noam wull jüst wär up de Padd oahn Noam – wiel he joa nümms wee un nargends hengehör.

See hett hüm nich so lopen loaten. See hett Fröö-stükk moakt.

Nich so, as dat anners bi hör goaelk wee – nä, de Toafel seech ut, as wenn dat Winachen wee.

Un so wee hör ok tomoot. He hett denn noch een Nacht in d’ Schüür schloapen – un noch een Nacht. Un noch een un noch een.

Tomoal har he denn een Koamer in d’ Huus. Un een Noam har he ok wär.

Ut sien Noam, van de he meen, dat he de Minschen hier nich tofallen de, harn de Moorlüüd eenfak Krischoan moakt.

So licht gung dat, wenn dat Haart un de Minsch-lichkeit wat mittoschnakken harn.

De Lüü üm Minnoa Bussmann to hevvt eers nikks wußt van hüm – denn hevvt see nikks sächt – un denn hett he dorto hört.

He hett de Noabers dat liekers ok nich allto stuur moakt.

Överall woar dat kniepen de, wee he un hülp.

Ov dat de Schmidd sien Aarbeid wee, ov wat to dischlern anstunn – oahn Bemööt – Krischoans Hann’n ween överall.

Sogoar de Kuhl de he moaken, wenn sükk een ut de Kolonie noa d’ Herrgott ovmäeld har.

He is so hoast van sülvst de Kinner hör Voader worden.

Nä, nich van d’ Blood her. Oaber as Frünnd – un dat kunnen see bruuken.

De letzt Knütt an dat Nett is denn woll doan wurden, as he de Stäe in Minnoas Haart innoamen hett. De Stäe de nümms mehr innoahmen har. noadem hör Mann fallen wee,

Villicht is dor, as see Krischoan dat eerste moal sehn hett, all een Toafel upsett worden. Een Toafel mit de Upschrift reserveert.

So is he denn eenfak van een Minsch ut dat een Volk to een Minsch in dat anner Volk worden.

Oahn dat dor irgendwons wat wichtichs dör twei-goahn is.©ee

Dat neä Joahr …

Neejoahr steit in d’ Kalenner. Gresine Bruns sitt in de ole Sörch un lett hör Oogen noa buten goan. Dat Hollt in de groode Füürstää knistert un knastert. De bustige Iisenploat lett Sprenkels an de Müürn lang-lopen.

Schneegrieseln weiht dör de Bööm. De Dach fäält de Lächte. Ov un to dukelt see son bietji vöör sükk hen. Letzd Nacht hett see nich veel Schloap kräägen. Dat lütji Huus steit woll een Ennen achter de letzden Hüüs in d’ Dörp – oaber grummeln un zirsen leech doch in d’ Lücht, as dat ole Joahr van de Tied een mit Foot in d’ Mors kräägen hett.

Dat har dat ole Joahr ok verdeent. „Wat meenst Du Hinnerk? So as sükk dat upföährt hett. Hett joa rein so doahn, as harn de Minschen nikks dorto läärt.“

See schnakkt mit Hinnerk – see deit jüüst so as wenn he hör tägenöver sitt. Dorbi licht he all sied dree Winters ünner de Grund.

See kann van hör Koamerfinster de Kaarkhoff sehn – glieks vöörn stuuv an d’ Kaarkhoffsmüür is de Stää an de hör Famili sied Generatschonen Ruh funnen hett.

As Hinnerk up sien letzd Padd goahn is, schull he ok dorhen.

Nä hett de Paster sächt – dat kunn he nich toloaten. Dor wee de Kaarkenörnung vöör.

Eers hett see dat nich glöven kunnt – oaber denn hett he hör verklokfidelt, dat man dat nich toloaten kunn. Hör Hinnerk wee joa nich in de Kaark. Man kunn dat nich toloaten – har he sächt. Un nümms van de Döörpslüü har wat dortägen sächt. Dorbi wee dat blods sien eegen Vergrelltheit. Wiel Hinnerk vöör tein Joahr wägen een Düllichkeit mit hum ut de Kaark utträden is. De Paster har sieddem een groden Boagen moakt, wenn Hinnerk hüm tomööt koamen wee.

Mit sien Heergott har Hinnerk oaber ni nich Schluß moakt.

Nu licht he in d’ Noaberdörp in d’ Heergottstuun. Dor har nümms wat dortägen hat, hüm to Ruh to lärgen.

Visiten kann see hüm blossich, wenn dor een is de hör mit een Foahrtüüch dorhen brengt. Dat kummt nich so foaken vöör. Mennichmoal hett see dat Gefööl, in d’ Dörp hevvt see hör all vergääten. Vergääten dat in de schlecht Tieden bi Gesin un Hinnerk jeden wat to äten un drinken kreech – ok wenn he nich in d’ Kaark wee.

Wenn de lütt Riekje – de mit hör Moder allenich in d’ Aarmenhuus woahnt – nich elker Dach ähm bi hör rinkieken wüür, denn wee dat säker ok so.

Tja – de Tied is wiederlopen un har sükk ännerd. Har de Tied sükk wüggelk ännerd? Ov moalen de Minschen blods een anner Bild van de Welt?

„Loat man good wääsen, mien Deern. De Minschen hevvt sükk nich ännerd. Dat löpt sükk allens wäär trecht.“

See is blied, dat Hinnerk hör antert hett. See spöört, dat he mit sien schwielich Hannen hör saacht över d’ Hoar strikkt. See föölt, dat he sien Aarms üm hör to lächt.

As lütt Riekje annern Mörgen in d’ Huus kummt, licht disse Bliedheit noch up hör Gesiächt – ok wenn hör Lääven all sied Stünns kollt, un dat Füür in de groode Oaben all laang schwaart is.©ee

Dat neeä Auto …

Ingangs de szäßtiger Joahren wee een neeäd Automobil noch wat heel besünners. Sowat kunn sükk noch laang nich jeden leisten. Mennicheen Privoatmann wee all stollt, wenn he een dübbel-moatigen Breefkast vöör d’ Huusdöör stoahn har. Foaker har de ok man blods dree Röä.

Liekers – man kreech, wenn man ünnerwäägens wee keen natten Mors mehr. Dat wee all düchdich wat weert.

Harald Soathoff bruks sükk verdannt nich mehr mit sien oled Dreeradkuffi begnöögen – sien Voader wull in de neeä Tied instiegen. He har een figelinschen Boadballi köfft. Boadballi wuur ünner de Lüü een neemodschen Foahrtüchkostrukschon van Ford ökelt – vanwägens de Förm.

Wenn ikk nu säch köfft, meen ikk dormit nich, dat dat Foahrtüchs all up de Warft stunn. Nä nä – domoals muß man sükkse Foahrtügen laang Tied vöördem bestellen. Harald kunn de Dach gannich ovtöven.

He is in dat Bestelljoahr hoast dree Joahr öller worden vöör Ungedürichkeit. In sien ollen Tempo much he vöör Gnadderhaftichkeit bold nich mehr instiegen.

Wenn ikk vandoach dor so bi langskiek, deit mi dat lütji fliedige Dreerad richtich leed. Wiel – son Auto hett doch ok een Seel. Woneem köän’n anners Mannslüü dor so verleevt in wääsen.

De Soathoffs kunnen sükk son Karosse leisten. See nöömen een grooden Bakkeree up dat Staatsbadsche Eiland Nördernee hör eegens. Sied Stükk ov wat Genratschonen all. De Mannslüü in de Famili läärden aal Hüdelbakker. Opa Soathoff anter jümmers up de Froach, woarüm de Jungs in d’ Famili aal Bakker läärden: Wenn annern lütt Brödchies bakken mooten, denn is dat för hör wat leeges – wenn wi lütt Brödchies bakken köänt denn is dat för us wat Goodes. Denn frooch ok nümms wieder.

Endlich wee de Dach dor. Harald sien neeäd Auto keem mit Schkipp up dat Eiland. Oabends wee Harald bi us nich to sehn. Dat neeä Auto har hüm ünner siene Fittiche.

As wi annern Mörgen in de Bakkeree keemen to Melk ovläävern, harn wi us dorup inricht, us eersmoal een Stünn’n anhörn tomooten, wat dat doch för een moied Gefööl is mit so’n niegel-noagelneeän Boadballi dör de Gägend to jükeln.

Niks van dat schlooch us tomööt – Harald wee rein oahn Wöör. Dat wee rein wat seltens bi hüm. Mit annerdhalf Hannen wee he mit de Deech togaang – wiel, üm een Flunk har he een moien witten Plünnen üm.

Tweemoal mussen wi froagen ov he Mallör hat har. Verdekkselt nochmoal – brook dat denn ut hüm rut – ikk wull doch güstern Oabend mien neeäd Auto so richtich lopen loaten. Up de Betonstroat noa d’ Füürtoorn andoal. (Dat har he us gannich to särgen brukt, dat harn wi us so all dorcht.)

Dat Deert wull oaber nich so recht togaangkoamen – as wenn hüm achtern een fasthull. Ikk hevv Gas gääven as een Mallen – ikk kreech de Koar nich över tachentich. Man kunn sehn, dat he up sien neeäd Auto noch gräsich düll wee.

Up jederfall har he dat foahren togääven, un dat neeä Auto in d’ Garoasch schoaben. Jüüst as he de Dör tomoaken will, sücht he an de Binnerkant van de Achterröä wat lüchten. Gediegen – denkt he, dat is oaber een neemodschen Kroam. Röä mit Luchten – worför schall dat denn good wääsen? He is in d’ Kneen goahn, un wull ähm föölen ov dor woll een Schkalter wee üm dat Lucht uttomoaken. Dorbi hett he sükk an de gleunich Bremstrummel bannich de Fuust verbraant. Wee de Döäspaddel doch verraftich mit vull Kattun dartich Kilometers mit antrukken Handbrems foahren. Dat Lachen hevvt wi denn buten doahn – as Harald us nich mehr hörn kunn. Anners har he us woll so in de heete Bakkschkapp schoaben.©ee

Dat Pannkookenhuus . . .

Wor ik nu een bietji wat över schrieven will, hett eelich rein niks mit Pannkook to doon. Eelich säch ikk. Liekers – ikk kann nich ümhenn, dorvan to vertellen. Riek Vliek ut Tynaarlo har mi in hör Roadiosendung nööcht. Tynaarlo licht in de hollandsch Provinz Drente – twee Trää achter Groningen – för de, de dat bit nu noch nich wußt hett. Wat deit een Mannsbild, wenner een Froominsch hüm wenken deit? He spüttert sükk noch ähm flink dör d’ Hoar, un neit achter hör to. Un wat schall ik jo särgen? Recht har ikk doan! De Haartlichkeit de mi in Paterswolde tomöötschlooch, kunn ik up een Frachtwoagen gannich bargen. So een bäten wat gliekers harn wi joa so in d’ Haart sitten – Riek Vliek un ikk. Bi dat eerste anbelln spöär ikk dat all. As ikk denn henkeem, seech ikk dat well. Keen grimieterk Gesicht keek mi an – keen een, de nich een frünnelk Woord sää – as wenn ikk in een annern Welt stappt wee. Hönnichkooken, Botter un Tee luurden up mi. De Stünn’n Vertelleree vöör d’ Schnakkfatt mit Riek Vliek wee veelsto minn. Sächt hevv ikk dorvan nikks – spöärt hett see dat oahn mien särgen. Denn as ikk noch up de Padd van Roadio Joade noa Roadio Loep ünnerwäägens wee, har Riek Vliek bi sükk in Huus Pannkooken bakken. See moot bi d’ schnakken over Droaht föölt hemmen, dat Pannkooken för mi de Hääven is. Tieden hett dat up mien Lävenspoar gääven, in de ikk mi so mit Mors doarinsett har. So is dat nu wiers nich mehr – wiel – ikk hevv so Stükk ov wat Punnen van mien Lievhaftichkeit ovwunnen. Van wägen dat Öller un de Puustichkeit. So heel achterut schmieten kunn ikk dat denn oaber doch nich, as wi noch een Settji in d’ Populierenstroat tosoamen seeten. Mirdenmang de ole Kroameree un de Hunnen un Katten. Ikk moot dat moal luut särgen: Ikk hevv mi as in Huus föölt, as ikk vöör de groode Stoapel Pannkooken seet. Een schlecht Geweeten is mi bi d’ tolangen nich ankoamen – un mien Wacht wies ikk de twee Pund, de ikk towunnen hevv, eenfach nich. Wat schall ikk nu noch särgen? Wääs bedankt Riek!©ee

Dat Paroadestükk …

Mien Moders Süster Hanni har disse Welt Adschüß sächt. Fief Doach har see in Huus up de Deel stoahn. Noabersfrünnen ween aal noch moal bi hör up Visit wäst. De Mannslüü harn dat letzde Moal de Hoot vöör hör ovsett, un dat een ov anner Froominsch har sükk ok woll son bietji blengerich Fuchtichkeit ut de Oogen wischk. Soaterdach schull see bediekt worden. In Plaagenbörch up d’ Kaarkhoff. Schmid-dachs Klokk halv twee. Mien Moder, mien Süster Lenoa un ikk harn us froo genooch up de Padd dorhen moakt, wiel wi joa van wiederwäch keemen.

Een bäten Tied wee us vöördem blääven, un Moder meen: Nu köänt wi ok noch ähm bi Fritz un Dinoa stillholln, üm de beiden mittonäämen.

Denn bruken see nümms anners nöögen, mit hör dorhen tofoahren.

Moder denk joa all jümmers prakkaraktisch – un een goode Seel wee see ok. De Sünn wee jüüst över Middach wächlopen, dor stunn’n wi ok all bi Fritz un Dinoa up de Warft.

Utstiegen, de Padd noa d’ Huus andoal un an de Dör van d’ Achterköäken tikkern düür schmoals een poar Minüten. Up us kloppen anter us nümms. Wi gungen rin in de lüütji Deel. Keen Minsch wee to sehn. De Köäkendör stunn in hängen oapen – up d’ Disch seegen wi twee Tellers mit angnauelt Äteree. Mesten un Goabels leegen dorbi, as wenn sükk de Äters in Lücht uplöst harn. Wi wussen nich wat wi särgen schulln, un stunn’n mit oapen Muul in d’ Köäkendöör.

Noa een Settji hörn wi ut de Koamer an d’ Günntsied heel fien een Froagen: Is dor well? Wi sünd hier in d’ Beäd.

Na, un as wi in d’ Schloapkoamer rinkeeken, dor leegen Fritz un Dinoa bit an d’ Halsgatt ünner Schoapwullen Däkens. See deen as dat Leiden Christi. Dinoa hett us denn vöörjöselt wo noar hör dat gung – un wu geern see mit Süster Hanni de letzde Padd goahn wüürn. Oaber so schoofel, as dat up Stünns mit hör utseech kunn man hör ok woll bold noa d’ Kaarkhoff droagen. Oaber noch nörder as hör dat schoofel gung, de hör dat leed, dat see nich mit up de Dodenfier kunnen.

As see dat so leidich vertellen dee, wee see stilkens an de Dääken an luuken. De schull woll boaben niks freegääven, wat wi nich sehn schullen.

Mit jedermoal luuken kiesen hör Gewaltsfooten ünnern een bietji mehr an d’ Lücht. Nänä – nich so blengerich as dat anners in d’ Beäd goaelk is – de Footen seeten bit över de Enkels in moi bruungeel striept Huusschoo. De har see nich mehr utkräägen, as see vöör us in d’ Nüst stoaben sünd. In vull Montuur ween de beiden bi d’ Disch wächfloagen, as see us ankoamen sehn hevvt.

Wi hevvt us glieks wäär up de Padd moakt. Butendör kunnen wi denn nich mehr an us holln, un Moder meen hör Süster Hanni in d’ Sarch in d’ Plaagenbörger Kaark mitlachen to hörn.©ee

Dat schient foaken blods so . . .

Us Frünndin woahnt in de Nööchte van een heel grooten Klüterloaden – de Eegendöömers van günnt-sied dat Westenwoater – ut dat Mormonenland – hört dat liekers nich geern, wenner dat hier een Minsch sächt. „Supermarkt“ ov „Einkaufszentrum“ nöömn see dat hochdreit. Schietendiedel oaber ok – dat hett dor wat mit. De hevvt dor woll een Hüüpen Pläächlüü rümlopen, de di dien Kroameree in Papiertuten pakken. Doch bit dat sowiet is, kanns all Stükk ov wat Kramboloajen achter di hemmen. De Gewaltsbakkbeesten van Inkoopswoagens lopen näämich stoadich ut de Richt. Dor wäänt man sükk mit de Tied woll an – oaber wat us Frünndin annerletzt ünnerkoamen is, dat lett mi so’n bietji van d’ Glooben ovfallen. Ji keänt dat joa aal van jo eegens Inkoopen – överall stoahn joa de lüütji Frachtwoagens antüddert – bruks een Plastikschiev üm de ovtobinnen. Dor faalt mi denn so bi in, dat Jürn Möllemann to siene Amtstieden as Weertschkuppsminister all över disse Deerten strumpelt is. Oaber dat blods so nävenbi. Us Frünndin futtert dat schmachtich Schlött – tikkert up de Knoop – lukkt an de Grääp – tikkert nochmoal up de Knoop – lukkt wäär an de Grääp – nikks röört sükk. Un dat de Loaden nich Fieroabend moakt, bevöör see wunnen hett, grippt see sükk een Kerl as Arnold Schwarzenegger – wiel see meen, dat de hör helpen kunn. Dat wee woll nikks – also, hen noa de „Informatschon“ – sowat hevvt de dor – un wat sächt dat lüütji Wicht, dor achter d’ Schnakktresen: „Das haben wir gleich.“ Joa – see har dat glieks – see har joa ok een Taang in d’ Füüsten. Us Frünndin hett sükk binnen in de Klüterloaden ok furss een Knieptaang köfft – un een grötter Knipke, wor de Knieptaang rinpasst – dat see de ok jümmers bi sükk hett.©ee

Dat Schnakkfatt

Kobus – Opa Rass har dat ropen – he seet an sien oapen Koamerfenster in de ole Sörch un leet de Haarstwaarmte in d’ Huus. He kunn vandoach moal wäär nich so recht lopen. Dat Rheumoa mook sükk in sien Knoaken breet.

Kobus wee in d’ Tuun mit sien lüütji Hund an jachtern – eelich heet he Jacobus – noa sien Unkel, de vöörtieds in d’ Kriech blääven wee.

De Lüü sään oaber blossich aal Kobus to hüm. Kobus – muß Opa Rass noch moal ropen – in sien Hüdelee mit de Hund har Kobus dat eerst moal gannich hört. Nu keek he up, un keem furss ansuust. Wenn Opa Rass reep, geev dat meist wat to schlikkern. Irgend wat Söötes vöör een Kinnerhart leech jümmers in de schwielige Hannen van Opa Rass. Kanns ähm vöör mi noa Jüülfs lopen – half wee dat een Froach un half ok woll nich. Ikk hevv keen Tabakk mehr.

Jüülfs, dat wee de Koopmannsloaden in Willmsfeld an d’ Dornumer Schossee – good dusend Trää de Sandpadd andoahl. Un ov he dat kunn – alleen all wägen de Boischies, de Tant’ Jüülfs hüm jümmers in sien Büksentaaschke stook.

Ikk moot ähm Mama Bescheed särgen, ikk bün glieks wäär dor. Wiel, dat muß he doon, dat see wuß woar hör lütten Jung ovblääven wee. Un denn biers he los. Noa een Vierdelstünnen wee he wäär retour – mit een groden Spitztut Bünting blau in een Fuust, un in de anner een lütten Spitztut Goldnöäten. Vandoach wee joa Soaterdach – un Soaterdachs geev dat jümmers wat extroas. He kunn mit sien lüütji Aarms noch nich in dat Koamerfenster rinlangen. Koam man ähm rin sää Opa Rass – de Döör is blossich in d’ Klepp. In de Koamer hung so een lichten Schmoak van dat Törffüür in d’ Lücht – Opa Rass har inbööt. Wenn man wat öller is, hett man nich mehr sovööl Hitt in d’ Liev. Up de Buddelee in d’ Hörn stunn een olet Heringsfatt oahn Böän, glieks dor näben seet up sien Klauterboom Smutje.

Smutje, dat wee een ganz griesen Papagei – woll hoast so old as Opa Rass. Fiegelinsch wee he as so’n ollen Jan Maat.

Wenn Opa Rass ut Laangwiel mit hüm schnakken wull, drei he de Kopp wäch, un keek sien ole Koptein mit de Mors nich an.

Keem ober Visit in d’ Huus – ganz besünners Frohlüüvisit – denn läch he los. Dor kreegen sülvst noch oldgedeente Feldsuldoaten rode Ohrn bi.

Dat keem – Opa Rass har Smutje moal in een Spoaßhuus up Jameikoa as Wesselgeld krägen, un aal wat he dor läärt har, dat leet he denn hörn.

Üm dat he denn nich so heel un dall ut d’ Stüür leep, kreech he jedermoal de ole Heringstünn över sien Klauterboom. Dat hull hüm oaber liekers joa nich van d’ schnakken ov – un wenn de Visit denn so üm sükk tokeek, wor dat schnenierlich Schöätern woll manken keem, sää Opa Rass jümmer ganz plietsch un unschüllich: Oach, dat is blods mien oled Schnakkfatt.©ee

Dat Stadt – Landgefälle . . .

Dat wee in de Anfangsroadiotied. Dat twintichste Joarhunnerd dee sükk net een bäten verpusten tüschen oal Willem sien Paroadekriechsspill un us Oadi sien blöderk Grootmannsdenken. Lopend Biller geev dat to de Tied man blossich eers in d‘ Kintop. Bit dat man in jeder Kinnerstuuw so een Gedankensvernichtungsmaschin finnen kunn, schull de Tied noch een Tied hengoahn. Ediths Unkel August woahn mit sien Öllern in een groode Stadt. August de wee all sowiet in d‘ Kruut schoaten – he har all düchdich Hoar an d‘ Liev. Wat deit so een jungen Fent, de jüüst de Leär achter sükk, un dat sööte Killern in d‘ Büks jüüst vöör sükk hett? He geit mit sien Maidje – wenner he denn all een hett – foaker in d‘ Kintop. För August ween de lopend Biller all wat heel normoals, as de Famili Besöök van d‘ Land kreech. Vedder Harm Brägenbüdel keem mit sien heele Bagoasch to Visit. Dat wee goaelk un aal hööchten sükk doröver. De in d’ Stadt in Huus ween, de hööchten sükk över de Wurst un Schink de mit van d‘ Land keem – un de Visiters van d’ Land de spitzten sükk up dat Beer, wat August sien Voader van d‘ Broeree mitbrorch. De Oabend wee för de Ollen in drööch Plünnen. Oaber wat schull August mit Grodvedder Gerd anfangen? Sien Maidje kunn he joa schlecht mit hüm deelen – so’n Schwienkroam geev dat domoals noch nich. August nööcht Gerd mit in d‘ Kintop. Toeers will Gerd gannich so recht. Wiel – he is noch nie nich in sowat spiegöäkenhaftichs inwääsen. Oaber he is joa een Keerl – un Keerls mooten dör sowat dör. Oh, wat is dat een Welt – dor kann he in Huus de Jungs wat vertellen. Dor givt dat sogoar een Kassenhuus, wor man Billjets kopen moot – jüüst so as bi de Iiserboahn.

Un denn löpt di so’n lüütji Schaffnerin mit een Lucht vöörwäch – de wiest di wor du sitten dröffst. Ogottinä wat seltens. Is oaber ok bannich düster in so’n Kintop. De beiden rin in de Riech veertein – gau doalsetten un kieken. De Billers lopen all. Vöör de lopend Billers sitt een Keerl un spöält up een Klimperkassen dat Vertelln dorto. August hört ov un to moal wat stöän’n van d‘ Siedelskant, un is blied, dat sien Groodvedder so mitgeit. Ähm vöör de Paus weiht van Gerd een: „August – loat us noa Huus goan – mi deit de Mors so säär“, in August sien Ooren. August hett noch gannich tööf man ähm sächt, geit dat Pausenlucht an. He dreit sükk noa Gerd hen – un moot stuv noa boaben kieken. Hett Gerd doch verrafftich de heele Stünn’n up de Spitz van de hochklappt Kintopstool säten. Van dit Stadt – Landgefälle schall sien Grodvedder in Huus wiers nikks van vertellen.©ee

Dat Sünnererangebot . . .

In de Joahren noa de groode Weltenbrand gung de Minschen dat man een bietji schroar – hier bi us un ok annerwons.

Dat wee nu moal so – un de Lüü kennden dat joa ok nich anners.

Oaber wo dat jümmers in leege Tieden is – dor sünd liekers Minschen, de in d’ Spekkfatt woahnen. Dat is nu moal so, un dor givt dat joa ok niks tägen to särgen. Solaang man spöört, dat see een Haart hevvt.

In mien Kinnertiedskuntrei geev dat ok so een Kring. Bakker, Melkmann, Schlachter, Veehannels-kerl – dat trukk sükk so richtich in d’ Rundum.

Wenn disse Kring denn tohoop keem – sünner wor dat denn ok wee – wur allerhands Spiegöäkenkroam utfrääten.

Moal krüüdel man Willem Werther in d’ Messelkoar dör d’ Dörp, moal muß de ole Wakki in Sieden-strümp un Ünnerbüks van sien Olsch hen to Vee ovläävern. Bakker Südhoff leep moal moantenlang mit een halv blankschoarn Kopp dör de Gägend.

In de Tied hett he am meesten doankräägen – he bleev näämich stilkens in sien Bakkstuuv. Sien Olsch har all meent, dat schullen de Mannslüü man foaker doon – denn wüür hör Keerl nich mehr soveel Sprit in d’ Pans kriigen. Togaang kräägen hett see dat oaber nich.

Hein Vieth – wat us ole Melkbuur wääsen is – wee meesttieds de Boas – dat heet, hüm full jümmer wat nieges in. Dor kunnen de anner Mannslüü rein nich mithollen.

Eens Doachs hett Hein denn een bäten wat dorvan trüchkräägen – dat Winachsfest hett Hein denn noch laang van teert.

Hööcht har he sükk up een poar sinnige Stünn’n – oahn Room verkoopen un Bummen bösseln. Beläävt hett he denn heel wat anners – dat wee denn mehr so as een Winterschlußverkoop bi Rudi Karstadt. An beid Festdoagen har he een Looperee üm de Dörn – dor wee dat Ennen van wäch.

Harn sien Makkers doch in Ollenbörch un Bräämen in d’ Blattje setten loaten:

„Erteile an den Festtagen bei freier Bewirtung kostenlosen Skatunterricht für Anfänger!“

Un van Schoatspeelen har us Hein netsovöäl Oahn-ung as een Koo van d’ Raseern – kiek – un dat hett hum – un besünners sien Metoa – denn dübbelt hööcht.©ee

Winachen moal anners

Ohgottinää – wat wee blods mit de Tied los. De veer Keersen an de grööne Kranz in de Deel ween all sied Doagen utgoahn. Vandoach wee Hillichoabend, un de Winachsboom drüsel buten vöör de Döör noch oahn Behangsel vöör sükk hen. Oma Betty har noch sovöäl up d’ Brett, wat see aal beschikken muß – see keem nich dorto, de Winachsboom sien sülvern Kleed antotrekken. Opa Tullum har in de letzde Doagen vöör d’ Fest noch sovöäl an de Hakken – van de Kant bruks see up keen Hülp to rääken. De Vöörmiddach wee in de Tied noa achtern lopen, de Winachsboom stunn noch netso gröön as schmör-gens buten vöör de Döör. Noa d’ Middach mussen see sükk up de Padd moaken, in de Residenz noa Ollnbörch, üm mit een Part van de Kinner un Enkels Bescherung to fiern. To d’ Nacht gung dat denn in de Kaark. An dissen Oabend mussen see jümmers so’n spierke mit us Heergott prooten. Un de Winachsboom stunn buten vöör de Döör – ok noch an Winachenmörgen. Opa Tullum har de heel Dach noch wat wichtichs to beschikken, un Oma Betty har dat in d’ Kneen. Dat verdekkselte Rheumatismich – ov wu dat heet. Un de Winachsboom stunn buten vöör de Döör. Un nich blods de – in een poar Stünn’ns stunn’n de Enkels ut de Noaberschkupp ok vöör de Huusdöör, üm bi Oma un Opa Geschenken ünner d’ Winachsboom to finn’n.

Betty har trillern in d’ Haart – in de hoast szäßtich Joahren, de see mit Tullum verhieroad wee, har dat sowat nich gääven. Wu schull dat goahn.

Tja, un denn gung dat. As wenn en Wiesfinger van boaben hör dat inschüünt har. De Winachsboom van de Terasse mit sien Pott in d’ Tuun trüllern, un dor mirdenmang in dat Rundum to setten – dat wee een Waark. Dor stunn he nu, un kies leddich in de Winachsdach.

Oaber nich laang – dat fung näämich sinnich an to schneen, un tomoal har he een moied witted Kled an. Betty muß sükk rein een bietji verpusten, un dat Bild bekieken, as dat ok all an de Huusdöör pingel. De Enkels stoven noa binnen – up de Winachsboom un de Geschenken doal.

Oma…. Omaaaa, wo ist der Weihnachtsbaum? Groode Froachteekens kunn man in de Kinneroogen sehn.

Betty schlooch de Hann’n över d’ Kopp tosoamen: Ich hab doch gestern Abend vergessen, die Tür offenzulassen. Oaber kiekt moal noa buten – das Christkind hat den Weihnachtsbaum in den Garten gestellt, und hat ihn mit lauter Schneesternchen geschmückt. In disse Momang wee hör dat, as wenn see noch ni nich een moieren Winachsboom sehn har.

Und die Geschenke, Oma …? Groode blenkernde Kinneroogen keeken verwachtend üm sükk to. De Geschenken, de har de Winachsmann eenfach in een Linnenbüdel buten vöör de Döör ovsett.©ee

De blengerige Hans

Wenn een nich een Kind van de Küst is, de kunn woll meen’n dat dreit sükk hier üm een jungen Kierl – wiel de Noam so figelinsch noa Pomoadichkeit un Sönndachsstoat rükkt. Dat hett dor oaber liekers överhaupts niks mit to doon. Kann woll wääsen, dat he sükk moal so givt. Beläävst een moien Sömmer-dach – de Süän steit hoch in de Lächte – de Wind is inschloapen – man licht an d‘ Woaterskant to dröömen – joa denn mach dat wiers so utsehn. Koam oaber moal bi hüm up een busigen Haarst ov Vöörjoahrsdach to Visit – denn wiest he mennich-moal sien anner Kant. Denn is he foaken so gnad-derich un füünsch, un schleit so groote Bulgen – as wenn he d‘ aal inschluuken will. Wenn he so richtich schmachtich tokeer geit, is hüm dat gröttste Schkipp nich to groot – un de hoochste Diek nich to hoch. He wiest de Minschen in hör Överdüürichkeit well dat särgen in d‘ Natur hett. De hier an de Küst mit een Been in d‘ Woater steit, un dor sien Brod ruthoalt, de weet dat. Froach man moal so’n ollen Fischkersmann – twee Wöör schall he di woll dorto särgen – jümmer vöörutsett, dat he an de Dach noch nikks anners schnakkt hett. Doaran kanns näämich de Minschen ut Noord un Süüd utnannerhollen. Wenn een van de Küst di tein Wöär sächt hett – hett de südersch Minsch di in de Tied een groodet Book vull dorvan in de Ooren dreit. Dat is dat Noord – Süüdgefälle up een annern Oart. Een ov anner van jo mach nu denken, wat denkt de sükk – joa denken kann de blanke Hans ok. Ji lachen? Woneem köänt ji mi denn anners woll verkloaren, dat he jümmer hooger sticht? He kikkt näämich geern över d‘ Diek – wiel he joa ok een Kind van de Küst is. Hett he sükk an d‘ Noord- ov Süderpool man jüüst sovöäl ansoapen, dat he över de Kant kieken kann – pakken de Minschen allwäär Stükk ov wat Grassoden boaben up d‘ Diek – hett he de wäär to foat, kummt dor noch wat drup. Ik froach mi mennichmoal blods, well dat langer vullhollt. Ov meent villich een Schlaukopp, de blengerige Hans givt dat eens Doachs to. Dor mach ikk so särgen: Schietendiedel – he hett noch sovöäl Iis in d‘ Rüst – dor mooten de Dieksters all middelste Bargen boon. Eenzich Ovhülp is, dat de denkend Deerten upholln de Welt intobööten. Dat kummt noch sowiet, denn käent de Minschen Iisbräkers blods noch as wat to drinken. Annerletzt hett all een Iisboar ut Gröönland in een kanoadschen Zeitung sien good indroagen Wintermannel to’n Verkoop anboaden. He bruks de nich mehr – wiel sükk de Koal van dat Eiland vertrukken hett – sowiet sünd wi all.©ee

De Dönnerschlach in d’ Middachstünn’n . . .

Ikk weet heel nich, wo dat kummt – up Stünn’ns bün ikk bold foaker in Auerk as in Huus bi d’ Koopmann an de Ekk. Dat hett säker wat mit mien Süchten noa Plattdüütsch to doon. Liekers – ikk will dat gannich so nipp un nau weeten. Mi deit dat up jederfall good – binner un buterwendich. Mien Noabers hevvt mi all froacht, ov ik een neeä Leevde har – wiel – mien Oogen blenkern in de letzt Tied so schier. Dor is wiers wat mit an – oaber dat is een ole Leevde, de jümmers noch netso gröön is as an de eerste Dach – de Leevde to us Modersproak! De deel ikk oahn Küän in d’ Haart mit aal Ossfreesen – hevv ikk dorcht – bit güstern middach. Nööcht har man mi – nööcht bi Roadio Ossfreesland de Lusterer an de Knatterdöösen in d’ Land so’n bietji to vertellen. Knatterdöösen säch ikk man eenfak so, wiel ikk noch mennichmoal an de ole Bakkalitkassen denken do, de bi Omoa in Stuuv up de Buddelee stunn. Een Hillichdom in domoalige Tieden, an de Kinner-hann’n nikks to söken harn. Up jederfall wee ikk moal wäär in Auerk. Mit krüllerich Blood in d’ Haart, een blied Gesiächt, un noch twee Hannen vull Tied vöör mi bit noa de Roadiosendung stapp ik dör d’ Foyer – so kann man dat woll nöömen – van d’ Carolinenhoff.

Grode Bookstoavens över een Dör sprungen mi in d’ Ooch. Ostfriesenzeitung – Redaktion – stunn gülden an de Schieven. Dat sehn, ovdrein un rinstuuven – dat wee hoast eens. Ikk wull de Schrievers in d’ Kantor blossich ähm Moin särgen. Up Platt n’türlich – wat denkt ji denn anners. Joa – dat hevv ikk ok dorcht. To weeten kräägen hevv ik noa tweemoal schnuven oaber jüüst wat anners – sächt mi doch so’n Papiervullkleier hochdreit, wir sind eine hochdeutsche Zeitung! Kiek – dat har säten – un ikk muß mi noa een Stool ümkieken, de liekers nich dor wee – denn dat hett mi so van d’ Beenen haun.©ee

De Dübbellööper . . .

„Vandoach hevv ikk, glööv ikk, Bernd Bruns sehn“ – sää ikk to mien Froo, as ikk van mien Boantje noa Huus henkeem. See keek mi froagend an – „Bernd Bruns? – de is doch in Kanadoa.“ Bernd Bruns – dat wee mien beste Schoolkolleech west. Noa d‘ Konfirmatschon har wi us ut de Oogen verloren. Loater har ikk denn van irgendwell hört, dat he in de neeä Welt trukken wee. „Hest hüm nich anproot?“ stüür mien Froo dor noch achteran. „Nä – kunn ik nich – ik seet joa in d‘ Onibus.“ Dormit wee dat Themoa ovgedoan. Dat wee ok all tolaang her. Dree Doach loater leep mi dat sülvige Gesicht denn stuuv tomööt. Ikk hevv hüm nich vöörbiloaten – hevv hüm dries up d‘ Schuller kloppt. „Minsch Bernd – wat moakst du denn in de ole Heimoat?“ Mi schoot so tomoal in, dat dat joa eelich een döäsigen Froach wee. Wat schull een Minsch woll doon, wenn he üm de halwige Eer reist – dorhen, wor sien Öllernhuus steit. Oaber de Froach wee buten. He keek mi eers wat schleierhaftich an – un denn leep as so’n Mörgenlüchten dat Kenn’n över sien Oogen. „Häst een bäten Tied?“ Ikk wull hüm joa nich so flüchtich wäär lopen loaten. „Loat us man äben up ’n Beer in d‘ Krooch goahn.“ Wi denn man los. Un so as dat nich bi dat Moin bleev – bleev dat ok nich bi een Beer. Fiefunveertich Joahr harn wi us nich sehn – un netsoveel leep denn ok as Vertelleree dör de Stünn’ns. Wenn dat denn üm frööer gung wee ikk dat meist, de an schnakken wee. Een poarmoal dorch ik so bi mi – komisch dat he dat nich mehr weet – oaber so een langen Tied un in so een frömmden Welt – dat hett he woll vergäten. Kann joa ok nich jedeneen so good in Denken wääsen. Inbield up mien good behollen wee ikk ok noch. Wat schall ikk laang hen un her vertelln – wi sünd beid düchdich duun worden. Noa Huus hento – dat hevv ikk gannich mehr vull mitkrägen. Up jederfall – anner Mörgen – wi sitten jüüst an Teedrinken – pingelt dat an d‘ Huusdör. Ikk denk noch – ogottnä, nich so fröö all wat stuurs – steit Bernd ok all vöör mi. Mit dikke Klüsen Moin hen un Moin her – un denn he: „Ikk schall di grööten van Bernd! Wi hevvt vörmöörgens all mitnanner telefoneert.“ Ankäken hevv ikk hüm woll as een Koo, de to hörn kricht, dat see sükk raseern schall. „Ikk bün Dirk.“ Nu full mi dat van d‘ Oogen – Dirk – Bernd sien Twillingsbröer. „Oaber du weest doch fröer een Enn’n lüttger as Bernd …“

Doran har man de beiden näämich utnannerhollen kunnt. He laach luuthals – „dat bün ik vandoach ok noch – blods dat kanns nu joa nich sehn.“ He har mi richtich uplopen loaten – sovöäl Spoaß har he laang nich mehr hat. Stuur fallen is hüm dat nich – een büld wuß he joa ut mien Tied mit Bernd. Un över dat anner har ikk hüm in mien Överdüürichkeit licht wächhulpen. Dorüm – Lüü seecht jo vöör – wenn jo Begeisterung moal groote Bulgen schleit – kiekt eers, ov dor nich een Dübbellööper ünnerwäägens is.©ee

De Een kricht Hörns, un de anner word schwaart

Hannes wee as Jung jümmer son bäten fien un eernsthaftich. Dat he noa de Schooltied jüüst bi sien Unkel Harm as Moses up sien Kümo anhüürn de, dat har nümms so recht verstoahn kunnt. De Burderee so as sien Voader de bedreef – dat wee nikks för hüm. Moder har hüm all as Avcoat ov as Boas in een groode Schrievstuuv sitten sehn.

Oaber nää – aal schnakken un doon hulp nikks. Dat mussen de Dekksplanken van Unkel Harm sien Kümo wääsen. Wenn een dör sien Kinnertied mit Verstand mit hüm goahn wee, de har dat vöörrutsehn kunnt. De Jungs ut d’ Dörp ween an Football speelen ov Porgen fangen – Hannes seet up d’ Düünenkant un drööm in d’ Woater. Word sükk denn as Öllern över sowat Gedankens moakt, wenn man Dach för Dach füfftich Koien to melken hett. Ni nich.

Na joa – ut Moses wuur Lichtmatros, ut Lichtmatros Matros un denn wee tomoal dat Schkipp tolütt un dat Woater up de Eems un tüschen de Eilannen nich mehr wiet genooch för hüm.

Een anner Hüür muß dorher – un so stunn tomoal Rotterdam in d’ Lücht. „Oh Gottinää Jung“ – Moder wee rein van d’ Padd ov. „Moot dat denn glieks sowiet wäch wääsen?“

„Mudder – wat mutt dat mutt!“ Hannes wee joa nu ok nich mehr so fien. De Tied bi Unkel Harm up d’ Kümo har hüm düchdich greun loaten. He troo sükk nu all, wat to särgen.

Noa Huus to – in dat lüütji Dörp keem he in de tokoamen Joahren man selten. So Stükk ov wat eenmoal in d’ Joahr to Winachen. Bit he in Rotterdam Mareike kenn’nliert hett. Dor is dat noch minner worden.

Wiel – bi d’ Hochtied har de heele Verwandschkupp son bäten füünsch keeken – een hollandsch Deern – un denn noch een ut de Stadd. Een büld Familin harn näämich all up de groode Ploatz spekuleert, un hör Wichters dor all as Burinski regeern sehn.

Hannes gung dat woll nich an d’ Mors vöörbi – oaber he bleev denn eenfach in Rotterdam wenn sien Schkipp inleep. De Schnakkdroaht hull denn de Verbinnung noa Huus. Dree Joahr ween mittlerwiel in d’ Land trukken, dor pingel dat Telefon up de Buurnhoff. Moder stunn jüüst an d’ Middachspott. Hannes ut Rotterdam wee an d’ Apparoat.

Grööten hen un her, un van Moder: „mien Jung wo geit di dat un wor büst un büst du noch verhieroad un woarüm kummst du nich moal noa Huus …“ See vergeet rein dat lüchthoalen bi hör Froageree.

Hannes muß hör mit Gewalt in d’ Word falln. „Joa Moder – mi geit dat good – ikk bün in Rotterdam un jüüst van See trüchkoamen – verhieroat bün ikk ok noch un noa Huus to koam ikk ok bold moal.“

Dat wee denn in een Minüt dör de Droaht goahn. Noadem he sükk een bietji verpuust har, kunn he sien Moder endlich dat särgen, wat he hör eelich blods särgen wullt har. „Ikk wull jo Bescheed gääven, dat Mareike wat Lütts kreegen hett.“

„Ochgottinäää – denn bün ikk joa nu Oma – un is d’ denn aal in Örnung – un wat moaken Moder un Kind?“ See kunn sükk rein nich wäär inkriegen – spöör oaber doch, dat Hannes sien Särgen son bietji tägen de Wind leep. „Jung – is wat nich in d’ Riech? Säch mi dat – ikk spöör dat doch.“

„Nää, nää Moder – dor is niks“ – Hannes klung son bäten heesterk. Dör de Leitung wee to föölen, dat dor noch irgendwat seet.

„Blossich“ he mook een Paus – „Mareike har nich genooch Melk. Doarüm hett see een Buntjefroo as Amme anhüürt. Un nu is us lütten Krischan van de Melk ganz bruun. Oaber Mareike hett sächt, dat verlöppt sükk mit de Tied wäär.“ Kunns in de Leitung een Tiedlang nikks hörn as schnuuven. Moder muß dat woll eers szakken loaten. As see wäär bi sükk bi wee, kreech Hannes van sien Moder wat denkwürdiges to hörn: „Mien Jung“ sää see – „so licht verlöppt sükk dat nich. As ikk di geboren hevv, dor har ikk ok nich genooch Melk för di, un du hest Koomelk kräägen. Un nu hevv ikk jüüst faststäelt dat ut di de gröttste Oss van de Welt worden is.“©ee

De Engelstied . . .

De Tied dreef elker Dach flinker up Winachen doal – un elker Dach wuur Kristin dat Haart schwöörder. Solaang de beid Deerns dör d’ Huus jachterden, muß see Bliedheit wiesen – man – wenner Heike un Ritoa över de Goodenachtgeschicht – de see de Wichters jeder Oabend vöörlääsen de – inschloapen ween, full de Bliedheit van hör ov – as so’n Ümhang, de de Störm wächweiid. Sied hunnerd Doach keem hör schnaas dat Huus as dod vöör – sied hunnerd Doach wee een Lokk in hör Haart.

Dirk har sükk mörgens up de Padd moakt – för jeder van sien dree Wichters – as he dat jümmers sää – een Sööten – un denn bit vanoabend.

De Oabend wull he mit Kristin un hör Öllern fiern. Sien Moder har wat ut hör Spoardöös hoalt, de see all hör Läävdach in de achterste Ekk van d’ Köäken-schkapp stoahn har. In d’ Firmoa wee he een Trapp hooger stäägen. Elker Moant wüür nu een bäten mehr Geld in d’ Knipke sitten – denn kunnen see för de Maidjes ov un to moal een lütt Stükkji buten de Riich koopen. Bi d’ Huusboon vöör fief Joahr ween see van de Bankminschen düchdich menguleert worden.

Sieddem rekk dat man jüüst för dat minnste. Man good, dat de Kinner noch nich noa d’ School mussen. So bruksen see wenichstens noch nich ünner de fäälend Teekens up hör Kleedoasch lieden. Tja – un disse Dach is ni Oabend worden. Middachs – in sien Äätenstied – wull Dirk gau noa d’ Bank, wiel de Bankminsch de Luchträäken nich inlööst har – un up disse Padd is he denn blääven. Een duunen Keerl – mit een Krüdelkoar de nich toloaten un nich versääkert wee – hett hum överfoaren.

Sieddem is sien Schloapstää buten an d’ Dörpskant – up de ole Kaarkhoff. Kristin kann de duusend Trää dorhen all in d’ Schloap loopen. De Deerns hevvt noch heel nich begrääpen, dat hör Voader ni nich wäär kummt.

See tööven stilkens, dat de Dör oapenflücht, un Papa hör in sien Aarms näämt.

Nümms wull för dat Mallöör instoan. Keen Versääkerung fööl sükk tostännich – un een Waarkunfall wee dat ok nich, sää man hör. Wiel – Dirk wee joa privoat up Böschkup.

Letzd Nachten dröömt Kristin – dröömt see wüggelk? Dirk is bi hör, un sächt engoal, see schall sükk keen Sörch moaken – un man blods bit Winachen tööven.

Bit Winachen tööven – bit Winachen tööven – see weet all so, wo Winachen van d’ Joahr utsücht.

Hör is dat sowat van schietengoal – dat Winachsfest – nu wor Dirk dor nich mehr is. Oaber wo schall see de Wichters verkloaren, dat ünner een Winachsboom oan Luchten niks an Geschenken licht?

Mit drööch Oogen schnükkert see nachtens vöör sükk hen – sogoar de Troanen sünd hör verlüstich goan. Dirks Moder is över dat Geböörn dat Denken dörnanner loopen. Dat wee för mi ok woll dat beste – denkt Kristin foaken. Wenner see denn de beid Wichters dör d’ Huus drieven hört, schoamt see sükk för de Gedankens. As see een Dach vöör Hillichoabend van Kaarkhoff trüchkummt, sünd de beid Kinner in d’ Stuuv an lachen un trällern – Mama, wir haben einen Engel gesehn – Mama – wir haben einen Engel gesehn. Wat schall Kristin dorup antern? Tüünkroam denkt see, dat givt keen Engels. See geit in de Stuuv, un schkalt de Kiikkassen ut. Wo laang kann ikk dat woll noch in dit Huus doon, schütt hör dör de Kopp. De tokoamen Nacht dröömt see nich van Dirk – de tokoamen Nacht schlöppt see so fast as een Boar. Dat eerste moal sied hunnerd Nachten.

De Hillichoabnd is anbroaken – de Kinner sünd noch gannich to Been.

De Klokk in d’ Köäken wiest man jüüst aacht – dor moakt een groodet Auto för d’ Huus hollstopp, Twee utwussen Mannslüü pukkeln een Gewaltstrumm van Kist in d’ Huus.

De schöält wi hier övgääven – is dat eenzich, wat see to hörn kricht – un denn sünd de beiden ok allwäär wäch. Kristin troot sükk eers gannich an dat Bakkbeest van Kist ran – oaber denn hoalt see ut Dirk sien Waarktüüchkist Kniiptaang un Hoamer un ritt dat Deert oapen. Hör Adress un hör Noam steit joa up de Plakkzäädel an de böäverst Kant. Van dat, wat hör tomööt kummt, kricht see hör Bekk gannich wäär to. De Kist is vullpakkt mit Äteree – mit Tüüchs för de Deerns un för hör sülvst – mit Speelkroam van de fienste Oart. In een dikken Ümschlach sünd Papiern mit een büld Stempels un Ünnerschriften in. De heele Schkülden bi de Bank sünd betoalt – un teinduusend Mark sünd in de Tuut. Buten up de Tuut steit in häntich Bookstoavens – netso as Dirk jümmers schrääven hett – „Een goodet Winachen för jo Dree“.

Un nu säch mi noch een, dat dat keen Engels givt.©ee

De Geldbööm …

Dat wee in de Tied, as Pennings un Gröschkes noch hoch in d’ Kurs stunn’n – in de Doalertied.

De meest Lüü harn joa nich allstoveel dorvan un mussen hör Pinunsen düchdich tosoamenholln.

Dat Kinner elker Wääk hör eegen Geld kreegen – Taschengeld sächt man vandoach joa woll – dor wee joa noch laang keen Denken an.

Ov un to moal fief Pennings – wenn d’ hoch keem ok woll moal een Gröschke. Dat wee oaber eder wat seltens – dor muß man sükk as lütji Minsch all düchdich rööcht hemm’n.

Bi de meesten van us Kinner wuurn de Pennings in us Büksentaaschke gannich recht waarm, so flink harjn wi de bi d’ Koopman tägen Schlikkerkroam intuuscht. Oaber aal Minschen sünd joa nich glieks – un so wee lütt Gerriet ok anners as wi annern. Nich dat he keen Boischies much – nä, dat nich. Wenn een van us moal een bietji wat Sööts har, ween sien Füüsten jümmers de eersten de togreepen.

Blods sülvst kopen de he niks. Aal wat he an Pingelgeld in d’ Hannen kreech keem in een van Opas groode Strümp. Dor har he woll son Schlach van sien Unkel Weert ovkräägen. Van de särgen de näämich he wee grannich – ov ok woll een Schoojakk. Wenn d’ denn wat ümsünst geev, wee Weert in de Riech vöörnan – wenn he een utdoon schull denn kunns nich moal een Steertspitz van hüm sehn. Kiek – un dor har Gerriet woll wat van aarft. Anner Kinner luustern oabends bi Keersenlucht in Biller van de see noch niks weeten schulln, un Gerriet wee in sien Doalerstrümp an grabbeln.

As moal wäär son Mannslüükring ut de Noaber-schkupp tosoamenseet un allerhands to bekaueln har, dor hett Gerriet wat upschnappt.

Sien Unkel Weert har dat so an sükk – he muß stilkens mit sien Künsten räsoneern. Besünners kroad de he dat, wenn d’ üm Geld gung. Sien Kapitoal muß man good anlärgen – inplanten sotosärgen un düchdich wassen loaten. An de Frücht kunn man sükk denn höögen.

Dat hett Gerriet sükk denn binnerwendich upschrääven.

Veertein Doach loater hört de Noaber achtern in d’ Tuun – an d’ Schlootskant – well rümtütern. He pliest över d’ Schott van d’ Höönerhukk – un wat sücht he? Lütt Gerriet is mit de groode Schüpp togaang un plannt sien Gröschkes in. Elker in een Lokk, un jede Penning kricht noch een häntigen Schepp ut d’ Jauchbakk boaben up. Van wäägen dat flinker greun. De Noaber hett hüm gewähren loaten, un hett sükk stiekum verkrömmelt. Gerriet hett wääkenlang up dat Wassen luurt – un dat he de Frücht aarnten kunn. Dor keem oaber joa niks van Dach. Un sied de Tied kikkt he sien Unkel Weert mit anner Oogen an.©ee

De Himmelfoahrtstuur . . .

Mennichmoal bün ikk so’n bietji an trillern, ov dat, wat wi Minschenkinner in d’ Lääven so utfrääten, irgendwons fasthollen word. Nä nä – ikk meen nu nich amtlich un van irgendeen Paragroafenschooster to Papier brocht – nä – ikk meen aal dat, wat dor so bi doalfallen is, oan aktenkünnich to worden. Ikk mach jo beruhigen – wenn ikk to mien Tied vöör mien Herrgott stoa, bruk ikk mi nich vöör Angst in d’ Büks to schieten – ikk hevv glööv ikk nümms so säär doan, dat ikk dorför in d’ Fäächfüür brann’n moot. Oaber lichtfaardich is man denn ov un to doch woll moal wääsen. Dat har ok foaken de anner Kant hengoan kunnt. Nu is dat bi us Minschen joa een bäten anners as bi de Deerten – bi us Minschen kummt de Verstand mit de Joahren – de Deerten hevvt hüm all van Geburt ov an.

So – nu weeten ji dat ok wiers.

Wor ik nu ähm över hersitten will, is een Begääven ut de Tied van mien Jungmannstied. Een heel moied Vöörjoahr leep mit us dör de Doagen – dat leep up Pingsten to. Un wo dat nu moal so is mit de jungen Peer wenn dat Vöörjoahr word – de stääkt ov un to de Hoaver. Wat denn foaken mit een Dönnerschlach to Ennen geit – dat faangt meesttieds mit een Schmüüstergrienen an. So ok ditmoal.

Helmut – ikk nööm hüm eenfach moal so – wee all een Mannsbild mit groode Fööt. Dat heet, he har all mennich Stapp dör d’ Lääven achter sükk. Een bäten dwarß wee dat ov un to moal ovlopen – dat har villicht dormit to doon, dat he gewaltich över Krüüz keek. Man wuß ni nich, wat he jüüst in d’ Ooch har, wenn he vöör een stunn. Na – liekers, up jederfall kunn he sükk good helpen. Also – Helmut har up een Vergantung in d’ Noaberdörp bi een Rullwoagen de Toschlach kräägen – un wiel he de nich sülvst trekken wull, har he glieks een Peerd dorto köfft – een moied wittet Dübbelpony. Dat Pony wee joa nu niks tägen to särgen – oaber de Rullwoagen – de har sien bestich Doagen all laang achter sükk – netso as Jan Schliep, de sükk mit Hoak un Kroak noch so även elker Dach noa Emil Egts sien Krooch henschlääpen kunn, üm sien Knoaken mit Doornkoat to schmeern. Up jederfall – Helmut meen dor wat van – un wi wullen mit dat Gespann Himmelfoahrt up Tuur. In Stükk ov wat Doagen hevv ikk denn ut de rötterige Woagen een Glanzstükk van Foahrtüchs moakt. Voaderdachmörgen wee dat sowiet – särß Mannslüü stunnen mit Maibükks un Sönndachshoot proat, üm de Dach so richtich to fiern – anners kunn dat joa ok keen Pingsten worden. Wat har dat gääven – dat mach man sükk joa gannich utdenken, wenn de Tied stoahn blääven wee.

De Woagen wee utstaffeert mit Dischen, mit Banken, mit Schlukk un mit Beer – wi wullen up de Tuur joa nich stoahn – un ok nich verdörsten. In d’ mirden stunn een häntich Hunnerdliterfatt ut Fett-köters Broeree – man kunn joa nich weeten, wo laang de Reis düür. Dat us Fatt denn nich to flink güüst wor, hevvt wi ünnerwäängs keen Huus an us vöörbifoahren loaten, an dat buten een Weerts-huustoafel hung. Noamiddachs to d’ Teetied harn wi mit aal Keerls all good een sitten. Mit Musik gung dat wäär up d’ Siel doal. Hans in d’ Glükk – wat us Muskant wee, kreech ut sien Knööpkomod man blossich noch „Annelisse – och Annelisse“ rut. Jümmers wenn he genooch Perzenten in d’ Blood har, wee dat sien eenzich Programm. Us eersten Foahrmann mussen wi all dreemoal wäägen anholln. He full stoadich van d’ Bukk – he har woll de fallend Süük. Us tweeden Foahrmann – de har dat Peerd in Luur. He wull dat Dübbelpony doch mit Gewalt wiesen, well de Boas wee. Tja – un dat hevvt wi denn ok mit aal Mann to weeten kräägen. In de eerste Kolk, de dat plietsche Peerd to foaten kriegen kunn, wee us Tuur to Ennen. Een Drufel duun Mannslüü kroopen ut de Kolk – as Porgen ut een Woaterpool. Netso natt un gröön van Oantenmuut – wi harn woll aal mitnanner Quaak heeten kunnt. Eenzich us Schkandoalfoormann de stunn drööch up de Kant – de har dat Malör koamen sehn, un wee vöörtieds dorbi doal sprungen. Nu muß dat ok noch nett vöör us Helmut sien Tohuus geböörn. Blied ween wi, dat dat ovkant van d’ Hauptstroat passeert wee. Eenzich een handvull Kinners – ut de dree Huusens dor ümto – seeten up d’ Stroat an schietklein. Hans in d’ Glükk har de heele Undööch noch gannich in sien Köäsel rinkräägen – he har nich een Toch lang uphollen Musik to moaken. Dor wee oaber keen „Annelisse“ mehr to kennen – sien Handörgel wee binnerwendich mit dat gröönsche Kolkwoater an schnükkern, un hiem bi d’ trekken blossich noch as een Seeülk in Moandschien. Un as wenn he noch nich genooch har, stapp he nochmoal in vull Montur in de Kuul, üm sien blauklöärigen Samthoot ruttohoalen, de mirden in de Oantenmuut schwabbel. De har he näämich van sien Annelisse to Himmelfoahrt kräägen. As wenn dat Moat mit dit Gedoo nich all övervull wee, stunnen tomoal woll füfftich Kiekers üm us to. Mi is dat vandoach noch een Roatsel, wor de Lüü aal so flink bilang koamen sünd. Wenn ikk säch, üm us to – so is dat nich de Woahrheit – wenichstens nich heel un dall. De Mäklers stunn’n aal üm us Helmut to. Sien Manchestern Knikkerbokkers – up de he jümmers so bannich stollt wee – hungen hum in de Kneebuchten. De Drachseelen kunn’n dat Gewicht nich mehr hollen – de Büks wee bit boaben hen vull Woater, un har de laang Ünnerbüksen – de joa ok an de Drachseelen fastmoakt ween – mit noa ünnern szakken loaten. He stunn mirden up de Padd – mit noaken Mors un blengerich Geschirr. So kunn up jederfall jeden sehn, woarüm sien Grete dat Kinner-moaken soveel Spoaß mook. Un dat – dat weet ikk wiers, hett sien Grete nich soveel Spoaß moakt – de stunn näämich stuuv tägen hüm.

Up d’ Siel – in Emil Egts sien Krooch – hett de Dach denn noch reschkoapen Stäävels ankräägen, dat he ok good noa achtern in de Tied lopen kunn.

So harn de Lüü in d’ Kuntrei wäär een tiedlang wat to schnakken – un wi harn wäär wat rejells beläävt.©ee

De Himmelsboach . . .

Dat wee rein een unkomodich Wäär vandoach. To eers wee dat so heet, dat dat Stroh up d‘ Land woll Füür fangen kunn – un denn wee de Häven tomoal pikkschwaart, as wenn de Welt ünnergoahn wull. De Rägen kladder ut de Wulken – sowat har Alste noch nich beläävt.

See seet in d’ Köken up dat breede Fensterholt, un wull mit hör lüütji Hannen de Engelstroanen griepen de buten an de Schieven andoal leepen.

Van een Oogenblenkern bit noa d’ anner wee dat buten wäär drööch. So up Schlach as dat anfungen har, har dat ok wäär uphollen.

De Sünn de schmüster dör de blenkernden Bööm – över irgendwat de see sük säker höögen.

Mama, Mama – kiek ähm gau…! Över de Hääven spaan sükk van een noa d‘ anner Kant een grode bunte Boagen.

Alste kunn dor gannich genooch van sehn. See drück sükk an d‘ Schiev hör lütji Nöäs rein platt.

Well hört de to, wull see van hör Moder weeten.

Dat düür een Settji, dat Moder dorup antern kunn. See wee joa all up een büld gefoat, oaber up sükkse Froagen muß see sükk dat Bemööten denn doch eers torecht timmern. Mien Deern – dat is een Himmelsboach…! Un well hört de to… keem dor wäär de Froach.

De hett Petrus moalt – kiek – Engels, de mooten ov un to moal ümtrecken. Wenn see alleen ünner-wäägens sünd, denn fleecht see – wenneer see ümtrekken denn hevvt see groode Frachtwoagens achter sükk. Un denn mutt Petrus helpen. Toeers näämt he siene gewaltige Geetkaan un gütt Woater över de Hääven – dat is de Rägen.

Dör dat Woater word de Hääven blank un schoon – dorup deit he denn mit een groden Bössel in alle Klören de Himmelsboach moalen. Över disse Boach köänt de Engels de Woagens luuken. Disse Him-melsboach köänt nich aal Minschen sehn – un wenn du so een Himmelsboach süchst, denn kanns du di wat wünschen. Dor dröffst du oaber mit nümms över schnakken – denn word dat näämich liekers nich woahr.

An hör Füüsten un an hör Oogen kunn man sehn, dat Alste sükk ganz fast wat wünschen de.

Wenn du moal so een Himmelsboach süchst, vergäät nich, die wat to wünschen – do oaber nich mit annern dor över schnakken!©ee

De Hund is wäch …

Dat wee Soaterdachnoamiddach – bi us in d’ Huus wee rein Gehüdel. Eelich wullen wi – dat heet mien Moder, mien Froo un ikk – de Wääk so sinnich utklingen loaten. Dat wee us woll oaber een nich günnen.

Middachs har sükk vöör de Oabend Visit ansächt. Najoa – dor mutts mit lääven. Oaber Ruh wee wat anners.

Vöör d’ Teedrinken hevv ikk noch gau een Remmel Fleesch ut d’ Iis hoalt un in Stükken schnääden. Wiel – mien Froo wull to oabends noch wat Schlikkerlekkers trechtmoaken. Wenner Visit in d’ Huus kummt, denn moot joa ok wat rejells up de Toafel stoan. Wo sücht dat anners denn ut. De Visit kunn joa meenen, man wee knieperk. Mien Froo wull sükk up jederfall nikks noaschnakken loaten.

Dat schull irgendwat figelinsches ut een steenschen Förm gääven.

Ähm vöör särß wee see dormit dör. Ikk har mi noa d’ Teedrinken noch gau up de Padd mookt, dat för de döstich Halsgatten ok genooch to drinken in d’ Huus wee. Ikk wuß joa, well dor keem.

So’n bietji Gnadderichkeit leep mi woll över d’ Liev – dat moot ikk togääven.

Mien Froo sää mi dat ok so vöör de Kopp, as ik wär in de Döör rinsteuster. In sowat hollt see sükk nich trüch.

Moder har sükk stiekum in d’ Tuun vertrukken, un wee dor buten wat an klütern. För dat ut Padd goahn har see all jümmers een fienen Nöäs.

Lütt Schiko – wat mien Moders öllerhaftichs Hundje wee – leet sükk ok nich sehn. Deerten sünd joa in sowat ok blods Minschen.

Bi mien in d’ Köäken hen un herstrumpeln stööt ikk mi mien Been ok noch an de Klapp van d’ Bakkschkapp. De har us Köäkschke oapenloaten, dat de Waarmte dor rutkunn.

Ikk futer „wat schall de Klapp noch oapen – de Hitt is doch laang vergoahn“ – un nei hör to. Bäter is mien Luun dordör ok nich worden.

Mien Froo sää blossich spütz: „Roop Moder man ähm rin – wi mooten us joa ok noch een bäten upklütern.“ Dat hevv ikk denn joa ok doahn – un glieks dorbi sächt: „Breng ok de Hund mit rin.“

„De is nich bi mi,“ anter mien Moder mi. Aal fleuten un ropen un kieken brorch nikks – lütt Schiko leet sükk nich sehn. Nu mussen wi dree ok noch up Hund söken andoal.

De Klokk nüdel in d’ Rundum – us Visit stunn för de Dör – wi ween noch nich ümtrukken un de Hund har wi ok noch nich funnen.

Oaber wi ween joa nu dree Minschen mehr, de söken kunnen. Jedeneen luur in aal Hörns – bi de Noabers wuur anpingelt un noafroacht – wi streeken ümto över d’ Gröönland – nikks van dat.

Dat gung van Oabendsünnenblenkern över schum-merdüster bit hen noa d’ Schienfattlüchten. Wi kreegen Schiko nich to Gesiächt.

Dat eenzich wat dor bi rutkoamen is – ikk seet van ünnern bit boaben vull Kooschiet. Schlankwäch wee ikk in so’n weeken gröönschen Kladder van us Noaber sein Melkleeveranten utglääden un har mi moi dor in dreit.

„Nu loat us man eers ähm ringoahn, wat äten un drinken“ keem van mien Froo – „villicht is Schiko denn van sülvst allwär dor“ leep dor noch köölkoppich achteran. Froolüü kieken bi sowat glöv ikk bäter dör. „Seech man to, dat du wäär ünner Minschen dröffst – anners moots du vernacht hier up d’ Gröönland blieven.“

Dormit wee ikk denn joa meent. Van wägen de moie Röäk.

Noa een halv Stünnen in d’ Achterköäken un twee Boadballis vull Woater kunn ikk mi sülvst wäär rüken, un wuur to de Gesellschkupp toloaten.

Ikk plannt mi in d’ Sofaekk – sett mi goaelk trecht – un kiek stuuv in twee schmachtige Hundeoogen. Schiko gluum mi dör de Glasschiev van d’ Bakkschkapp an. Wee he doch verrafftich noamid-dachs in de waarme fleeschlüftige Bakkschkapp sprungen – un ikk mit mien luuslöpich Lääver har hüm de Klapp vöör de Nöäs togallert.

Bliedschkupp wee tomoal wäär in d’ Huus – un een moien Oabend, mit de anner Mörgen een poar veerkantige Brägen, is dor ok noch bi rutkoamen.©ee

De Jüddersalv …

Us Frünndin Christoa hett een Frünndin – un disse Frünndin hett een Hündin. De is noch een bäten grötter as een söäbenmoants Kalw. Dat Deert har schmääten. Fief nüdelige Hundskoppen wiesen sükk in de Körf. Schicksoalhaftich as dat nu moal in d’ Lääven togeit, schullen see nikks van de Welt to sehn kriegen. See harn de Oogen noch gannich oapen, dor wee dat allwäär to Ennen mit de lütji Kruupers.

Staupe – sää de Veedokter. Schoa wee dat wiers – oaber kanns dor wat täägen doon? Nä, ok mit Gewalt nich. Blossich för de Hunnenmoder wee dat stuur. See schnüster un fieps noch een Tiedlang achter de Lütten an. Finnen kunn see hör dääch nich mehr – Jan har hör all good an d’ Kant brocht.

Dat leechste an de Soak wee oaber joa heel wat anners – de Melk schoot stiäl noa. Worhen nu mit Kind in d’ Koal, wenn keen Dakk över d’ Kopp häst. So een Hunnenjüdder kanns joa schmoals nich melken. Dor krist joa keen Emmer ünnersett.

Wiel Christoas Frünndin ut een Buurderee gebürtich is, hett see joa een heel figelinschen Deerten-verstand. Wat dee man in Huus wenn Peer ov Koien dat Jüdder in Füür harn? Mit Jüddersalf wuur dat inrääven. Dat hulp. Also gau wat van dat schmeerich Tüüchs besörcht un de Hund dormit inkliestert. Dat stunk joa eersmoal gräsich, oaber dat geev sükk van sülvst wenn de Salf drööchte. Noa een poar Doagen dormit ümgoahn kunn man all sehn dat dat wat bäter wuur. De Hunnenmoder is dat Melkverdrieven oaber woll nich so good ankoamen. See nüssel in d’ Huus aal wat för sükk hen. Hör fääl schiens de Utloop. Dor kunn man oaber ovhelpen.

De beid Froolüü gungen an een sünnengeelen Noamiddach mit Rad up Tuur. De Hund leeten see dortägen anlopen, dat sien Knoaken so richtich wäär vöörnanner keemen.

De Hunnenmoder wee van Natur ut een Woaterrött – dat is joa woll moal so. As de beid Froolüü schnöä-ternd dör d’ Moorland krüdelten, hett de Hund dat furrs utnützt. He is man so mit Kattuun in d’ Tochschloot sprungen. He wull noa de laang Tied woll moal wäär so richtich boaden. Dat wee denn joa doan. As he wäär ut Tochschloot rutkummt schküddelt he sükk düchdich. Dat Woater stoof tein Meter in d’ Rundum. Un denn gung de Reis wieder. Eelich harn de beid Fründinnen sükk an de Stää noch een bäten wat verpusten wullt. Oaber Hannoa sää: Loat us man wiederfoahren. Hier hett een düchdich wat up d’ Land brocht. De Meersröäk kanns joa nich fullhollen. See kunnen oaber schiens ut de Wulk nich rutkoamen – stiäl leep de tägen hör an.

So sinnich vertrukk sükk de Schmoak denn oaber doch. As see wäär in Huus ween, wee dat all hoast vergääten. So, sää Christoa – nu willt wi de Hund noch ähm de Muut van d’ Tochschloot ovspöölen. See gript noa de Woaterschlauch – un BAMMS is de Röäk van ünnerwäägens wäär dor. So tomoal wuß Hannoa ok, woneem de Röäk hör so bekennt in de Nöäs wee – de Jüddersalf stunk so gewaltich wenn see wäär natt wuur.©ee

De Jungmöälen …

Wenn Opa sää, de is woll in d’ Jungmöälen wäst, hevvt wi as Kinner ni so recht wat dor ünner vöörstellen kunnt.Dat is mien läävdach so blääven – wiel, disse Spröök hevv ik nich mehr so foaken to hörn kräägen. Man wuur grötter, un is son bäten van Oostfreesland wächdreeven. Ikk muß eers wäär in d’ schulich Foahrwoater van us Heimoat koamen, üm wies to worden wat dor an is. Eelioch schluuder ikk nich ut de School – oaber dit Belääven moot ikk jo künnichmoaken. De een ov anner van jo kann ikk dormit villicht beliekteeken, dat ok dat Öller mennichmoal noch Freud an de Dach brengt.

Wat mien schwoager Buur is – nu kiekt mi nich so an – ikk weet dat nich anners – he is Buur – he heet Buur un he läävt Buur. Also – wat mien Schwoager Buur is, dat is van Natur ut een ganzen Dröögen. He is sien Läävdach woll reschkoapen dortägen angoahn.

Dat steit woll nargends to Papier, woveel Buddels Fuchtigkeit he tägen de Drööchheit dör sien Halsgatt kunkelt hett – mit Perzenten n’türlich. Dor moot joa Schmoak anwääsen wenner man wat tägen so een Behinnerung deit.

Brocht hett dat liekers niks. He is vandoach noch netso drööch as vöör füfftich Joahr. Nu stunn sein Geburtsdach vöör de Döör. Joa joa – ok in d Öller hett man Geburtsdach. Ok wenn man meent, de Joahren sünd blods noch halv so lang, weil see so schroar an een vöörbisuusen.

Een poar Doach vöördem hevv ik bi sien bäter Hälft anpingelt. Wi wulln hüm een Ständchen brengen, un ikk wull son bietji schnüstern, wat so up sien Top tein boaben an stunn. In mien kopp haun sükk de Oostfreesken Jungs mit Hannes fleßner un noch een poar anneren ut disse Riech üm de eerste Stää. Ik keän joa mien Buur – meen ik!

Leev Manntje – wat kriech ikk to hörn, as ikk sien Olschke dat breetmook? Blods dat nich – blods dat nich.

De Troanen harn hör hoast de Stiäm wächpuust. De Jungs singen un fleuten joa aal wunnerboar – oaber pakkt de blods ümto.Buur hett vöör een poar Doach up d’ Büün een jung Wichtje sehn un hört – he hett Oabends noch sien oled Rad van d’ Böän hoalt, un is sied dree Doach dorbi dat uptoklütern. He will verrafftich dormit up Esens doal, un Nadin besööken. Doot mi de gefallen un loat dat Wicht singen, dormit mien Keerl in Huus blivt. Anners moot ikk hüm noch mit een Kopptau antüddern. Wi hemmn’n sien Froo dat wiers doan, un aal weens tofrää. Buur wiel he dat Leed hört hett – sien Froo, wiel hör Keerl in Huus bleev, un de Enkels, wiel see dat upklütert Rad van Opa kreegen©ee.

De Kastanji van d’ Kaarkploatz

Wat is dat denn för een komischen Froach, mach nu mennicheen bi sükk denken. Wat hett een Kastanji van d’ Kaarkploatz mit de Schmacht in de Welt to doon?

Eelich niks – uneelich woll doch. Süüch – un dit uneelich, dat is mi denn ok teemlich suur dat Hals-gatt hochlopen.

Up de Kaarkploatz in Jewer hett de Störm een ollen Kastanji to Fall brocht.

As dat so ovgeit mit aal Kinner in de „Schöpfung“ – machst ok särgen: de Padd van Alpha bit noa Omega.

Wiers dröfft – nee, schull Minsch – ok üm dit „Gottskind“ truurn.

Wo sücht dat in een Welt ut, in de keen Bott mehr för Bedenken is. Dit föölen van verlüstichgoan bi de Huusboas van de jewersch Stadtkaark to spöören hett mi hööcht – un lett Hoapnung in mi wassen.

So tomoal seet mien Seel oaber in een schwaarted Lokk, as mi de Noalööper van sien Bedenken vöör de Oogen keem.

Dor will doch de Paster för de „oal Doam“ Kastanji verrafftich een Noafolgerin in de Grund setten.

So wiet, so good. Oabers – ik moot dat eenfak moal so füünsch froagen – up wekke „Düwel“ hett he reeden, noa een grooten Boom to lustern?

De Minsch hett nu moal Jank up dat, wat he nich brukt – hör ik dor ut een Hörn schmüstern?

Joa man – dorvan sünd wi doch aal nich free – oaber in een griesen Pasterköäsel?

As ik denn all ünnern in de Kuul seet, dor hett mi doch een noch mit Gewalt in d’ Mors poast – bölkt he doch luut dör d’ Dörp, de Jeweroaners schullen spenden! Spenden för de teinduusendmarks Kas-tanji. Ach joa – un noch eens: Pleesäär fung bi hüm eers bi füfftich Euro an!

As ik mi dat Pastersärgen in de Pans quält har – dor seet ik tomoal mirdenmanken Milljon’n schmachtich lüütji Kinner.

„Een Welt“ lett grööten!!!©ee

De Kellerkinners . . .

Nu sitt ik hier – un sinneer över de Welt noa. Wat anners faalt mi dorbi nich in, as “ De Kellerkinners“. Dormit ji verstoahn köänt, wat mi so up d‘ Böst licht, will ik versöken dat in Wöär to kleeden. Bi us Roadio Joade hevvt wi us tosoamn funnen – wi – dat sünd een poar Plattdüütsch Schnakkers un Schrievers. De böverst Kring van Roadio Joade hett us upnoahmen – un wi ween blied, een Stää to hemmen, van de wi us künnich moaken kunnen. Dat hett denn good inschloahn. Dat us Roadio an kraaben wee, wiel dat üm d‘ wiidermoaken gung – dat heet, de Lizenzverlängerung stunn an – dat is us noa een tiedlang ok upgoahn. As dat bi platt-düütschen so is – see foat mit an. De Koar is good ut d‘ Schiet rutkoamen un stunn fast up d‘ Drööchte. De Plakkzädel ut Hannower mit dat: Ji dröft wiider-moaken! wee ankoamen – nich upletzt wägen dat Plattdüütsche. Wi hevvt us oaber ok düchdich ploacht. Wi keeken denn stükkwies, ov dor woll moal een lüttji Danksärgen anfluttern keem – wi kunnen de Nakk drein as wi wulln – ankoamn is nikks. Dat is woll ünnerwäängs jümmers verlüstich goahn. Na joa – kunnen wi mit lääven – ok wenn dat mennichmoal stuur is, as Lücht ankeeken to worden. Nä nä – nich van de Minschen buten, van de Hörers – nä – van de binnerwendigen Roadiominschen. Bi de givt dat näämich noch Denken van güstern – Plattdüütsch is döäsich. Nu stunn wat to fiern an – Geburtsdach – fief Joahr Roadio Joade.

Aal Minschen van buten sünd nööcht worden hertokoamen – de Minschen van d‘ Gesicht her kennentoliern – van de see anners blossich dat Schnakken hörden. De Dören stunnen in hängen oapen. Blods wi plattdüütschen hevvt dorvan nikks to weeten krägen – oaber wo hett man dat fröer all mit döäsich Kinners – de woll to’n knoien good ween – moakt, wenner Visit keem? Man hett hör in d‘ Kellerlokk inschloaten – dat hör blods nümms to sehn kreech. Kiek – un een bietji so koamt wi Plattdüütschen us bi Roadio Joade vöör.©ee

De Knoopen . . .

De ole Paster har siene Joahrn in de Gemeente ovdeent. Nu gung he up Renten. Dat wee van Joahr to Joahr sturder worden, de Minschen bi d’ Globen to hollen. Een büld Lüü wullen mit de Kaark niks mehr to doon hemm’n. Achter d’ Hand nöämen de Döörpslüü hüm ok woll Himmelskomiker.

Up letzt hett he resigneert – dor schulln sükk denn annern mit rümtargen. He har sien Herrgott dat foaken genooch vertellt, wenn he mit hüm alleen wee, un wuß dat de hüm niks noahollen de.

Sien Noafolger in d‘ Amt har he all vöör een Joahr ov wat kenn’nliert.

Dat wee een jungen Prediger ut dat meckeln-borgsche Plattland.

Een poarmoal wee de all bi hüm up Visit wääsen un har sükk mit de Gemeente vertroot moaken wullt. Van wägen he nich so tomoal in d’ iiskoald Woater keem. He kennde dat woll van Huus – de Meckel-borger mussen ok eers waarm wurden – bevöör see mit di een Schlukk drunken.

Säker wee dat hier in d’ Westenland achter d’ Diek ok nich anners.

De ole Paster hett woll meist twintich Joahr brukt – bit de letzte Buur hüm du sächt hett.

Nu wee he eelich blied, dat he sien Huus so good bestäelt har un wuß well noa hüm up de Kanzel stunn. Eenzich dat Geld wee een leidige Soak de he nich deichseln kunn.

Dat Kaarkgeld keem van Joahr to Joahr minner rin, un de Klingelbüdel wee ok keen Spekkfatt mehr.

Mennich Sönndach trüllern dor mehr Knööpen rut as Pennings.

De Pennings keemen in de Kaarkenkass – man de Knööp – de har he över Joahren sammelt.

As see beid denn so vöör veertein Doach Soater-dachsoabends bi een Glas Wiin tohoop seeten, har us jungen Paster een tinkelnden Idee.

Paster Joacobs letzt Gottsdeenst hullen de beiden tosoamen ov.

Noadem de Klingelbüdel rümgoahn wee, dankt de junge Paster vöör de Kollekte un much noch ähm wat bekanntgeeven.

De Knööpen, de in de letzde Joahren in de Klingelbüdel ween, hevvt up een Aukschion in dat hollandsche Assen tweedusendfiefhunnerd Gulden inbrocht. He un de ole Paster hoopen doch, dat dat so widergung.

Ja – Knoopen ween van Stünds an nich mehr in de Klingelbüdel – oaber in mennich Huushollen stunn tomoal een Knoopensammelpott up de Buddelee.©ee

De Mütz …

De Winter har de Olljoahrsoabend gannich mehr mitfiert. Ähm vöör Winachten har he sükk all up de Padd in sien Sömmerkarteer begääven. An Neejoahr kunns all dat Vöörjoahr rüüken. De Määrtmoant stunn noch vöör de Döör, dor bleuden de Peer-blöömen all. De Buurn räken sükk all ut, woveel dat daarte Heu brengen wüür.

Mennicheen har in Gedankens all sien Schüür vergröttert. To Ostern leepen de Koien in d’ Land. Dat Maiboom upsetten gung noch in blau Lücht – un denn har dor een Uul säten. In de eerste Maidoagen trukk sükk de Hääven schwaart to – un gung nich mehr oapen.

Noa söäben Doach Rägen keeken de Minschen hier meist noch nich anners ut – nu wee dat oaber all söäben moal söäben Doach an kladdern, dat man meen, dat goot ut Emmers.

Wenn man över d’ Gröönland keek – Gröönland kunns bold nich mehr doran särgen – seechst blossich blengerich Woater. De Lüü gungen all mit Gummistäävels to Bäed. Hör Vee harn de Buuren mirden in d’ Sömmer rinhoalt – Muul un Klau-ensüük schull denn doch nich utbrääken. De Törfbülten, de eelich för de tokoamen Winter achter d’ Huus stunnen wuurn jümmers leeger. Voader gung all mit een gnadderich Kieken an d’ Törfhukk vöörbi. Törfgroaben kunnen de Lüü sükk för dit Joahr ok an d’ Hoot stääken – dor muß man token Winter säker een poar ole Bööm an d’ Liev goahn.

De Frücht ween in d’ Vöörjoahr good in d’ Gröönte schoaten – de Möller har sükk all hööcht. He seech all duusend Määlsakken dör sien Möälen ruttern. Nu schwabbelden de halvhoch Planten as Woaterwier in dat gliemige Land. Eenzich de Oal stunn good – de Fischken kunns in de Kolken man so mit Hannen griepen. De Wind weih all sied Wääken fast ut West-Noord-West. Dat Woater butendieks wuß rein nich mehr wat ovlopen heet. Dat ruller un buller jümmers up de sülvige Höcht tägen de Dieken an. De Sieldoren harn all Rüst ansett, wiel see sükk nich bewäägen kunnen. De eerste Schnää an Heu wee good noa binnen koamen – de Heergott wääs bedankt.

Nu muß jeder Halm, de van d’ Seis ümlächt wuur, van d’ Land klaut worden. Bi de Deerten up d’ Staal kunns bold an d’ Sieden dien Jakk uphangen – so ween see van d’ Fleesch ovfallen.

In goode Tieden wuur ok woll lacht un sungen in d’ Huus – dat kunns nu vergäten. Suurschnuten ween dat man jüüst noch nich de dor rümleepen – oaber Freud kunns in keen Gesiächt mehr sehn. Eenzich de ole Opa Raßmus schmüster ov un to moal dör sien Struukwaark van Boart. He har all stuurder Tieden beläävt, un wenner een anfung to kloagen meen he blossich: Dat löppt sükk allens wäär trecht.

Noamiddachs keem Lütt Krischan upgräächt in de Achterköäken steustert: Opa – Opa … koam gau mit. Dor is een ovdrunken. Man sücht blods noch sien Mütz.

Opa Raßmus wee sinnich achter sien Enkel anhüdelt – un verrafftich – in de Leechten bi de breede Tochschloot dükel een Mütz över d’ Woater. Kiek Opa – kiek dor … dor is he!

Opa look nochmoal düchdich an sien Brandknoaken – trukk de Piep tüschen de Tannen wäch, un sää drööch to Krischan: Nä mien Jung – dor moak di man keen Sörch – dor is nümms ovdrunken. Dat is blossich Hein Brägenbüdel – de meiht bi jedet Wäär.©ee

De neeä Tied . . .

Sied fief Joahr leepen Brunhilde un Michael nu all tosoamen. De beid jung Lüü arbeiden in de Kreis-stadt – beide up dat sülvige Amt. Ünner d’ Wääk keem Brunhilde noa Fieroabnd jümmers noa Huus – wiel dat so goaelk wee. Vanwägen Monikoa – wat hör Moder wee – hör noch aal wat see so in de Olldach bruks, achteran schluur. Mörgens wee dat Frööstükk kloar – de Botterstükken vöör de Dach stunn’n proat – noamiddachs kunn see sükk noa hör stuur Kantoraarbeid glieks an d’ Teedisch setten – üm hör Kleedoasch bruk see sükk nich keern, de leech stilkens schier un rein in d’ Schkapp – körtüm – Moder Monikoa kunn hör Deern nich good losloaten. So as Wittfruu, alleen mit Omoa Ettoa in d’ Huus, har see hör Dochter am leevsten üm sükk to. See har sükk dor eers düchdich an wäähnen mußt, dat Bruni – as see hör Deern nööm – an de Wäkenennen över Nacht in d’ Stadt bleev. Bi hör Micha. Nu schull dat endlich sowiet wääsen – Micha meen, he har nu laang genooch üm hör freet – Wienachen wulln see hieroaden. Oabends seeten Moder un Dochter an d’ Köäkendisch – aal dat verhakkstükken, wat to so’n Hochtied nödich is. Een Mannsbild kann sükk dat joa gannich utmoalen – de sticht in sien schwaarten Antuch – antert up de Paster sien Froagen mit Joa – ballert sükk in d’ Dörpkrooch mit de Hochtiedsgesellschkupp een in d’ Kopp – un is verhieroat. So schull dat bi Bruni nich ovlopen. See har een heel faste Vöörstellung dorvan, wu dat aal ovgoahn schull. Dree Stünn’ns ween Moder un see all an d’ schnöätern – över dit un dat. Man drüff joa ok nikks vergäten. Omoa Ettoa seet dorbi, un sää nich veel – wiel – see kunn mit hör fiefuntachentich Joahr nich mehr allto bestich hörn. Bruni har een kompleeten Foahrploan to Papier brocht – Omoa har all dortüschen froacht, ov dat dat neeä Kursbook van d’ Iiserboahn wee. Nä, nä Omoa, dat is blods de Regieanweisung för mien Hochtied, de Bruni hör Bescheid. De Trooung schull in de ole Dörpkaark wääsen – achteran wull see mit de Hoch-tiedsgesellschkupp in d’ Soal Koffi drinken – un denn gungen de beid Bruutlüü up Hochtiedsreis noa Schandinoavien – in de Winterbargen.

Tja – Mama – un för mien eerst Nacht as Micha sien Fruu koop ik mi een Negilejee – heel fiin un zoart! Disse Nacht schall wat heel besünners worden. As Bruni denn good Nacht sächt har, kunn Omoa Ettoa nich mehr an sükk hollen: Monikoa – wat hevvt wi blods för een Welt – reicht dat nich, dat de beiden so wied wäch up Hoachtiedsreis foahrt – moot de Deern sükk för hör Bruutnacht denn ok noch een Neger in d’ Schnee kopen?©ee

De ole Koptein . . .

Ding – dong, ding – dong. Dat Lüden keem van d’ Kaarktoorn her. Jeder Oabend – Klokk söäben. Un jeder Oabend seet he hier un keek över d’ Woater.

Up sien Bank. He nööm hör stilkens jümmer siene Bank. Wiel de in sien Föölen dat eenzige is, wat hüm bläven wee. Bläven van een langet Lääven up See un achtern Diek. Söäbenunfüfftich Joahr is he rutfoahren mit sien Kutter.

Elker Dach.

Dat sünd wenich Doagen wäst, an de he vöör de Noordwest kapituleert hett. De grooten Störms – de keemen jümmers ut Noordwest. In Winterdach weih woll foaken een stiefen Oostwind – man de har hüm nie nich van d’ rutfoahren ovhollen.

Sien Grete har woll mennich Stünn’n in Huus säten un trillert. See har hüm denn leever bi sükk hat, unner dat schulich Reiddakk. Nu – wenn he hier sitt un an de Tieds noa achtern langskikkt – nu kann he dat verstoahn. Domoals is hüm dat nich ingoahn.

He muß up d’ Woater rut – as wenn dor buten Een wee, de hüm an d’ Lien har.

He is as Jung bi sien Grodvoader anfungen. De wee to de Tied ok all nich mehr de Jüngste. Sien Voader wee in Frankriek blääven – un so fääl een Ooch in de Kett. Sien Moder wee dat woll nich recht wääsen – oaber dat wee Mannslüüsoak – un dat bleev Mannslüüsoak! Dor harn Froonslüü sükk rut toholln.

Vandoach sücht dat för hüm anners ut – vandoach läävt he in een Froolüüwelt.

Dat sächt he woll moal luut to sükk sülvst, wenn he alleen is. Alleen up sien Bank – hier boaben up d’ Diek.

Disse twee Meter hollten Plank – de is hüm blääven van siene Welt. De licht nu all hoast twintich Joahr hier up twee Poahlen. Sied de Tied, as see sien Kutter ovwrakkt hevvt.

De Jungs wullen hüm een Freud moaken, un hevvt de Plank un twee Stükken van de Mastboom to een Bank torecht timmert.

Domoals we hüm dat keen Freud – oaber mit de Tied is hüm de ole Bamk an d’ Haart wussen.

Is dat Hollt doch dat eenzige, wat ut siene Welt noch mit hüm dör de Tied geit. Grete – sien Froo in fiefunzsäßtich lange Joahren – har joa all vöör tein Joahr bi de Herrgott up dat groote Schipp Ewichkeit anmustert. Sieddem luur see säker up hüm – up de groote Reis. För hüm wee noch keen Bott up dat groode Herrgottsschkipp. Doarüm sitt he elker Dach hier un tööft, dat see vöörbiseilen un he hör towenken kann. Villicht ok moal mit hör schnakken – wenn dat Schkipp för een poar Minüten Anker schmeet. Üm wäär een an Bord to nähmen.

De Sünn stunn achter de Kaarktoorn un blenker son bietji dör de Bulgen – dat keem hüm hoast an, as wenn de Herrgott hüm mit sien groote Finger wat wiesen wull.

He kroam sien Tabakksbüdel un sien Piep ut d’ Taaschke – een Fingerspütz vull muß he noch ähm in de Piep stoppen un schmöken. Denn muß he wäär in siene Froolüüwelt retuur.

In de Froolüüwelt, in de dat keen Schmöken un keen Priemen geev. Dor heet dat blods jümmers – Opa Rass, rauchen ist nicht gut für sie. Wir müssen auf ihre Gesundheit achten.

Tüünkroam – dat geev säker een büld Grünn’n, woarüm he nich schmöken schull – nää – jüüst sien Gesundheit mussen see vöörschuuven.

He har noch nie nich een Dokter brukt in sien Lääven – un wee mit schmöken un priemen token Wääk dreeunnängzich Joahr. Dat schulln de besörchten Froonslüü hüm man eers noamoaken.

De eerste Tied – noadem see hüm in dat Senioren-heim verfracht harn – hett hüm dat düchdich stunken.

Bit he denn spitzkrägen hett, dat man mennich lütji Vöördeelen har, wenn man sükk dornoa geev. He hett sükk dornoa gääven – wenichstens noa buten hen.

He har joa sien Bank. In de Stünn’ns up sien Bank kunn he schmöken un priemen soveel as he wull. He kunn sien Piep an de Bank utkloppen, oahn dat glieks een anfung to rären.

Un dat moiste wee – he kunn de Sloatji nochmoal so richtich över d’ Diek mang dat Woater suusen loaten. So as fröher ut dat Stüürhuus över de Reling.

Schmüstern kummt hüm an – een van de Uppassersfroolüü ut dat Seniorenheim hett in de Anfangstied moal ähm sehn wullt, wat he so up sien Bank dreev – un wee hüm noaschläken.

He har sükk vöör d’ Dör all glieks een gooden Priem achter de Kuusen neit, un wull de – as he bi sien Bank ankoamen is – glieks in d’ Woater speen. He dreit sükk üm – stüürt de Priem up Tuur – un hört wat klatschen. De Priem wee nich in d’ Woater laand – he seet mirden in d’ Gesicht van dat Uppassersfroominsch – un drüppel heel sinnich noa ünnern.

Dor hett he denn noch laang för betoalen mußt – oaber dat wee hüm daat weert.

As „Entschädigung“ hett he dat woll ankäken – son bäten as Entschädigung, dorför, dat see hüm sien Erinnerungen noamen hefft. Nä – nich de in sien Kopp un Haart – oaber de, de he anfoaten kunnt har. Noadem sien Grete up de groote Reis goahn is.

He wull in sien Huus blieven – in dat Huus, wor he sien Lääven tobrocht hett, wenn he an Land wee. In dat Huus, wor achter de Dör – in de hukich Gäävel – jümmers een Minsch up hüm wachten de, wenn he van d’ Woater keem. Liekers bi Störm un Rägen ov bi Sünn’nschien. Wenn he in de Dör stunn, wee dat jedrrmoal so, as wee de Tied stoahn blääven.

Mit Gretes wächgoahn wee een Deel van de Tied wüggelk stoahn blääven. Un jüst denn mussen see hüm verplanten.

Na – he is joa nich ingoahn as so’n ollen Boom – oaber een groten Deel van sien Takken sünd doch indrööcht.

Sien beid Deerns harn hüm dorto brocht, dat he in dat Seniorenheim trukken is. Noa hör Schnakken kunn’n see sükk denn ‘n büld mehr mit hüm ovgääven. Wiel denn joa Huushollen un Plääch nich mehr dorbi ween.

Wo moi schull dat denn wääsen.

Un wu moi is dat worden.

Eenmoal to Winachen sünd see noch bi hüm wäst – dat is nu all nägen Joahr her. He hett sükk dormit ovfunnen. Hett sükk inricht in dat neeä Tohuus – so good as he d’ man även kunn.

He hett joa sien Seefoahrtsbook noch – un dit is joa blossich een Stää, üm to tööven, dat he dat letzte moal anhüürn kann – up de Herrgott sien Ewichkeitsschkipp – bi sien Grete.

As he denn sowiet is, dat he sien Piep to Ennen schmökt hett, un an d’ Diek andoahl noa d’ Heim will, tutert dat över d’ Woater. He sücht de Herrgott sien Schkipp vöörbiseilen.

Gediegen – denkt he – de tutert doch anners nich – un will sien Grete all wenken. In disse Oogenblikk sücht he de Anker fallen – un he kricht to weeten, dat he anhüürn kann.

Tja – de Froonslüü ut dat Seniorenheim hevvt hüm noaderhand söächt. Funnen hevvt see blods sien stieven Körper – de kann nümms mitnähmen – wenn he up dat Ewichkeitsschkipp anhüürt.

Eenzich sien Piep – de hevvt see nich funnen. Bit vandoach särgen de Minschen an d’ Hoaben, dat he de mitnoahmen hett – dat hett sien Herrgott hüm togestoahn.©ee

De ole Krooch . . .

So richtich ole Krööch de mutts vandoach söken. Ikk do dat geern – blods mennichmoal bün ikk rein an vertwiefeln. Wenn ikk denk ikk hevv een funnen – moak de Döör oapen – do twee Trää noa binnen – un stoa in so’n neemodschen Interiör. Krööch oahn Seel – nich een Oamen van Geschicht – van dat vergoahne Lääven, dat sükk in disse Dörpshaarten ovspeelt hett. In dat lütt Jewerlänsch Kuntrei Wiefels – dat is all een poar Joahr her – har sükk so een Hillichdom noch hollen. De Krooch har een sinnigen Noam. “ Gaststätte zur Erholung“ stunn in grode Bookstoaven över de Ingangsdör. Verhoalen kunn sükk dor wüggelk Seel un Liev. Een Meter achter d‘ Huusmüür leepen de Gleisen van d‘ Boahn noa Harlesiel. Bi d‘ strullern up d‘ Pissoar drüffst nich mit Aarms ut d‘ Fenster langen – denn hars de Iiserboahn to foaten. De Krööger sää jümmer: Wi hevvt in Düütschland dat eenzige Schiethuus mit Gleisanschluß. Överhaupts – de Krööger. He wee een Originoal as he in d‘ Book steit. Us Unkel Fritz -Buschker heet he mit Huusnoam – bruks blods vertellen un de Froolüü harn natte Büksen. Wenn ikk dat moal verglieken do – so een neemodschen Animatör lett as een Kieler Sprott, de sükk tägen een fetten Bükking lächt. Unkel Fidi leech de Musik in d‘ Blood – statt up een Schnuller hett he as Lütt woll all up een Vigelinboagen rümgnauelt. Sien Geich de kunn blaarn – un up de Klimperkassen van Klaveer, dat in de Ekk stunn, wee he netso in Huus as in sien Puustmusik – wenn he de ole Mundörgel ut sien Büksen-taasch trook un ansett to bloasen. So richtich belääven kunns dat, wenn d‘ up Fieroabend doalgung – een Stünn’n vöör Middennacht ov so. Well üm disse Tied noch vöör d‘ Tresen seet, de luur dorup. So as Sönndachs in d‘ Kaark – wenn man up de Paster sien Amen tööft. De heele Dach ween Unkel Fritz un siene Froo up d‘ Beenen – nie seech man hör moal sitten. Oaber oabends – Klokk elben – greep Unkel Fidi sükk een van de hochbeenigen Schämels van vöör d‘ Beerhoahn, un klauter dorup. Bevöör dat denn komodich wuur, keem eers de Ansproak an sien Froo : „Nu goah du man all to Bäed, Tant Heeti“ – he sää to sien Froo jümmers Tant Heeti, wi hevvt nie niks anners hört – „nu word dat hier näämich een bäten Schwiensch.“ Man kann sükk dor joa een büld ünner vöörstellen – nänä – so wee dat nich – wat ji denken, dat köänt ji vandoach eder in de Kiekkassens sehn. Dat wee för hüm woll de eenzige Oart, sien Froo noa een langen Waarkeldach van d‘ Been’n ovtokriegen – denn Schwienkroam – dat sää je jümmers – kunn Tant Heeti up de Dod nich lieden. Ovwoll – foaken genooch stunn see noch een tiedlang achter de Köäkendör to luustern, wat dat dor figelinsch to hören geev. Een roden Klöär bruks dor oaber nümms bi kriegen. Dorför wee Unkel Fritz een veelsto patenten Keerl. Wenner hüm well moal so achternrüm frooch, wovöäl Schlukken de een ov anner sükk günnt har, sää he salomonisch: Dat ween woll so twee bit fiefuntwintich Stükk. Dat Froagen wee denn meest doan.

An een grieseligen Haarstdach stunn moal so een schniegeligen, stadtlüftigen jungen Fent in d‘ Gast-stuuv. Man kunn hüm dat herkoamen anföölen – un frooch in de versammelde Kring: „Kennen sie Jesus?“ Nümms anter hüm. Aal keekens Unkel Fidi an – un denn keem de denkwürdige Satz, de vandoach noch dör d‘ Jewerland löpt: „Nä, de käen ikk nich – oaber he mach mi woll kennen – denn Fritz Buschker käent joa een büld Lüü!“ Kiek – un dat meen ikk, wenn ik säch: Nich een Oamen van Geschicht löpt dör de neemodschen Krööch. Well dat anners weet, de kann mi dat geern beliekteeken.©ee

De Pietäät

Mien Unkel Makki Bothe wee Foahrmann in Jever.

Mit eegen Peer un Woagens. Twee Vossen ween sien Stollt.

Well in Jever vandoach all günndsied füfftich is, kann sükk meist noch good an dat Originoal besinnen. Vöör mennich Huus in Jever un ümto hett he Sand un Steen’n foahren. Ok woll Meubelmang van een Stäe noa d’ anner bi d’ Woahnungswessel. Liekers – wat sükk transporteeren leet, wee Makki Bothe sien Plesäär. Wenn een van d’ Jeveroaner ov Jeverlänners de Läpel ovgääven har, spaan Unkel Makki de schwaarte Woagen an.

Dat wee een Glanzstück – van binnen utstaffeert mit Samt un Sieden – vöör de groote Fensters dunkel Stoffhangers. De ween bestikkt mit sülvern Palmwedels, as Teeken van Ruh un Fräe.

An de veer Dakkskanten stunn’n puusbakkich En-gels mit Trompeten. Wenn man ganz saacht wee, kunn man dat Hallelujah hörn. Lobet den Herrn. Dat hett Unkel Makkii ok säker doahn, wenn he in Frakk un Zylinnner up d’ Bukk seet. Vöör sükk de – mit schwaarte Däkens – behangen Peer. Sien „Broaden-rokk“ un de schwaarte Zylinder harn all mennich „letzt Padd“ achter sükk. Mit Bössel un Stävel-schwaart kreegen se jümmers wäär de richtige Klör. Dat Geschäft leep eelich heel good – wat de Een sien Dod is de Anner sien Brod. Dat mutt man ok so nähmen as dat schrääven is – denn wenneer dat vöör de Foahrt Geld geev, kunn he dor nich veel mit beschikken.

Naturalien ween ansächt, denn vöör Boargeld kunns joa niks koopen to de Tied. Unkel Makki har joa een groden Kring van Bekennden, de woll aal noch moal as Foahrgast bi hüm up d’ Woagen to lirgen keemen. De sörgen to Läävtieden all dorvöör, dat see good noa hör letzde Woahnung keemen.

In d’ Harst säßunveertich nööch Unkel Makki mi, hüm to helpen. He muß mit de Liekenwoagen in d’ Jeverland – noa een Burderee. Ikk wee joa all een ballerhaftigen jungen Kerl, un kunn woll good een Sied Spekk dorto verdeenen. Also – mien Voaders dunkel Jakk upbösselt – un los gung de Reis’.

Eers noa d’ Dischleree. De Sarch ovhoalt un up de Lafette fastmoakt. Ikk hevv mi blods wunnerd dat veer utwussen Kerls bi so ‘n leddigen hollten Kist so an stöähnen ween. Na joa – Eekenholt is schwoar. Över Olldörp un Hogenkarken gung dat noa Friederk – Augusten Gro. De Minschen de us ünner-wäägens bemööten bleeven aal stoahn – de Mannslüü trukken de Mütz’ – un luurden bit wi vöörbi ween. Ikk keem mi reschkoapen groot vöör.

Up de Buurnploatz ankoamen, dreit Unkel Makki noa de Burseldöör to. De Noabers van de „Verblichene“ stunnen as Sarchdroagers all proat. As wi denn up de Deel ween, wuur mi dat doch so ‘n bäten anners tomoot – wuß ikk doch nich, wor dat mit Lieken ovgeit, wenn se insarcht wurn.

As de Deckel van de hollten Kist keem, fullen mi bold de Oogen ut de Kopp – dartich Buddels Schlukk – schwaartbraant. Buddel vöör Buddel in d’ Jeversch Wäkenblatt inpakkt. Mi gung dör de Kopp, worvöör so ‘n Bladdje doch nich allens good is, eder up d’ Dönnerbalken de Mors dormit reinmoakt word.

Statt een doden Buur keem een van de Knechten mit een Schuufkoar vull pralle Buuskohlköppen un dree Sieden Spekk an, de wäär mit retuur noa Jewer gungen. As de Sarch bepakkt wee, wuur he wäär good up de Lafette fastmoakt, dat us de „Liek“ ünnerwäängs jo nich van d’ Woagen pultern de. An de Greepen drüff man nich anfoaten – de kunnen van dat Gewicht woll utrieten. So een doden Buur is joa bannich schwoar.

Noa een goden Taass Tee, un een örnlichen Reem van d’ Schink – de in d’ Köken an d’ Böän hung – moaken wi us wäär up de Padd. De Schkandarm, de us in Hogenkarken tomööt keem, klauter van sien Rad – nääm sien Tschako off un leet us vöör-bifoahren. Van wägens de „Pietät“. Dat wee woll eenzich, dat een Schandarm een Fracht Buuskohl un Spekk de „letzte Ehre“ betüücht hett. As wi de Sarch in de Dischleree ovlävert, un mit de Liekenwoagen wäär in de Remise acher d’ Schütting ween, dat moot ik ingestoahn – har ikk – ok as ballerhaftigen jungen Kierl – een bäten weeke Kneen.©ee

Wi hevvt de Poabst to us inloaden

Hier in d’ Studio van us lüütji Roadio hevvt wi in de verleeden Joahren all een büld Gasten to Visit hat. So van ünnern bit boaben – dwarß dordör. De een ov anner van de Reputeerden in de Welt is säker een bietji düll, dat wi hüm noch nich nööcht hevvt, to us hertokoamen. Ikk kann blods särgen: tööft man – ji kriecht ok noch een Inloadung.

Wi sünd in us Kring vöör veertein Doach ähm aal de Noams dörgoahn, üm to sehn well nu woll tovörderst up d’ Brett steit. Dorbi is us upfallen, de Poapst wee noch gannich hier bi us. De hillich Voader har woll all een poarmoal koamen wullt – oaber wi mussen hüm stilkens ovsärgen – wiel, mit de Sproak wee dat so een Soak. Us polnisch rekkt nich vöörn un achtern, un mit latiensch is dat bi us ok nich wiet her.

Oaber nu, sää Harm – nu geit dat doch. De neeä Poapst is doch een Düütschen. Mit de schöält wi doch woll prooten köänen.

„Ikk kann ok een spierke wat up ¸bajuwarisch’ schnakken – sakra Teifi, un sowat – un Ratzputz hevv ik ok all drunken“, schmitt Gerd dortüschen – mien Groodkusin hett moal een lütt Sett nörder wat mit een Mariner ut München hatt.

Kiek, sächt Harm drööch – dat is säker wat weert.

Wi hevvt denn ok glieks noa Italjenien schrääven, wor de Poapst in een gewaltigen Vergnöögungspark mirden in Rom woahnt. „Vatikan“ nöömt see de joa woll.

Dat schrieven in d’ Utland is joa ok een büld eenfacher worden. Wi bruksen us van Antonio – wat de Pizzabakker an d’ Boanhoff is – gannskeen itoaljenisch Breefmarken mehr besörgen – up de Plakkmarken steit joa nu överall Eurocent drup. Kanns moal sehn, dat mit de düüre Euro hett ok siene lütji Vöördeelen.

De Poapst hett denn glieks trüchschrääven – dat gung wiers ok blods so flink wägen de neeä Breefmarkens. He wee joa geern koamen, de Oost-freesen hett he nämich bannich in d’ Haart schloaten, vanwäägen hör Gottsfürchtichkeit, schrivvt he. Blossich, jüüst an disse Dach hett he keen Tied, wiel nettegroad Wihnachten is, un wiel he dat denn in d’ Vatikoan düchdich Drokk hett – mit aal de Gasten. Oaber wiel ik dat bün – un wiel he mit mien Opa, wat de oal Uloan wee, noch een büld ‚Ratzeputz’ drunken har – stüürt he sien Froo un siene Kinner an Winachten to us in d’ Studio.©ee

De Puustmusik

Harm har sied länger Tied all wat Grötters vöör. Een heelen Riech Dannen wull he inschloahn – de Richels langs de Peerweiden mussen noakeeken un utbeetert worden – dat Schüürdakk bruks een poar neä Reidpuppen. De Wintertied har dat nich goan – in d‘ Novembermoand trukk all de koahle Fröst över d‘ Land. Har aal, wat he to foaten kriegen kunn, Iisfast moakt – denn leech wäkenlang bültenhoch Schnee – un över Nacht stunn landswiet enkeldeep dat Woater. Dat Quekksülver wee up Schlach van handbreet ünner Iis bit tein Groad Waarmte klautert. Dor flooch een as Minsch de Brägen joa bold bi wäch – wu schull de Natur dat eers ankoamen. In de letzte Doagen wee dat Wäär ümschloan – de Wind weih stief ut Südoost. He stunn richtich moi fast in de Richtung. Dat Land drööchte so flink, as Harm sien Halsgatt bi d‘ danzen up d‘ Maibaal. Bestiger kunnt nich lopen. De Wääk över har Harm dat Reev all aal tosoamen krüdelt. Soaterdachsmörgens gung dat los. De heele Kägelclub stunn up d‘ Brett üm Harm to helpen. Bi Schlukk un Beer kunnen de Mannslüü ok woll düchdich schwadroneern – wenn d‘ üm gung, deen see dat oaber ok wiesen. To Middach geev dat Boonenszopp – mit örnlich Mettwurst un een goden Remmel Spekk. För so’n Kompanie schmachtich Mannslüü to koaken, wee Metoa gannich mehr wennt – een spierke tovöäl Solt wee woll in d‘ Pott koamen – oaber een häntigen Läpel brannich Stükkenkluntje an de Szopp – un allens wee wäär in de Riech. Denn noch Stükk ov wat Schlukken achteran – un de Äter ween tofrää. Metoa hööch sükk, dat see de Mannslüü aal satt krägen har – un Omoa meen, de Keerls harn woll twee Doach nikks in d‘ Pans krägen. Noa d‘ Middachäten wur denn mit aal Mann noch ähm dree Stünn’ns rejell wat doan – un denn wee Teetied. Omoa seet mirdenmanken de Keerls – un hööch sükk över de Gesellschkupp. So een grooden Toafel keem joa nich so foaken vöör. Jeden har all so’n bäten Klöär över d’ Kroach – ov van de Lücht – ov van de Genever – dat wee woll van beids wat. Wiel Omoa nich mehr bestich hörn kunn, wuur ok woll wat luuder schnakkt – jeden wies mit sien Aarms van hier noa dor – laang wat hen un her üm Prost to särgen – un hoast bi jeder Drei kunns ut de Büksen van de Mannslüü wat zirsen hörn. Moal klung dat heel fien – moal mehr as so’n Brummelboar. De Musik schwääf as so’n Bottervöägel dör de groode Köäken. Wat schasst ok moaken, wenn de Boon’n sükk röögen un anfangen to scheeten. Nümms de wat dorto särgen, denn jedeneen spöäl joa mit in d‘ Konzert. De Damp van Piepen un Zigaarn hull de Röäk lüütji. To d’ Oabendbrodstied schlurden denn aal noa Huus hen. Metoa wee rein blied, dat de Dach endlich vöörbi wee. Omoa har sükk moal wäär so richtich upklütert, un wee nu reschkoapen möö. Un wat sää see, bevöör see denn in d‘ Butz kroop? Dat wee joa een lüstigen Noamiddach Metoa – ikk hevv gannich wußt, dat us Grammofon noch so moie Puustmusik moaken kann ©ee

De Reis’ noa Huus . . .

Moders achzigsten Geburtsdach wee nich mehr wiet henn.

See mook sükk sülvst woll siet länger Tied all hör Gedankens, wat dor woll aal up hör tokeem. Ji moten weeten – Moder is hör Läävdach keen Frünnd van grote Fierderee wääsen. Groot Vertelleree, wat see in hör Lääven all doahn hett, mach see ok nich hörn.

See is van d’ leev Gott in d’ Spoar sett wordenn, un muß sehn dat see dor in langs keem.

So eenfach wee dat!

Je nörder de Dach keem, ümso foaker leet see bi us Schnakkeree anklingen, wo benaut hör dat wee.

Wi sünd mit särß Kinner in d’ Huus. De veer Öllsten geit dat, wat Moder beröört stilkens an d’ Mors vöörbi.

So ov so!

Anners mien jüngst Süster – de is woll een bäten överkandidelt – oaber see deit sükk bemööten.

Ikk säch jümmers – see hett vergäten woar see up d’ Welt koamen is. See mutt ut aal Begääven groot Trara moaken.

Stükkwies vertell Moder mi, wat denn aal so lopen schull.

Tachentich Joahr – de heel Verwandschkupp ut jeder Ekk har mien Süster all nööcht. Een grooten Soal har see hüürt – Hotelövernachtungen inschrieven loaten – un wat dor anners noch aal tohört.

Blossich een Soak – de har see nich doan.

Hör Moder har see nich froacht, wat de woll dorto meen!

Un Moder har nich de Kuroasch to särgen: Hör moal to mien Deern – ikk will dat nich un ikk kann dat nich. Loat mi mien Geburtsdach so begoahn, as ikk mien Lääven läävt hevvt.

Dat wee de groode Bredullje.

De Uplösung wee eelich heel eenfach. Ikk hevv een groot Mest noahmen, un hevv de Knütt eenfach tweischnäden.

Söäben Doach för de „groode Dach“ bün ikk noa Moder tofoahren.

Oahn laang vördem hen un hertotüünen hevv ikk hör de Autodör openhollen. See is oahn to froagen instägen – un wi sünd losjükelt.

Wat ikk vörhar un wonehm wi up doalhullen – dat wuß see noch nich.

Ikk har blossich to hör sächt, see bruks sükk üm de heele Bedrüüs mit de Fierderee keen Sörch to moaken.

See hett mi gewähren loaten.

Ikk wull hör wat erfüllen, woar see hör Läävdach van dröömt hett – wat sied füfftich Joahr as een Poahl in hör Fleesch seet.

Ikk wee mit hör up de Padd in d’ Noordland – noa Nörwägen. Mien Voader hett hör in de Kriechs-joahren disse Poahl in d’ Fleesch sett. Un dat keem so:

Voaders ole Fischdamperkruu wee in d’ Kriech schwangswies in Dennsten up een Kriechsver-sörgungstanker – up een Bunkerschkipp. Stationeert wee dat Schkipp een Tiedlang in Stavanger.

Wiel dat joa wiet wäch wee – un wiel see joa een heelet Joahr nich mehr in d’ Heimoathoaben ween, kunnen see hör Frolüü koamen loaten. Dat hevvt see denn ok aal mitnanner doan. In Huus wee dorüm överall groote Uprägung.

De Familin woanden meest üm meest in een Stadt, un so harn de Moders sükk dat gägensiedich all so richtich bunt utmoalt.

Wat Wunner ok – in so een gräsigen Tied!

Elker Nacht Sirenengehuul – elker Nacht mit Kind un Kägel in d’ Bunker rönnen – un denn wenkt vöör een körte Tied dat Paradies. Dor wee tomoal in een poar Familin in de grote Kriechshoabenstadt so’n lichten Röäk van Glükk.

Kuffers wurn in de Noaberschkupp tosoamen lehnt, wat man för so een groode Reis bruks wur inpakkt – wenn man överhaupts wuß, wat för so’n Reis’ nödich wee.

Denn well van de Froonslüü wee allmoal verreist wäst?

Un glieks sowiet!

So een Reis vöörbereiden broch een Hoopen Be-drüüs mit sükk.

Oaber liekers – de Dach mit de Ovreis wee koamen.

Moder hett in de letzte Nacht keen Schloap krägen. Van irgendwons her har see sükk een Bezuchsschien för Kleärstoff organiseert – un sükk in de Nachtstünnens noch een Sönndachskleed neit.

Mörgens üm söäben schull dat denn losgoahn. Mit de Marinezuch van us lütji Boahnhoff. Dat wee aal bit in de letzte Kleenichkeit ploant.

Wi Kinner wulln joa aal mit noa d’ Zuch. De Grooten schullen dat Foahrrad mit de Kuffer schuven – un de Lütten dor in een Drufel ümto mitrönnen. Üm veer Ühr wee de Nacht to Ennen. De heel Koppel Kinner waschken, antrekken, Botter-bröd schmeeren – mannoman, gung dat tokehr. De Wichters mussen joa ok noch hör laang Flechten torechtmoakt kriegen.

Een Hülpsmaid för de Huusholln wee woll all dor – oaber doch jümmers wäär Moder hier un Moder dor.

Klokk half särß ballert dat an de Dör.

Een luude Stimm bölk: Telegramm!

Up Schlach wee dat in d’ Huus so saacht – man kunn een Fleech an d’ Müür sitten hörn.

Well in disse Tied läävt hett, de weet wat dat Word Telegramm meest Tied bedüden dee.

Moder stunn mirden in d’ Köäken – in de een Hand een Dook – in de anner een Oohr van een van de Jungs. As wenn see in Soalt goaten wee – so stief un ok so witt!

De Hülpsmaid har denn Postbüdel dat Kuwert ovnoahmen.

Dat düür woll fief Minüten, dat Moder sükk wär röögen kunn.

Us keem dat as een Ewichkeit vöör. Allens leep as in Zeitlupe ov.

Moder streek mit een Pellermest de Ümschlach oapen.

See wee as een Steen – blossich an dat Papier kunn man sehn, dat see innerlich trillern de.

Aal Oogen keeken stier up dat lütji Stükk bruun Papier.

Jeden wuß bi sükk, wat dor koamen muß.

Un hoap doch wat anners!

Dor keem ok wat anners – nich „Gefallen für Führer, Volk und Vaterland“ – nä, blods heel banoal: „Reise nicht antreten – bin dienstlich verhindert – Hermann“!

Nümms sä een Word – nur bi Moder in de Oogen, dor blenker dat.

Un tomoal leepen Troanen över hör Gesicht – dat wull rein gannich wäär uphollen.

Sächt hett see nikks, oaber ikk denk vandoach noch

mennichmoal wo dat woll in hör Haart utsehn hett.

Wi wussen blossich: Voader is nich dod!

Wat in us Moder stürben is, as see een Wääk loater to weeten krägen hett, dat Voaders dennstliche Verhinnerung blond wee un een Rock anhar, hevvt wi domoals noch nich empfinden kunnt. Kiek – un siet disse Tied sitt de Poahl in Moders Fleesch.

See hett mi foaken van hör Droom vertellt: Eenmoal in hör Läven much see Nörwägen sehn.

Un nu – to hör achzichsten Geburtsdach is dat sowiet!

Wi wullen de Droom lääven – dat heet, ikk wull hör de Droom lääven loaten.

Een wunnerboare Reis. – van Düsseldörp dör Westfoalen, dör de Lünbörger Heid, de groote Hambörger Hoaben ankieken – un denn liek ut noa Nörden to.

Moder is dat nich as Autofoahrt ankoamen – nä, see schwääf glöv ikk över dat Land.

See hett ünnerwängs nich eenmoal froacht wor dat denn hengeit. See wuß dat woll. As wi oabends an Jütlands Spitz över dat schwaarte, blengerige Woater keeken, dor frooch see mi: „Licht dor achtern mien Droom?“. Ikk kunn blossich nikoppen, un denken, mörgen fro büst du in dien Droom – in Nörwägen.

De neeä Dach wee dartich Minüten old, as wi spöörden dat dat Fastland achterut bleev. Achtein Stünn’ns ünnerwäängs – Moder har eelich schloapen mußt as een Ülk.

Oaber nä – see wee so frisch un woak as neegeboren.

Mörgens üm särß is see denn noa över füfftich Joahren Gedankenreis in hör Droomland ankoamen.

Wi ween noch keen fief Minüten an Land, dor hevvt wi us ankäken un beid tomoal sächt: „Wi sünd in Huus!“.

Sowat beläävt man jümmers blods eenmoal in d’ Lääven.

Wi hevvt de heele eerste Dach Koarten schrääven – an aal de Geburtsdachsgasten de mien Süster nööcht har. Dat see sükk nich umsünst up de Padd noa de groote Fier moken.

De hevvt dat aal mitanner good verstoahn kunnt – blossich mien överkandidelt Süster, de hett dree Joahr nich mehr mit mi schnakkt. Köänt ji verstoahn woarüm?©ee

De Ritt noa Läremi . . .

Mien Frünnd Helmuth hett mi moal wäär een Stükkji in sien Bedenken mitlopen loaten. He wee näämich bold fiefundartich Joahr in d’ Schkapp – nänä – he har nich sääten – keen hooget Gericht har hüm dorinstüürt. He muß uppaasen, dat nümms van de Gasten dor utneien de. Duusend Schlöädels har he woll ünner sien Gewalt. Hett doch verafftich moal een Stüürbedreeger ut Nörden – de för söben Joahr achter d’ Kaschott muß – to hüm sächt, dat he – Helmuth – doch eelich to beduurn wee – he har niks verbroaken, un muß sien Läävdach in d’ Lokk tobrengen.

Kiek – so kanns dat ok sehn.

Na – up jederfall har Helmuth moal wäär een Togang kräägen. Een middelollen Fent, de in sien Olldachsboantje Söähn van een rieken Voader wee. Ochjoa – studeern de he ok noch – irgendwat heel stuurs – in d’ fiefundaartichste Semester. To twee Joahr Tutenklääven har dat hooge Gericht hüm verdönnert – blods wiel he so’n bietji wittet Pulver ünner de Lüü brocht har. Wat een Ungerechtichkeit in d’ Welt.

Un dat leechste dorbi – he schull ok noch aarbeiden. Dat hett he furss ovläänt – sien Oal wüür all för hum Köst un Logii betoalen. To de Gefängnisboas hett he denn sächt, mit sein Hannen aarbeiden har he nich läärt – sien Doon wee dat geistige – he wull in de twee Joahr een Book schrieven. De Direkter as een Intellektuellen kunn dat good verstoan, un leet hum gewäärn. He wull blossich weeten, wat dat so för een Romoan gääven schull.

Wat över de wilde Westen seet hum in d’ Kopp. Een grooten Western schweef hum vöör – in sien Kinnertied ween Billy Jenkins un Tom Prox sein groode Idole wäst. Aal wat he to de Schrieveree brukt, word denn för hum besörcht. He schrifft un schrifft un schrifft – in sein Koamer geit dat Lucht hoast nich mehr ut. Söbenhunnerd Sieden.lopen tohoop. Kanns hoast särgen, elker Dach een Sied.

Nu sünd de twee Joahr Kaschott vöörbi – he kann wäär noa buten. Bevöör he oaber siene gülden Rolex wäär an de Aarm tünzeln, un sien Amandi Klee-doasch antrekken kann, will de Gefängnisboas doch sehn, wat bi de Schrieveree rutkoamen is. Dat dikke Book nööcht hum rejell Respekt ov. In gleunich Bookstoavens steit up de Ümschlachdekkel: „Der Ritt nach Läremi“.

De Boas schleit dat Book oapen – wat steit up de eerste Sied – Trabb, trabb, trabb – up de tweede Sied – trabb, trabb, trabb – up de daarte Sied – trabb, trabb, trabb – särßhunnerdnäängunnäängzich Sieden trabbelt he dör de Romoan – bit up de söbenhunnerdste Sied – dor kann he nich wiider – dor steit näämich heel groot. Bbbbrrrr.©ee

De rode Appel . . .

Ok nägenteinhunnerdveeruntwintich

wull dat Wiinachen worden . .

För us Kinner wee de Vöörwinachstied elker Joahr moi – in de Börsenstroat in Willemshoaben. So ok dit Joahr – vull mit Speelen un Tiedverdrieveree up d‘ Hoff van Foormann Figdor. So mirdenmanken de grooden Rullwoagens – wat kunn dat woll gäven, wat bäter wee. Nu leech sass ok noch aal ünner Schnee – un vöör us Oogen wussen Biller – ut de Geschichten, de Omoa us jümmers vertellt har.

Eens Oabends – jüüst vöör d‘ Bäedgoahnstied – spitz ikk, dat Moder to Voader sää, he schull sükk ok man bold een lütten Wiinachsboom utkieken – anners kunn dat woll to loat wääsen.

Moder har noch gannich to Ennen schnakkt – dor seet mien Haart ok all in de Büks.

Dat gung allwäär up Wiinachen to – un wäär har ikk kien Geschenk för mien Moder.

Ikk har dat eenfach vergäten – netso as letzd Joahr.

Möö wee ikk as man wat – oaber in Schloap keem ikk an disse Oabend eers wiet noa Middennacht.

Hen un her leep mi dat dör de Kopp, wat ikk Moder woll doon kunn – an Wiinachen.

Duusendmoal hevv ik woll de Pennings in mien Büksentaaschke tellt – wenn de Infalatschoon de Pennings ok wäär to Ansehn verhulpen har – ut mien poar Pennings wurden liekers keen Doalers.

Nich moal een Toafel Schokoloa, de Moder so geern eet, kunn ‘k dorför koopen. Un anspoarn bit Wiinachen? De Tied wee veels to minn.

De neeä Dach wee all in de Tied sprungen, as mi van boaben een Bild in de Kopp full. Bi Koopmann Schmidt an de Ekk – dor in d‘ Loaden – leech een gleunichroden dikken Appel – dat wee een Wiinachsgeschenk för Moder.

So een Appel – de wüür hör woll blied moaken.

Ikk kunn de Steen hör’n, de mi van mien Haart trüller – nu wee de Schloap ok dor.

Annerndachs kunn ikk de Tied gannich ovtöben – de Pennings in mien Büksentaasch har ik woll all hunnerd moal hen un her dreit – un nu leegen see up d‘ Tresen – un mehr mien Oogen as mien Stiäem froogen Froo Schmidt, ov ikk woll de Appel för dat Geld koopen kunn.

Wiers ween de Pennings to wenich – oaber Froo Schmidt har sülvst Kinner – un för de keem Wiinachen ok jümmers nöärder. Een spierke seech hör Gesicht ut as een Engel. Vöör sükk henschmüsternd geev see mi de Appel.

In d‘ Buuk wee mi so licht as een Vöägel, un to Huus hevv ikk de Appel glieks in mien Koamer boaben up d‘ Schapp verstoaken. Dor leech he säker – un nümms kunn hüm finnen – nich moal Moder, denn Schummeln de see de Doach vöör Wiinachen liekers nich mehr. Een Dach noa de anner leep dör de Tied, un jeder Dach klauter ikk up d‘ Disch un bekeek mi de rode Appel.

Mit jedermoal kieken wuur he moier. Wat much de woll för een Schmoak hemmen? Sööt muß he wääsen – so as Moder dat geern much.

Ov ikk woll moal prööven schull? So’n spierke blods – as een Muus?

So een lüütji Stäe wüür man doch in dat Schummerdüster van dat Keersenlucht an Winachenoabend gannich sehn.

Dat gung nich anners – ikk muß eenfach prööven. Wenn he nu suur wee, denn kunn ikk hör de doch gannich schenken. Oaber nää – ikk kunn heel beruhicht wääsen – he schmook netso, as ikk mi dat utmoalt har. Nie nich har ikk so’n Schmoak up de Tuung hat.

De Freud schlooch in mi hooge Bulgen. Annerndach kunn ikk dor nich tägen an – ikk muß noch moal ofbieten, ov he ok wüggelk so good schmekken de – dat kunn joa wääsen, dat ikk mi bi de eerste Biet versehn har.

He schmook noch bäter as güstern – oaber dat Lokk wee ok vöäl grötter as güstern. Nu wee dat keen Muusgnaueln mehr – dat seech eder so ut, as wenn us Kniin dorbi west wee.

Wiinachen keem mit jeder Stünnen een Träe nörder – un mien schlecht Geweeten schlooch mi bold boaben ut de Kopp rut. Ikk kunn an niks anners denken, as an de Appel un an dat grode Lokk – oaber wat schull ikk denn moaken? Ikk har doch blossich disse Appel – un disse Appel har dat Lokk!

Un nu wee dat sowiet – Hillichoabend wee dor. Voader wee in d‘ Stuuv bi d‘ Wiinachsboom upsetten – un ikk stunn up de Disch vöör mien Schapp. Ik much gannich henlangen – so triller mi dat Haart. Wat schull dat för een Wiinachen gäven – nümms wüür joa mehr de Appel sehn – aal wüürn see blods up dat grode Lokk kieken.

Ikk muß dordör – mit heeten Kopp greep ikk noa de Appel – un denn bleev mi hoast dat Haart stoahn – ikk har een Appel in de Füüsten oahn Lokk – un een Plakken Wiinachspapier ton inpakken leech dorbi.

Wo ikk van de Disch rünnerkoamen bün, weet ik nich mehr. Dat wee joa as een Wunner – nääe – dat wee een Wunner. Wee dat de Herrgott sien Wark? Säker nich – nu in de Wiinachssuseree har de för mi doch keen Tied.

As ikk vöör de Stuvendör stunn, dor wuß ikk – dat wee mien Schutzengel – de leev Gott hett hüm doch updroagen, up mi uptopaassen. Dat har Moder mi doch jümmers vertellt.

Ikk wee so blied, dat ikk doch verrafftich twee Troanen in d‘ Ooch spöär.

Nu kunn ikk an d‘ Wiinachsboom goahn. Wat schull Moder woll särgen?

Hör Gesicht wee so waarm as een grooten geelen Süüän.

See hett mi in d‘ Aarms noahmen – so een Gefööl har ikk vöördem nich kennenliert – un noadem ok nie mehr hat.

Wat wee dat een moien Wiinachen.

Joahren loater – in de groode Kriech – tüschen Panzer un Kanon’n in dat wiede Russland – hevvt wi Wiinachen fierd. Elk een muß vertellen, wo Wiinachen bi hüm to Huus ovloopen is. Ikk hevv van mien Wiinachswunner van nägenteinhunnerd-veeruntwintich vertellt.

De Geschicht van de roode Appel un mien Schutzengel.

Een Tiedlang hett nümms wat sächt – jedereen hett woll an sien eegen Schutzengel doarcht.©ee

De Schleufenwelt . . .

De Pingeldroaht – dat Schnakkfatt is rein nich mehr wächtodenken ut us Lääven. Moi is dat – un goaelk mennichmoal.

Wullt – ov moots du wat weeten, gripst du noa de Schnakk-Knoaken – dreist de Schiew, ov tikkerst de Tallen in dat Knööpenpaket – jüüst dat dat man tutert, is de Verbinnung ok all dor.

Brukst di nich mehr anplünnern, un up Böschkupp goahn.

Dat is joa nu nich sowat heel nees – ikk hör all, dat dat een sächt. Dat is wiers recht. Oaber för noch gannich so laang Tied kunn d’ woll geböören, dat nümms di anter. Denn wuß du, dor is keen een in Huus. Leep de Schnakkdroaht in een Amt ov in een Firmoa, seet de Minsch, mit de du ähm schnakken wullst, villicht jüüst in disse Momang mit oahn Büks up d’ Schiethuus – ov har sien Koakgeschirr bi d’ Hals mit een Bäker Koffji dortägen.

Noa een poarmoal tütern hett man denn wäär uplächt, un dat een Settji loater liekers nochmoal wäär versöcht. So’n bietji Stiekelwier kroop jichtens woll moal dat Halsgatt hoch – wiel – moot de jüüst füfftein moaken, wenn ikk moal wat van hum will.

Oaber dat köst joa keen Doalers, un denn har man de Unmoot ok flink wäär vergeeten. So is dat nu nich mehr! Man hört hoast keen Freeteeken – so flink stüürt de neeä Technik di in de Wachtschleuf.

Wat – ji weeten nich wat een Wachtschleuf is? Wor leevt ji denn. De Dennstanbeeder – so as dat vandoach heet – hett vöör de Apparoat de du anpingelst, een Kring inricht. Mit dat eerste anpingeln büst du dor mirdenmanken. Dor kanns du di denn waarmlopen – villicht ok de Aarger, de di in d’ Halsgatt sitt, wächfleegen loaten.

Well wachten moot word lüttger – een püscholo-gischen Grundsatz. Wenn een een schlau Minschke is, is dor eelich nikks tägen to särgen – blods, wenn een mit sien Schlauheit annern de Doalers ut Taaschke lukkt, för de he nikks kricht as Hau up de Ooren – denn lett dat in mi Gedankens hochkoamen, de ik gannich to Ennen denken mach.©ee

De Schmittfiil

Wat man aal so beläävt . . .

Ikk wee moal wäär ünnerwäägens. Tja – un wat is so’n Ünnerwäägenstuur oahn irgendwons still toholln un een Köpke Tee drinken. Wor ikk denn hollstopp moak, sünd ok meesttied Deerten in Huus, de mi foaken all buten an d’ Dör tomöötfleegen. Een gooden Tied wee ik all dör de Gägend krüdelt – hier wat beschikken – dor wat luustern. As wi Schriivers joa nu moal sünd – nich neeschiirich – oaber weeten muchen wi d’ denn doch aal geern. Miin Padd har mi in de Nööchte van us Frünndin Dinoa föährt. Wiel ikk joa een Schentelemen bün – ikk kunn nich an de Huusstää vöörbi jükeln oahn Moin to särgen. Denn har ikk näämich ’n poar Doach een schlecht Geweeten. Wat ikk oaber nu all har, dat wee een drööget Halsgatt un noch een Settji Tied. Also, anhollen un pingeln. Us Frünndin wee düchdich in d’ Huushollen togaang – liekers – Tied för een Taas Tee hett see jümmers. Dat eerste, wat see mi noa d’ Moin särgen sächt, is – Woater hevv ikk all upsett – ik moot oaber eers noch ähm een poar Footnoagels fiilen. Ikk säch, do dat man – Froolüü mooten joa wat up sükk holln. In d’ Köäken har ikk mi goaelk trechtsett, wiel ikk joa denk, see will in d’ Boad-stuuw hör Footnoagels begoahn. Mien Mors hett man nett up de Stool grundfoat, steit us Frünndin ok allwäär in de Köäkendör mit een ballerigen Schmittfiil in d’ Füüsten. De Bakkschokken fullen mi rein andoal. Mit een grööngeelschen Klöär froch ikk hör: Ikk denk, du wullt dien Footnoagels fiilen? Mien Footnoagels? Hevv ikk dat sächt? Nä, nä – de Footnoagels van Ninoa – mien Dakkel. Hör Lachen düür hoast fief Minüten. As see wäär bi sükk bi wee, muß ikk oaber doch noch heel versichtich froagen, ov see bi so een Waarktüüch de lüttje Ninoa denn ok reell in d’ Waarkstää in d’ Schruuvstock inspaant har.©ee

De Söähn . . .

He har wat luut sächt, war he eelich gannich wullt har. Sien Läävdach gung hüm dat bölken un ballern tägen de Strääk. Wenn he maark, dat he moal een bäten luder wur, de he meest de Luft anhollen un bit tein tellen. Dat hulp. Wenn ok nich bi hunnerdmoal hunnerdmoal – oaber meesttied doch. Ditmoal hett he luut to Ennen schnakkt – as wenn dor so’n Hoaken is, de sükk mit de Tied ovschlitt. Vör een Joahr har he Moder ut hör Woahnung hoalt – wiel se nich mehr alleen torechtkeem. An hör Tüchs kunn man sehn, dat see rünnerkoamen de. See seech nich mehr wat schidderk wee – seech de Schiet nich mehr, de see sükk bi d’ ut Büks goahn in de Kleär schmeer .Hör behollen wee wäch, un hör Oogen moken ok nich mehr so mit. Grüner Star – hett de Oogendokter sächt, wor he glieks mit hör hengoahn is. So word hör Welt denn elker Dach een biitji lütker. Blossich hör sükk schoamen, dat is noch netso groot as dat hör Läävdach wääsen is. Nie nich een Minschen maaken loten, dat man irgendwat nich mehr so kann – of wenn Maleur passeert is, dat Schiet in de Büks goahn is. Dat dröft nümms sehn – meent see. Un moakt dat denn eers to een richtich Maleur. See schnitt de schidderigen Stäen ut de Ünnerbüksen un vertoakelt de achter de Bäeden. De heele Ünnerwaschk hett see all in dat Schiethuus schmäten, de Leitungs aal verstopt un dat Huus ünner Woater sett. Dat is liekers nich so eenfach, disse twee Welten in een Roahm to kriegen. Särgen, wo see dat moaken schall, deit he hör dat wiers jümmer wär – ok woll füftich moal an d’ Dach. Nie luut un upgeräächt, wiel he sükk särgen deit dat see dat joa nich mehr ännern kann. As dat Läven nu ovlöpt, is hüm as wenn he een Fotoalbum bekikkt. De Biller ut de Vergangenheit worn schkaarper – as wenn man in so een olet Album dat Siedenpapier wächtreckt. He maarkt jümmer düdelker dat sien Moder ok een anner Sied hett. Wußt hett he dat woll jümmers all – bloß weeten wull he dat woll nie so recht. De eerste Joahren van sien Läven wee Moders Leevde un Fürsörch as so een waarmen Wulldäken, in de man rinkrupen kunn. As he öller wee, is de Lävenspadd utnanner lopen. Wenn he Waarmte bruk, drei he ähm wäär noa Moder andoal. Wur de Waarmte to groot, stüür he eenfach wär bi un foahr alleen wieder. So leep dat eelich bestich – wiel man nie de schwaart Sieden utlääven muß. Nu wee de Läävenspadd wär tosoamenlopen – un nu geev dat keen utwieken un ovdrein mehr. Moder eenfach ovschuben as so een utgedeent rötterich Foahrtüch, dat up de Schrottplatz keem, dat kunn he ok nich. Moder in een Plächheim doon – so as sien Geschwister dat vörharn – wiel nümms mehr mit hör utkoamen kunn? Dat wee heel eenfach. Säker wee mit Moder nicht mehr licht ümtogoahn – hör dunkel Sieden wurn elker Dach starker. Wee dat för Moder immer licht wääsen, mit de Kinner ümtogoahn? Wiers nich. See hett nie een Kind wägen sien dunkel Sieden wächstüürt. Anners rüm – för dat schwacke hett se hör Kinner löv ik noch mehr leev hat. Dat to begriepen un ümtosetten is oaber meest gannich so eenfach. Sien Geschwister versökt dat gannich eerst. Un in irgendeen Stünn’n in d’ Lääven is dat denn ok woll to loat. Moder is keen Zuchmaschin mehr un so givt dat blossich noch een Gleis. He un sien Fro as Lokomotiven, un Moder dortüschen as Woagen – nä, keen Pakkwoagen mehr. De Dören sünd aal tospiekert – dor geit niks mehr rin un niks mehr rut. In de dunkel Koamer in disse Woagen is dat gewaltich an rumoren un hen un herfoahren. Man kann d’ in hör Gesicht sehn, wenn dat van binn’n an de Schotten haut. Man, dat givt keen Wäch mehr noa buten. See versöcht nur immer, de tweete Loko-motiv – sien Fro – ovtokoppeln. Dat see hüm in hör lütji Welt nich mit een annern Minschen deelen moot. He kikkt jümmer noa vörn un achtern to glieker Tied. Dat geit blossich so laang good, as he sien Nakk noch flink genoch dreien kann. In een Ekk van sien Kopp weet he dat woll – he kann dor dries noch keen Bild van moalen. He denkt mennichmoal, as wenn he wat bunt teeken will un sitt vöör los Farfpotten. Moders Flöagel sünd nu loahm – man ähm blods de van hör Kopp. Dat anner is so krägel – is jümmer ünnerwäägens. Nie kann se moal fief Minüten stillhollen. See is de heele Dach an lopen. Froagen un söken – söken un froagen. Un jümmer blods solaang tofrää, as eenmoal Oahmen düürt. Wo laang kann he disse Padd noch goahn? Foaken dücht hüm dat, as wenn he un sien Fro twee Minschen sünd, van de de een een linker Been hett, un de anner een rechter. Disse beiden droagen tüschen sükk een Minsch de beid Beenen wäch hett. Oabendsbrottied – nu geit dat Spill wär los. Sien Fro moakt richtich lekker Äten. Dat schall ok wat för de Oogen un nich blossich wat för de Moach wääsen. De eerste Tied hett Moder hünm hör Äten jümmer stiekum toschoaven, as wenn see meen he kreech nich genooch. See muß noch immer för hüm sörgen. De Schwegerdochter schull dat blods nich sehn. Anfangs hett he dat Spill mitmoakt – oaber dat gung nich laang. See keem nich mehr up Gewicht. Sied de Tied is jeder Moahltied een Quoaltied – för aal dree. Dor givt dat nikks mehr to vertellen bi d’ Äten – so över dit un dat. So laang see an de Disch sitten, moot he Moder dat Äten rinschnakken – schnakkt tägen dat Gesicht an, in dat de vertwiefelten Kämpfe to läsen sünd, de sükk in de Kopp dorachter ovspeelen. De Kopp de nich begriepen kann, dat de Minsch – so laang as he läävt – äten mutt. Mennich Stünnen hett he Moachpien, dör de Zwang helpen to moten, un van dat Spören, dat de eegen Kraft minner wurd. Wat moalt dat Schicksoal doch för Kreiulen inne Welt.©ee

De Speegel . . .

Hillichoabend steit in d’ Land – dat is de darte Hillichoabend noa de Weltenbrand. Gretmarie steit vör een blengerigen Speegel. He haangt in de lüütji Koamer, de sied duusend Doagen hör to Huus is. Sied de Nacht, as een iistern Dod ut de Wulken fallen – un mirdenmang hör Öllernhuus utnanner floagen is. As see mörgens van hör Woaken in d’ Feldlazarett noa Huus koamen is, wee dor keen Huus mehr – eenzich een schwaartet, deepet Lokk – ut de glimmerigen Rook – as Düwelsoahmen – rut weih. Moder, Voader, veer Süsters un särß Broers – eenfach wäch – nikks hett man van de twalf Minschen funnen – nikks wat man up d’ Kaarkhoff bedieken kunnt har.

Eenzich de blengerige Speegel hevvt de Noabers heel in een Appelboom funnen. Wo laang see nu all vöör de Speegel steit, weet see gannich. Hör Denken is nich bi hör – up disse Stää – hör Denken löppt in de Dach herüm, an de Marten mit de Speegel ankeem – as Geschenk för sien Gretmarie. Sied een Joahr leepen see domoals all tosoamen. Wiers – see kennden sükk ut de Schooltied – oaber Haart un Haart hett eers Joahren loater tosoamen funnen, as see sükk irgendwons wäär tomööt koamen sünd. De Tied wee noar – jüüst dat man wat to bieten har – un foaken wee ok dat man minn genooch. Gretmarie wee dat sömbte van elben Kinner – hör Voader wee Hüürmann bi d’ Buur – un Marten, as de Öllste van särß lütt Schoosterjungens, muß sien Voader bi d’ Schoostern helpen. In hör beid Öllernhüüs keek de Nod mit schmachtich Oogen foaker rut as rin. Dor wee keen Bott för Schnikkschnakk un Tüünkroam.

Bi Gretmarie in d’ Huus geev dat blossich een lütten Speegel, de wee van achtern all so spoakich – dor kunn’s di mehr in oahnen as in sehn. Ähm bevöör see freen wullen, wee Marten denn mit de neeä Speegel ankoamen – wiel – sien Bruut schull doch sehn, wo moi see leet, wenn de Hochtiedsdach dor wee. Dorför har he Nachten säten, un för een rieken Buur een poar Stävels schoostert. Dat Läär har de Buur dortostüürt – dat wee so knoakenhaart – een poarmoal har Marten sükk de Füüsten doran upräten. Oaber dat hett he gannich spöärt – dat wee joa för sien Gretmarie. See meent, de Blodspütters an de hollten Roahm lüchten to sehn. In een moien Sömmernacht harn see sükk oahn Wöär versproaken – to Winachen schull dat sowiet wääsen. Un denn har dor een Uul säten. 1939 stunn in d’ Kalenner – un jüüst dat de Augustmoant de Nakk dreit har, wee Kriich in d’ Land. Marten hett ganz vöörn – bi de eersten Suldoatens – Polen to sehn krägen. Mit de Hochtiedsfier wullen de beiden tööven, bit wäär Frää in d’ Land wee. In een poar Wääken – so sää man elker Dach in d’ Roadio – geev dat wäär bunte Blöömen. De bunten Blöömen sünd nich an d’ Dach koamen – un een Joahr gung över d’ anner hen. Een Winachen gung över d’ anner hen – dreemoal is Marten in de eerste Joahren an Winachen to Visit wäst – in dat lütji Huus achter d’ Diek. Dreemoal hett see vöör een poar Stünnens sien warmet Lääven spöärt – dreemoal dornoa beevert, ov see wat Lütts kreech. Un denn keem dor niks mehr, as blossich een Breef – wor denn instunn: Vermißt. See hett hüm vermißt – besünners an de Mörgen, as see alleen vöör dat deepe, schwaarte Lokk stunn – un see vermißt hüm jümmers noch – Marten, hör eerste, hör groode Leevde. Aacht Joahr wee see vandoach all sien Froo – wenn de Kriich nich dortüschen koamen wee. See kann tomoal nikks mehr sehn, wiel dat Woater hör in de Oogen schütt, un twee soalterk Spoaren teekend. Luut schnakkt see mit hör Herrgott – see is nich düll mit hüm. He deit dat wiers so as dat wääsen moot – blods – see kann d’ noch jümmers noch nich begriepen. Dat hett he hör noch nich läärt. In hör binnerwendich Truur hett see nich mitkrägen, dat de Dör sükk bewäächt hett – twee Mannslüü sünd heel saacht in de Koamer trääden – as wenn Engels dör d’ Hääven fleecht. Een dorvan is de griese Paster Wübbenhorst – de anner is Marten – hör Marten. Gretmarie meent see dröömt – see gript noa hüm – stroakelt sien moager Gesicht – un spöärt, dat he läävt – he läävt – he läävt. As een billerhaftigen Winachsboom stoahn de beiden vöör de blengerige Speegel. Nu kann man doch noch sehn, wo moi Gretmarie as Bruut utsücht. Dat Füür un dat Lüchten – dat hett de ole Paster Wübbenhorst dorbi doan – he hett dat Verspräken van vöör nägen Joahr in Gretmaries lütji Koamer in een Sakrament pakkt – he hett de beiden up d’ Stää troot. Kiek – un dat Lääven, dat in disse Hillichnacht in Gretmaries Liev to een neäd Lääven worden is – dat kieken de beiden vandoach noch as hör Christkind an.©ee

Woahr di, du wullt moal wäch un hest ’n Koater –

ov de Speelmann mit de roden Hoar . . .

Monikoa un Werner – Kattenmaal kann man särgen. Wenn see nich mirdenmanken so’n Hopen Bakk-steenhüüs woahnen wüürden, harn see säker een Kattenparadies.

So hevvt see blossich een van disse Herrgottsdeerten mit grööne Oogen – de heet Meikel un hett roode Hoar.

Irgendwons up Werner sien Reisen is Meikel – domoals har he noch keen Noam – hüm tofullen. Half utschmacht, verluddert, verluust.

De leev Gott hett mit sien Finger wiest un hollstop sächt – un so is dat roode Stükk Lääven mit de gröön Oogen in Kaiser Willem sien Hoaben laand.

Wiers wee dat gannich so eenfach, de gröönen Oogen mit Huut un Bunk – dat wee he man noch neddegroad – to övertüügen, dat dat ok Minschen mit Haart geev. Oaber de beiden hevvt dat mit Gedüür un Haart kloar krägen.

Meikel – so hevvt see hüm nöömt – hett sinnich dat Regiment in d‘ Huus övernoahmen. Achter koamen sünd Monikoa un Werner dor heel nich so richtich – man mach ok särgen, see wullen dor nich achter koamen.

De dree sünd reinwäch een lüütji Familii worden. Meikel wiest wor d‘ langgeit, un sien Minschen lopen de Padd mit. Dat steit woll nargens an d‘ Brett – liekers is dat so. Een moot joa de Boas in Huus wääsen – netso as up een Schkipp – dor givt dat ok blods een Koptein.

Nu krupt de Dach, an de Monikoa un Werner up Reis goahn willt, jümmer so’n bietji nörder. Meikel moot up d‘ Huus uppaasen.

Man nich alleen – een Huushöllersch kricht he bi d‘ Sied. So as sükk dat för een Boas hört. Doagenlang hett de rodvossige Koater dat all in d‘ Luur.

De Mörgen is dor. Ähm noch so een bäten Klüterkroam inpakken – dat Auto steit buten up d‘ Hoff proat – glieks schall dat losgoahn.

Un denn hett dor een Uul säten. Meikel strikt siinich dör de Köäken – van Been to Been – adschüß särgen.

Tomoal faalt he so bi d‘ Kant. Sien Krüüz is ovbroaken – he licht up Grund – sien Vöörderbeen tillt he an – man meent, dat is een letzdet Hallelujoa. Nikks is mit Reis – Hülp moot dorher – de Pingeldroat löppt heet, bit de Doktersch an d‘ Schnakkfatt is. Twee Patschenten sünd noch ünner d‘ Mest – üm elben schall Meikel in d‘ Ambulanz.

Nu nützd dat nikks, sächt Werner – foahr dat Auto man eers wäär an d‘ Kant, dat steit dor blossich in d‘ Wäch.

Monikoa furrs noa ünnern – lett dat Foahrtüüchs an – in disse Momang deit Meikel een Satz up Werner to – un wiest, dat he wunnen hett. Hüm fääl rein niks – bit up de verdekkselte Reis – de seet hüm in d‘ Knoaken – denn lütten Speelmann mit de rode Hoar.©ee

De Tied löpt . . .

Aalns löpt – ok de Tied, un elker Dach kriecht wi een anner Bild to Gesicht. Un elker Dach sücht man, wat anners hänticht word. In mien Leärtied wee fiened Äten noch franzöösch Köäken – nu löpt dat ünner nüwell Küüsiin. Vöör füfftich Joahr Broadtuffels in een steenschen Pott in’n Bakk-schkapp heetmoakt – dat wee wat eenfachs un lekkers. Vandoach moot man utwäärts schnakken köänen, wenn dor moal Jank up häst – dat heet näämich Grateng de Pomms a la Dofinoa. Ikk will dat nich ännern – un ikk will ok de Welt nich anhollen – wiers nich. Wenn ikk ok all een büld kann – de leev Gott bün ikk denn doch nich. Mennich annern doon bi hör Gedrüüs foaken so, as wenn see d‘ sünd. Dat muß ikk moal loswuurden. Ikk will nu blossich een bietji dorbi langskieken, wo sükk dat Ansehn un Utsehn un dat Föölen bi us Minschen dreit hett. Am besten kann ikk sowat bi mi sülvst uphangen. In mien Jungmannstied kreegen mien Oorn noch een roden Klöär, wenn dor wat schinants an mi vöörbi leep – dat is vandoch anners – leeger. Mit Oahnten kann man dat verglieken – solaang see noch hör Nüsselkleed anhevvt, dröfft see nich natt wurden – wenn see grötter worden sünd, löpt dat Woater dor so bi andoal. Dat is Natur.

As ikk jüüst veertein wee, hett een Aarbeidskolleech mi dat moal so richtich up d‘ Brett lächt. Wi harn de Dach düchdich knoiit – wiel – noamiddachs schull de Richtkron boaven de Dakkspoaren hangen. Dat hevvt wi figelinsch togaang kräägen. As de Timmer-mannsboas sien Spröäk upsächt har, geev dat wat to äten un drinken. Nich so as hütigendoachs mit Sabbelwoater ut de Schampanje un Odöövers – nä – Beer, Bruus un Mettbröötjis mit Päper un resch-koapen Schkalotten boaben up. Wat wi dor kreegen, kunn in d‘ Huus joa inspoart wurden. As de Toafel leddich un de Föät güüst ween, trukken wi us Padd. Een eegen Foahrtüüchs har joa man selten een – wi jükelden Dach för Dach mit d‘ Onibus hen un her. De Deerten ween foaken so vull, as een Döös mit Sprotten ut Kiel. Wi stunn’n an disse Oabend mit aal Mann up d‘ Perron – ümfallen kunn nümms – een geev de anner Stöän. In d‘ Onibus wee rein keen Bott mehr – an de Haltestään jooch de Foahrmann all so vöörbi.

Wor sovöäl Minschen tohoop sünd, rükkt dat van Natur ut joa all nich so as in een Dannenbusch. Tomoal hung dor noch een annern Schmoak in d‘ Lücht. De Foahrgasten dreiden de Koppen un dukeln sükk, as wenn see irgendwat utwieken wullen – oaber wächlopen gung joa nich. Wat wee los? Bi Conny – wat mien Aarbeidskolleech wee – moken de Schkalotten in d‘ Pans Schkandoal. Üm de een bäten to beruhigen, har he dör sien achterst Halsgatt Damp ovloaten. Jedeneen spekuleer mit een kruusen Nöäs üm sükk to, woneem dat woll herkeem. Mien Aarbeidskolleech – so een jovioaln Keerl as he wee – sää denn heel vertroolich to een hochdreide Doam, de stuuv tägen hüm stunn – oaber Frollein – för so een lütt Mallör bruksen see sükk doch nich to schoamen – dat is mi ok allmoal ünnerkoamen. Wi kunnen gannich so flink kieken, wo see an dat Stoppseil reet, un mit een gleunigen Kopp utneit is. Aal de annern stunn de Tofrääheit in d‘ Gesicht – över disse schienboare Gerechtichkeit.©ee

De Tiedensprung

Sied een halv Stünnen sitt Dirk Boom nu all an d’ Köäkendisch. Wenn dor een dör de Finster kieken de, de kunn meenen, dor sitt een Doden. He hett sükk in de Tied nich een Millimeter rööcht.

Vöörmörgens is he up Tieds ut Nüst kroapen – wiel, he wull so richtich wat in d’ Tuun doon. Dor denkt he gannich mehr an. Dat Wäkenblatt licht jümmers noch mit de eerste Sied noa boaben. De Uphanger vandoach is een Urdeel över een Keerl, de sükk an sien Dochter vergoahn hett.

Een neäd Lääven is dordör in de Welt sett worden. De Gen-Analyse har fastschrääven, wokeen de Voader is. Wo mach dat lütji Minschke dat an-koamen – wenn he Verstand kricht.

De Zeitungsminsch har ok noch Tallen dorbisett, wo foaken dat hüütigendoachs vöörkummt. Van moroa-lisch Verfall, un wu noar de Welt doch worden is, stunn dor to lääsen.

De Biller in sien Weeten fangen an to lopen – wat hett sien Moder hüm aal vertellt.

Man tachentich Joahr retuur – een grooten Famili mit dree Jungs un veer Wichters. De Moder – wat sien Oma wee – as istern Boas in d’ Huus. De Jungs ween nich so licht to manndjien. Twee sünd ut Huus goahn, as see Hoar an d’Liev kreegen. Een bleev in d’ Huus.

Un denn de Wichters – de Wichter ween dat grötter Kapitoal. Knoien mussen see as Peer – oaber see harn joa ok noch wat in d’ Natur, an dat Mannslüü sükk höögen kunnen wenn see Schmacht in d’ Büks verspöörden. Liekers ov dat de eegen Broer, een rieken Buur ut de Noaberschkupp ov een Amts-person wee. De Deerns mussen all mit dartein Joahr de Beenen breet moaken, wenn d’ doarüm gung dat hör Moder dordör för sükk een Vöördeel seech. Tomoal har dor denn oaber een Uul sääten. Bi dat jüngste Wicht – see wee man jüüst füfftein – wee wat hangen blääven. Een poarmoal wee dor all een ‚Engelsmoakerin’ to Hülp wääsen – ditmoal hulp dat nikks – ditmoal wee dat to loat. Een Wicht is dor bi rutkoamen – un een Prozeß.

Dat Gericht in d’ Residenz har dat to sien Soak moakt. Wat een Mallör. Nu full Lucht up dat düster Drieven. Oaber man sinnich – nümms wull eernsthaftich de Sünn verdüstern. Blods son bietji Stoff wischken – dat muß wääsen. Een honorich Mannsbild ut de Noaberschkupp wuur benöömt – de kunn sien Vergnöögen nich wächvertellen, un wuur dorför för twee Joahr in d’ Schkapp stüürt. Niks mit Gen-Analyse, so as vandoach. Dat wee noch sowiet wäch as de Moand van de Eer. Denn wee dor villicht noch heel wat anners bi vandach koamen.

Weil – tein anner Steerten – sogoar de van de eegen Broer ov Steevvoader – kunnen de Planters van dat neeä Lääven wääsen. Dor wull oaber nümms wat van weeten. Dat wee villicht ok bäter so, denkt Dirk luut. Denn well much woll dör de Tied lopen, wenn an d’ Brett stunn, dat de Unkel ov de Opa ok de Voader is? He nich, ni. Un ännert hett sükk nikks – de Welt nich, un de Minschen ok nich. Blods dat Schkipp, up dat wi aal mitnanner dör de Tied seilen, dat hett een büld mehr Lokken kräägen.©ee

De Trennung . . .

Nä, wat wee dat een moien Vöörsömmerstied. Net so waarm, as de Noarichtenlüü in d’ Kiekkasten dat jümmers ut Oafrika wiesen. To Pingsten har sükk Visit ut Holland ansächt. Mien Süsters Tant hör Broers Kinner.

Wo dat so richtich hen un her gehör, dat wuß eelich nümms mehr so genau. Dat wee ok liekers – hett ok ni nümms mehr noa froacht. Jederfalls – man kunn sükk good lieden, un keem sükk ov un to .

Dat heet, wi keem’n ov un to in Holland up Visit. De hollandsch Sied har dat bit nu nich togaang krägen, sük moal över de Grenz to quälen. Nä, nä – dat leech nich doaran, dat de Grenz van de hollandsch Sied tospiekert wee – nä – see harn eenfach nich de Tied, van to Huus wächtokoamen. Hör to Huus, dat ween een poar Diemat Grööntüchs, een poar Koien, ‘n Koppel Schwien un een Drufel Höner. Ach joa – un een gooden Handvull Kinners.

Keem noch dorto, dat dat ganze woll dree un een halven Kilometer van dat nächste Dörp ovleech. So richtich alleen un an de Kant.

Pieter, wat de Voader van de heele Rummel wee, har woll so ‘n ollen Dreeradkuffi wor he de Produkten mit noa d’ Genossenschkupp in d’ näächste Dörp krüdel.

Wider ween see oaber ok noch nich in d’ Welt wääsen.

Nu harn see sükk een richtich Auto tolächt. So een lüütji rode Kist – veer Lüü kunnen dorin sitten – wenn see sükk man good tosoamenklappen deen.

Pingsten schull dat denn joa ton eersten moal noa Düütschland goahn – Voader, Moder, Oma Talje un de lütte Geeske. Voader muß mit, wiel he joa achter dat Stüür seet. Un see harn dat schafft – see ween good bi us ankoamen. Een bäten langer as normoal har de Reis woll düürt – Voader Pieter har tweemoal de verkeerde Padd noahmen. Dat wee oaber keen Mallör, denn so harn see ok glieks wat van Brämn un Hambörch to sehn krägen. Dor ween see joa anners ni nich henkoamen. Well kricht denn all Brämen un Hambörch to foat, wenn he liekut van d’ Eisselpolder noa Auerk joacht. Na süüch – dat hett ok aalns sien Goodes – sää Koarl as he dat hört hett.

Pingstsoaterdachoabends wee denn dormit hen-goahn, dat wi Mannslüü ähm de hollandsch Genever pröven mussen. Dat Prädikoat „good“ kunn’n se hüm eers gäven, as jedereen een Buddel dorvan in de Kopp har. De Froonslüü ween woll aal een bäten füünsch, oaber Mörgen wee joa Pingsten. De Pingstsönndach wee dor, un har för us Mannslüü elker een dikken, veerkantigen Brägen mitbrocht . Wi harn van d’ Oabnd vöördem wat good tomoaken – to Middach ween aal in Brems Tuun nööcht to äten. Wi ween man jüüst bi de rode Grütt anlaangt, mutt lütt Geeske ut d’ Büks. Tant Marthoa beliekteekend hör wor see hen mutt – wiel, Tant Marthoa kann figelinsch hollandsch schnakken.

Dat düürt een Tied bit lütt Geeske wäärkummt – na, froacht Tant Marthoa: Hest dat good funnen, mien Deern? Joa Tante – de Dör wor H upsteit för Hollandsch hevv ik noamen. De Dör, de du mi wiest häst dor stunn joa D för Düütschen up. So een Trennung hevvt wi bi us in Holland nich.©ee

Nu foahrt wi noa Aachen . . .

Fidi wee noch ‘n Kierl van de ole Schlach. Führer-schien Klaas veer har he in sien Jungtied moakt – wiel, mehr as een achunnängziger NSU kunn man sükk so nich leisten. To mehr har sien Voader dat ok nich brocht.

Fidi har oabers nich dormit räkend, dat de Welt so ‘n bäten in een annern Richt lopen wüür – un üm dat Tempo van de technische Entwicklung vöörrut to sehn, har man joa Spökenkieker wääsen mußt.

Oaber dat keem, as dat keem – Fidi har man jüüst mit een blau Ooch sien Klaas veer in d’ Taasch – heel brägenklöäterich wee hüm noch van de veele Froageree van d’ Foahrschoolmester, as sien Tini – de he annerletzt freed har – de achunnängziger NSU – as Aarfstükk van sien Oal – nich mehr good genooch wee. „Up dat Spiegöäkel sitt ik jo as een Papagei up sien Klauterboom“ sää see gnadder-haftich noa d’ eerstmoal mitfoahren. Een Tiedlang hett Fidi dat vullhollen – noa elker Tuur irgendeen Spröäk üm de Oorn to kriegen. ‘ne gräsige Tied wee dat för hum. He much de achunnängziger sülvst nich mehr lieden – un so hett he up een Vergantung in Moordörp dat Ehestoainpadd van Hüdschefüdel – mit een Bullkalf up to – tägen een ganz figelinsche, holliwuudtauchliche Lambretta intuuscht. Wiel – in een büld Films kunns de sehn. Annerletzt hung in d’ Dörpkrooch noch so een groodet Plakoat. Oscar Simoa un Leni Riefenstoahl mit Pilotenmütz up, joogen mit so een Deert dör de Geografie. De beiden keeken so blied ut – dat kunn joa woll nikks moiers gääven as so een divahaftiged Foahrtüüchs. As he dormit denn schnoabens all een bäten antütert noa Huus henkeem, wee dat bi sien Tini man nich so een trillernd Juchhei as he sükk dat ünnerwäägens utmoalt har – Tini har näämich all so een dübbelmoatigen Breefkast up veer Röä in d’ Ooch.

De Noabers harn sükk van d’ Maigeld annerletzt een BMW-Isettoa köfft – un de seet hör in d’ Kopp. Oaber see wee ok nich allsto grimieterk. Fidi hett doch noch een bäten Leevde för sien Künn’n kräägen.

Een Vierdeljoahr is Fidi denn mit de doamenhaftige Lambretta verbandselt west – solaang, bit een Aarbeitskolleech hüm moal heel fünsch frooch, ov he nich moal een Kleed antrekken wull – wiel dat doch up so een Roller een büld moier utseech.

Dor stunn annerndach een spiekerblanked, neeäd GOGGO-Mobil vöör de Dör.

Tini wee sowat van göägsch un upgedreit – nägen Moant loater sünd denn de Twillings geboren. Bi de GOGGO is dat joahrenlang blääven – van wägen de ole Führerschien veer un de tweehunnerdfüfftich Kubik. Un mehr as Auerk un ümto hett he ok nich ünner d’ Reifens krägen. Bit – joa bit de leev Herrgott de Politikers een Infall tokoamen loaten hett – mit de ole Führerschiens veer drüff man tomoal richtich Autos stüüren – bit söäbenhunnerd Kubik. Dor muß een van her. So keem de lüütji GOGGO wäch, un een gröttern Broer ut de sülvige Autoschmää wuur de Noafolger. As Fidi sükk veer Wäken up dat grötter Foahrtüüchs infoahren har, läch Tini fast, dat see up Reisen gungen. See wull Tant Ettoa in de Printenstadt Aachen visiten. Fidi keek bi dat Word Aachen rein plietsch ut sien Stalljakk – oaber Tini meen: Mit so een Karosse is dat man een Schäät – de foahrt joa hoast van sülvst.

Soaterdachsmörgens gung dat los. As see in Vechtoa de Autoboahn to foaten kreegen, har Fidi all sovöäl Schweet in d’ Nakk as bi een ganzen Dach Heu infoahren nich.

Bidrein – as he dat an leevsten doan har – geev dat nich. Van wägen de Blamoasch tägen sein Tini un de Noabers. Dat gung man so liekut, un wieder.

Dör Kreisels un dör Tunnels – över een groten Kanoal mit veele Scheepen wäch, un an hooge Hüüs vöörbi – dat wee all wat seltens.

Kiek – un oabends üm tein kunnen de Beiden denn moi mit een Kröger in dat dänsche Aarhuus över d’ Schandinoavienwäär schnakken.

Dat neeä Auto wee woll van sülvst foahren – oaber dor har doch verrafftich een ünnerwäägens de Stroaten verdreit.©ee

De twee Dören …

Harm un Dierk ween twee Broers – nich dat see de glieken Öllern harn. Nä – see ween twee Broers in d’ Gloven. In de Gloven, dat elker Dach een gooden Brand bäter is as fief Froolüü an elker Fuust.

Dit Evangelium har hör denn ok all mennich Koo köst – un Dierk all hoast de Ploatz. Weil – Dierk muß sükk aal twee Wääken in d’ Residenzstaddcje in een mondänet Spoaßhuus wäär sülvst dorvan övertüügen, ov dat mit de Froonslüü ok wüggelk noch so wee.

Harm har woll in een halvlächten Stünnen all moal an een eegen Krooch dorcht, de see bedrieven kun-nen. Kiek di doch de Inkoopspries an, de de Krööger hett – har he to Dierk sächt – wi kunnen doch een büld mehr drinken.

Dat is denn oaber bi d’ Denken blääven – Gott wääs bedankt.

Himmelfoahrt stunn vöör de Dör. Disse Dach is för een büld Mannslüü joa hoast sowat as een Sakra-ment. Ok Harm un Dierk ween an disse Religion nich vöörbikoamen.

Dat Melken harn see mörgens man noch nettegroad doahn kräägen. Futtern un messeln dat muß Jan Klüterbüks denn doon.

Jan klüterbüks dat wee ok so een Originoal in d’ Dörp. Sien Froo Tilde wee in d’ Kindsbett stüürven, un dat lüütji Wicht wee glieks achteran dodblääven. Nä – dat suupen har he nich anfungen – woll oaber een annered Lääven.

Fleuten un in d’ Natur Vöägels bekieken – dat geev hüm mehr, as elker Dach knoien.

För Äteree un ov un to moal een neeän Büks ov een poar Stävels harn de Dörpslüü Aarbeid för hüm. Sien oled Rad har all de eerste Weltkriech överduurt, un sien Mütz de wee so spekkich – dor kunns woll een gooden Szopp van koaken.

Dat wee denn för Harm un Dierk de passende Hülp. See wullen sükk vandoach een ballern, dat dat man so stoof. Een Krükkstokk mit een Pingel an har Harm för hör beid besörcht, un so ween see de heele Dach ünnerwäägens. Ünnerwäägens is een bietji hochgrääpen. Sied de Kaarktied seeten de beiden bi Hannes Pulterbeer vöör d’ Tresen to schwadroneern.

De Oabendbrotstied wee dorhen strääken, un de Tied schluur so sinnich up Middennacht to.

Dreemoal wee Dierk all van d’ Stool fallen, as de Weertsmann Fieroabend wies.

Ji hevvt nu genooch hat – goaht för vandoach man noa Huus. Oach Hannes – een do us man noch. Najoa, een Lütten kreegen see denn noch, un denn steusterten de beiden ut de rechter Dör noa buten. De Klokkwieser wee man jüüst fief Minüten wieder-loopen kawammsten see allwäär dör de linker Dör in de Gaststuuv. Hannes kredenz hör denn noch een Lütten, dat he hör man wäär loswuur. Ut de rechter Dör rut – in de linker Dör rin. Fief moal gung dat Spill so. Bi d’ särßte Moal gluum Dierk Hannes Pulterbeer mit gluubsche Oogen van ünnern rup an: Säch moal Hannes …. Harm un ikk sünd nu all in soveel Krööch wäst …. Jümmer büst du ok dor … hört di eelich aal Krööch hier in d’ Dörp?©ee

De tweede Winachsdach …

Dat is de tweede Winachsdach. De Klokk in d’ Köäken schleit jüüst veer Ühr. Glieks kummt de Tankwoagen all, denkt Hinnerk. Ikk will man upstoahn, un mi anplünnern, denn kann ikk mit Cloas noch een Word schnakken, un villicht noch een Zigaar schmöken.

Cloas knoid up d’ Mulkeree, un moot dit Joahr över de Fierdoagen de Melkwoagen foahren.

De heele Nacht hett Hinnerk nich recht schloapen kunnt, hier up dat neemodsch Deert van Kanapee, dat Riekje hüm güstern Oabend as Bäed trechtmoakt har.

„In d’ Schloapkoamer kummst Du mi vernacht nich rin. Dat is joa rein nich uttoholln mit di“, har see richtich kroad to hüm sächt – un har hüm dorbi so füünsch ankeeken, as Noabers Koater woll keek, wenn hüm een van de Bullkalwer moal up d’ Steert poast har.

Dorbi har he Güstern und Eergüstern doch blods good bi d’ Äten tolaangt. De Kromeree wee oaber ok to lekker west. Tovörderst har he jo een bäten maal ut sien gröönen Stalljakk luurt, as Riekje hüm verklokfidelt har, dat hör Schweegerdochter dit Joahr dat Winachsäten för see aal mook. See as Moder schull sükk eenmoal üm nikks sörgen mooten.

Na, dat schall woll wat gääven, har Harm so bi sükk dorcht. Ov man in de Hüdelbargen – dor wor de Deern herkeem, överhaupts koaken kunn? Un wenn, denn wuß man joa jümmers noch nich, ov een dat ok äten kunn. Dat wee näämich dat eerste Moal, dat de Schweegerdochter Winachen bi hör in Huus wee. Diederk, sien Jung, har dat Wichtje eers vöör aacht Wääken – dor ünnern, irgendwons in dat Baju-warenland hieroat. „Mei Zenzi is a fesches bayrisches Madel, ihr werds scho säägn“ har he sächt, as he sien Öllern Bescheed doan har, dat he van dat Alleenlääven de Schnuut vull har.

Hinnerk wee dat all jümmers suur upstödt, dat sien Jung, noa dree Joahr van to Huus wäch, all netso kareert kaueln de, as de Gamsbartfleuters dor ünnern in dat Moagerbeerland. Un nu har he sükk ok noch een Deern van de „Sakrateifi Särgers“ utkeeken.

Dit Denken wee nu oaber heel un dall wäch. Dat leech bültenhoch ünner dat goode Äten bediekt, dat de Schweegerdochter up de Disch brocht har, un wee nu dor sinnich an verrötten.

Oaber as dat in d’ Natur so is. Wenn irgendwat vergeit, denn kummt dor ok Gas bi an de Dach. Un dat har nu jüüst dorto föört, dat he vernacht up d’ Kanapee schloapen mußt har.

Wat schull dat eers vanoabend gääven, wenn sien beid Noabers to Visit keem’n. Sien Schweeger-dochter wuß oaber ok dor Roat: „Gell Schwieger-papa – wofür hamma denn dös Raumspray?“ sää see, un hull een gröönen blikkern Döös in d’ Lücht. Dat wee ok jüüst noch Fichtennoadelröäk. „Dös passt doch guat zum Christfest, gell?“ Dormit har see denn dat Huus van d’ Böän bit in d’ Keller inpüstert. Wat schasst to so een fixen Schweeger-dochter noch särgen?

De Oabend wee nu dor, un mit hüm ok de beid Schoatfrünnen. De dree Mannslüü trukken sükk mit een hoagelneäd Blattje, dree Buddels Genever, un twee Kisten Beer, in de Jachtstuuv, as Hinnerk sien Geweihkoamer nöömt har, trüch. Hinnerk sien Pans quäl hüm binnerwendich noch düchdich, un ov un to leet he moal heel sinnich een rieten. He de denn furs luut Prost särgen. Sien Mitspeelers mussen dat Mallör joa nich ok noch hörn. See harn sükk nää-mich all wunnerd, dat hör Schoatbröer so biersich up de Genever ut wee.

Noa een Stünnen – ov so – leet hüm dat oaber keen Ruh mehr. He wull nu doch weeten, wat sien Noabers van de moie buntklörige Röäk in d’ Huus hullen.

Bevöör Frerk, sien Noaber up de rechter Kant, wat antern kunn, sää Jann van d’ linker her heel bedächtich: „Weets wat Hinnerk, ikk bün all stoadich an d’ schnüstern – oaber ikk kann mi nich helpen. Dat rüükt hier nettegroad so, as wenn een buten in d’ Dannenbusch schääten hett.“©ee

De Ünnergang van d’ ‚Titanic’ –

un wat ikk mi so dorbi denk …

Ikk weet nich ton woveelsten Moal dat nu all Bulgen schleit – dat Ovsuupen van de Titanic – un woveel Stükk ov wat Zelluloidstriepens dorvan in de Welt sett worden sünd. Up Stünns schleit dat ok wäär hoch.

Givt joa ok een büld her, so een Katastrofe. Sünners woll wenn Froolüü in Ballkleär un Mannslüü mit Frakk un Schleuf bi Mozarts lütji Nachtmusik in dat kole Iiswoater ovdrinken. Hoast Duusenddree-hunnerd Minschen hevvt up disse Oart dat Ver-gnöögen hat – wenn man dat Spillwaark denn so sücht. Ikk kann d’ wiers nich glööven – oaber ikk kann de, de dor ovdrunken sünd nich mehr froagen.

Ingestoahn moot ikk woll, dat dat wat de rieken Lüü dor up hör Belüstigungsfoahrt tomöötkoamen is, mi son bäten an d’ Mors vöörbigeit.

Dat Denken an een anner Mallör sitt in mi, un hollt sükk dor mit över teinduusend Hannen fast.

Een schneewitted Schkipp – Willem Gustloff nöömt, as dat letzde Hoapen för dääch halv soveel Min-schen as in Jewer woahnt. Meest öller Minschen, Froonslüü un Kinner de mit hör denken all halv in Säkerheit wäst sünd.

Man – de Schnieder in een van us Kinnervertel-lereen hett up een Schlach söäben dodhauen – de russisch Koptein in sien Ünnerwoaterschkipp mit dree Woaterlöpers över Fiefduusend – un dat ween keen Fleegen.

Woarüm word dat nich moal in d’ Bild sett?

Dat passt nich in de Tied hör ikk dor van achtern? Woll woahr. Oaber dat passt in keen Tied, dat Seelüü Kinner in de Dod schmieten – dat Froolüü-hannen mit Gewalt van d’ Bootskant reeten worden, wiel man sülvst sien Mors rärden will. Dat passt ok in keen Tied, dat hunnerde Minschen gannskeen iiskold Oostseewoater mehr schluuken mussen, üm ovtodrinken, wiel see vöördem all dodpoast wurden.

Dat hett heel nikks dormit to kriegen, dat vöörtieds van Grootdüütschland ut een büld Unheel över d’ Welt lopen is – un dat jüüst in disse Stünn’n dat Duusendjörich Riek twalf Joahr old wuur.

Nä, dat hett woll eder dormit todoon, dat son Bedrüüs nich utstarven deit un doarüm ok in jede Tied passt. Un wiel man joa mit Jedermann good Frünnd sien will, kann man sowat joa ok nich antikkern, wenn man tohoop sitt un Sabbelwoater drinkt.

Goode Frünndschkupp hett oaber up so een Denken keen fasted Fundament – meen ikk joa man blods.©ee

De Verdreet mit de Nuller . . .

Wat schall dat denn heeten, mach de een ov anner woll nu särgen – een Null dat is doch nikks un nümms. Kiek – un jüüst dorbi goahn de Meenen utnanner. Foaken sowiet utnanner, as de Süüderpool van d’ Nöörder Kaarktoorn wäch is. Twee Froo-minschen hevvt dat körtens richtich spitz kräägen. Mien Groodkusin – wat mien Moders Süsters Dochter hör Dochter is – nu säch mi nümms, dat he nich versteit wat ikk dormit meen – also – mien Groodkusin un Riek Vliek van Roadio Luup – de beiden hevvt dor so hör Erfoahrung mit moakt – mit de Nullers.

Een Nüller is bi mi meesttied wat leeges – entweder stoaht see alleen vöör dat Komma up mien Bankzädel – ov see sitten mi in een Amtsstuuv tägenöver, un vertellt mi wat. De eerste Nullen kann’k joa nich vöör wächlopen – de tweede loat ik denn ok woll so up hör breeden Mors in de Kann-torstool sitten. Runner as see all sünd, köänt see joa nich warden – de Nuller.

Nu is dat mit dat Nullerwaark joanich blods bi de Pinunsen un de Minschen drüdelich – in de moderne Technikkroameree is dat joa noch veel leeger – kiek – un de technisch Nullen, de hevvt de beid Froolüü in d’ steustern brocht. Ut de hollandsch Provinzii wull Riek Vliek van d’ Roadiosender bi mi anpingeln. See keemn oaber nich to mi dör. Plietsch as de Hollanders nu moal sünd, is see de Padd üm de Ekk goahn – hett över dat neemoodsch Deert van Internet – ov wuu dat heet – bi mien Grodkusin noafroacht, woneem dat angoahn kunn. Wiel mien Grodkusin Hanne joa meist so plietsch is as de Hollanders, hett see furss beliekteekend, dat man van d’ günntsied van de Grens een Nuller mehr ingäven muß. Blossich – de Antword is ni nich in Holland ankoamen – denn de Nuller, de man in Holland to wenich ingääven har, hett Groodkusin Hanne tovöäl ingääven. Un wat sächt us dat bi aal dat Gedrüüs – ok bi de Nullers kummt dat up dat richtige Moat an!©ee

De Wettstried . . .

Oahn Wettstried hett dat in de Welt noch nie nich goahn – un dat schall ok woll för aal Tied so blieven. De een versöcht, flinker to lopen as de anner ov wiider to schmieten as sien Noaber. Kanns ok Beerkisten hochstoapeln un drup luurn dat see anfangen to klöätern – ov man versöcht rut tofinnen. well in de körtste Tied de meesten Pannkooken dör d’ Halsgatt schuuven kann. Dat givt joa woll niks wat man deit – een annern kann dat glieks bäter. As Jungs in d’ School hevvt wi moal rutkriigen wullt, well wieder strullen kunn – een mannshoogen Müür wee dat Moat. Us Mester, de an d’ Günntsied in Schuul seet to schmöken, muß sükk dornoa düchdich waschken – netso wuschen har sükk ok de Priis, de wi dorför kreegen – us Mester wee noch gannich wäär drööch, harn wi aal mitnanner een Loach Hau wäch. So kann een dat ok goahn. Oaber dat blods so mit an de Kant. Dat full mi bi de Fuchtichkeit so in, över de dat in de Wettstried geit, de us Frünndin sied Joahren mit hör Jung utdroacht. De beid hevvt elker een Tuun – dat alleen sächt oabers joa nikks. See hevvt beid bannich Pleseer an Rosen – nu weeten ji all een spierke mehr. Wiel man van de een Tuun in de anner kiiken kann, will ok jeden de beste Klöär in siene Planten hemmen. Een Generatschonen Wettstried sotosärgen. Jeden hett sien Rezept för dat beste greun. Wenner see denn so achter d’ Huus bi een Köpke Tee sitten, worden disse Rezepten denn ok allmoal as Koarten bi een Schoatspill up de Disch gallert. De een luurt denn jümmers gespannt dorup, dat de anner dat särgen vergeit – dat sien Bladdje dat beste is – jeden töövt up sien Grang Hand. Dat geit denn los mit: mien Rosen kriicht Rägenwoater! – Ha, wat is dat denn? Mien Rosen kriicht blossich ovkunkelt Teewoater – kiek un de – joa de Ros’ – de dor mit de halfpunds Füürkopp – de geet ikk blods mit Woater, in dat stoadich een ovgnaueld Höönerknoaken inlicht – un süchst du de dor an de Müür – joa – de hönnichgeele mit de duusend Knopsen – de geet ikk blossich mit Kaarnmelk. So geit dat mennichmoal Stünn’ns hen un her. Up jedet Oost schmitt de anner wäär een Buur – ik hevv joa all sächt – net as bi een Schoatspill in Hinnerk Pulterbeer sien Dönner-krooch. Güstern noamiddach har dat beeden tomoal een Ennen – us Frünndin kunn nich mehr mithollen – hör Jung sien moie schwaarte Roos – de bi hör nich so recht wat wiesen wull, gütt he mit Woater wat bi d’ Boartscheeren anfaalt. Endlich har he sien Spill noa Huus henkräägen.©ee

De witte Hoas . . .

De Sünn har sükk all vöör good een halv Stünnen hör dikket rodet Bäedtüchs torecht schküddelt, un wee jüüst dorbi schloapen to goahn.

See har noch ähm vöördem in aal Hörns un Winkels tokäken, ov dat hier ünnern up de Eer ok aal sien Örnung har. Dat mook see jeder Oabend.

Wenn see dat moal nich kunn, wiel de Wulken so dorvöör ween, kreech see de heele Nacht keen Ooch to. Mörgens wee hör dat good antosehn – richtich gäel keek see denn up de Eer doal.

Lütt Jehann in de Brummelbeerbuschk har see nich sehn kunnt, wiel he sükk heel noa ünnern ver-kroapen har. Nu har see aal Deerten un Minschen goode Nacht sächt, un wee to Ruh goahn.

Lütt Jehann hukel dor, he troo sükk nich noa Huus. He wull vermiddach, as Mama in d‘ Middachstünnen wee, doch blossich een bäten mit Fingers ut de Roompott schlikken.

Dorbi is de Pott man so över d‘ Disch suust un up de Grund körtfallen. Aal wee nu vull Rohm. He is man so ut de Köken neit un in de Buschk rin. Un dor seet he nu, un tro sükk nich. Dör de Bööm blenker noch so ‘n bietje de helle Hääven – man ünner de Bööm in dat Buschkwark wee dat all düchtich an schummern. He wuß bold nich mehr wat grötter wee – de Angst vöör dat noa Huus goahn, ov de Angst vöör de düster Nacht. Van alle Sieden har he all düchtich ropen hört, man – he har sükk nich hörn loaten.

Tomoal verfäär he sükk – wee hüm doch verrafftich wat up sien Schoot sprungen.

Sien lütji witte Hoas wee hüm noakoamen – de har hüm funnen.

Wat nu? Mümmel de kunn joa nich buten blieven – de wur joa krank. Een lütt Sett tööf he noch – un denn stunn dat fast – een kranken Mümmel? Nä, denn leever de Schellens.

Mümmel up d‘ Aarm, rut ut de Brummelbeeren, un noa Huus.

Man – hevvt Opa un Oma sükk freut – un Mama eers.

Tja – un wiel hüm sien Mümmel wichtiger wee, as keen Schellens to kriegen, hett de leev Gott dorför sörcht, dat de Grooten de Soak mit de Roompott all laang vergääten harn.©ee

Dörst …

De Twillingsmöählen van Greetsiel wischken jüüst an mien Oogen vöörbi. – glieks bün ikk dor wor ikk henn will. De Oalrökeree in Twixlum steit heel boaben up mien Plakkzädel up d’ Armaturnbrett. Gräsich waarm is dat in mien blikkern Kist van Hüdschefüdel. Dörst hevv ikk. Un so up Schlach hevv ik een Bild ut miene Läärtied up Nördernee in d’ Kopp fastsitten.

Jan hukelt tomoal tägen mi in d’ Auto – mien ole Frünnd Jan Kleen. Jan mit dat groode Haart för us lütt Jungvolk, dat wi up Nördernee in d’ Kaiserhoff för dat Lääven trechttimmert wurden. Jan Kleen mit dat groode Heimweh noa sien Greetsiel – un noch gröttern Jank noa „Ulferts Beer“ in Jonny Matz sien Krooch. Jan wee Müürmann van Huus ut, un in d’ Kaiserhoff tostännich för aal dat, wat mit Müüren. Putzen un Ploastern to doon har. He hör to de Huushandwarkers. Jan leep mit stieve Knoaken stöäkelich as een Oahnt – wiel hüm dat Rheumoa so düchdich in d’ Kniep har. Oaber blossich jümmers bit Fieroabend. Denn poas he sien Rheumatismich – so sää he woll – een mit Foot in d’ Mors, un leet dat in sien lüütji Koamer allenich trüch. Bit annern Mörgen – denn har hüm dat wäär to foat.

Üm Klokk fief wee vöör de Handwaarkers in d’ Huus Fieroabend – fief Minüten loater stunn Jan piedelik in Jonny Matz sien Krooch, un galler sükk mit Kattun de eerste halfe Liter „Ulferts“ dör sien utdrööchted Halsgatt. Well genau henkeek, de kunn woll allmoal de Stohm upstiegen sehn.

Sien „Munterholln“ tägen us leep jümmers „Ikk moot gau noa Jonny hen, un mien Knoaken schmeern“ achteran. Noa twee Moat „Ulferts“ – un een lütten Sööpke dormanken – sprung Jan as so een Hüldop, de wat mit Pietsch kräägen hett, dör Jonny sien Krooch. Eenmoal dor hevvt wi Jan denn richtich wat Goods doahn. Us Boas wee för twee Doach up d’ Fastland seilt – wat to beschikken. Jan wee schmiddachs all bit up de Grund utdrööcht. Wi Jungs hevvt us Pennings aal tohoop lächt, un bi Wallenta in sien Klüterloaden in d’ Doamenpadd Beer hoalt. Wiel wi joa praktisch veranloacht ween, hevvt wi dat Beer in Wallenta sien Waschköken glieks ut de Buddels in twee tein Liter Emmers glukkern loaten. Up disse Oart bruksen wi keen leddich Buddels wäär retuur brengen – un Jan kunn glieks as een Oss ut de Emmers suupen. Well nu mit Schuuren över d’ Pukkel Igittigittt sächt, de hett ni nich as Kind so richtich van Haarten in Schiet rümkleit. Kiek – un jüüst genau dat har ikk in disse Momang dor tüschen Greetsiel un Twixlum an leevsten ok doahn.©ee

Diederk . . .

Oabendbrotstied is över d’ Huus fallen. Buten glid-dert de blanke Fröst över dat Land – Schnee licht in d’ Lücht. In veer Wäken is Winachen. Diederk kummt pulterich in de Köken – he kloppt sükk de Aarms, dat dat Blood wäär anfaangt to lopen. „Tini – moak mi man gau een stieven Grog – veer Stünn’ns hevv ik an d’ Stroat stoahn – de Bulldoch har Plattfoot. Schmitt Gerds kunn nich so flink een neeän Reifen kriegen.“ Sien Nöäs is vöör Koal rein blau anlopen. „Ikk har all in d’ Kiwi, dat ji bi Emil Egts in d’ Krooch verhoagelt ween,“ schleit hüm tomööt. Tini, wat sien Froo is, steit an d’ Kökendisch – vöör sükk een grooten Schöädel mit Deech. Winachsbakkeree. So, as see de Eier över de Kant tweihaut – man kann hör de hillige Gnad-derichkeit ansehn. Und hörn kann Diederk de ok: „Ikk wull di Hinnerk all achteran stüüren.“ Hinnerk is sied veertich Joahr up de Ploatz – van sien School-tied an. Bi Diederks Voader is he all as Knecht wäst. Wenner hüm moal een froacht, wat denn sien Boantje in de Bedriif is, antert he foaken mit schmüstern: Ikk bün de Grootmaid – Mädchen für alles – löpt dor denn noch mit för de, de nich weet wat dat is. Tini hett sükk van d’ Disch wächdreit. „Dat hevv ikk denn oaber loaten – wiel – över-mörgen is Vullmoand – un bevöör Hinnerk ok noch wäär verszakkt . . .“ See schnakkt nich wiider, de Kädel faangt jüüst an to fleuten. De Groglöäs pin-geln as Winachsglokken. Ut de bruune Buddel klukkert de Rum in de Glöäs, as de Rotwiin Sönndachs in de Kaark dör de Paster sien Halsgatt. Dat Rüken van de goode Stoff ut Jameikoa trekkt as een Foahn över de Disch hen. Oma, de mit an d’ Disch sitt, kricht all Krüllern in d’ Nöäs. Diederk stött sien Froo an: „Nu wees man nich so knieperk – twee duumenbrett mooten dor all inwääsen – anners köänt wi joa glieks Schöädelwoater drinken.“ Van Tini koamt heel groode Gluubschoogen – „wat heet wi? Ik wull vöör dien Moder un mi een Grog moaken. Vöör Hinnerk un di do du dat man sülvst – ikk bün doch keen Krööger.“ Diederk hollt leever still – sien Brand van eergüstern sitt Tini noch hoch. Noa d’ Schwienovläävern bi Barchmann hevvt he un Hinnerk doch verrafftich twee Birgen versoapen. Oaber moal eerlich – wat schall man anners ok doon, wenn man bit mörgens üm veer in d’ Krooch tohoop sitt. Tini besinnt sükk denn oaber doch anners, un kricht noch twee Glöäs ut d’ Schkapp. „Roop Hinnerk man ähm rin – de is noch in d’ Koostall“ – sächt see – all een spierke sinniger – to Diederk. Diederk bruukt gannich dör de Achterköken to bölken – Hinnerk steit all in de Dör – för heete Perzenten hett he een Nöäs. „Na – Buur, wi mooten mörgen woll hen to Dannenbööm schloahn – dat word Tied – de eerst Upkööpers ween all hier“ – brummelt he vöör sükk hen – „Winachen steit vöör de Dör.“ „Well steit vöör de Dör?“ kreit Oma dortüschen – „loat de aarm Keerl doch rin – de kricht joa iiskollt Footen buten. He kann doch een Grog mit us drinken.“ Diederk pruust vöör Lachen so in sien Grogglas, dat de Speuters över d’ Disch fleegen. „Mien Jung, dat is heet – du mutts ok nich so biersich wääsen bi d’ drinken – näämt di doch nümms wat wäch – de Keerl, de buten steit ok wiers nich – to Hinnerk – nu nööch hüm doch rin!“ Oma word all rein füünsch – see will woll för Gewalt weeten, well dor för de Dör steit. Tini kann bold nich an sükk holln: “Omaa – Hinnerk hett sächt, Winachen steit för de Dör – -!“ „Och soo“ – Oma foat – rein beruhicht – mit beid Hannen hör Grogglas – „de loat man buten stoahn – ikk hevv dorcht, dat wee een van de Noabers.“ Un wenn ji nu heel verdwarß för d’ Joahr up de Fierdoach luurt – un jo wunnern, dat dor nikks kummt – schluurt man ähm bi Tini un Diederk vöörbi – kann good wääsen, dat Winachen dor jümmers noch vöör de Dör steit.©ee

Dor is denn wat tweigoahn

Us Kinnertied in de utlopenden veertiger Joahren wee woll netso as de Tied domoals ok wee – mit Freud un mit klöäterich Begoahn. Van elks wat. Moder har dör een hoogen Tofall een Plakken Grund in dat ole Foor Middelsfähr hüürt. Mit een Stükk ov wat Obstbööm un twee Militärbarakken. De grötter Barakk ut Steen deen as Höönerhuck.

De lüdjidere wee ut Hollt, de wee as Köäken un Koamer ton woahnen inricht.

Dat wee goaelk – so kunn’n wi ok över Nacht blieven. Wenner wi denn annern Dach nich noa d’ School henbruksen. Sönndachs ov in d’ Ferientied wee dat woll so. Noa Middelsfäär in de Tuun mussen wi natürlich elker Dach. De Deerten bruksen Foor, de Stallen mussen wi reinmoaken, dat Obst plükken – dat Gras meihen, eves aal dat wat so anfull.

Tja – un denn mussen wi ok jeder Oabend wäär retuur. Jeder Tuur nägen Kilometer. To Foot. Up d’ Gleisen van de Marineboahn lang. Us Trää harn sükk all noa de Iserboahnschwellen gääven.

Wenn ikk nu een särgen hör, ji harn joa mit d’ Zuch foahren kunnt, denn kann ikk blods antern, Minsch-ke du häst de Tied nich beläävt.

Woneem schullen de Pinunsen för dat Billjett denn herkoamen? Mit Zuch to foahren wee in disse Tied us Droom – un is he ok blääven. Wenichstens in domoals.

Bit up een Dach. An disse Oabend seegen wi us de anner Dach all in d’ Zuch sitten – un dat keem so: Wenn een jeden Dach de sülvige Stroat geiht, denn käent he sien Paddje. Man brukt dor gannskeen Ooch mehr up hemmen – irgendwat is dor nich so as Güstern – een Steen licht anners – ov dor licht wat, wat dor nich hengehört – du süchst dat.

Joa – un an dissen Oabend leech an d Schlootskant een häntigen, bruunen Papiertuut. De wee moi tokläävt, un een Noam mit Adress stunn dorup schrääven – mit een Tall dorachter.

Hunnerdszömzich stunn dor.

Dat wee in Mark de Betoahleree för veertein Doach knoien up Orbis.

För een Mannsbild. De Keerl, de de Tuut verloren har, de wee all laang wäch. Sien Rad stunn säker all in Huus – denn för in d’ Krooch to goahn fääl hüm joa dat Boare.

Wat schulln wi doon? Mien Broer stook de Tuut eersmoal in sien Futtertaaschke – un denn noa Huus andoahl.

Moder keek heel nich anners ut, as wi hör dat Vermöägen wiesen.

See sää blossich: Denn ät ji Beid man gau een Stükk – un bit ji to Bäed mooten sünd ji wäär in Huus.

Wenn ikk eerlich bün – mien Broer un ikk harn us all son bietji as rieke Lüü sehn. Moder hett spört, dat us dat woll nich so good ankeem, nu nochmoal twalf Kilometer to lopen – un dat ok noch för anner Lüü.

Us Gedankens kunn see sükk säker ok denken. Wi kreegen nämich noch to hörn: Villicht sitt dor een Moder mit een Drufel Kinner un kann nu niks to Äten kopen. Een Bild van Schmacht kunnen wi us moaken – dat wee in de Tied nich so stuur.

Wi denn man lostöffelt. Bi elker Een van de achtduusend Trää dorhen wurden de Pennings jümmers mehr, de wi us as Belohnung utmoalden. Noa een gooden Dreeviedelstünn’n harn wi dat Huus to foat. Wi kunnen de Tied noa de Schlikker-gröschkes gannich mehr ovtööven, un ballerden düchdich an de Döör. Een Froominsch leet hör Kopp sehn – wi särgen Moin un us Schnakk – see röpt noa hör Keerl – de kummt – gript noa de Tuut – kikkt ov dor ok nikks bi fäält – un gallerd us de Döör vöör de Nöäs to.

De Padd noa Huus is us so lang worden as ni nich mehr een Padd in mien Lääven – un irgendwat is in us Kinnerhaarten denn doch woll tweigoahn.©ee

Dor is doch een, de uppaast . . .

De Welt wasst joa nu jümmers mehr tosoamen – de Föörers van de Grootmächte beschiiten de Minschen nich mehr jeder enkelt in hör Kuntrei – dat doot see nu liikers aal mitnanner in een Kring. So kummt man denn ok ov un to moal tohoop, üm de näächste Schwieneree uttokiiken. Un wor kann man dat bäter, as hoch in d’ Lücht – boaben de Wulkens. Dor is man joa ünner sükk.

De Tied is wäär riep – man muß beschluuten, wor de näächste Kriich utbräken schull. De aarm Minschen harn all wäär veelstoveel Kinner moakt – de Eer leep rein ut de Richt. An Bord van de sülvern Voagel seeten Busch ut Amerikoa, Putin ut Rußland, Eiertolla Koamninichan ut Persien un de Poabst ut Rom. För dat Protokoll har man een jungen Studenten anhüürt. Mirden över de Poazifik faangt de blikkern Voagel an to schnükkern un hoosten – as wenn he wat in d’ verkeerde Halslokk kräägen har. De Stüürmann in de Kanzel kricht dat Deert nich mehr liek up de Padd – man moot ovspringen. Blods – een Probleem givt dat – för de fief Foahrgasten givt dat nich mehr as veer Fallschirms. Well kricht nu een – ov anners rüm, well kricht keen?

As eerste gript Putin noa so een Büngsel – wiel – wenn he nich wäär in d’ Kremmel trüchkeem, geev dat bold keen Wodka mehr in Rußland – man blossich noch Coca Cola. De tweede de sükk so een Pakken herlaangt, is denn Eiertolla ut Persien – up hüm kunn de isloamische Welt nich verzichten – wenn he nich wäär trüchkeem, kunnen de Froolüü dat Särgen in sien Kuntrei woll övernäämen. Schorschi Busch froacht gannich laang – he haangt sükk furrs de daarte Büngel över – he muß wäär trüch, anners kunnen sien Suldoaten mit Kriech joa keen Frää mehr in de Welt brengen. Nu is de Poabst mit de Student noch över. De Poabst schleit dat Krüüz – un sächt to de Student, mien Jung – ikk bün de Herrgott dör mien Öller joa an nöächsten – nääm du man de letzde Fallschirm. Dor geit een Lüchten över dat Gesiächt van de Jung, as he antert, nää – mien hillich Voader – wi hevvt noch beid een Fallschirm – Schorschi Busch is näämich jüüstääven mit mien Rukksakk ovsprungen.©ee

Dor is wäär wat verlüstich goahn . . .

Dezembermoant – Winachsmoant. An aal Kanten un in aal Hörns word dat Koopgedoo mit groode Ballerschüppen hen- un herpakkt – as wenn de Minschen de Pinunsen in Huus up Bülten hevvt. An de Börsenploatzen jachtern de Daxe as Winachs-bööm up de Wiestoafeln up un doal. Alleen de Stromverkööpers mooten sükk in d’ Dezember-moant een grötter Knipke tolärgen, wiel sovöäl Elektrisch verbrukt word. Överall piept, jiept un pingelt dat up een Oart, de mit Natur nikks mehr to kriigen hett. Mach joa nu wääsen, dat dat moi is – un ikk blods een dröögen, ollerwelschen Knoaken bün, de in de verkeerde Tied läävt. Ikk will dat mit mien lüütji Verstand ok gannich ovstrieden – un hööch mi, wenn ikk denn moal in een Kring to sitten koam, de noch up mien Oart noormoal is – so as güstern oabend. Heute Abend ist in der Kirche Dekanats-singen – har mi noamiddachs een vertellt – un mi nööcht hertokoamen. Ikk hevv n’türlich furrs tosächt – wiel ikk denk, Kaark, Gottsdennst un Singen – dat hett wat mit Ruh un Besinnung to kriigen. Ikk wull ähm för een Stünn’n in een annern Welt indüken. Dat leet sükk ok good an – bit denn mirdenmanken de Kaarkenbanken so’n Deert van Büksentaaschken-schnakkfatt anfung de Erkennungsmelodei van Star-trekk to jüdeln – in disse Momang hevv ikk begreepen, dat dat doch blods een Welt givt.©ee

Düsternis . . .

Vörmörg’ns – in de plattdüütsch Pastorenschnak-keree gung dat üm de Düsternis.

De Paster in d‘ Roadio proot över de biblische Fins-ternis. Vöör mi wussen Biller van miene Kinnertied ut de Grund. Ov de Lütten van vandoach noch weeten wat Düsternis is – richtich schwaart Düstern?

Ikk glööv dat nich. Liekers, wor man hengeit – överall is Lucht. Ov breeden, ov schmoalen – ov belävten, ov eensoame Stroaten – jeder Padd hett Lucht, dat de Düsternis wächschufft. De Kooplüü hevvt hör Utloagen bit in de Nachten in kolet Lucht düükt. De Hüüs kieken aal ut bunte Oogen in de Nacht – dat flimmert överall van Kiekkassens un Hülpsbrägen. De Foahrtügen de vöörbi suusen schmieten witte Tungen in de Welt. An d’ Hääven sammelt sükk dat Lucht un stroahlt noa ünnern retuur. Düsternis – Düsternis givt dat dor, wor Minschen tohoop sünd nich mehr.

Ikk denk foaken, de Eer kann gannich mehr schloapen – de Minschen gävt hör keen Gelägenheit mehr, sükk uttoruhn.

Wat wee dat in mien Kinnertied doch anners.

Blossich an Stäen, an de Minschen to hoop woahn-den geev dat Stroatenlaternen – een blikkern Hoot miteen hunnerdkeersigen Bäer. Lüütji gäele Eilands ween dat in de Düsternis.

Luchtboahnen de ut de Hüüs in de Nacht streeken, geev dat – wenn överhaupts – blods ut een Finster in elker Woanen.

De Köäken wee meest de Ruum, wor de Minschen sükk uphullen. Hellerder Schloapkoamern seech man jümmers blossich, wenn de Minschen in d’ Nüst kropen.

Wi Kinners mussen jümmer froo to Bäed – wenn wi ok noch nich schloapen kunnen – Lucht moaken keem nich in Froach.

Elektrisch – wenn dat denn överhaupt all in d’ Huus wee – wee düür.

De gröttern van us harn denn woll mit vöäl Plesäär een Taschenlucht – foaken wee dat noch ut Kriechs-tieden.

Dat funzelich Lucht muß denn herhollen üm ünner d’ Böverbäed to lääsen.

Nä, nä – nich för de School – för de School kunnen wi bi Dach sovöäl lääsen as wi wullen. Schmöker ween dat, de wi in us rinfräten hevvt. Tom Prox, Billy Jenkins ov Zorro – der Rächer der Enterbten. Kopen kunnen de meesten de Gröschkesheften joa nich. De ween meest all dör sovöäl Hannen goahn, dat dat heel stuur wee de Sieden tosoamen tohollen. Dat kunn us oaber nich schüünen.

Wildwest, Krimis un anner Beläven ween wi netso achteran as de Kinners hüüt – blossich – wi mussen för de Geschichten noch wat doon – wi mussen lääsen.

Roadio geev dat ok woll all – man, dat wee wat för groote Lüü. Ut de Tied van vöör fiefunveertich stunn hoast in jede Huushollen noch een „Volksem-pfänger“ – dat Roadio för Jedermann.

De Voader hull meest de Hannen dorup. Kinner harn dor niks an to söken. Een Roadio ut de Tied noa d’ Kriech hett soveel köst, as een Mannsbild in een half Joahr verdeen’n kunn.

Vertell dat vandoach moal een van de Kinners – de särgen verrafftich du tüünst.

In een poar Huusholln stunn woll noch ‘n Grammo-phon – ov all so ‘n neemodschen Schallploaten-apparoat.

Cassetten un CD’s har noch nümms erfunnen. Tellewischen un Räkenmaschin’n ween woll all in Gebruuk – oaber nich bi Privoatlüü.

So wee dat denn schnaas vöör een poar Stünnens balkendüster.

Wenn dat up de Mörgen togung – Klokk veer de Tied – gliemen in de Hüüs de eersten Luchten up. De Aarbeid reep.

Moder wee jümmer de eerste, de togaang wee.

Dat inlächt Füür in Oaben muß upröäkelt wuurn, de Teekädel upsetten, sükk sülvst een bietji waschken un antrekken. Elker mörgen de sülvich Riech.

Wenner de Kinners aal antrukken un wuschken ween, geev dat Fröstükk. Ikk kann jo särgen – dat wee noch Fröstükk.

Melkzopp, Broadkartuffels ov Brod in heeten Rindertalich.

Jedereen kreech dat, wat he geern – ov mennichmoal ok nich so geern – much.

Well dat vandoach höört, de kricht woll ov un to Schüddelfröst van sükkse Ätgewohnheiten.

Oaber glövt mi – de Minschen fröher wee dat nich anners goahn, wenn see to weeten krägen harn wat vandoach komodich is.©ee

Düwelsrook un Himmelshann’n

Ikk wee mit Moder up Tour dör Ossfreesland.

Tee un Schlukk vertuuschken. Dree moal harn wi all een natten Mors krägen – veel kunn uns also nich mehr passeern. In Pfalzdörp, bi Tant’ Hanni wull Mama uns denn eers een bäten updrögen.

Wi ween man jüüst dor – Moin harn wi noch ähm särgen kunnt – dor läch dat Unwäär allwäär los.

Wat ween wi blied, dat wi een Dakk över d’ Kopp harn. De Klokk wies net Middachstied vörbi, oaber buten kunn man de Hand vöör Oogen bold nich sehn – so pickschwaart, as wenn dat twalf Stünnen loater wee.

Blitzen suusen andoahl as gleunich Balkens.

Bi de Dönners glieks achteran wee de Moorgrund an trillern.

Wi as eerstes uns natted Tüchs utschmäten. Tant Hanni – besörcht as se stilkens wee – hung uns waarme Wulldäkens över.

Denn will ikk man gau Teewoater upsetten – wee dat letzte wat see särgen kunn, bevöör de Düwel in d’ Köken stunn.

De Teekädel har see noch nich up d’ Füür sett, as dat in de Köken zirss un knister, een Kugelblitz ut de Schösteen flooch – över Tant Hannis Kattenfelljack up de Grund – wor he denn utnanner stoof.

Särgen kunn in de Momang nümms wat. De Disch un de Stohlen leegen krüüz un quer. An Soaken körtgoahn wee eelich blossich dat Roadio. Dat leech in duusend Stücken an de Grund. Tant Hanni har he düchtich de Pukkel verbraant. Oahn dat Kattenfell wee dat säker een heel büld schlimmer ovgoahn. De ole Huusdokter hett dor ok so noch wäkenlang mit to doon hat.

Hörn kunn’n wi aal mitnanner een poar Doach hoast nikks. So flink as wi in buten ween – ikk glöv so flink hevvt wi uns in uns Lääven nich mehr bewäächt. In dat Huus stunk dat noch een heelen Tied noa Pick un Fäächfüür.

Ikk glöv oaber bit vandoach, dat domoals een van boaben sien Himmelshannen över uns hollen hett.©ee

Düwelswaark . . .

Dree moal har see us dissen Sömmer all bi us Öllern schwaart moakt, dat wi bi hör in d‘ Tuun ween to klaun. Vöör us annern is dat nich so haart ovgoahn – wiel – us Öllern meenen woll stilkens, dat de Frücht bäter in us Pans uphoaben ween, as wenn Linoa Kniep-taang dat Obst an de Grund verrötten leet. Alleen de beid Spiekermanns – Geerd un Renko – harn tweemoal een düchdich Loach Hau krägen.

Voader Spiekermann wee van Natur ut all een futerigen – un suupen de he ok – un denn noch dat Mallör, dat dat lütji Huus – wor see in woanden – van Linoa Knieptaang hüürt wee. Dat seet us man bannich hoch in d‘ Kopp. Bi elker Schlach up de Mors van Gerd un Renko full us wat nees in, wat man mit Linoa Knieptaang moaken muß.

Dat ween natürlich blods Gedankens in us Köpp – un de leev Gott wuß dat ok – ober so ganz leet us dat joa nich mehr los. Een poar Wäken loater keem us woll van boaben ut de Häven Hülp. Dat wee de Tied, dat suure Kaarsen un Mirabellen riep an de Bööm hungen. Geerd un Renkos Moder schull annern Dach bi Linoa Knieptaang Obst plükken – de Olsch wull inkoaken. In een Tied van Minüten stunn use Ploan.

Linoa Knieptaang hung dat Koartenlärgen un Wiessoagen an. Dat wussen wi. Dor geev se een büld up. Un wi gäven een büld up us Verstand.

Een poar van us speelen de heele noamiddach an d‘ Vöörkantssied van Linoa Knieptaangs Huus. See har woll groode Sörch, dat us de beid Augustappelbööm in d‘ luur seeten, un hett de Sandpadd de heele Noamiddach nich een Minüt ut de Oogen loaten.

De Augustappels sünd denn ok aal moi hangen blääven – un de Knieptaang hett sükk säker hööcht, dat see us Kinner dat Spill versollten har. See har in de Tied man bäter Koarten lächt – villicht harn de hör sächt, dat see man ähm noa achtern kieken schull.

Dor harn fief fikse Jungs sük de moi half-wussen Mirabellen un Kaarsenbööm vöör-noamen. De Mirabellen ween us Beute – un de Kaarsen hungen in Büngeln moi verdeelt in de Mirabellenboom. Dat wee een düchdich Stükk Aarbeit.

Anner mörgen stunn Linoa Knieptaang Klokk aacht in d‘ Tuun un wull plükken.

As so ’n solten Steen stunn see dor – dat wee Düwelswaark – Kaarsen an de Mirabellen-boom. See hett de beid Bööm nie wäär anfoat – un vertellt hett see ok keen Minsch wat dorvan. Wi harn woll aal mitnanner Schieteree van us Mirabellnorgie, oaber dat wee us de Soak wert.©ee

Een anner Winachen . . .

De Winter wee över Nacht in d’ Land koamen – villicht har he dat eerste Lucht an de grööne Kranz sehn, de in dat grode Trappenhuus hung – villicht wee ok upwoakt, wiel he de lüütji Kinner har singen hörn – de an disse griese Mörgen ünner de Dannentakken stunnen un Winachsleeder in de koole Lücht van de wiede Deel stüürden. See stunnen dor – in twee Riegen piedelliek utricht – as Suldoaten up d’ Kasernenhoff. See ween an klöömen in hör kört Büksen – dat kunn man an de fiin Stimm’n hören, de as sprungen Glas klungen. Bi d’ Singen keeken see stur liekut – up een grodet Mannslüübild ünner een Foahn. Vöör de Müür mit dat Bild stunnen twee groote Minschen – de klöämden nich in de piekfeine Uniformen – un de blitzblanken Stävels. Schneewitte fiine Hanschen harn see över de Füüsten truken. De Kinner kennden dat nich anners – de meesten woanden hier – in disse Gewaltskasten van Huus – solaang as see denken kunnen. Mama un Papa kunnen see woll schrieven – see mussen joa Stünnens elker Dach läärn – oaber inschloapen in Moders Aarm – ov moal up Voaders Schullern dör de Gägend rieden – dat harn see nich kennen liert – de Kinner oahn Öllern. Fief Winachen duur disse Kreech all – un he wur jümmer luuder un luuder. De Kinner, de all een bäten öller ween, wussen van anner Winachen to vertellen – van Winachsböömen mit Kersen – van puusbakkich Engels un van Knecht Ruprecht – see deen dat oaber blossich Oabends – wenn dat Lucht in de Koamer mit de hunnerd Bäeden ut wee – un mit heel saachte Stiäm ünner d’ Schloapdäkens. Veermoal Sönndachs stunn’n see noch in de koole Deel un sungen klömich in de Tied. Jeden Sönndach braan een Keers mehr an de grööne Kranz – un denn wee Hillichoabend. Tomoal wee dat ruhich in dat groode Huus – man seech keen schniegelige Uniforms un hör keen blitzblanke Stävels mehr trappeln. Blods noch Kinner mit groode, angstvulle Oogen – in Kneestrümpen un körte Büksen. Een poar Stünnens düür dat so – un tomoal ween Froolüü dor – as Engels – mit lange witte Kleär un Schleierhauben up d’ Hoar – tillden de Kinner up – nähmen hör in d’ Aarms – un geeven hör Waarmte. Un achter de Engels stappten Mannslüü mit Boarten, mit van hör laang Reis schidderk Anzüüch un Stoahlhelms up d’ Kopp. De verdeelden Schokoloa, Kaugummi un Speeltüüchs. Nu wussen ok de lüütjideren Kinner – dat geev hör – de Engels un Knecht Ruprecht – un de Geschichten van dat anner Winachen ween keen Märchen west.©ee

Een dikken Damper . . .

Wi harn Visit ut de Hüdelbargen. Well nu nich weet wor dat licht, de will ikk dat gern ähm verkloarn. Wenn ji van us Plattdüütschland mit jo Bensinkutsch ov mit Iiserboahn Süüderkurs inschloat hevvt ji de Hüdelbargen in good twee – dree Stünnens to foat. Wenn ji in een Gägend koamt, in de ji man jüüst noch fief Minüten liekut kieken köänt, sünd ji in de rechte Kuntrei. Wunnern, dat dat dor mennichmoal gewaltich stufft, dröfft ji jo nich – ji sünd denn näämich in dat drööge Binnerland. Woater hevvt de dor liekers ok woll – man mehr van boaben. Ünnern up de Eer trekkt dat Woater höächstens in Striepens tüschen de Bargen noa de Küst to. Us Visit wee ok an so’n Rägenwoatersammelbakk to Huus. Wupper-toal – ov wo dat Nüst heet. Dat moot dor heel sünnerboar togoahn – in dat Teinduusendhüüsen-dörp. Us Visit hett mi näämich Biller van een Stroatenboahn wiest, de mit de Röä noa boaben över de Stroaten schwääv. Well nich – so as ikk – mit sien Karakterbeenen fast up de Grund steit, mach woll an Spökenkroam glöven. Noamiddachs muß ikk de Verwandschkupp joa wiesen, wo dat an so een richtich groodet Woater utsücht. Een bietji wat vöörwiesen wull ikk joa ok – van wäägen de Stroatenboahn mit de Röä noa boaben. In d’ Binner-hoaben wee ikk mit de heele Drufel to rieten – in de wietlüftige Butenhoaben leet ikk niks ut. De Marinhoaben mit de Gewaltskasten van Schkeepen hevv ikk hör wiest – oaber komisch wee dat – nargends wurden de Oogen grötter – de Biller harn sülvst de Kinner all foaken in d’ Kiekkassen sehn. Tja – un denn keem mi up d’ Siel de Tofall to Hülp. Ikk mach nu nich net särgen, dat us leev Herrgott dat wäst is – ovwoll – so’n bietji – wiel ikk joa good mit hüm kann . . .!!! Up jederfall – van achterst Buterkant de Hoabenmüür krüsel sükk dikken schwaarten Rook in de Lücht – de halfpiepen Büksenschieter seegen dat toeers. De beiden reeten mi bold de Aarms rut – guck mal, guck mal – Onkel Ewald – ein Dampfer – ein Dampfer kommt in den Hafen. Een Schkipp, dat ut de Schösteen noch schwaarten Damp noa buten lett – dat harn see nu doch noch nich sehn. Rein stuur is mi dat falln, de Bagoasch van d’ Hoabenmüür wäch, noa d’ Schlüüs hen to stüürn. Ik kunn dat selten Bild doch nich tweibräken loaten – mit hör oapen Halsgatten schulln see moi wäär in de Hüdelbargen foahrn. Wormit har ik denn anners gliemn schullt? Denn ikk wuß – achter d’ Hoabenmüür keem keen olen Köälendamper anschnuuven – acher d’ Hoabenmüür seet oal Hinnerk Bußmann mit sein Piep to schmöken.©ee

Een Dokter mit Gefööl

Hermann Holtbeen wee een heel plietschen. Näänää – he har keen Holtbeen – wenichstens nich an d’ Liev – he mook de Deerten. Hermann wee een Schooster, de good dischlern kunn. So’n Spiegöä-kenkroam van Geschäften, wor man sowat all koopen kunn, geev dat to sien Tied noch nich. Hermann wee jümmers blied, wenn he sükk in sien Waarkstää verkruupen kunn. Sien Olsch har näämich de Büksen an – dorüm is he ok an de Holtbeenmoakeree koamen. Hum deen de Manns-biller leed, de nich mehr vöör sükkse Froominschen, as he een har, utnein kunnen. Käthe wee oaber ok een heel besünner Utgoav. Huushollen leech hör gannich so recht – see wee an leevsten an fluttern. Najoa – mit dat „Fluttern“ wee dat nich mehr sowiet her – een ole Fregatte kann mit een schmukked Seilboot joa ok nich mehr mithollen – ok wenn see noch so moi anfaarft is.

Nu, wor see all een bietji hooger in d’ Öller stunn, wuur dat mit hör jümmer leeger – see leep foaken dwarß dör d’ Hoaben. Hermann leet dat keen Ruh – he hett Käthe denn wenichstens sowiet brocht, dat see noa de ole Dokter Bley in sien Ordinatschon gung. Menno Bley hett Käthe denn ünnersöcht. Allerhand Tüünkroam steäl he mit hör up. Denn keem sien Diagnose: Leeve Froo Käthe – see hevvt de Porzelloankrankheit.

Käthe wee bannich stollt sowat seltens to hemmen, denn dat har see noch ni nich hört.

In Huus vertellt see Hermann dat – de weet dor ok nikks mit antofangen, un pakkt dat eers in sien achterst Koppschkapp. Een poar Doach loater kummt hüm up de Hauptstroat de Dokter tomööt. Nu kann Hermann doch nich an vöörbi, to froagen, wat dat denn för een Süük is – de Porzelloankrankheit. Menno Bley kikkt plietsch ut sien Dokterkiddel – dreit sükk versichtich noa aal Kanten üm, ov ok nümms tohört, un sächt denn heel saacht – weets wat Hermann – du brukst di keen Sörch to moaken – bi dien Olsch hett sükk nikks ännerd – oaber ikk much hör verrafftich nich so up Kopp tosärgen, dat see nich mehr aal Taasen in d’ Schkapp hett.©ee

’n Dokter nich blods för d‘ Liev . . .

Wenn ik vandoach so dör de Gägend krüdel, seech ik aal poar Hüüs lang Toafeln an d‘ Müür – in witt ov missingschfarben – kikkst neeschierich wat dor künnichmoakt wurd, steit een Avcoaten ov een Dokternoam dorup. In mien lütten Achterbrägen kummt mi dat as een Rasse vöör, de düchdich schmieten – so as Kniienen ov Rötten. De Avcoaten willt ikk nu man eers bi de Sied loaten – för disse Szort Minschen fiän ikk annermoal woll noch een poar Riech Bookstoavens. Näook – wat dat aal för Doktersch givt – de Beteekningen de tüschen dat Drrrr un de Huusnoam stoaht, kanns foaken gannich lääsen – is irgendwat up een Sproak ut ole Tieden – latiensch ov so. Up jederfall bün ikk dor all achterkoamen, dat dat för elker Deel, de de Minsch brukt üm Minsch to sien – een extroa Dokter givt. Dor moot man sük denn ok eers an wään’n – wenn man ut een ollerwelschen Tied is. Dat is hoast so, as wenn man för een Pott Szopp tein Mann to koaken brukt. Dat moot so een eenfach Mannsbild – as ikk dat bün – ok eers moal ingoahn. Un Minschen sitten dor to luurn, dat de Dokter hör helpen deit – dat kann ikk nie nich glöven. Mi schütt denn jümmers so’n Bild in d‘ Kopp – wenn us Dischler in d‘ Dörp ’n Disch ov Stool ut sien Waarkstää leet – de hull sien Läävdach – dor bruks nümms bi to schoostern – köffst vandoach een Stükk Meubelmang haangt dat all noa körter Tied wäär bi doal – kiek – un dor denk ikk mi mennichmoal, ov de Minschen in de neeä Tied bi d‘ Kinnermoaken nich ok son bäten schludern? Wi harn to Huus man een Dokter för dree Dörpen – us ole Dokter Dönnerschlach. Wenn denn irgendwat för hüm in d‘ Huus to doon wee, keek he ok glieks noa de Deerten – dat wee richtich goaelk. Un helpen kunn he – dat glöövt mi vandoach nümms mehr. Minnoa Bußmann to’n Bispill – de wee veerkantich noa dree Sieden – ’n Meter säsztich in jeder Richt. Nu keem dat oaber nich van d‘ Äten , as see sää – nä – dat wee aal Lücht – wat in d‘ Pans fastseet. Dokter Dönnerschlach kauel dor joa nich tägen an – he gääv hör een Pott mit Gemengsel – aacht Wääken elker Dach een Läpel vull – wenn dat nich tägen de Koliken hulp, denn muß he hör een Liekdorn setten – net as bi een Koo – dör de Pans. Minnoa har noa aacht Wääken all tein Pund ovwunnen – un de Bakker kunn sien Kooken sülvst äten. Dor wee ok noch „Fidi fäält wat“. De kunn anners nikks vertellen, as wat hüm an d‘ Gesundheit fäälen de – dorbi fääl hüm eelich blods de Lüst to aarbeiden. Dokter Dönnerschlach kunn gannich sovöäl Pillkers erfinnen, as he hemmen wull. Un denn keem Dönnerschlach sien Diagnose: Weets du wat Fidi – ikk kann di mit aal mien Künsten nich mehr helpen – för di givt dat blods noch eens – tokoamen Soaterdach kummt de groode Häkksel-maschin bi Buur Jannssen – wenn du dor mit dör geist, hevvt wi aal Ruh. Dree Doach loater wee Fidi in Dennsten. Ov Hinnerk Gnaddermors – de har een heel schinant Probleem – sien achterst Halsgatt dat wee stiäl an d‘ futern – dat kunn he rein nich stillhollen. Nu wull he wat van Dokter Dönner-schlach ut sien Pillnschkapp hemm’n. „Weets wat Hinnerk? Dat is gannich good – loat dat man ruhich rieten. Hoal di man van Schmitt Gerds so’n lüütji Knatterhüdschefüdel.“ Hinnerk keek hüm rein klöäterich an: „Wat schall ik dor denn mit – ik kann doch gannich foahrn!“ De ole Dönnerschlach grien för sükk hen. “ Dat bruks du ok gannich, Hinnerk. Dat Deert schasst du blossich knattern loaten un tägen di anschuevn – denn hört dien Bükksenfleut nümms mehr!“©ee

Een fetten Mutt kann een büld beschikken

Us Frünnd Helmut seet wäär wat in d’ Ooch – in wekker Ooch is ni nich so heel van Dach koamn – ji weeten joa – sien krüüzkiekeree. Bi Buur Gnadder wee hüm annerletzd een Liekenwoagen över de Padd lopen. Buur Gnadder har vöörtieds een Foorgeschäft – dat Lieken bedieken wee een Deel dorvan wäst. As he vöör langer Tied dat Foor-geschäft togääven mußt har – vanwäägen sien Ischias – har de Liekenwoagen up de Vergantung keen Kööper funnen. So een Foahrtüchs wee för de Lüü denn doch een bäten schenierlich.

Aukschonoator Schinkenklopper har de Wüpp wiers anboaden as een Fatt suur Beer – oaber dat hett niks hulpen – de Koar wull nümms hemmen. So stunn dat Deert all een heelen Sett bi Gnadder up de Warft. Bit Helmut inschoot, wat he dorut moaken kunn. He wee mit de ole Gnadder gau hannelseenich. Gnadder kreech een fetten Mutt – Helmut de Liekenwoagen mit een häntigen Lööper upto. De fette Mutt keem glieks de anner Dach noa Schlachter Gerds – un wi mit aal Mann hen, de Liekenwoagen un de Lööper ovhoalen. Een Veewoagen bruksen wi nich mitschluurn – de Lööper keem in de Liekenwoagen. Un denn krüdeln wi aal Mann mit Helmut sien ole Benz up d’ Siel to.

De Liekenwoagen wee moi achtern mit een Kopptau antüddert. Wat för een Veewoagen good is, hollt joa ok woll so een Liekenwoagen in d’ Richt. Ünner-wäägens hevvt wi een büld achterankieken upto kräägen. Bi d’ Schosseehuus wee denn de Foahrt to Ennen. Schandarm Seegras ut dat Noaberdörp har de Transport hollstop sächt. Van wägen de Pietäät. Man blossich mit goode Wöär – nich mit Bleepenn un Protokollbook. De schwaarte Koar keem in dat näächste Gröönlandstükk – för de näächsten twee Joahr – un wi gungn mit aal Mann in d’ Schossee-krooch – för de näächsten tein Stünnens. Schandarm Seegras hett ok solaang vullhollen – wäägen de Örnung – un dat nich doch noch een de Liekenwoagen wäär an de Benz anhangen de. Nich dat nu een utgielt – un meent, wi harn de Lööper allennich in de Koar trüchloaten, dat aarme Deert – nä – Metoa – so hevvt wi denn Lütten denn furss döfft – hukel stollt as een Uloan mirdenmang tüschen us up d’ Sofoa in de Gaststuuv. Un wiel een Schandarm joa nich tein Stünnens sien Dennstklodd up d’ Kopp hollen kann, hett jedeneen de een tiedlang up sien Köäsel hat – Metoa natürlich ok.©ee

Een freesken Stern –

un een büld ümto . . .

Ov un to strieken wi so’n bietji över Land – mien Froo un ikk. Sömmerdachs sünd de Doagen hier bi us joa man bannich lang – de Lächte rekkt joa meist um meist bit kört vöör de Middennacht.

Wiel wi nu joa all een bietji öller sünd, goahn wi in de Bäeden ok nich mehr so foaken upnanner doal – also kieken wi för d’ schloapengoahn noch hierhen un dorhen.

Dwarß dör d’ Jewerland krüdeln wi annerletzt mit us ole Koar. Van de Troanen, de ik in d’ Oogen har, as wi so gemütlich dör de Dörpen jükelden, mach ikk gannich schnakken.

Dat is noch nich so laang her, dor wee noch düch-dich Lääven in de Kuntreien. Nu is dat mennichmoal dod un düster – ok wenn dat noch hellerlächten Dach is. Man find’t hoast keen Krooch mehr, ut de een Piependamp un Schnakkeree tomööt flücht – nargends sücht man mehr lüütji Kroamloadens, wor man mit de Minschen moal een Word wesseln kann.

Wi hevvt woll hier bi us in d’ Land keen Bargen – oaber barchdoal goahn is dat up de een ov anner Kant ganz gewaltich. Ikk wor dat maal Gefööl nich los, de Politikers, de joa eelich dorför sörgen schöält, dat de heele Kroameree barchup geit – de sünd nich de richtigen Peer, üm de Frachtwoagen to luuken. Oaber dat blods so mit an d’ Kant – denn dat givt ok noch Stääen in us moie Land – dor blenkern een de Oogen vöör Freud. An so een Stää ween wi denn laand’t – mien Froo un ikk – mit us ole Koar van Hüdschefüdel.

In mien Domoalsweeten stunn boaben de groode Schuuvdören an de Tichelsteenmüür „Molkerei Horum“.

De schwaart Bookstoavens hevv ik nu nich mehr funnen – oaber dor moot ikk särgen: dat hett mi nich leed doan.

Ut de ole Mulkeree is een Stern worden – Freeslandstern steit dor nu boaben an de Müür – manken de frünnelken Fensters.

So as een Stern an de düsterblaue Nachthäven deit dat Huus ok lüchten.

Dor kunn’n wi denn joa nich an vöörbi – un dat sünnerboare wee – ikk bruks mien ole Koar gannich Brrrr särgen un an d’ Lien trekken – de mook van sülvst hollstopp. Dor kann man an sehn – ok so’n „Automobil“ spöärt wor dat moi is. Binn’n un buten schlooch dat Lääven grote Bulgen.

Binn’n vergnööchten sükk de Minschen bi Schlukk un Beer, un buten üm dat Huus to danzden de freesken Peer. Ohgottinee – nu bün ikk joa richtich poetisch worden. Doran köänt ji sehn, dat mi dit Bild an d’ Haart goahn is.

Richtich plietsch un komodich wur mi dat in d’ Seel, as ik an de Achterskant vöör de Peerweid mien Steernteeken funn’ hevv – een Steenbukk stunn mi tomoal stuuv tägenöver. Nu kiikt nich so glubsch – Hannes Flesner hett all sungen – wenn ikk säch mien Schkoap kann fleegen – na – denn mach’k woll ’n spierke leegen – oaber allens wat ikk vertell is wüggelk woahr – un so is dat hier ok.

Mirdenmanken Kniens un Hööner keem een Zägenbukk up mi doal.

Nä, nä – he wull mi nich up de Hörns näämen – he schnufel aal wat an mi rüm – he much mi woll good lieden.

Ziepsel hier een bäten – gnauel dor een bietji – un leet mi denn tofrää. Ik denk, wiel he mi kennenliert har – bit mien Froo heel vergnööcht to mi sächt: Nu mutts du de Zääch blods noch ähm Füür doon – de hett di näämich dien Zigaarn ut de Morstaasch klaut. Dor kanns moal sehn wat Deerten doch för klooke Minschen sünd – sülvst so een Zägenbukk weet all, dat Schmöken vöör us Mannslüü ungesund is.©ee

Een Froach ut Potsdam

Dat wee in de Dodensönndachstied nägenteinhun-nerdachtein.

De eersde Weltkriech har jüüst de Dör achter sükk in d’ Schlött ballert. Verdönng un aal de anner Noams har man noch nich in de Bakkskist van d’ Geschicht doan – wiel, see ween noch to frischk – see mussen eers utblööden. Net as so een Schwien dat an d’ Ledder haangt. Dat „von un zu“ vöör mennich Noams har noch amtlichen Bestand – wenn dat ok nich mehr so heel fast wee. De Suldoaten, de man in de Kriech dreeven har, ween dorbi, de Spieß ümtodrein. In Russland harn de Bolschewiki hör Kaiser – de up russisch Zar nöömt wurd – all in nägenteinsöämtein ton Düwel jocht. Ov he oahn Kopp de Padd dorhen funnen hett – dat wuss nümms so recht in de Tied. Dat wee ok liekers.

In Düütschland schull dat nu up dat sülvige Spill rutlopen. Överall in d’ Kaiserriek kreech dat Denken in de Koppen een roden Klöär.

De ole Willem seet man blossich noch mit een halven Mors in Potsdam up sien Thron – de aanner Deel hukel all bi Kusin Wilhelminoa in dat schulige Oranjeland – as eens mörgens in Greetsiel bi Schkandarm Rüstmann noch vöör d’ Frööstükk dat Schnakkfatt pingelt. „Hier ist Berlin“ spütter dat ut de Hörer. Ohgottinää – Berlin wee an d’ Droaht – un he har sien Pikkelhauv nich up de Köäsel. Een Schkandarm bi wat dennstliches oahn wat up d’ Kopp antodroapen – dat wee joaa een büld schinanter, as wenn sien Else oahn Ünnerbüks henn to danzen goahn wüür. Oahn to kieken gript he bi de Sied üm wat up de Kopp to kriegen. Dat he Elses Nachtpott dorbi to foat kräägen hett, maarkt he eers as dat to loat is – najoa – dat kann denn Minister-ioalen dor in Berlin joa nich sehn. So steit he denn pidelik – woll oahn Uniförmbüks, oaber mit wat up de Kopp – in sien Dennststuuv.

„Treibt sich in ihrem Dienstbereich in der Krummhörn auch schon gottloses rotes Gesindel herum?“ kreit dat ut de Schnakknoaken in de Schkandarm sien Oorn. De goode Schandarm weet mit disse Froach nikks antofangen, un froacht noa. Gnadderichkeit hört man ut Berlin dör de Droaht lopen. „Ich meine, ob sich in ihrem Bereich auch Individuen mit roten Nasen und glasigen Augen herumtreiben, die dem Suff ergeben sind, und oft in unverständlicher Sprache reden ….“ Dat versteit Schkandarm Rüstmann – dor kann he wat mit anfangen. Jawoll – geit dat iisenfast noa Berlin retuur – de hevvt wi hier ok. Oaber mit rode Nöäsen dat sünd man blods dree – dat is de Veedokter, de Schoolmester und de Paster wenn de Krööger keen Genever mehr hett.©ee

Een ganz besünner Winachen . . .

De Dezembermoand steuster dör de Doagen – he kunn sük mennichmoal sülvst nich sehn – so fast hung de Doak över dat Land. An Bööm un Strüker drüppel van de blanken Oosten dat Woater – as Troan’n ut Kinneroogen. Heel saacht – blods ov un to kunns moal een Schnükkern hörn – wenn buten up de Prikkenwacht de Wind de Pingel anstööt. Keen tutern van Hörns – keen tukkern van Schippsdieseln kroop dör de griese Lücht. De Hoaben an d’ Siel leech as dod – man kunn blossich de Schliek rüken. Keen Stoom van de Granoatkädels – keen Piepen-damp van Mannslüüschmöken as Teeken van Läven. Eenzich de Schimmelrieder flooch in de Stünnen tüschen Dach un Dau över d’ Diek dorhen. Man kunn hüm blods as Schkaa sehn. Fief Reitdakkhüsen dukeln sükk achtern Diek – glieks bi de Schlüüs. Ünner de hukich Gävels blenker ov un to Lucht van een Schienfatt dör de busterken Schieven. De neeä Tied har een Boagen üm dat lüütji Dörp moakt, as see mit elektrisch ünnerwäägens wee. An de Schmachtlieders an d’ Siel wee nikks to verdeenen – har moal een Boas sächt, as in d’ Kreisstadt dat künstlich Lucht fiert worden is. Nä – Strom kunnen see de Schmachtlieders nich gääven – oaber dat Lääven van de Mannslüü – dat kunnen see bruken, as dat heet: wi mooten Kriech moaken. Dat haun un stäken – dat dodscheeten un brandschatzen wee to Ennen – de ingelsch Fleegers keemen nich mehr bi Nachten van See her, un leeten hör gleunich Paketen fallen. De Minschen an d’ Siel kunnen wäär noa buten goahn – oahn dat see van Sireenengehuul in d’ Schloot jocht wurden. Oaber wat schullen see buten? An d’ Hoaben up de Kutters wachten – de dat nich mehr geev? An d’ Hoaben up de Schkippers – up de Voaders – up de Söähns wachten – de nich mehr wäär keemen? De Elektrischboas wee in de Kriechsjoahren in Huus wäst – har sien Lääven an de Heimoatfront insett – mit een blenkernd Blikk an d’ Böst. Dor wee in Sömmer veerunveertich extroa een Drufel Minschen ut de Reichshauptstadt infloagen, um hüm dat an d’ Jakk to stäken. He wee so bannich stollt dor up, dat he een Tiedlang een stiewen Aarm har – de wull rein gannich wäär andoal goahn. Un nu freu he sükk, dat hüm dat so good gung – he wee joa jümmers tägen de Kriech wäst – dat har he joa düdelk wiest. De frömmden Suldoaten ween noch gannich in de Kreisstadt intrukken, dor hung an sien Huus all dat gröttste un witteste Bettlinnen ut Fenster. Kiek – un doran har man dat doch sehn kunnt. De griese Boas November har mittlerwiel sien Regiment an sien iistern Bröer Dezember ovträden. De Dieksters ween hör Lääven lang stollt up de lüütji Kaark wäst, de hunnerd Meter van d’ Diek wäch, up d’ Warf stunn. In d’ Adventstied schweef de geele Schien van d’ Kersenlucht dör de bunten Kaarkenfinster – weih tosoamn mit dat Klokktornlüüden över dat Land – över de Schkeepen, un över dat iisige Woater vöör de Dieken – trukk in de Hüüs, un mook de Minschen blied. De Bliedheit is wäch – de Kaark is wäch. In een pikkschwaarten Winternacht – Hillichoabend veerunveertich – keem dat Verdarben in de Kaark. Full man so van d’ Hääven. Üm Middennacht schlooch dat Füür boaben dat Dakk tosoamen. De Klokktorn stunn sieddem as so’n schwaarten Wiesfinger alleen up de Höcht. Nümms hett sied disse Nacht an d’ Klokkentau trukken – üm de brannerich schwaart Klokk to lüüden. De Paster un de Kaarkendeener sünd in dat Füür ümkoamen. Een Joahr is sieddem dör d’ Land trukken – dreehun-nerdfiefunszäßtich Doagen Elend. Üm de Kaar-kenwarft is dat still – dodenstill – an dissen Hillichoabend fiefunveertich. In de fief Hüüsen is dat still – dodenstill – an dissen Hillichoabend fiefunveertich – blods Froolüü un Kinner sitten üm dat schroare Füür. Wat hevvt de sükk an Hillichoabend all to särgen, wenn de Voader nich wäär koamen is – wenn nikks up d’ Disch is as drööch Brod un Woater. Dat is denn woll us Herrgott an d’ Haart goahn – ov wu anners kann mi dat een verkloaren, dat üm Klokk Middennacht Lüüden van d’ Kaarktorn her insett – un över dat Land weih – över de Hoaben un över dat iisige Woater – buten vöör d’ Diek – in de fief Hüüsen trukk – un Bliedheit mit sükk broch. Un well heel genau henluster – de kunn hören wat dor mitschweef – as wenn Engel sungen – jo is vandoach de Heiland geboren.©ee

Een heel normoalen Dach

Dat wee in een Tied an de eelich nur normoal wee, dat nikks an hör normoal wee. Denn gräsigen Kriech wee man jüüst dreehunnerd Doach noa achtern in de Vergangenheit suust.

Bomben schmieten un Frontberichten geev dat nich mehr, oaber dorüm we dat Läven vöör de Minschen nich lichter.

Bunter wee dat Bild worden. Bunter un lebänniger.

De Minschen kunnen sükk wäär vöör de Dör woagen – frömmde Suldoaten ween överall to sehn. In schwaart un witt un alle Klören. Besatzungs-suldoaten ut alle Welt.

Dat gung noch aal wat ünnerst noa boaben, oaber de Minschen bruksen keen Angst mehr vöör hör eegen Lüü to hemmen.

Vöör Äten un Drinken un wat dor anners noch so wee, mussen de Minschen sülvst sörgen. So good as jeden dat ähm kunn. De wat har de har wat, un de nikks har de kreech ok nikks. De Minschen leeten sükk stoadich wat infallen – un dat leep. Vandoach würn de meesten de Hannen över d’ Kopp tosoa-menhauen, un särgen dat geit nich. Domoals gung dat.

So as bi Sophie. Se woahn sied nägenundartich in een Vörstadt van de grote Kriechshoabenstadt. Nu wee dat mehr de Vöörstadt van een grooten Trümmerhopen. Veer Ühr mörgens – Sophie hör Dach fung an.

Oabend vördem ween noch een poar Hartgum-mireifens up d’ Rad koamen.

Wiel de Lüchtreifens – de see bit letzt noch jümmers drup hat har – nich mehr to fllicken ween.

Achtern un vöörn düchtich bepakkt gung dat los. Richtung Ossfreesland.

Schwaarten Tee un Schlukk. Dat wee hör Fracht. Mehr wert as tein Mannslüü – wenn d’ de denn noch geev.

De eerste Kontrolle tüschen Tommi un Serben-besatzung leech glieks achter de letzt Hüüs. Twee Buddels Schlukk – rin in de Posten sien Uniform-taschken – un wider. Jümmer in een ganz groten Boagen üm de Kontrollen to. Üm de Bestand to schonen.

In Ossfreesland van Huus to Huus un van Krooch to Krooch Tee un Schlukk vertuschken.

Tägen Fettichkeiten.

Hör Fracht an d’ Rad wuur stoadich mehr, denn vöör een vierdel Pund Tee geev dat twee Pund Botter – un vöör een Buddel Schlukk twee Sieden Speck.

Up letzt wee in Neeschoo hör Rad tweibroaken. Een Buur hett Sophie mit Rad un Fracht up sien Mestwoagen mitnoahmen bit noa Bernuthsfeld. Doar woahnen hör Öllern.

Bi d’ Malör mit dat Rad sünd ok noch füfftich Eier in dutten goahn.

De har een Burinski vöör een vierdel Tee un een Buddel Kloaren intuuscht. Moi in een blikken Emmer in Kaff inpackt.

De Lüü in Neeschoo hevvt de Resten van de Stroat söcht. Man wee domoals nich so pingelich. Bäter Eier mit ‘n bäten Kaff in d’ Paan, as Luft in d’ Buuk.

In Bernuthsfeld wurden de Soaken aal ümpackt – so, dat see d’ ok aal schläpen kunn.

Särss Kilometers bit noa Sandhörst, de Onibus kriegen, de van Auerk noa Willemshoaben foor. Tweemoal an d’ Dach.

Gllieks achter Tannenhuusen is de Dörst so groot – see moot eers een poar Klukk Woater ut de Tochschloot drinken. Bi d’ rünnerklautern fallen hör twee Pund Botter wäch – man so in dat Woater.

Een half Stünn’n hett dat woll meest düürt dat se de wär infangen hett. Na, denn man wider. Bi dat Botterfischen is hör de Tied wächlopen – un mit de Tied de dor wäch is, is ok de Onibus in Sandhörst all laang vöörbi.

So geit dat to Foot wider. Richtung Wittmund.

Irgendwann oabends foahrt ut Wittmund noch een Zuch. Wenner weet man nich so genau – in disse Tieds up jederfall noch nich.

Wenn see Glück hett, kricht see disse Zuch noch – anners moot see widerlopen.

Dör de Nacht.

Bi jeder Lucht, dat up de Stroat upblenkert, denkt se: dat Auto hollst du an. Is dat dichter bi, verstäkt see sükk in de Busch. Dat sünd meest Militärautos de ünnerwäägens sünd. Van de Zivilbevölkerung hett joa hoast noch nümms een Auto.

Noa een Stünnen Rägen un nochmoal söben Kilometers to Foot hollt see doch een Foahrtüchs an.

Verdekselt nochmoal – denkt see, de hett de Düwel di stüürt – dat sünd Schkandarms. Nu is dien heel Kroameree wäch.

Dat Polizeiauto hollt still. Een Schkandarm sitt dor in. Froacht hör wor see henmutt – sticht ut – hölpt hör mit Sack un Pack in d’ Auto un brengt hör – rutzdibutz – noa d’ Wittmunder Boahnhoff.

Schnakkeree van dit un dat – un keen Froach dornoa wat se in Taschken un Büdels hett.

In Wittmund kricht see de Zuch noa Huus noch. As see in d’ Zuch so ‘n bäten waarm word, denkt see so bi sükk: Dat is denn ditmoal woll doch de leeve Gott wääsen – un nich de Düwel.

Een Stünnen noa Middennacht is see wäär bi hör Famili.

Dat wee denn een ganz normoalen Dach in een Tied, in de eelich nur normoal wee, dat nikks in hör normoal wee.©ee


Een goden Roat . . .

Nägenteinhunnerd dreeuntwintich stunn in d‘ Kalen-ner. Dat wee noch’n bäten wat in de schofel Tied – so jüstemang vöör d‘ Inwalatschion.

Üm bi d‘ Bakker een Brod to kopen bruks een Schuvkoar. Nä nä – nich wiel dat Brod to grood wee – dor paas de Hüdelbakker all för up. Man muß twee Sakken vull Doalers mitnäämen, üm een häntich teinpünner Schwaartbrod to betoalen.

Nich so as de een ov anner sükk nu een Doaler vöörsteält – een moi Stükkji Missingsch mit een Tall dorup – de Doalers de in de schroare Welt rümleepen, de stunnen to Papier.

Mennichmoal wee denn över Originoal een Mark een Billjon överdrükkt. So wee dat woll in disse Tied.

Oaber nich blods de Pinunsen ween an galoppeern – de aarm Lüü ween ok netso flink an d‘ Kinner-moaken.

Wat schull Harm Stiekelwier – wenner he van d‘ Land keem – ok anners doon, as bi sien Olsch in d‘ Nüst to krupen. Oaber dat is ok liekers – dor geit joa nümms wat van ov.

Harm un Sini harn tein Joahr vöördem hör Kroam tohoop schmäten. In disse tein Joahr har dat twalfmoal bi hör kreit. Twalf lüütji Blondköppen seeten an de Disch, wor mennichmoal nich genooch Äteree för särß upstunn.

Ikk hör dor nu een in de tweede Riech froagen, wuso twalf Kinner? Weets du Döäspaddel dat denn nich? Wenn d‘ keen Fernsehn, keen Kintopp un keen Urlaub givt – so as dat ok hier bi us in de Tied noch goaelk wee – denn kummt jedet Joahr een Kind – un in een godet Joahr ok woll twee. Dat blossich mit an d‘ Kant.

Up jederfall – Sini har de Schnuut rein vull – nä – nich van dat Kinnermoaken – blossich van dat kriigen. See hett hör Kroameree so laang achter Schlött hollen, bit Harm dat nich mehr vullhollen kunn, un noa d‘ Dokter gung. Hör ole Huusdokter seet all sied füfftich Joahr mirdenmanken sien wittet Meubelmang, un wuß för allens Ovhülp.

Harm wull nu van hüm weeten, wat man tägen siene Früchtboarkeit doon kunn.

Joa mien Jung, ikk hevv all laang up di tööft – ikk seech joa, wor dat mit jo hengeit – sää Dokter Bullerjann. He sää to jeden, de blods een Dach jünger wee as he mien Jung – dor helpt eenzich kastreern. Koam man Sönndach mörgen noch ähm vöör d‘ Kaarktied her – denn hevvt wi dat achter us, wenn Paster Gerds van d‘ Kanzel rünner moin sächt. Dormit stüür he Harm denn noa Huus. Ünner-wäägens muß Harm noch ähm in d‘ Krooch bi Unkel Fidi rin – wiel he sükk all so up Sinis Puus an Sönn-dachoabend höögen de. In Krooch seet Joakob Kopptau – wat de Birgenschnieder wee – bi een moien Grog.

Harm vertellt hüm, wat de Dokter to sien Pien sächt hett – un dat he hüm Ovhülp versproaken hett. Blossich – wo dat vöör sükk geit – dat kastreern – dat weet Harm nich. Woneem schall he dat ok.

Oach sächt dor Joakob Kopptau – dat is heel eenfach – dat kanns du licht sülvst moaken. Setts di up Schiethuus – nääms twee Bakksteenen un klappst de tüschen dien Beenen tosoamen – dorbi mutts oaber uppaasen dat du keen Finger dortüschen krist – denn dat deit säär.©ee