Wat föör een Tied

Een Besinnen up Platt

an leege & an moie Tieden.

De Voslapper Kinner –ov de bäteren Strategen …

De Voslapper Kinner ov de bäteren Strategen …Een poar Läävensdoagen hevv ikk nu joa all achter mi – un wenneer ikk denn so trüchkiek bit noa miene Anfangstied hier up de Eer-dengrund, denn mach ikk jümmers blods froagen, woarüm, ton Düwel, läärt de utwussen Minschen niks van de Kinner up disse Eer?
In dat Kuntrei, in dat ikk grootwussen bün, wee dat sowat van good to sehn, dat de Halfwussenen mit veeled Olldachsgedrüüs veel bääter ümgoahn kun-nen, as de domoals all utwussenen Minschkes dat henkräägen hevvt.
Mien „lüütji Dörp“ as ikk foaken säch, dat wee joa gannskeen lüütji Dörp – dat wee mehr so dat Vöör-staddje van een grooden Hümpel Huusen un Be-drijfen, de in de Tiedenloop meist üm meist wat mit dat blöäderke Kreechshandwaark to doon harn.- mit dat Hauen un Stääken to See un an de Woaters-kanten – dat wee us Kaisers Grootmannshoaben Willemshoaben. De ole Willem de wee
joa nu, as mien Läävenstied anfung Lääven to sien, all een heel Settji keen Boas mehr över Düütschland.
He seet joa nu all siet nägenteinachtein bi sien Kusin in dat Oranjeland moi hoch un moi drööch in Schuul.Mennichmoal hevv ikkmi froacht, ov dat nich bääter wäst wee, wi Düütschen harn de ole Willem un sien Oart, us to regeern, bibehollen.
An wat föör Undöäch ween wi as Düütschen denn nich aal vöörbikoamen.

An de Tied Achteranblaaren dat brengt oaber niks – Willem klabaster van sien Trüchträäden an joa in Holschen bi de Kloteklappers dör de Tiedenloop, un sien Volk, de Düütschen, steusterden oahn Monar-chen in dat düsterste Kapitel van de düütsch Geschicht rin. Toeers räärhalsten de Mariners in Düütschland – so ok in Kaisershoaben, bi us in Willemshoaben, van Volksregeern.
Soveel Russkiblod seet oaber dör de Hen- un Her-hieroderee tüschen Prussen un Russen doch woll nich in de Düütschen in, dat de Marxengelstrotzki-leninvirus so dörschloahn kunn, as bi de Bolsche-wiki in Moskau un in sankt Pietersbörg.
Mit de Revoltschionereree wee dat denn in Düütschland ok flink to Ennen – ut de Hosteree dör de Kommunismus Bazillus wur denn upletzt doch keen rejellen Schwindsüük. Ovwoll, so een bietji Knücheln bleev denn doch dorvan trüch. De Halfroden greepen denn flink noa dat Stüür van dat mallörte Stoatsschkipp. Wat weesen de Sozimoal-dezokroaten domoals stollt doarup, dat see mit dat Stoatsgebilde Weimarer Republik endlich hör Küns-ten in d’ Regeeren bewiesen kunnen – un hevvt de Koar Düütschland denn ok bit dreeundartich so stuuv in d’ Schloot foahren.
Ruthoalt, un wäär in Foahrt brocht hett dat Foahr-tüüchs denn joa well anners – un
dat wee noch nichmoal een ächten Düütschen – üm dat Spillwaark denn twalf Joahr loater, in fiefunveertich, rejell vöör de Müür to setten.
Dör dat stoadich grötter warden van de Scheepen-boeree in Schliektau wurn denn joa netso stoadich mehr un mehr fliedige Hannen up de Werft bruukt, de de Schkeepen gebruuksfardich tosoamenschoos-terden. Ut aal Ekken un Hörns hett denn de lütt Österrieker mit de Bössel ünner d’ Nöäs – de doch glatt meen to weeten, wor Düütschland anfung un wor Düütschland denn laang noch nich to Ennen wee – Waarkers mit hör Familin tosoamenkoart.
So een bääten kanns dat ok woll mit vandoach verglieken, wor ok van överall un nargends her de Waarker mit hör Familin to eers mit Schokoloa üm de Schnuut herhoalt worden sünd, un tomoal denn ok van sülvst up hör eegens Hand sükk up de Padd to us her, mirden in dat juropiensch Haart, mooken. Nu is dat wäär su, dat dat in een Gemeendschkupp een Hüpen Sproaken givt, van de de Een de Anner nich versteit.

Kiek, un netso gung dat domoals vöör d’ Kreech, in d’ Kreech un noa d’ Kreech in mien Dörp Voslapp to.
Van dat Nüst hevv ikk joa noch ni nich wat van hört, hör ikk nu mennicheen särgen – stimmt, mach ikk dorup blods antern – oaber föör mi, ov föör de anner lüütji Striekers in de Tied, wee dat de Welt. Een Welt mit Platt un mit Hollandsch, een Welt mit Schlesisch un mit Böhmisch un Mährisch, een Welt mit Polnisch un mit Sächsisch, een Welt mit Franzeusch un mit Österrieksch – un de Minschen kunnen aal blossich een Sproak – hör Sproak. De Ollen hevvt dorbi foaken gannich versöcht, de annern to verstoahn. Jeden gung in d’ Olldach an de Anner vöörbi, as wenneer de dat gannich geev – un wenn dat dorbi bleev, denn wee dat noch good. Ikk kann de Striedichkeiten gannich aal uptellen, bi de sükk de Öllern wäägen een Fleegenschäät hoast de Koppen inhauen hevvt.
Wi Kinner weesen anners – as ikk all sächt hevv – wi ween de bäteren Strategen. Harn wi us moal mehr ov minn reschkoapen in de Wull, denn wuur dat woll moal luut – oaber twee Stünns loater seeten wi wäär binanner un ween mitnanner in Schiet an rümkleien. Anners de Ollen – wenneer de meenen, dortüschen goahn to mooten, wenneer dat Kinnergoodji sükk an targen wee – denn hevvt de foaker twee Joahr loater noch nich wäär mitnanner schnakkt.
Wat hevvt wi jümmer wäär de Ollen wiest, wu dat Lääven mitnanner ok anners goahn kunn. Wat hevvt wi mennichmoal een ballköppich Grooten van sien hooged Peerd rünnerhoalt.
So as de Soak mit Tant Elly un de Klamp över d’ Schloot:

Woahr di . . .


Wenn een utwussen Minsch mit een Drufel Kinner ut de Noaberschkupp nich good steiht, denn mutt he uppaasen, dat he mit sien Kopp lieklang över d’ Woater blivvt.
Dat is sied aal Tieden so wääsen – un dat schall ok woll jümmers so blieven.
Dorüm woahr di – du groode Minsch – dat du to de rechte Tied ok dat richtige deist.
Wi hevvt dat as Kinner foaken genuch dörtrekken mußt.
De Siedlung, wor wi us Kinnertied över läävt hevvt, leech glieks achter d’ Diek. Up Teekenbrett fief Sträken langs de Woaterkant – fief Sträken hochkant dordör – dat weesen de Huusriegen. In dat Karree ween up disse Oart good twintich Hüüsen, de stuuv an d’ Diek stunnen.
Un jüüst dor woahnden denn ok meist Lüü, de sülven keen Kinner harn.
Wat een Mallör wee dat doch.
Tüschen Siedlung un Binnendiekskant leech een breeden Schloot – boaben wee he woll an de veer Meter breet.
Wat in de Siedlung ut de achthunnerd Jauchbakken överlopen de, dat muß joa irgendwons henlopen köänen. Henlopen kunn dat denn dör dat ole Knyphusersiel stuuv in Foahrwoater tüschen Will-lemshoaben un de Hörn up de Butjänter Siet. Oahn dat sükk dor groot een an keert hett. Dat wee do-moals heel normoal.
An dree Stäen in Voslapp gung föör de Lüü, de noa d’ Diek hen wullen, een kennteekend Padd över de Schloot.
Dat wee föör us Kinner – de wi joa de heele Tied achter d’ Diek to rieten weesen – meist üm meist een grooden Ümwäch.
Blossich de twee Hann’n vull Minschen, de an d’ Diek hör Grund harn, de bruksen dat nich. De harn sükk aal so een Luuk-brett – een Klamp mit een Tünzeltau dor an – torechttimmert. Bevöör wi nu de laang Stroat noa d’ Diek henschuffelt’n, suusen wi joa leever bi de Be-
günstichten över de Klamp.

Dat ween vöör us füfftein Minüten Tied, de wi spoart harn – hen un her ween dat dartich Minüten. Wat kunn’n wi in dartich Minüten aal an annerswat beschikken.
Bi us in d’ Stroat harn wi ok so een Huus mit Dieks-anschluß. Dat Poar, wat dor in Huus wee – Tant Elli un Unkel Arnold heeten see – har an hör Huuspadd een Toafel upsett – rod un witt un schwaart anmagelt – Durchgang verboten! stunn dor balkengroot up schrääven.
Well van us Kinner kunn denn sowat läsen. Wenneer dor upstoahn har: Nu koamt man aal her – hier drövt ji dör! – joa man, dat har de Döäsichste van us bookstabeern kunnt.
Tant’ Elli de leech nu stiäl up Luur, ov see woll een van us tofoatkriegen kunn, wenn wi an hör Huusport vöörbipeesten.
Man – so biersich as wi weesen – hör Hannen greepen jümmers in d‘ Lücht. Liekers – kunn see us up disse Oart nich kriegen, denn kreech see us up een annern Oart.
Us Öllern seegen hör denn aal poar Doach vöör de Döör stoahn.
Wiel Tant Elli oaber bi nümms van de Noabers good lääden wee, gung dat Spill vöör us meist figelinsch ov. Een lütten Standpauke mit Musik van Moder ov Voader – un dorbi bleev dat denn meist.
För us Kinnervolk ween Tant Elli un hör Keerl dat feindliche Heer. Nu wullen wi dat weeten, nu wullen wi in de groode Schlacht.
Oabends in schummerdüster wur de Klamp över d’ Schloot van de Gröttern van us van ünnern ansoacht.
Annern Dach har de Schoolmester us wäägen de hooge Sömmerwaarmte all üm Klokk elben noa Huus henstüürt.
Wat harn wi een Glück.
Bi Tant’ Elli achter d’ Huus hullen wi boaben up d’ Diek groot Palaver ov – nee, neee, schmökt hevvt wi dorbi nich. Sowiet wullen wi dat denn doch nich drieven. Tant Elli stoof in hör Achterköäken van een Finster noa d’ anner, dat see dat Gedoo up de Dieks-kron ok jo aal mitkreech. See spöär säker, dat irgendwat in d’ Lücht leech – een Riemsel kunn see sükk dor oaber wiers nich up moaken.
Tomoal suus mit een Zierß een van lütten Schmidt sien Kinner bi hör an de Nöäs vörbi un över de Klamp.
Wi kunnen blossich noch en Giel un een Dören-kroaken hörn, un Tant’ Elli wee achter hüm to.

De Szäßtich Pund Lichtichkeit van Schmiddis Cloas hett de Klamp noch fullhollen – de hunnerdszäßtichs Punds Dampmaschin, de dor sass achter anruusen keem – dat wee toveel föör dat mööre Hollt.
Un denn gung dat netso ov, as in Nis Randers sien Vertelln – splittern un krachen mit berstender Macht – un Tant’ Elli wee in de Gubel kracht.
Dor stunn se nu bit an hör Gewaltsbösten in de moie grööne stinkende Jauche – un boaben up d’ Diek seeten woll twintich Indioaners mit Gesichten as in Steen hauen. Nich dat nu een verwachten deit, dat wi us hööcht hevvt – nää, över anner Minschen hör Mallör schall man sükk nich höögen – un us Franzos, de har joa nu de Kreech verlor’n.

… de Kreech verlor’n. Dat is nu ok wäär een Word wat bi mi irgendwat anstööten deit. Wi harn doch ok wat verlor’n … wi harn de Sproak van us Öllern verlor’n – un de hevvt dat foaker genooch gannich-moal spitzkräägen. Wi hevvt us to helpen wußt –wi hevvt us eegen Sproak in us lüütji Olldach brocht. Un wenn ikk dat su bedenk – vandoach is dat doch niks anners. De lütten un ok de all halfwussen Min-schkes sünd doch ok dorbi, de Sproak van hör Öllern to verleesen – see vermenguleern ok de Sproaken mitnanner, ov setten dor wat heel un dall Neeäs bi, wat Nees, dat dat bit denn noch gannich gääven hett.
Ikk moot dat ingestoahn, dat dat nich su mien Soak is, van Lütt ov an woll all nich. Ikk mach keen „radebrechen“ so as us Mester „Loki“ Lichey – de dat in de letzde Kreechsdoagen ut dat böhmische Arnoldsdörp an de Voslapper School verschloahn har – dat jümmers nöömt hett, wenneer een van sien Schöölers mit sien Düütsch nich so recht to recht keem, un denn woll mit Brokkjes van veele

Sproaken dör de Satzen klabaster. Oabers dat heet joa ganniks, ikk bün joa blods ikk – een lüütji Fleech ünner Milljon’n anner Fleegen. Un doch … wenn mi vandoach hen und wäär dat een ov anner bekennt Gesicht ut mien Voslapper Kinnertied tomööt-kummt, denn weet ikk furrs bi mi, ov dat Minschke in sien Läävdach ok anner Plakken up de Erden-grund kenn’nliert hett, or ov he bit nu us Voslapp trööblääven is. Dat is su, as wenn dat an sien Ut-sproak heel grood anschrääven steit, dat hee us oled „Nee-Voslapper Stroatendüütsch“ schnakkt.
Oaber ährlich, un ikk mach dat nu hoast gannich särgen – mi is dat denn jümmers, as wenn mi een een Pellermest in mien Oohrn ümdreit.
Verschloahn har dat Kreechsbedrüüs ok us Tägen-overnoaber Schorsch K. ut dat bajuwarische Fran-kenland, ut Nürnbarch, dat Staddje mit dat veele Speeltüüchs un de Rijksparteidoagen. He wee to Kreechsennen eenfach in Voslapp bi sien Gertrud – een Kreechswittfru mit een Dochter – hangenblääven. Hangenblääven is liekers dat rechte Word, denn de eerste Jung mit Gertrud de wee all an d’ krei’n as dat Hauen un Stääken in veerunveertich noch gannich to Ennen wee. Een Bajuwar in Voslapp – dat kunn doch blods een Katholen weesen. Un richtich, he wee in een Klosterschool groot worden, un de Mönche dor keek he jümmers noch so een bietji wat as siene Trekkvoaders an. Föör de Schwaartkiddels in dat Bruunkookenstaddje wee Schorschi ok woll sowat as een Söähn bleeven, denn wat de hüm in de noare Tied aal an Kroameree tostüürden, dor kunnen anner Keerls in us Dieksiedlung blods van dröömen.
Schorsch wee in lütt Oadi sien Regimentstied bi d’ Marin, bi de blauen Jungs wäst – as dat siet ollersher so is mit de Sakrateifisärgers dor ut Bajuwarien, de foaken een Drei hen noa de Seesuldoaten hevvt. Bi de Kanon’nbootschkipperee sünd joa meist mehr Bajuwaren an Bord, as Mannslüü, de an de See geborn sünd. In us Heiland sien Seefoahrt dor sücht dat joa meist denn een bääten anners ut – dor sünd denn doch mehr Keerls mit Seebeenen van Lütt ov an to finnen.
Nu seet he oaber joa mit sien Bajuwarenachtersten moi drööch un moi hoch bi sien Gertrud in d’ Köäken un gluum de heele Dach dör d’ Finster noa buten up de Stroatenploatz an de Krüüzung Fed-derwarder- un Hoogewächstroat. Schmörgens kraab he sükk mit Schuumbössel und Schermest de Boart dor an d’ Finster off – dor dee he Äten, dor de he Drinken, dor de he schmöken un wat he ünner d’ Fensterbrett dee, dat kunn man van buten joa nich kukeluren. Ovwoll man Schorsch van Huus ut – dat heet in de Klosterschool – dat Schniedern läärt har, hevvt wi hum ni nich an een Neimaschin sitten sehn. Wenn dor in Huus wat to flikken un to stoppen anstunn – liekers ov bi de Kinner hör Tüüchwaark ov bi de Plünneree van de Ollen, denn muß mien Moder dor jümmers Hand anlärgen. Schorsch wee eenfach to leu un to fuul. Wenn d’ denn moal gannich anners mehr gung, wiel dat de Wohlfoart mit hüm moal nich mehr wohlfaardich wee, denn kunn dat dries moal angoahn, dat Schorsch een Tiedlang in Aarbeit keem. Denn wee he meist bi Bawi ov Seriös an Stoffen föör de Tommisuldoatenuniförms an toschnieden – van wägen he joa Schnieder wee. Un bi Bawi wee he blossich, wiel he mit de ole Boas van dat Waark up katholsch so good kunn. Dat wee een heel rüsterken Kaarkenlööper. Van de Tieden bi Bawi – dor givt dat ok wiers noch wat van to vertelln. Schorsch hör to de glükkerden Minschen, de to de Tied glieks noa de Weltenbrand all ‚motorisiert’ weesen – siene Klostervoaders harn hüm eens gooden Doachs een hoagelneeäd düster-grööned Mopped – een Wanderer – tokoamen loaten.

Dat wee een Deert mit alle Schikoanen. Sogoar een missingsch Hupe – een ‚Signalhorn’ as dor anstunn, har dat Vigöäkel an de Lenkstaang sitten. De Tuteree mit dat blikkern Speeltüüchs kreegen wi nu Nachten föör Nachten to hörn, wenneer Schorsch kört noa Middennacht van sien Toschniederee in d’ Textilhoff noa Huus henbrakkert keem. Bit dat tomoal mit de Tuteree een Ennen har – un dat keem so:

Wenn Kinner de Ölleren moal wäär een stükkwiet vöörut sünd …
Nachtens üm Klokk half Een seeten de Minschen in de heele Siedlung hochkant in d’ Beäd – tominnst in de Tieden, wenn us Tägenövernoaber moal Lüst har, wat to doon. Denn dat de heele Dach in de Köäken an d’ Fenster hukeln un de Noabers utspekuleeren, dat schall joa woll Nümms as Doon ankieken.

Wenn Schorschi denn, van Kniphusersiel koamend, ingangs Voslapp van d’ Flutstroat in de Ebbestroat rindrei, denn fung he as een Mallen an to hupen un de Ebbe-Stroat, de Sengwarder-Stroat, de Hooge-wächstroat un de Fedderwarder-Stroat ween so up een Schlach woak. De Lüü de dorvan „profiteerden“, de hevvt foaken ok woll luuthals, wat dortägen sächt, dat Schorsch dat noaloaten schull. Brocht hett dat rein ganniks, denn Schorsch har dör irgendeen Belääven in d’ Feld irgendeen lüütji Schkoa in sien Bräägen wächkräägen – he hett een Dakkschkoa heet dat jümmers, wenn de Noabers över hüm schnakkden. Dör dit Bewennt har Schorsch ok amtlich een „Jachtschien“ – dat heet, he leep ünner de Paragroaf 51/2 un wee vöör Gericht nich belang-boar. Wat bääters kunn mi doch gannich ünner-koamen, so hett he moal noa een halfen Buddel van mien Moders bestigen Eegenbrannt an hör sächt.
Wat een plietschen Keerl oaber ok, mach nu woll de een ov anner bi sükk denken. Dat mach woll meist so weesen, oaber us Schorschi har denn doch woll een spierke to kört dorcht – ov he har nich mit us Kinnerstrategen räkend, de dat nämich mitkräägen harn, un van Stünn’s an niks anners to beschikken harn, as to överlärgen, wu man dat woll verhakk-stükken kunn.

Us Schorsch is denn ok in 53 in een grääsich iis-kollen Winternacht wat bääters – oaber föör de Annern wat bääters – ünnerkoamen. Middennacht wee jüüst vöörbi – Klokk halvich een geit Schorsch sien Huperee los. Sien Gertrud jocht bi hüm in Huus van d’ Disch hoch, an de see mit Kopp up de Aarms indusselt wee. See düürs joa nich eder to Beäd goahn, as hör Keerl in Huus wee, wiel see de Stalldören för hör maal Keerl oapenrieten muß, dormit he oahn van sien Krüdelkoar ovstiegen to mooten, man so in d’ Drööchte joagen kunn. Üm dit Ritual wussen wi – wuß de heele Siedlung.
In disse Nacht wee Schneestuuven in de Lücht un de Koal düker füfftein Groad ünner Iis dör de Düsternis – Gertrud hört de eerste Giel un flücht noa buten, ritt de Schuppendör föör hör Keerl oapen, un suust häntich wäär noa binnen in de Waarmte, wiel hör dat Blood nich freesen schull. Van us Halfwussenen ween in de glieke Momang mit Gertrud ok twee van us hochschoaten un noa buten schlääken – un hevvt, man net dat achter Gertrud de Achterdör in d’ Schlött fallen wee, de Stalldöör wäär tomoakt un inhoakt.
Twee Minüten loater kummt Schorschi up sien Wanderer anbritscht – suust mit Kattun de Hoffpadd hoch – üm in de näächste Momang mit de glieker Kattun un mit Vörrad un Kopp tägen de Schüürdöör to ballern. Sied disse denkwürdige Nacht geev dat keen Hupen un keen Upräägen mehr – un in disse Nacht har sein Gertrud woll jüüst niks to lachen, oaber de Lüü in d’ Siedlung, de harn föör een langen Settji noch wat to schnakken.

To schnakken harn de Voslappers joa eelich jüm-mers wat – wenn denn all nicht mitnanner, so denn doch övernanner, ov över de Een ov de Anner. De Een har dit un de Anner har dat – de Een har schidderk Waaschk an d’ Lien un de Anner keen Schootüüchs anne Fööt:

Dat wee an een van de knitterkoole Winterdoagen glieks ingangs de füfftiger Joahren. Mien lüütji Dörp dor an d’ Seediekskant – de Rijkhuusstääsiedlung Voslapp wee noch gannich vulljoahrich. Mit hör Öller van veertein Joahr gung see joa meist jüüst up dat Bakkfischköller
to. Un as een junget Wicht, dat noch half in d’ Kindsöller is, so seech us Voslapp ok noch ut – allns wee noch schier un glatt. Nargends ween Hümpel to sehn – nargends stunnen Bööm
ov Strüüker, de man all as Bööm un Strüüker benöö-men kunn. Wenn ikk achter d’ Huus stunn, denn kunn ikk an de Hüüsen vöörbi van een Ennen de Siedlung bit noa d’ anner kieken.
Us Moder har nettegroad ut de Waschkädel, de bi us in d’ Achterköäken stunn, de Wittwaaschk noa buten up de Bleek brocht. Dat Linnen schull dor eenmoal reschkoapen dörfreesen.
Wi Kinner tüdelten up d’ Hoff aal wat mit Iisstükken un Schneeballen rüm – as ikk all sächt hevv, dat wee iisichkollt. Bi de Noabers an de rechter Kant stunn, up anner Siet van de Schloot tüschen de Tuuns, us Noaber Rudi sien Olsch mit bloode Fööt – oahn Strümpens anne Been un oahn Schoo anne Fööt – vöör een Waschballi un wee de Kinner hör Büksen up een Waaschkbrett an schubbern. Dorbi wies see us, de wi up de anner Kant van de Schloot stunnen, hör breede Rürch un hör Achtersten.
Groode Schnakkeree tüschen de Noabersfroolüü geev dat bi us in d’ Stroatendrei all van sülvst nich, dör dat Sproakengemengsel ut de verscheeden Grootdüütsch Rebetten. Dat wee denn foaken as Füür un Woater in een Kädel tohoop.

So wee dat denn sass ok bi us mit de Noaber-schkupp. Wi ween Oostfreesen, us Noabers an de rechter Siet de keemen ut de Nöächte van Breslau. As mien Moder dat „mit blood Footen in de iisige Koal“ seech, dor kunn see denn doch nich an sükk hollen, un reep hör Moin an de Noabersch noch een: „ … oaber Froo Nargends, wu köänt see dat blods vullhollen, so oahn niks wat an de Beenen un Footen – see hoalt sükk joa de Dod dorbi wäch.“
Us Noabersch schien dat gannich recht woahr-tonäämen, wat mien Moder hör dor net sächt har – oaber denn drei see doch sinnich de Nakk een bietji noa de Siet un anter: „Ikk weet rein nich, wat see willt, leeve Froo Eden – dat is doch noch nich kollt“, In de sülvige Momang, as see dat an mien Moder sää, greep see mit een Füüst noa achtern un tillde hör heeled Pakk hoch – „ikk hevv doch noch nichmoal wat ünneran“ un wies, van disse Worden ünner-strääken, mien Moder hör blengerige Mors mit aal wat dortogehör. Wi Kinner hevvt noch foaken dorup wacht, dat us Moder us Noabersch noch moal sowat frooch, un van hör wäär so een Antern kreech – dat hevvt wi liekers denn doch nich mehr belääven dröfft.
Beläävt hevvt wi denn in de Joahren bit dat wi groot weesen, denn noch su mennichmoal wat – un men-nichmoal wee dat denn wäär so, dat de Ölleren wäär wat von uns Kinner harn läärn kunnt.
So as de Soak mit de Noaber, de wi wiest hevvt, dat Minsch föör aal sien Doon irgendwenn moal de Rääken präsenteert bekummt.

De Tweefrontenkreech … bis hier
In de Tied woahnde een Noaber bi us in d’ Stroat, de wee bi de minnste Geläägenheit, un dat oahn vöörtogleuen, so ut de Stand up Schlach up hunnerd-tachentich. Solaang as he mit sien Gleunichkeit bi sükk in Huus togaang wee, gung us Kinner dat joa an d’ Mors vöörbi – wenneer man sien Jungs dat ok foaker genuch noch Doagen loater ansehn kunn, dat hör Voader moal wäär över hör wächruust wee. De Jungs hevvt sükk oaber ni nich bi us över de Oal bekloacht. Dat harn see wiers bäter doahn, denn wee dat gräsige Spill villicht all veel eder to Ennen wäst. Villicht harn de Mesters in d’ School ok moal wat dorto särgen schullt – denn henkääken hevvt see joa wiers, un to översehn wee dat joa bi de gröttste Blindheit nich. Na, liekers – allns brukt siene Tied un allns kummt su, as dat koamen schall. Dat sää us Paster Daugs jümmer to us, wenneer he us moal wäär een an d’ Piepenkopp gääven har, ov wenn he de hillige Bibel ov een Gesangsbook een van us achteranfeustert har. Wenn wi de ole Paster as Minschke ok woll nich to bestich lieden kunnen – he wee nu joa moal de Huusboas in de gröönsche Karkenbarakk dor glieks an d’ Diek. Ikk hevv mi nich blods eenmoal eernsthaftich froacht, wu dat woll angoahn kunn, dat us Heergott su een Minschke bi sükk as Gottsdeener in sien Gloovenshuus in Stellung noom. Mit sien Särgen oaber, dat dat aal so kummt, as dat koamen schall – dor har he liekers recht mit sächt, de ole Edmund.
Us futerich Noaber hett dat up jederfall ok to weeten kräägen, as he moal een ut use Kinnerkring, Joacobs Herbert, wäägen een Nichtichkeit een düchtigen Pakk Hau tokoamen loaten hett. In disse Momang wee he oahn Twiefel över de Grens van siene „Kompetenz“ wächstappt. DAT kunnen wi us doch nich beeden loaten. Wi hevvt bi een groodet Palaver denn ok glieks beschloaten, een Stroafexpedition up de Padd to bringen – so as de ole Willem vöörtieds siene Seesuldoaten wägen de Boxerupstand van Schliektau noa Tsingtau in Schaina in Gaang sett hett. Use Ploan, de wi denn utklamüsert hevvt, de har woll van een Schenii herstammen kunnt – so kloog wee de anlächt..
Achter de futerich Noaber sien Huus-grund leech, över een Schloot wäch, in de Längte Unkel Albert sien Appel-tuun. Dor dürsen wi rin, üm us moal een Appel, een poar Plu-men ov ok woll moal een Beer to plükken. +Albert Feldmann har niks dortägen. Wenn moal een van sien Noabers meen, dat he dor doch woll een bääten to wiet gung, mit siene Verstännichkeit föör dat Kinnergood, denn sää he blods mit een Schmüstern üm de Oogen: „Weeten ji wat? Mi is dat een büld leever, de Frücht warden in de Kinner hör Buuk to Buukspekk, as wenneer see, so as bi jo, in d’ Tuun an de Grund verrötten.“
Denn hett ok meist Nümms mehr wat dortägen sächt. Blossich bi dat Beern’nplükken, dor mussen wi sin-nich bi weesen – de „Willjäms Christ“ de bruks Unkel Albert nämich sülven, üm sien Geneverklukk dorvan to brannen. Üm disse Künsten reschkoapen to köänen, wee he näämich extroa een Tiedlang bi mien Moder un hör Geneverbranneree in d’ Läär goahn.
Wiel wi nu joa ut Erfoahrung wussen, dat de füünsche Noabervoader us bi us Doon jümmers heel un dall in d’ Ooch har (dat glööv he tominnst van sükk) mooken wi an de Achterskant van sien Huus – in Unkel Alberts Tuun – düchdich Schkandoal. Wi deen meist so, as wenn wi de heele Tunn ümfrööten wulln. As fastspiekert stunn Noaber Gerd in sien Achterdöör un leet us nich ut de Oogen. Wiel he nu oaber mit sien stiere Kieken noa us in Unkel Alberts Appelbööm henluur, kreech he niks van dat mit, wat bi hum up de anner Huussiet geböör. Een poar van us ween nämich dor fliedich togaang, üm een Överrraschen föör hüm intorichten. Dwarß över Gerd sien Huuspadd trukken see in Enkelhöächte een häntigen stävigen Angelschnoor, de wäägen hör Gloasichkeit joa nich so flink to sehn wee. Un överhaupts – well kikkt, wenneer he so richtig in Brast is, all bi elker Trää vöör siene Footen.
As dat Waark denn moi fastseet, de us dat noa achtern een grellen Fleuter künnich moaken. Su up Schlach wee dat in Unkel Alberts Appeltuun een Ruh as in de Hillichnacht up de Sengwarder Kaarkhoff – üm twee Minüten loater an de Vöörkant van sien Huus, up de Stroat, dübbelt luut wäär intosetten.
Us Noaber Gerd kunn gannich so flink reageeren. As een Struukbessen dör d’ Koostall suus he van achtern noa vöörn an de Stroatensiet, üm us dor in de Füüsten to kriegen un vergallern to köänen.
Ankoamen is he joa woll an sien Dammstää noa d’ Stroat hen – oaber wääkenlang kunn man sien Gesiächt noch de „flüchtige“ Bekanntschkupp mit dat Stroatenploaster ansehn.Un wäär moal harn wi Kinnergood een Ölleren wiest, wu dat Lääven ok anners goahn kunn.
Dat dat Lääven up de Eer ok anners goahn kunn, dat hevvt wi Kinner denn strääkwies van us katolsch Frünnen to weeten kräägen. Un jüüst dat hett mi domoals all in d’ Sinneeren brocht.
In Düütschland – un besünners woll in Noord-düütschland un noch besünnerer woll in Kaisers-hoaben mit sien Aarme Lüü Vöörstaddjes – wee de Tied noa dat blöderke Spill ünner d’ Hoakenkrüüz – dat joa up de düütsch Kant ok noch oahn „Glanz un Glorie“ verlüstich goahn wee, heel schwoar to häntigen. Föör de meist Minschen jederfalls. „Verdeeners“ an dit Spillwaark hett dat wiers ok in Düütschland een Hüpen gääven. De seeten mit hör fetten Mors oaber nich bi us in d’ Noaberschkupp. Bi us kunn man bi de Minschen eder de Knoaken in d’ Puul klöätern hörn, wiel de Schmacht ut de meist Hüüsen mit groote Oogen in de Tied luur.
So wee dat de meiste Tied ok bi us Frünnd in Huus, van dat ikk nu een spierke wat vertellen will.
Wiel dat bi us in Huus een bääten anners togung, hevv ikk de Verscheedenhaftichkeit mennichmoal mehr as düdelk spöärt. Geev dat bi us to Middach Stääkröven mit örnlich een Reem Schink ov Spekk dor in, denn stunn bi de Noabers Stääkröven-schillnszopp up de Toafel, mit mehr ov minn blanked Woater as Inloach. Nu bruk ikk jo joa wiers nich eers grood verkloaren, wat bäter tägen Schmacht hulpen hett. Ov noch anners – bi us an de Disch seeten Dach föör Dach aacht Koppen, de wat to futtern bruksen, üm de Pans still tohollen. Bi disse use Kinnerfrünnd wachten nägen Minschkes up wat tägen de Schmachtichkeit. Bi us an d’ Disch wuur Brod eder as „wat dorbi“ ankääken – bi us Frünnd an de Toafel wee Brod meist dat Hauptsäten.
Wi bruksen an d’ Dach mit us aal Mann man blods een halfed Dreepundsbrot – bi us Frünnd in d’ Famili gungen elker Dach Stükk ov wat veer bit fief Dreepundsbrööd dordör.
„Zum anschneiden“ mussen de Kinner stilkens to Fidi Folkers, wat us Koopmann wee, särgen. Dat schull denn soveel heeten, dat Brod dröfft nich mehr frischk un waarm weesen, wiel de schmachtich Kinners denn toveel up eenmoal dorvan vertimmern deen.
Dat mit dat veele Brod äten, dat leech säker to een Deel ok dor mit an, dat föör us Noabersöllern Schlesien so wiet wäch un föör us Öllern Oost-freesland so dicht bi wee. Un jeden hett un muss sehn, dat he up siene Oart de Famili an d’ Lääven hull. Nu hör ikk all well särgen, joaman – dat geev doch Hülp – CÄÄR – Paketen un so. Wiers keemen van de Neeä Welt Engländers ut Amerikoa Paketen in de evangelsch Pastorenhüüsen an. So ok bi us in Voslapp. Nu moot oaber doch nümms eernsthaftich glööven, dat dat wat dor in de Paketen wee, un wat dor ankeem, noa de Schmachtichkeit van de Familin in de Gemeente verdeelt wuur. Wo sünd wi denn.
Dat gung woll, mehr noch as noa de Gott-glöövichkeit, dornoa, wat föör de Paster dorbi an Goods rümkeem.

To us in d’ Huus hett use Goottsdeener moal de Noaricht stüürt, dat ikk, denn lütten Schietbüdel, dree Wääken van de Kaark ut in d’ Verhoalen föör Kinner mit to minn Fleeschk an d’ Liev goahn kunn, dormit ikk dor wat up de Rirbens kreech. Dorbi dee dat bi mi heel nich nödich – ikk wee oahn dat good in Futter – oaber een Spekksiet, twee Pund Botter un een Buddel bestigen Köhm van mien Moders Destillerie hett de Paster dat inbrocht – dit över-brengen van dat goode Verkloaren.
De Noaberskinner heel üm us to, de harn dat wiers nödich hatt, moal een poar Wäken keen Schmacht lieden to mooten – föör de wee oaber schiens keen Bott in d’ Kaarkenverhoal, dor up de Günntsiet van Wildeshuusen.
Eenmoal dor is mien Frünnd dat överkoamen – dor hett he bi d’ Inkoopen van Fidi Folkers doch glatt een frischk Brod bi de annern „zum Anschneiden“ mitnoahmen. Kopmann Fidi de har woll wat oahnt, as he tweemoal noafrooch, ov dat mit dat „frischk“ ok rechtens wee. Up de Padd bit noa Huus hen hett mien Willi denn ok dat heele frischke Graubrod van d’ Ennen her utkraabt – blods de buterste Köst, de hett he stoahnloaten. Dat Brod seech denn van buten woll noch ut as een Dreepünner… doch binner-wendich dor wee dor niks mehr in to finnen, as blossich moager Lücht. Dorföör wee denn een half Stünnen loater up sien Achterdeel so mennich Striem to sehn, de sien Moder dor mit de Söäbenpietsch hengallert har. Un weet ji, wat mien Willi de annern Dach an mi sää, as ikk van hüm weeten wull, woarüm he so gielt har, as wenn dor een Mutt ovstoaken wüür – „dat wee wägen dat Brod oahn Binnerst … oaber de Loach Hau, de wee mi dat Äten weert.“
Dat hett mi denn netso in d’ sinneeren brocht, as dat wat de öllere Broer van Willy een lütt Settji loater an mien ölleren Broer sächt hett, as he hüm wat verklokfideln wull.
De beid ween jo nu all son Strääk in Richting jung Deerns utricht – wiel, irgendwat killer hör woll all son bääten an d’ Liev.
Un wiel man sowat in de Anfangstieden joa leever in Kumpanee moaken deit, trukken de beid ok jeder Wääkenennen tosoamen los up Wichtertuur, as mien Broer dat nööm. Dat wee Soaterdachsmiddachs, un ditmoal schien dor van Bernhards Siet ut wat in d’ Padd to stoahn – he leet mien Broer weeten, dat he an dissen Oabend nich danzen goahn kunn, wiel he mit sien Voader un een lütgern Broer up Tuur muß, üm Branhollt to besörgen, dat see in Huus wäär wat to intobööten harn.
Bi us in Huus stunn disse Froach ni nich up d’ Brett – wi ween joa Keunichs – wi harn in Oostfreesland, in Eversmeer, joa us eegen Moor, in dat Moder de Sömmer över mit hör oled Gritznerpettmannsülf ton Törfgroaben henjükel.
Up Koarl Buntkiel, de Foahrmann ut Old-Voslapp, sien Holltgas-Frachtwoagen keem de Törf denn Haarstens van Oostfreesland noa Voslapp in us Kellerlokk. Na, liekers – de beid Halfmannslüü van tägenan, de mussen up jederfall mit hör Voader up Holltsoachtuur. As Bernd mien Broer denn noch verroaden hett, wor see de Oabend achter Brannhollt to wullen, dor hett us Hinnerk hüm woll een spierke as oahn Verstand ankääken – de halfwussen Bööm langs de Stroat van Voslapp noa Knyphusersiel schullen in de tokoamen Düsterheit an glööven mooten. Up mien Broers inschmieten, dat sowat doch ünner Stroaf stunn – un överhaupts un su … dor keem denn van us Noabers Bernhard heel saacht un heel vertroolich un achter de vöörhollen Hannen:
„… das ist alles in Ordnung so – das haben wir heute am Morgen in der Frühmesse schon gebeichtet.“ Kiek, un dat hett mi denn domoals ok all to denken gääven, wenneer ikk vandoagen su denk, ov de Gloovenssüsters ov Gloovensbroers, de dör de Tie-den sükk an Kinnergood vergoahn hevvt, dat ok all in vöörut ovbird harn. Denken kunn ikk mi dat wiers.
Wat wee dat föör us Kinner in de domoalige Tied een büld lichter weesen, wenn wi dat Dummtüüchs wat wi vöörharn to verhakkstükken, ok all in Vöörn vergääven kräägen harn. Dorföör harn wi oaber woll nich dat rechte Teeken in d’ Gesangsbook. Wi, de us Öllern us nich denn ‘ächten Glooven’ mitgääven harn, wi mussen us dat vöördem jümmers eers good uträäken, ov de Loach Hau, de wi föör us Undöäch to verwachten harn, de Soak ok weert wee.
Uträäkend hett us Nober Rudolf sükk dat wiers nich vöördem, as he in sien Dunas in een Nachtstünnen aal Döören, dat heele Meubelmang un aal Schieven bi sükk in d’ Huus tweigallert hett.
Rudolf wee oaber joa keen van us Voslapper Kinners – he wee joa blods de Voader van een Drufel van Voslapper Kinners, över de he Boas wee un to särgen har. Dat sää he tominnst – ov he dat sülven glöövt hett, DAT glööv ikk nu wäär nich, denn in Huus har sien Olschke dat Särgen – see har de Büksen an, dat mach ikk nu jüüst nich särgen, denn see har joa sülvst bi brannerige Koal in Winterdach keen Büks an – nichmoal een Ünnerbüks. Dat harn wi joa beläävt.
Beläävt hefft wi ok, wu eenfach dat is, Minschen dorvan ovtobrengen, sükk an anner Lüüts Good to vergriepen. Un wo wi dat mit us Kinnerkoppstrategie klorbrocht hevvt, dat mach ikk jo woll ähm vertellen.
De Hüüsen in Voslapp, de harn joa aal een lütten Tuun achter d’ Huus. Denn lütten Österrieker siene Ploaners harn dat in hör Bedachtichkeit ekstroa su inricht – vanwäägen de Waarkers hör Sülvstver-sörgeree mit Grööntüüchs un Kantüffels, mit Appels un Beern un Pluum’n un Kaarsen. Jeden hett denn ok so good as he dat kunn versöcht, wat in sien Tuun to planten – un wenn he dat Glükk har, ok to arnten. Mien Moder de bruks dor liekers keen Glükk to – de wee mit de rechte Nöäs föör de Natur all up de Welt koamen. Ut tein Pund Planters mook see mit Lichtichkeit twee Dübbelzentner Kantüffelaarnt. Mi hett dat foaken so dücht, as wenneer see mit de Planten schnakken dee, wenn see up Kneen dör de Riegen kroop.

Nu harn de Voslappers van överallher oaber joa laang nich aal de grööne Duumen, as man dat woll nöömt, wenn dat ünner Een sien Hannen aal good gereuen deit. Dat ole Spröäkword, dat de döäsichste Buur meist de dikksten Kantüffels hett, de kanns su vergääten, wiel dat eenfach nich so is.
Dat wee nu woll foaken moal so, dat up de Rebetten in d’ Tuun ov un to schmörgens een Lokk wee, wor Oabends noch een Wittkool ov een Koolroaben stoahn har. Denn sää mien Moder jümmers, dat dor denn irgendwons een Minschke de Dach keen Schmacht lieden muß. Un dormit wee dat denn good. Een Sömmer wee dat denn oaber wüggelk to striepelich. De Wuddelriegen an de Achterskant van us Tuun wurn mit jeder Nacht lächter, un Moder har all sächt, nu drieven see dat oaber to foast – dor blivt joa föör us sülven rein ganniks mehr över. Kiek, un dat Särgen van us Moder, dat hett in us Kinner-koppen wäär de Strategen in d’ Lopen brocht.
In de eerst fief Wuddels in de Riegen hevvt wi in Schummerdüster mit een Driller moi häntige Lokken rinboort – in de Lokken keem mit een Sprütz dat beste ut us Jauchbakk rin – un denn hevvt wi mit roode Stokkfarf de Lokken boaben fien wäär tokliestert. Annern Mörgen ween de Stokkfarf-wuddels aal wäch – un toglieks wee dat ok dat letzd Moal, dat sükk een Annern in us Tuun up sien eegens Hand bedeent hett.

Bedeent hevvt wi Kinner – up us heel eegen Oart bedeent hevvt wi denn ok moal een Hochtiedspoar in use Noaberschkupp. Bi us in de Stroat har moal wäär een fikse Deern een jungen Fendt funnen, de see denn joa noa een tiedlang Tosoamenloperee ok freen wull.
Föör us Kinner, de wi denn joa noch nich sowiet grootwussen ween, wee su een Begääven liekers jümmer sowat as Wihnachen ov Ostern ov irgendwat dortüschen, wor dat wat föör us to schlikkern un to schnoopen geev.
Pulteroabend wee dat Schlöädelword. Binnen in d’ Huus fierde de Gesellschkupp in de Hochtiedsdach rin – un buten vöör de Dör up de Huuspadd gallerten de Kinner ut de Noaberschkupp aal dat twei, wat see an Potten un Pannen un Teller un Taasen in de Wääken dorvöör harn to foaten kriegen kunnt. As wi dat Hochtiedmoakenwillen van Ulla un Fidi denn spitzkräägen harn, hevvt wi föör disse Oabend joa fliedich wat tohoop brocht. De beid schullen sükk wunnern, wuveel see in de Nacht mit dat tosoamenfäägen to doon harn – dat muß näämich dat Bruutpoar van ollersher sülven moaken.
Tja – wunnert un argert hevvt wi Kinner us noch vöör disse Oabend. Dat schull wiers niks warden mit Boischies un Brause un Kookjis föör us Pulteree – dat Pultern full näämich ut, wiel de Bröögam dat mit dat Spektoakel nervich nich vullhollen kunn. So har de Bruutmoder dat in d’ Stroat bi de Noabers künnichmoakt, up dat de Öllern, de joa aal up d’ Pulteroabend to de Fierdreee nööcht ween, hör Kinner dat verklokfideln schulln. Wat deit su een nervigen Fendt denn överhaupts eers hieroaden, hevv ikk bi mi dorcht, as ikk dat hört hevv. Dorbi harn wi doch keen Möö schööt, un wäkenlang all van överall her un ut de heele Bekanntschkupp Tellers, Tassen un Schöädels tosoamenbädelt. Dat wee in de Tied heel nich eenfach, dat kann ikk jo särgen. So licht wuur in de Tied näämich niks an Kroameree wächschmääten – ok wenn bi d’ Wittgood ov bi d’ Steengood de Kanten all een bietji ovstödt weesen – dat wee föör mennich Huusholln dääch noch to gebruken. Na liekers, de Bröögam de wull dat so, un so schull he dat denn ok kriegen. Oaber föör dat Vergnöögen, wat us Kinners dor dör de Nöäs gung, dor mussen ji joa wat anners föör hemmen. As „Freudsche Ersatzbefriedigung“ sotosärgen.
De Dach wee nu joa dor, un in dat Hochtiedshuus harn de Minschen reschkoapen wat to doon mit dat upklütern föör de Oabend. Dat schull joa ok moi warden, dat Fest – föör dat Bruutpoar un föör de Gasten. Un wu moi dat worden is …dat Fest, föör dat Bruutpoar … un föör us Kinners.
Well van use Kinnerkring nu de Idee to dat Waark har, wat wi an de Oabend up de Beenen stell’n wull’n, dat mach ikk nu verrafftich nich mehr resoneeren. Up jederfall harn wi ok genooch mit de vöörwaarkeree to doon. Bi us drüff dor joa – noch – nümms wat van spitzkriegen. Wi hevvt dat oaber aal good togaang kräägen.
De Oabend wee anbroaken – van söäben ov an steusterden de Gasten aal moi utstaffeert up dat Hochtiedshuus andoal. Wi wussen joa, wu dat dor de Oabend över avgoahn wüür, wiel, de Genever föör de Fierderee de keem ut mien Moders Branneree – un de Waschballis vull Woater, in de buten up de Hoff de Schlukk köölich blieven schull, de har mien öllsten Süster dor trechtsett. De Huusdöör har man up Schlött doahn, wiel dat anners mit de Loperee dör d’ Huus een bietji eng wee. Dat hen un her gung also aal dör de Achterdöör. Us Drufel Kinner har sükk an de Schlootskant tägenover de Huusdöör inricht. Wi harn joa nu aal Tied van de Tied üm us Waark uptoboon.

Van irgendwons her har een van us twee blikkern Emmers besörcht. De passen jüüstemang to de grööne Hochtied – de ween beid moi gröönsche anfaarft – dor ween woll moal Soaltgurken in Suur inwäst. De Emmers harn wi moi bit boaben hen mit Jauche vullmoakt. In elker Emmer gung präziis tein Liter van dat düüre Good rin. Doran wee doch ok to sehn, wuveel wi us üm dat Bruutpoar sörgen deen. De beid Hochtiedsgoaven stunnen nu up de böverste Trapp buten vöör de Huusdöör. De beid Henkels ween mit een Tau an de Klepp fasttüddert, un wachten dor, dat de Oabend Oabend wuur. Nu schall blods jo nümms denken, dat us de Tied bit dorhen to lang wuur. Un dat wi üm disse Schloapenstied noch nich in Huus in us Bäeden leegen, dor keem an dissen Dach doch nümms achter – us Ollen ween doch aal mitnanner in dat Hochtiedshuus an danzen un drinken. WI harn us Tiedverdriif. Denn mit dat Drinken, dat wee ok so een Soak – wi hevvt us näämich up d’ Hoff an de Waschkballi mit de Schlukk versöächt. Rüken, dat wi villicht een Foahn harn, dat kunn joa nümms – us Ollen ween joa aal mitnanner sülven düchdich mit de Spriit togaang. Un dat dat nümms upfull, vanwäägen dat de Buddels nich mehr heel bit boaben hen full weesen, hevvt wi Jungs de aal wäär een bietji upstrullert. DOR is denn ok bit vandoach nümms achterkoamen.
As de Fierderee denn binnen in d’ Huus reschkoapen togaang wee, un dat buten netso düster wee as dat binnen hellerder wuur, dor hevvt wi vöör de Huusdöör, wor de Jauchemmers stunnen, anfungen to pultern. De tweede Teller leech man jüüst in Dutten up de Grund, dor reet een wütrigen Brögam mit örnlich Kattuun van binnen de Huusdöör oapen … un denn wee mit de sülvige Kattuun dat binnen in d’ Huus mit de Fierderee ok vöörbi. Dat Huus schall noch Wääken loater richtich moi noa Jauche stunken hemmen. Wenneer us Fietje sien Läävdach nochmoal wäär hieroad hett – dat pultern, dat hett he wiers nich mehr ovsächt.
Ovsächt hevv ikk oaber joahrenlang loater noch jeder Inloadung, wenner mi een annern nööch, doch moal mit hüm in een Schlauchboot up Foahrwoater rut to foahren. Dat „mit een Schlauchboot up d’ Foahrwoater rutfoahren“ dat har mi een Belääven glieks in de eerste Joahren noa d’ Kreechsennen vergällert. Mien öllsten Broer un een poar van sien Öllerkumpoanen harn een Schlauchboot van de Flaksuldoaten bi us an d’ Sömmerdiek in de neeä Tied röverrärden kunnt. Dat griesgröönsche Twalf-manndeert har blossich een lütt Manko – in de buterste Huut ween een poar häntige Lokken van Granoatsplitters inrääten. Dat Bakkbeest kunn sükk nich mehr boaben Woater hollen, wiel hüm stieäl de Puust utgung.
Dor wussen oaber de plietschen Ölleren ünner us gooden Roat mit – worto harn see denn in d’ School van de Mester wiest kräägen, up wekke Oart man Windvöägels tosoamenkliestert – richtig, de „Drachens“ wurn doch mit Kliester – mit Määl-kliester – tosoamenpappt. Un een Klääveree, de boa-ben in d’ Lücht de busige noorddüütsche Stiem vullhollen dee, de schull doch ok woll een Gummi-plakken up een Lokk in een Schlauchboot fasthollen. Dor ween de gröttern Jungs ünner us van övertüücht. Disse Övertüügung wee denn oaber liekers nich up fasten Grund boot – denn jüüst dat wi mit aal Mann an Bord weesen (us Hundje wee ok dorbi, denn oahn Bordhund wee een Schkipp joa heel nich kumpleet) un de Voslapper Hoaben nettegrod füfftich Meter van us „Fregatte“ achterut leech, seet binnen in d’ Boot de heele Mannschkupp all mit de Mors enkeldeep in d’ Woater. Ton Glükk föör us aal is nümms van us bi de Havarie ovdrunken – Anners harn us Öllern dor näämich wat van spitzkräägen, un harn us denn use Läävdach ünner de Nöäs hollen, dat wi doch woll nich so klook weesen, as wi dat sülvst meist üm meist meent hevvt. So is us de Meenen, dat wi su klöker weesen as de Ollen denn noch een tiedlang blääven – tomoal wi joa van de Ollen foaker wat Nees van dat wiest kreegen, van dat wi su up disse Oart noch niks wussen. So as dat Spill mit Albert Muni un siene Froonslüüd.

Albert Muni, de wee as Albert Muni in sien Dörp een respektoabeln Buur mit reschkoapen Klei anne Footen. As Albert Bukk, as de wi hüm een Ennen bäter kennden, dor wee he blossich een dikken Buur mit Zigaar un een schwaarten hunnerdsömziger Dreetakkenkarosse, de aal poar Doach bi us in d’ Stroat sien Renomeerkutsch ovstellen dee un de riechlang in bestimmte Huusen gung, jümmer in een anner, üm dor een Tiedlang un mennichmoal ok een spierke langer to blieven. Wenn Albert denn sien Benz wäär anschmeet, denn harn de Froolüü, de dor to Huus weesen – de Mannslüü ween joa meist hen to waarken – foaken een neeäd Kleed, ov een annern Blus ov Rokk an – dat kunn ok licht moal weesen, dat an de een ov anner Froolüühand moal een Steen in een Ring blenkern de, ov üm de Nakk een moien Kett leech. Sowat blivt joa nich in d’ Verschlach – dor schnakkt de Lüü joa över.
Dat „dor över schnakken“ hett us n’türlich nee-schierich moakt – wi wulln denn doch rutkriegen, wat achter dissed Andüüden van de Grooten nu wüggelk achterstunn. Un dat hevvt wi denn ok eens Doachs mit hörn un sehn to weeten kräägen.
Albert Bukk sien Kutsch stunn moal wäär all schmörgens föör de Teetied all een gooden Sett twee Hüüs wiider an de Stroat. Een van us har mitkräägen, dat sien Moder een bääten füünsch to een Noabersch sää: „Kiek Hanni, nu jükelt Albert Gredel säker wäär een neeäd Kleed trecht.“
Wat schulln wi us dor ünner vöörstellen – un de Grooten froagen, wat dormit meent wee, dat broch us joa ok niks. Weeten wullen wi dat oaber, un so streeken wie mit een poar annern van us wietlüftich üm dat Huus ümto. An de Achterskant, noa d’ Tuun rut, dor hörden wi achter een Finster wat jachtern. Dat wee keen Kinnerjachtern – Kinner ween dor joa ok gannich mehr in d’ Huus. Dit, dat wee wat anners. Wi wussen joa noch nich wat oaber dat wee annerswat. De lütten Finster, achter de de Boadstuuv leech, ween so hoch in dat Müürwaark, dat wi dor so nich rinkieken kunnen. Wi wussen us oaber joa to helpen – een leet de anner in sien Füüsten stiegen, un mit Hülp van disse Ledder kunnen wi denn in dat Binnerste rinkieken.
Wat wi denn dor in de Boadstuuv to sehn kreegen, dat hett us dat Weeten un Doon van de Grooten denn glieks een Gewaltsträä nörder brocht – oaber netsowiet, ov villicht noch een Ennen wieder, hett dat us Kinnertied van us wächdroagen.
Albert Bukk leech noakend – oaber mit sien Zigaar in d’ Bekk un de Hoot up sien griesen Köäsel – in d’ Balli, un twee Froolüü, van de wi een antrukken kennden, stunnen blods mit Hoar an d’ Liev föör de Balli un gooten ut groode Buddels Brause över de Keerl in de Balli. Jungedi, wat har de Keerl dor in de Balli een Trumm van Steert. Sowat harn wi aal mitnanner noch nich sehn. Un ikk, ikk wee nu wäär een Stükkji klööker in mien Weeten.
Mien Moder de muß näämich mennich Stünnen up hör Neimaschin rümgüddern, wenneer see sükk een neeäd Kleed ov moal een Rokk ov Bluus bruks – dat geev denn doch ok Froonslüüd in us Noaberschkupp, de sükk blossich in d’ Boadstuuv uttotrekken bruk-sen, wenneer see wäär wat neeäd antotrekken bruksen.

Wat neeäd antotrekken bruks eens Schmörgens ok us Noaber Koarl van de Ekk. Wi harn bi us joa nu de Stroatenploatz up de Ekk – de Ploatz de wee dübbelt so breet, as de anner Stroaten, de up hüm toleepen un in de Längte an dree Huusen vöörbi. Wat doon fikse Jungs, wenneer see so een häntigen Ploatz vöör de Huusdöör lirgen hevvt? Richtich see speelen Footbaal. Nu wee dat joa liekers nich so, as dat vandoagen goaelk is, dat jeden Jung een ov ok woll mehr Ballen ton speelen hett. Ballen ween bi us Mangelwoar – sünners Footballen. Dat wee oaber joa nich unbekennt un dat wuß ok Koarl van de Ekk. Wi wussen oaber ok, dat Koarl van de Ekk keen Kinner lieden much. De een Jung, Bobby heet de Fendt, de hee mit sien Olsch har, dat wee dör sien Voaders Oart to een ächten Karakterkrüppel worden. De Gröötern unner us, de wussen een Leed dorvan to singen, wiel see woll meist aal düchdich ünner Bobby lieden mußt harn in de Tied bi d’ HJ un in d’ Jungvolk. Dor wee Bobby näämich Jungschoarföörer wäst.
As dat denn tomoal to Ennen wee mit dat Spillwaark üm de lüütji Österrieker hevvt de Glieköllern bi us in Siedlung hüm dat mennichmoal trüchbetoahlt. Un nümms wee dor, de sää, dat dröfft ji nich. Na joa, dat is in d’ Lääven woll su, dat keen Rääken nich betoahlt warden moot.
So hett sien Voader, wat Koarl van de Ekk wee, ok van us eens Doachs de Rääken föör sien Undoon nich up de Disch, oaber liekers as een Sönndach-mörgengoav vöör sien Böst gallert kräägen.
Nu will ikk jo oaber eersmoal beliekteeken wat dat överhaupts mit Koarl van de Ekk sien Undoon up sükk har. Dat gung üm us Footballträäden up use Stroatenploatz. Ikk hevv dat joa all anschnääden. Wenn wi dor mit de Footbaal togaang ween, denn kunn dat dries ok moal geböören, dat de Baal in irgendeen Vöörtuun flooch. Dat wee normoal överhaupts keen Ungedüürichkeit – wi pingelten denn bi de Lüü an, un nümms har wat dortägen, dat wi de Baal ut de Vöörtuun wäärhoalden. De Noabers hevvt joa sehn kunnt, dat wi niks in hör Tuuneree verneelden. Un de meisten hör eegen Kinners speel-den joa mit in de een ov de anner Mannschkupp.
Blods bi Koarl van de Ekk, dor seech dat man wat striepelich ut, wenneer de Baal dor över de Böö-kenhääch floagen wee. De kunnen wi denn meist um meist ovschrieven, de Baal – denn su flink, as Koarl van de Ekk in buten wee, de Baal an sükk noom un mit een Suldoatenmest dor een Lokk in reet – su flink kunn de Flinkste van us nich bösseln. Fief Ballen van us har he nu all de Liev tweischnääden un mit sien SS-Dolch üm de Ekk brocht. FIEF Ballen – dat mach man sükk joa heel nich vöör de Oogen hollen. Dat wee eenfach to veel, wee dat. Hülp van de Grooten up us Kant, de wee nich to verwachten (dat wulln wi liekers ok gannich) Dor mussen wi nu sülven wat täägen doon. Bi een lütt groot Palaver up d’ Diek is us denn ok wäär dat rechte Doon to-floagen.
Soaterdachsoabends – dat wee all meist düster in d’ Lücht – hevvt wi up Koarl van de Ekk sien grööned Roasenveerkant jüüst föör sien Köäkenfinster een Prachtexemploar van witten Footbaal deponeert, de wi up dat Moiste mit Schwienjauch präpareert harn. De muß hüm eenfach Sönndachsmörgens glieks in d’ Ooch falln. Dor kunn he ok mit Gewalt nich an vöörbikieken. Annern Mörgen ween wi all föör Koarl sien Upstoahnstied up de Stroat an schan-doaliseern. Wi wussen joa up de Minüt, üm wekke Tied Koarl van de Ekk ut sien Nüst kroop.
Un so as wi dat ploant harn, so keem dat ok. Koarl har de Footbaal woll all van sien Schloapkoamer ut dor lirgen sehn. As een Mallen keem he – noch in sien Nachtbüks – noa buten suust, üm de Baal mit dat groode Mest to massakrären … een Grääp … een Stääk … un Koarl muß eers buten up d’ Hoff mit noakend Mors in d’ Balli, bevöör sien Olsch hüm wäär in d’ Huus rinloaten hett.
Üm use Ballen bruksen wi van disse Momang nich mehr baang to weesen – Koarl van de Ekk hett ni nich mehr noa een van use Footballen henfoat.

Geern henfoat noa mien Moders Genever hevvt de Mannslüü in de noare Tied noa d’ Kreech bit hen to dat neeä Geld, denn van dor an geev dat joa wäär Schlukk in alle Szorten in de Geschäften un in de Krööch to koopen. In de Tied tüschen Kreechsennen un Währung wee dat föör een Koopmann ov Krööger joa meist striepelich, an sowat rantokoamen – tominnst wenn de Kroameree good wee. Dat heet oaber joa liekers nich, dat, wenn keen Doalers in de Knipkes sünd, ok keen Dörst in de Mannslüü hör Halsgatten is.
Sünners de Mannslüü de in Stoatsdennsten un in Uniförm stooken, de wussen een gooden Brannt ok good to schkätzen. Wenneer dor bi een Fierderee van de Brandwacht, de Schandarms ov ok sülven bi d’ Toll, een pläächten Genever up de Toafel stunn, denn frooch nümms van de Gasten dornoa, woneem de Spriet ut een Käädel lopen wee – ovwoll Sprit-brannen in buterhalf de Stoatslizens doch Schwaart-brannen wee.
Mien Moder sää jümmers, wenneer see irgendwons achterto muß: „Een gooden Klukk Brannwien de schmeert su mennich drööget Halsgatt“ – un pakk denn een Buddel besten Genever ov Laköör in hör Taaschke in, as Schlöädel föör su mennich Döören. Dat hett denn ok jümmers sowat van henhaun – dat wee foaken de reine Freud, sükk dat to bekieken. Heel düdelk hett sükk dat denn wiest, noadeem mien Moders Destilleree dör een döäsigen Kureer upfloa-gen wee. De Gröönjakken van d’ Toll hevvt us joa in Wääken dorup de Döören inröänt – in de Hoapnung irgendwat an Geräädschkupp bi us to finnen, ov tominnst van us Kinner wat över de „Bedrijf“ van us Moder to weeten to kriegen. Dat hevvt see oaber liekers nich togaang kräägen – wi hevvt van Niks wat wußt. Dor kunnen us de Gröönjakken noch su foaken froagen – us Antern wee stilkens: „Das wissen wir nicht – da müssen sie unsere Mama nach fragen.“ De Büppersde van de Töllner hett denn noaderhand an mien Moder sächt: „Wenn Frau B. auch nur halb so klug gewesen wäre, wie ihre Kinder … wir hätten über ihre Geschäfte rein gar nichts herausbekommen.“ Kiek, dor har sükk dat doch ok wäär wiest, dat Kinner de bäteren Strategen sünd.

So as wi dat denn ok bi us langjöährigen School-mester Gustav L. beweesen hevvt. Gustav, de wi blods Loki de Halbgott nöömden, wiel he van Huus ut – sien Huus, dat wee een Kuntrei in dat böhmische Mähren, bit fiefunveertich Gloovensschoolmester wäst is. Föör use Klass wee he nu föör allens dat tostäänich, wat us Kinners so in de domoalige Tied in de School bibrocht wuur. Bit up Häkeln un Strikken un Waarkeln un „Leibesübungen“ as dat föör Lopen und Springen, föör Ballspeelen un Boxen in de Tüüchnissen stun. Dorföör geev dat denn extroa Schoolmesters. Loki – ikk will man bi disse Noam blieven – de wee all een bietji gries up de Kopp. He wee joa ok all eenunszömzich Joahr old. Binnerwendich wee he oaber noch keen bääten anstofferk.
Wi harn so ole Schoolmesters, wiel een büld van de Jüngern joa nich mehr ut d’ Feld trüchkoamen sünd. Läären mussen wi düchdich bi hüm – sünners de Bookstoavens, de harn hüm dat andoahn. Ov see nu all vöördrükkt föör use Oogen stunnen, or ov wi de eers sülven mit us Hannen stuur henmageln mussen. Bi use Klass kunn man denn ok furss nich mehr van Kreiulen schnakken, wenn man sükk ankeek, wat wi mit us Pennholler to Papier brocht harn. Joawoll … wi schreeven noch mit een Pennholler, de wi noch noa elker Word in de Inkpott, de up jeder School-bank stunn, indüüken mussen.
Dat van dat ‚Schrieven mit Griffels’ up steensche Toafels röverwesseln noa de Schoolheften un dat ‚Schrieven mit Pennholler un Ink’ – DAT wee foaken gannich so licht – wat sünd dor mennichmoal Inkplakken in de Heften van Dach koamen, wenneer de Penn to deep in de Pott indüükt wuur, ov de iistern Fedder van us ungelenkich Kinnerfüüsten een bietji to foast up dat hollten Papier updrükkt wuur. Oaber soooo groot, as de Inkplakken an de Klaasruummüür, de mien öllsten Broer in sien Wütrichkeit moal dor henkliestert hett, as he in sien Düllichkeit een heelen Inkpott an de Toafelsmüür gallert har – sooo groot hevvt wi dat ni kloarkräägen. Un blossich wiel de Dööspaddel so klook wee – he har vöördem all twee Schoolklaasen översprungen – blods dorüm is mien Moder üm de Kösten föör ‚dat Müürwaark nee anfarven loaten’ ümtokoamen.
Un mien Broer hett siene Klookheit vöör een düchdigen Loach Hau van sien Mester bewoahrt. Suveel Glükk hevv ikk een poar Joahr loater nich hatt, as mi mien Schooltaasch mit een vullen Inkpott dorin mallört is. Een Inkpott har ikk stoadich in mien Schooltaaschke, blods wiel ikk bi de Schrieveree woll ok domoals all een bääten eegen wee, un de Ink in de Potten in de Schoolbankdischen mi nich so recht wat tosää. Twee Doach vöördeem har use Klaas dat eerste Moal hoagelneeä Schoolbööker kräägen. Dat ‚neeä Bööker kriegen’ dat leep riechüm – tweemoal in de Schooljoahren kreech elker Joahr-gang neeköffte Schoolbööker. In de anner Joahren gungen de Bööker van Klaas to Klaas, van Fuust to Fuust – dat heet, see wurn van boaben jümmers wäär noa ünnern an de Noawussenden trüchrekkt.
Ikk wee nu blods mit mien Schooltaaschke licht över de Schoolhoffmüür seilt, wiel de Padd noa Huus dordör een poar Trää körter wee – un jüüst dorbi wee de glöäsern Inkpott in mien Taaschke tweigoahn. Wat hevv ikk mi schkoamt, vanwäägen de verklei-den Bööker – un dat een poar Joahren lang – denn föör de versaut Kroameree neeä Booken to kriegen, dat geev dat nich. Schiens hett dat „Mallör“ mi ok mennich roden Strääk van Lokis Strääkenmoaker in mien Heften inbrocht, denn dat ikk in d’ School döä-sich wee, dat mach ikk nu wüggelk nich särgen. Najoa – de annern in us Klaas de hevvt woll netso ünner Lokis „Rodsüük“ lääden. Wi hevvt hüm dat liekers oaber trüchbetoahlt. As dat in d’ Lääven mit de oapen Rääkens su is.
Wiel he, de ole Schoolmester ut de Rövetallbaargen, us noa us Meenen jümmers düchdich aargern dee mit de Extroa- Stünnens in Schrieven un Lääsen, doa-rüm hevvt wi as Täägenpart liekers niks utloaten, mit dat wi hüm up hunnerdtachentich brengen kunnen. Un Loki leet sükk van us jümmers so moi un su licht hochjoagen. Dat wee föör us blods noch de reine Freud, wenneer hüm föör Upräägung de Fuchtichkeit in flinke Drüppjes ut sien Bekk spütter. Wenn wi ok nich döäsich west sünd – oaber up dit Rebett fääl us denn doch woll noch so spierke de Öllerskloogheit. De Öllerskloogheit, mit de us goode ole School-mester denn up letzd doch noch wiest hett, dat he us een örnlich Stükk up de Läävenspadd vöörut wee.
Dat schull een striepeligen Räkenaarbeit warden, an disse schulige Vöörjoahrsmörgen. Soveel har Loki us an d’ Vöördach all künnichmoakt, bevöör wi noa de School noa Huus henklabasterden. Schmörgens vöör de Schooltied harn wi buten in us schulich Hörn achter de Dieksbööm eersmoal reschkoapen wat to bekoakeln. Us wee näämich vöör disse Dach noch niks infall’n, mit dat wi us ole Schoolmester een spierke argern kunnen. Wi harn joa woll in de Joahren een büld utprobeert – un dat schull joa ok stilkens wat Nees weesen, mit dat wi us Loki jüm-mer wäär Freud mooken.
Dat schull joa nu ok nich so een Rinfall warden, as wi dat mit use Pressköählenakschon beläävt harn. Wi harn hüm näämich een Tiedlang elker Mörgen een moien schwaarten Brikett up d’ Katheder lächt, de jeden Mörgen een van us in to Huus stibitzen de.
Us Ollen har dor man blods eenmoal achterkoamen schullt! Dat har denn oaber wiers trillern un bliksen up d’ Mors gääven.
Wi weesen oaber joa plietsche Voslapper Jungs.
Hööcht hett us dat mit us Köälenakschon oaber liekers ok nich. Loki de dee sükk nämich nich argern över disse use Mörgengoav. He schlooch de Press-köälen moi in ole Bladdjesieden in un noom de mit noa Huus hen ton bööten.
Dat wee joa denn rejell in de Mors goahn – dat he sükk an us Köälen schwaartargern schull.
Wi hevvt us domoals bi Manitu un bi de Rook van de Böökenblöä in d’ Sünnerkloaspiep schworn:
Sowat, DAT schull us nich noch eenmoal geböören.
Ingedenk van dit Weeten stunn’n wi nu mit gleunige Bräägen achter de Bööm, un weesen an herüm-klamüsern, wat wi woll an dissen Mörgen doon kunnen, üm us Mester een Freud to moaken. Herbert S., as us Vöördenker in Soaken Mestersargeree, har moal wäär DE Idee. Wat Wunner oaber ok – Herbert wee joa ok hoast dree Joahr öller as de meisten van us. He wee näämich dreemoal sittenblääven – oaber nich, wiel he to döäsich wee, üm versett to warden … nääää, su wee dat nich, wenn hüm well frooch – de Mesters muchen hüm aal so good lieden. Blods doarüm muß he mennich Klaas tweemoal dörlopen.
Nu an dissen Mörgen wies he us wäär, woarüm man hüm eenfach good lieden köänen much.
Ut de Sieden van sien Schoolheften mooken wie aal lüütji Fleegers – flinke Papierschwoalfkes, de wi denn aal moi noa vöörn seilen leeten, as Loki – mit sien Achterskant noa us her – an de Toafel stunn üm de Upgoaven föör de Rääkenaarbeid in kroate Tallen uptomageln. As wenn he dat gannich marken dee, schreev he gedüürich de Upgoaven to Ennen, üm denn drööch to meen’n, ov us denn niks bääters tofall’n wüür, üm hum to targen.
Bamms, dat seet, kann ikk dor blods särgen – un sünners bi Herbert, de joa sien Reputatschoon as Boashaupt wächschwemmen seech.
Un us is noa de Stünnen wat „Bäters“ infalln – ovwoll, wenn ikk dor noaderhand foaken so bilangs-kääken hevv, an dat Spill – dat wee niks Bäters und dat wee ok niks Goodes – un har ok noch scheever goahn kunnt, as dat su all goahn is.
In de näächste Stünnen trüllerten – van use Hannen ünner de Banken in Schwung brocht – een Riech Knikkers, de wi jümmers ton Schachern in d’ Taaschke harn, noa vöörn up d’ Katheder to. Loki kunn dat bi sein Körtsichtichkeit n’türlich nich hörn un nich sehn – he seech blods van de Kant her, dat de een ov anner van us aal poar Minüten noa ünner d’ Schoolbank ovdüüken dee. Weeten wat dor su geböör, dat wull he liekers doch wall – un bi de eerste Stapp rünner van siene Mestershöächte, üm to kieken, wat wi dor beschikken würn, dor seet he ok all an de Grund un up sien Mors. He bleev dor eenfach een tiedlang sitten un keek us an – he sää nich een Word, us ole Mester – he keek us blods över sien Fuuk wäch mit groode Oogen an – solaang, bit wi twee Troanen in sien Boart trüllern seegen. Wi hukelden aal mitnanner as soalten Steenen in use Banken, as he sükk van d’ Footdeel hochquälde un oahn noch irgendwat an us to särgen de Schoolstuuv achter sükk leet. Wi hevvt use ole Mester Loki ni nich wedder sehn – oaber sien letzdet Kieken över use Koppen wäch – dat hett woll keeneen van us Kinner sien Läävdach wäär bi de Kant pakken kunnt. So hett us ok us Undöäch, wat wi oahn Twiefel joa ok verhakkstükkt hevvt, wat Goodes mit up de Läävenspadd gääven. Domoals hevvt wi dat mit use Kinneroogen wiers noch een bääten anners ankää-ken.
Liekers hevvt wi dat doan – un wi hevvt noch een büld wat anners beschikkt, wat bi de, up de wi dat denn toschnääden harn, ok nich jümmers to bestich ankoamen is – so as bi us Noaber mit de gääle Breefkast. Disse gääle Breefkast, dat wee nu keen blikkerd ov hollten Kist an de Huusmüür ov an d’ Tuunport, in de de Postbüdel de Anschrieven föör use Noaber rinschmieten kunn – neee, disse „gääle Breefkast“, dat wee us Noaber sien Hüdjefüdel van Krüdelkoar, up da he stollt wee as us Hüdelbakker up siene Sönndachsstutens. Dat wee siene hoagel-neeä BMW Isetta – dat wee sien Ümstiegen van een achtunnängziger NSU up een Foahrtüüchs mit veer Röä – dat wee sien Ümstiegen van een „all wat bäters“ Aarmlüüfoahrtüüchs hen to een „kiek, wi köänt us all wat leisten“ Karosse. Wenneer dat Deert man ok een spierke oarich utseech, mit dat achtern schmoal un vöörn breet. Dat Viegöäkel seech son bietji ut, as een Höönerböst up Störkenbeen’n. De Koar de seech wüggelk so ut, as een häntigen Breefkast up veer Röä, mit de he angääven dee, as wenn he de Keunich van Timbuktu sien Schweeger-söän wee.

Wenn de Koar an de Stroat stunn, denn har he an leevsten een Richeltuun mit boaben Stiekelwier dor ümtotrukken. In elker freeär Minüt wee he an dat gääle Blikk mit een Stoffplünnen an poleeren, dat dat blods so gliemde, so as Kattschiet woll in düstern gliemt.
Un dat leet us joa keen Ruh nich – van dat hooge Peerd mussen wi hüm doch rünnerhoalen – anners kunn he sükk dor boaben noch woll verkollen. De Tofall keem us dorbi woll een spierke to Hülp, un de spontoane Idee van Rolli Rööv – as us Eksperden föör utfallen Kroameree. Reinhard wee ähm vöör Schummerdüster mit sien Isetta noa Huus hen-koamen. Wi harn dat Gefööl, as wenn he drokks ut de Büks muß – so as he biersich un krummlöpich sien Foartüüchs verleet un in d’ Huus rinbössel. Up jederfall har he de tweede Klapp, dat stofferk Rulldakk van d’ Isettoa, in sien Drokkichkeit nich tomoakt, un dat denn – binnen noa d’ Utbüksgoan – ok woll vergääten. Su har dat Schikksoal us denn wäär in de Hannen speelt, un wi hevvt hum, as dat een bääten düsterer wee, dat heele Binnerste van sien Breefkast mit „Post“ vullstoppt. Annern Mörgen hett dat „sorteeren“ van de Breefen hüm denn soveel Spoaß moakt, dat wi hüm bit in de School hen futern hörn kunnen.
Hoast su futert hett een poar Doagen loater denn ok Paddi Wulf. Paddi Wulf de kennden wi heel nich anners as in Appelklauerbüksen un mit sien Geich ünner d’ Aarms. He wee in use School dorföör tostännich, dat wi tominnst een ov twee Leeder van vöörn bit achtern mit nich verneelden Texten un mit een eenigermoaten stimmigen Melodei in de Schoollücht pusten kunnen. He hett sükk ok wüggelk jümmers de gröttste Meu mit us gääven, sünners mit us Jungs – oaber wie blääven mit us Trällerluuden van Caruso sien Künsten sowiet wäch, as Voslapp woll van d’ Moand ovlicht – un dat is bannich veel wiet. DAT wussen wi domoals as junge Fendten wiers ok all.
Dit „wiet wäch“ dat stunn denn stilkens in us Tüchnissen schreeven – richtich moi inkblau up witted Holltpapier. Foaken stunn dor denn ok achter dat Fakk MUSIK een ‚mangelhaft’. De Deerns mit hör Flechten, de wurn dör de Riegen bääter van Paddi Wulf bedoacht. (Up de Flechten, dor koam ikk ok noch trüch) De meisten Wichter in us Klaas, de kunnen oaber joa ok sowat van Juch-heien – wi Jungs hevvt us foaker de Oorn toholln mußt. Oaber Paddi Wulf mit sien Geich leet dat wat to – dor kunn he so moi to fideln. Wenn he denn vöör de Banken stunn, un mit sien Boach över de Kattendaarms streek, denn leet us dat meist, as wenn he mit geschloaten Oogen in een annern Welt an schwääven wee – üm us vöör us Bemööten bi d’ Singen denn ut disse Sicht een „fief“ in Musik in d’ Book to schrieven. Ut disse „anner Welt“ mussen wi hüm doch wäär up de Eer rünnerhoalen, dormit he endlich moal seech, wo stuur us dat Singen full.
Dat wee nu jüüst bevöör dat Tüüchnissen geev – Jammerlappen heet dat bi us joa blods. Dat schull joa ok aal sien Örnung hemm’n mit dat bewerten van us Künsten, un doarüm mussen wi jeder enkelt us Mester vöör de Klaas wat vöörsingen. Dat vöör de Klaas, dat wee föör us Jungens all Blamoasch genuch – ovwoll Paddi Wulf us am leevsten noch vöör de heele School blameert har. Sowat dat giel joa luut noa Utgliek. Un wi hevvt dat utglääken. Toeers mussen wi Jungs ran, un wiesen wat wi anners noch kunnen as Dummtüüchs moaken, as us Paddi jümmers sää. Wi stunnen denn in us körte Büks vöör de Klaas un kreiden mit meist roden Kopp use Arien. Paddi Wulf hukel in de Tied achter d’ Katheder up sien Stool un trukk Grimassen, wiel he us Gejauel woll nich vullhollen kunn.
He kreech Kuspien, wenn he us singen hör, hett he moal an us sächt. De Deerns mussen hum denn toletzd hör Künsten vöördroagen. Denn seet he oaber nich achter d’ Katheder, näää, den stunn he tägen de Deerns un wee an fideln. De Deern, de noa sien Meenen an bestichsten singen kunn, de keem denn jümmers upletzd an de Riech. Wenneer he denn an d’ fideln wee, denn wee he sowat van wäch – denn wee he glööv ikk mit sien Gedankens hoast achter d’ Moand to rieten. Un van dor is he denn so up Schlach wäär trüchkoamen, as he sükk in de Woaterpool setten dee, de us lütten Heini – in de Tied as us Paddi de Welt entrükkt an d’ fideln wee – in de Leechte up de Mestersstool strullert har.
Dat dat ünner use Öllern sükke un sükkse geev, dat wussen wi ok, hevvt wi dat doch stilkens elker Dach an veele Stääen beliekteekend kräägen. So as een-moal an een luurigen Sömmerdach in Alberts lüütji Klüterloaden in d’ Hans Zenker Stroat, as us Ollen noch säen, ovwoll disse Stroat doch all laang ümnöömt wee in Flootstroat – vanwäägen de Noazis un hör Undoon. Worbi ikk mi all in miene Kinnertied foaken froacht hevv, well denn disse Noazis weesen sünd – un wor use Öllern sükk denn aal mitnanner verstoaken harn, as disse Verbrääkers us Land besett harn. Een richtich Antern hevv ikk up mien Froagen bit vandoach ni nich kräägen.
In Alberts lüütji Klüterloaden keemen een joa ok aal de Minschen ut d’ Siedlung tomööt, de man anners woll nich su foaker to sehn kreech – un de, de man elker Dach seech, de seech man denn eenfach moal dübbelt.
So as een van de twee veerkantigen Ellis ut use Noaberschkupp. De Een woahnde up de rechter Kant van us un de Anner an de linker Siet. De beid weesen sükk sowat van glieker – man kunn hoast glööven, dat ween Twillings. De beid Froolüü hevvt elker föör sükk woll good een Meter szäßtich noa dree Kanten määten. Wenn de beid inhoakt över de Stroat schuffelden, denn kunn hoast nümms anners mehr an hör vöörbi. Wenneer een denn wüggelk moal weeten wullt har, wat de beid so up de Wacht brorgen, denn har he de Froolüü säker up Dudens Veewacht in d’ Noaberdörp weegen loaten mußt. Bi de een Elli weesen nu joa ok söben Kinners in d’ Huus – dat gülden Moderkrüüz har hör de foaker Drachtichkeit föör dat Grootdüütsche Riek inbrocht. Kopen kunn see sükk oaber sass nix mehr dorföör, denn as een van de Parteibüppersten hör dat an hör Böst spiekert hett, dor wee dat Spill mit dat Arier-tüchten all hoast to Ennen. Dornoa wullen see näämich van aal dat Krüüzlamettoa – ok van dat, wat hör Keerl as tweeden Ortsgruppenföörer anbüngselt kreegen hett, tomoal niks mehr van weeten. So wee dat domoals woll.
Bi särß van Ellis Kinner dor keek de Schmacht meist ut de Oogen. De mussen näämich elker Oabend blods mit een Knüben Brod, de in Spitzboonenkoffi dükt un mit Melis ovstreet wee, in d’ Nüst krupen. Wenneer de schmachtich Kinner denn to Bäed weesen, denn seeten de beid Ollen in d’ Köäken an een vullen Disch mit allens drup, wat dat Haart begeer un neiden sükk de Pans vull – un de Fensters aal moi oapen, dat dat ok jedeneen van d’ Stroat ut good sehn kunn.
Elli de stunn nu mit de Dochter, de stoadich an Moders Rokkschlipp hung, bi Albert in sien Klüter-loaden heel achtern in de düsterste Hörn un vertim-merde mit dat Wichtje een heelen Hand Banoanen – so van de Fuust wäch. Un wat sää see, wenn moal een van de Lüü een bietji schroar in de Ekk keek: „Wir dürfen uns ja wohl mal etwas außer der Reihe gönnen – es sieht ja von der Familie anners niemand.“

Disse „anners nümms“ de harn hör Läävdach noch keen Banoanen in de Füüsten kräägen.
In de Füüsten kräägen harn wi Kinner, kört noadem dat in Westerdüütschland de neeän Doalers geev, heel wat anners. Van irgendwons her un up irgend-een Padd ween wi an Zelluloid koamen. Richtich Zelluloid in groode Filmrullens, de hoast een halven Meter in Dörmääter harn. De stammden ut Köälen Tammen siene Kintopps un harn in irgendeen düstern Ekk dat groode Reinmoaken noa d’ Mai fiefunveertich överläävt. De Biller de dor up to sehn weesen, de drüff joa nu nümms Nümms mehr wiesen. De Biller mit de Milljon’n hochrääten Aarms un mit aal de Minschen in Nürnbarch und annerswons, de aal mitnanner nich wussen wat see deeän un dat oaber trotzdem mit Freud mooken. Soveel unkünnige Minschen up een Hüpen tohoop, de har ikk noch ni nich to sehn kräägen. Dat wee all wat besünners föör us. Up een Rull dor wee sogoar een Poapst ut Rom mit Gott un Föörer Oadi ut Braunau to sehn, as see sükk jüüst een Sööten geeven – up een annern Rull dor wurn de Düütschen upfördert, aalns dat, wat noch an “edlen Metallen” in de Huusholln to finnen wee, bi de Sammelstääen van d’ Winterhülp ovtoläävern, dat doarut Scheteree vöör de Suldoaten moakt warden kunn, üm de Ünner-minschen an de Kreechsfronten gleunich Füür ünner d’ Mors to moaken.
Wi hevvt de Filmrullens Füür ünnerd Mors moakt – wi hevvt ut de heele Kroameree “Stinkbomben” moakt un su doch irgendwie dat Waark to Ennen brocht. Ok mit een büld Freud dorbi – föör de een ov föör de anner Kant.

„Hööcht“ hett sükk wiers ok glieks noa d’ Kreech eensdoachs Buur L. van buter Sengward’n, över de häntige Biersichkeit van de Voslapper Kinners. Mien Moder wee up hör Tuuschkertuuren mit Fidi Buur hannelseenich worden, dat see een reschkoapen Foor Törf ut Edens Willmsfelder Moor tägen een fetten Mutt ut Fidi sien Schüür tuuschken wullen. Dat Foor Törf wuur liekers bi Dach van Koarl Buntkiel mit sien Henschel Holltgasmaschin van Willmsfeld her noa Wehlens hen up Fidi sien Hoff koart – dat drüss joa jedeneen weeten. De Mutt de schull denn liekers bi Nachten un in Düstern över de „Grens“ wesseln – wiel, DAT drüff näämich Nümms sehn. Dat wee een Schwien ton schwaartschlachten. De „Grens“ leech im Oalvoslapp, ähm vöör Marie Albers hör „Koostall“, as de lüütji Krooch dor an de Dieksdrei an d’ Sengwarder Schossee jümmers bi de Minschen van hier un van ümto heeten hett. De Grens wee dat, wiel dor an de Noahtstää tüschen dat Preußisch Grootstaddje Willemshoaben un dat jewerlandsch Buurendörp Sengwarden de Besetter van Tommys up Serben wesselten. In d’ Buurendörp harn in de eersde Tied noa d’ Kreech de Polen un de Serben dat Särgen. Un wiel de Jungs ut Draculas Rebett in Düstern joa ok schleeepen, muß de Mutt schnaas över de Grens wesseln, üm denn noch in de sülvige Nacht in Voslapp bi us in d’ Waschköäken to Schwienfleeschk to warden. So wee dat tüschen de Beid ovschnakkt worden. Buur Fidi de har sükk nu oaber een dübbelt Geschäft utmoalt, un wull sükk mit een Gefällichkeit bi sien Noabers, de Serben, in d’ Kasern een blengerigen Foot moaken. As de Hopen Törf up siene Warf leech, dor meen Buur Fidi so näävenbi, dat nu joa blossich noch ähm de Mutt up Koarl sien Frachtwoagen muß. De Mutt schull furss up hör letzde Reis goahn – dat kunn nich bit in de Nacht wachten – un överhaupts wee van een „in Düstern transporteern“ ni nich schnakkt worden.
He har sien Serbennoabers näämich all stoaken, dat dor glieks an de Grens een Mutt oahn Papiern updüüken dee. De schmachtich Suldoatens hett dat hööcht, disse Utsicht up een fetten Mutt umsünst. Un Fidi har denn bi de Besetters wäär wat in good föör een anner striepelich Doon. Sowat an Nikkelichkeit kunn Fidi joa aal mit de Minschen in sien Dörp ovtrekken – oabers nich mit Sofi Eden. De wee hum över. De Foorman wuur van hör verdönnert, nich een Trää mit sien Frachtwoagen van Fidi Buur sien Hoff to foahren – un dat sulaang nich, bit dat see wäär van Voslapp retuur wee, Mien Moder is hoast mit hör oled Rad noa Huus henfloagen, üm een Settji loater mit een heelen Drufel van us Kinner wäär up de Hoff van Fidi Buur uptodüüken. Su flink, as de Törf dör de veele Kinnerhannen wäär up de Frachtwoagen wee, so flink kunn Fidi Buur gannich denken. De heele Fracht hett mien Moder denn in Voslapp ünner de Kinner hör Familin verdeelt un Koarl Buntkiel kreech up sien Foormannslohn noch twee Buddels Genever up to. Dat wee mien Moder dat ovbuugen van Fidi Buur sien Schoojakkichkeit weert. Un wi Kinner harn aal mitnanner wäär wat föör use Familin doan, un een bietji dorbi mithulpen, dat de Schössteen in Huus wäär rökern kunn.

Föör Rook van een annern Oart hevvt wi Jungs an een loaten Haarstdach denn ok moal sörcht – liekers keem de nich ut een Schössteen – de krüsel sinnich dör de Dakkpannen van use Höönerhukk.
Disse Rookteekens de harn wi Jungs, de wi dor in us Hönnerhukk up de Böän hukelden, joa heel nich in d’ Kiwi hatt, as wi us de eerste (un föör een langer Tied ok de letzde) Piep anstooken, üm us endlich „Groot“ to schmöken. De heele Gägend üm us to wee an schmööken, un dat blods wiel see meenen, dat see all groot weesen. De Voaders schmökden aal wat dat Tüüchs hull, de öllern Broers schmökden meist, un van us groote Süsters stook sükk ok woll de een ov anner moal een Sirett in Bekk. De Wichters drüssen dat blods nich wiesen loaten, denn har dat in Huus van Moder ov van Voader woll een reschkoapen Trillern un Blixen gääven, wenn de achter sowat „Unmoroalisched“ achterkeemen. As Wicht schmöken, dat wee in de Lüü hör ankieken joa hoast so striepelich, as wenn een Froominsch butenbeens wat Lütts kreech.
Wiesen loaten drüffen wi junge Fendten us Schmökeree ok wiers nich – dor stunn denn ok woll trillern un blixen up. Tominnst denn solaang, as wi noch körte Büksen droagen mussen. Wi droogen oaber joa noch körte Büksen, as wi dor up de Böän seeten, un an de Piep mit de brannerigen Bökenblöä looken. Up drööge Blöä van use Bökenhääch mussen wi togriepen, wiel keeneen ut use Kring dat kloarbrocht har, in Huus van sein Voader ov van een gröttern Broer ächten Tabakk to besörgen.
De Tabakk, de use Ollen schmöken deen, de keem joa to meist ok ut de eegen Tuun. Wi wussen doarüm woll, wu dat so ovgung mit de Bloadendrögeree. Wi harn blods nich soveel Tied mit de Drögeree un de anner Tüünkroam, de an son Tabakkprodukschon anhangen dee. Also harn wi use Bökenblöä in een Linnenbüdel stoppt un denn boaben up de Huusböän dör de Klapp in een Schössteentuch ton dröögen rinhungen. Dampen dee dat Deert van Piep joa gewaltich, as Peter de eerste Toch neem. He wull dat wiers so kroat as sien Voader moaken …
dat is denn oaber joa liekers so in de Büks goahn – mit vull Stiem un oahn Seils. De Piep wee man jüüst eenmoal in d’ Rundum goahn, as de eersde luurich kiekende Kopp dör de Klapp keek. Een Noabersch har näämich bi mien Moder an de Dör ballert un har weeten wullt, ov use Hööner schmööken deen. Up mien Moders Näää, dat doon see nich, keem denn blossich een: Denn braant jo Höönerhukk. De Höönerhukk de stunn woll nich in Füür – oaber us Morsen de ween aal mitnanner noa een düchdigen Loach Hau noch een tiedlang gleunich rod.

Gleunich rod wee mien Frünnd Wolfgang sien Achtersden nich blods ov un to un moal een tiedlang, wenneer he ov wi wat utfrääten harn, wat use Ollen nich so recht in hör Kroameree paasen de … näää, mien Frünnd Wölfi, as ikk hüm nöömt hevv, de kreech van sien Oal all dat Jakk vull Hau, wenneer he noa sien Voaders Meenen man blods een bietji verkeert Lücht hoalt har. Denn mook sien Voader – wat eelich sien Steefvoader wee – sien Koppel oapen, look de Reem ut de Büks un galler up Wölfi rüm as een Mallen. Föör Wölfi wee de School as een Sönndachsäten. Dat wat de Mesters in d’ School elker Dach mit us verhakkstükkden, dat wee föör hum keen Quäleree, so as de meisten van us Kinners dat woll foaker ansehn hevvt. Wölfi flooch dat man aal so to. Dat seech foaken so ut, as wenneer he dat Weeten all aal wuß bevöör de Mester us dat verklokfidelt har. Föör use Mesters wee he de reine Freud, mien Frünnd Wolfgang. See harn hüm dat in de Tieden oaber bäter spöären loaten schullt, dat see hüm geern muchen. Denn dat mien Frünnd leever in de School wee, as in to Huus, dor kunn nümms an vöörbikieken – ok wenn de Oogen noch su schroar weesen. Liekers use Mesters aal mitnanner dorföör sörcht hevvt, dat hee nich trüchblieven muß, mien Frünnd, wenneer dat heet, de School ov de Klaas geit up Tuur. Ut elker Mester sien Knipke wurn de Doalers tosoamenpakkt, dat he man mitkunn un een poar Doach Frää har vöör sien Voader. Rekkt hett dat oaber allens nich, denn eens Schmörgens bleev mien Frünnd sien Stool in de Klaas leddich – de Oal har in Huus een spierke to foast tohaun … Wölfi wee dod. Ikk hevv noaderhand foaken dat Gefööl hat, dat use Mesters dor nich överwächkeemen, dat see versöächt harn, mit de Doalers föör Wölfi sükk van hör Verantworden freetokoopen.
Su een Oart van freekoopen wee dat joa woll ok, wat wi lüütji Schietbüdels bi use Mester August Hopf stilkens versöächt hemmen. Un wi meenen ok noch stieäl, dat wi use Mester an de Grund harn – wenneer he dor up sien Mors un in siene heele Brettde un Massichkeit manken tüschen us up de eerste Ploatz in de middelste Bankenriech hukel, un de twee Meter lange Wiesstokk tüschen sien halvige Fingers dörlopen leet, so licht un speelerisch, as wenn dat een Bleepenn wee.
Halvige Finger har he sied Oafrikoa blossich noch, wiel de anner Hälften in irgendeen Panzerkett bi El Alamein trüchbleeven weesen. Use Mester wee näämich bi de Suldoatens de Rommelsche Wöösten-voss sien Adjudant wäst.
Wuveel Lametta bit an d’ Kreechsennen an sien Böst hungen har, dor hett he us stilkens ni nich wat van beliekteekend – vertellt hett he us oaber jümmers van de Minschen un de Deerten dor ünnern in dat Wööstenrebett van Ägypten un Tunesien. Van heete Doagen vertell he us, an de see sükk up de iistern Kreechsmaschin’n Speegeleier schmirgelt hevvt, un van iisichkoole Nachten, in de see blods noch trillern kunnen. Biller hett he us moalt van de Beduinen up hör Wööstenschkeepen, de duusende van Kilometers dormit dör de Düünen seilden. He vertellde van Sandstöörms, in de see doagenlang de Hannen vöör de Oogen nicht sehn kunnen, un van grööne Plakken in de dröögen Wieden, in de see sükk as in d’ Paradeis föölt harn. Ni nich hett he us tägenöver ok blods mit een Word dat dodscheeten un massakrärn, wat he dor mit Sääkerheit ok beläävt hett, verherrlicht. He hett us wat anners läärt – he hett us wiest, wat de Natur is, he hett us foaken wiest, wu wi dat anners doon kunnen, wenneer wi wat doan harn. He hett moal an us sächt, well Dörst hett, de drinkt am besten dor, wor dat Woater ut de Grund kummt – denn dor is dat Natt am reinsten – un he hett us elker Dach wäär up d’ Nee de Stääen wiest, an de wi Drinken kunnen. Bit he dat van een Dach up de anner nich mehr kunn. Noamendachs harn wi noch mit hum Appels plükkt föör Schwienbrürch – un annern Mörgen dor wee he dor nich mehr. He wee in de Nacht eenfach dodblääven. Oahn us Adschüß un oahn us munterholln to särgen, har he disse Welt verloaten mußt. Oaber sien Weeten üm su mennich Geböören in de Welt, dat har he in us Weeten trüchloaten. Un sünnerboar, dat junge Froominsch, dat us de Mesterskring – ‚das Kollegium’, so as Bulganin, de Rektor dat sää – an de eerste Mörgen oahn August „up d’ Ooch“ drükkt hett, de hett dat van de eerste Minüt an begrääpen. See keem, see seech un see har wunnen – us Renate Rudert ut Aldenbörch.
Wenneer wi denn een Stää to drinken funnen harn, denn kunn us ok nümms van drinken ovhollen. An een Dach, een Wääk noa sien dodblieven, hevvt wi de Welt dat besünners wiest. Dat wee de Dach, an de use goode August up d’ Kaarkhoff sien letzde Ruh finnen schull. Use „neeä“ Mestersche – us „Frollein“ as wi Kinner woll an hör sääen – har mit hör Froagen de Froach anstödt, ov de heele Klaas nich de Truurfier föör us Mester August mitbelääven wull – üm hum dat Adschüß achterantoropen, wat wi to sien Läävenstied joa nich mehr harn doon kunnen, wiel use Heergott een spierke to flink wäst is, as he August Hopf sien Läävenskeers utpuust hätt.
Wi Kinner ween aal mitnanner Füür un Flaam, un us Öllern harn meist nix dortägen, as us Frollein hör froacht hett, ov see dormit lääven kunnen, wenneer see mit us up de Dodenfier van use Schoolmester gung. Renate Rudert har sükk näämich de Tied noamen un de Öllern van jeden van us in Huus upsöächt. Well oaber up d’ Letzd wat dortägen har, dat wee Bulganin as Hauptsschoolmester. He kunn dat woll nich verknusen, dat een junge Maid, de man jüüst hör eerste Mestersstää anträäden har, sükk su kräägel üm de Kinnerseeln bemööten de. Kolleechenovgünstichkeit, de hett dat domoals ok all in Bülten gääven. Sien dortägen weesen, dat hett hum oaber niks brocht. Wi Kinner gungen an disse denkwürdige Mörgen aal up Sönndach antrukken noa d’ School hen – üm van dor ut mit us Frollein glieks wiedertolopen noa d’ Krematorium in d’ Binnerstaddje. Ikk glööv dat Bulganin vöör Wütrich-keit binnerwendich koakt hätt, as he use tweeun-szäßtich Koppen twee an twee ovmarscheern seech. Wi Kinner hevvt woll ünner sien Düllichkeit nich lieden mußt – oaber us Frollein, de hätt dat wiers noch laang in d’ Kollegium to spöären kreegen. Nu froacht säker de een ov anner mi, woarüm wi use Hauptsschoolmester, use „Rektor“ Bulganin nöömt hevvt. Een goode Froach van de, de doamoals nich dat Tiedgeböören beläävt hett – dat bi us in d’ Dörp – dat bi us in Düütschland un dat in de heele Welt. De düütsche Kanzler, de ole Konroad – „old“ dröff ikk woll särgen, denn he wee to de Tied as dat mit use Mester geböör joa all över tachentich Joahr old – de wee joa kört vöördem bi de Russkis in d’ Kremlschlött up Visit wäst. Dor har he mit Bulganin – wat jüüst to de Tied de bübberste Russki wee – över dat Freeloaten van de noch in dat iisichkoole Sibirien gefangen düütsch Suldoaten paloavert. Bulganin – dat Gesicht kennden wi – un wiel us Rektor nettegroad so utseech un ok so kroat de Voslapper School regeern de, doarüm har he furss de Ökelnoam Bulganin an de Hakken klääven. Su lütt is de Welt.

So lütt is de Welt, hevvt de veelen van us Kinners wiers nich sächt, wenneer see glieks noa de Schooltied – mit dartein ov veertein Joahr hoast noch in de Kinnertied – van Huus wächmussen, üm wat to läären un hör Footen een tiedslang ünner anner Lüüds Dischen to stääken. Dat wee denn woll eder een Stapp in de groode, de wiede, in een unbe-kennden Welt. In disse unbekennde Welt hett us dat, wat us in use lüütji Welt – in us lüütji Dörp Voslapp, elker Dach dör de Olldach hulpen hett, wiers mennich Padd lichter moakt. Un dat in de Welt weesen hett us anners moakt – ikk spöär dat foaken, wenn Minschen ut de Kinnertied mien Padd krüüzen. Up irgendeen Oart sünd see binnerwendich meist irgendwons in de ole Voslapper Tied stoahn bleeven.

Stoahn blieven kunnen wi Kinner mennichmoal stünnslang bi us Noaber Otto in sien Waarkstää, de he sükk in de Schüür achter d’ Woahnhuus inricht har. Otto Dartsch de wee vöörtieds in sien Boahntje Kopperschmitt in d’ Schkippsboo wäst.
Noa Mai fiefunveertich geev dat dor joa nu niks mehr to schmitten – de Tommis harn dat heele Waark joa in Dutten haun, noadeem see in Willems-hoaben intrukken ween. Unkel Otto, as wi hüm nöömden, de wee noch een spierke to jung, üm in Renten goahn to köänen – un een bietji to old, üm nochmoal een annern Aarbeitsstää to kriegen. Dat wee domoals niks anners, as dat vandoach ok woll is. In Kaisershoaben (liekers de “Kaiser” in de twalf Joahr dorvöör joa een Hoakenkrüüz as Kron droagen har) geev dat dör de Tieden föör de Minschen jümmers blods good to doon, wenneer dat buten in de Welt moal wäär up Hauen un Stääken toleep.
Otto Dartsch har sükk nu wat besünners infallen loaten (ov dat sien Infall wäst is, ov dat he de irgendwons anners herkräägen har, dat wee us Kinner domoals nich bekennt. Dat wee us ok liekers Schietengoal – wi ween aal mitnanner anhollen van Unkel Otto sien Künsten. Otto Dartsch mook in sien lüütji Schmää Füürstääen – he mook Oabens in de de Minschen mit hollten Spöän inbööten kunnen. Hollten Spöän geev dat wiers genuch in Schliektau. Alleen bi us in de Nööchte weesen twee Dischlereen, bi de de Lüü föör minn Geld Spöän kriegen kunnen – Dischleree Spieker in d’ Nogatstroat un bi Dischler Faß in d’ Posenerstroat. De groode Sakken mit de Spöän de kunnen wi Kinner mit Lichtichkeit achter us an noa Huus henschluuren. Lichter up jederfall, as de schwoare Sakken mit Schlammköählen van d’ Köählenhannelsmann Ferdinand Ewes an d’ Boahn-hoff Hörn. Schlammköählen, mach nu de een ov anner froagen, wat is dat denn? Köählen ween dat joa ok eelich gannich, wat dor up de Köälenploatz an Glubber in de Sakken keem – dat wee de Stoff un de Gruselkroam, de överbleev, wenneer de Köählen-stükken verköfft weesen.
Bi de schwaarte Gruselkroam keem denn örnlich Woater dormanken, üm dat de Kroameree över-haupts in d’ Oaben brannen dee. So mennicheen kunn dat mit dat Woater dormanken nich so recht begriepen – wiel, Füür un Woater dat verdrooch sükk doch nich – dat wuß man doch – un hett de schwaarte Stoff denn so, oahn de vöördeem mit Woater to vermenguleern, in d’ Füürlokk schmääten, üm een poar Minüten loater mit ansehn to mooten, wu hüm sien Oaben üm de Oorn flooch.
Bi us in d’ Huus stunn de Stuurichkeit mit dat inbööten üm een bietji Waarmte in de Koamers to kriegen joa liekers in de Tied bit un glieks noa dat neeä Geld joa nich so vöörnan. Wi ween up dit Rebett joa Keunichs – wir harn joa schwaarten Törf ut us eegen Moor to brannen. Tominnst hett dat solaang anholln, dat Keunich weesen, bit mien Moder Huus un Grund in d’ Moor in Eversmeer ovstödt hett, wiel see in dat ole Middelsfähr een Appeltuun köfft har, üm föör us süüken Voader dat Lääven noch een bietji läävensweert to moaken. Dat heet, de Grund dor kunn see nich kopen – domoals tominnst noch nich, de hör de Stoat – oaber dat läävige un dode Binnenin, dat muß see koopen – un dorföör hett see denn Oostfreesland hergääven. Un wäär moal har see dorbi nich een spierke an sükk sülven dorcht – so as see ni nich an sükk sülven dorcht hett, wenn see bi Doagen ov in de Nachten up Tuuschkertuur gung, üm de Famili an d’ Lääven to hollen. Een Bispill van hör binnerwendige Schoonheit hett see mien Broer un mi moal an een griesligen Haarstdachoabend noa een langed meuseliged Doon leevert.
Mien Broer Hermann un ikk mussen in de Joahren meist elker Dach noa de School van Voslapp noa Middelsfähr to. De Gleisen van d’ Vöörortboahn de ween use Footpadd – wi harn us mit de Tied een ächten Schwellenpedd tolächt. Föör mi as lütten Büdel mit körte Been wee dat n’türlich een Ennen sturder as föör mien Broer mit sien Meter fiefuntachentich boaben de Grund. Wi harn joa ok mit de Dampiiserboahn foahrn kunnt, de aal Stünnen tüschen Voslapp un Saan hen un herruttern de. DAT harn wi kunnt. Wiers. Wenneer wi dat denn kunnt harn. De veer Gröschkes, de dat föör elker van us kösten dee, de harn wi denn ok eersmoal hemm’n mußt.
Un wiel de groode Appeltuun joa in Riech holln warden muss, un wiel de Hööner, de wi dor harn, joa wat to futtern un to drinken bruksen, dorüm mussen wi elker Dach de Kilometers hen un her lopen. Foaken fung dat schnoabends all an to schummern, wenn wi in Voslapp de Klepp van de Huusdöör wäär to foaten kreegen.
To Doon geev dat in Middelsfähr stilkens genooch, up de dreedusend Veerkantmeter Boomgrund. Dat hung nu joa aal an mien middelsten Broer un mi – wiel, mien öllsten Broer, de dat eelich aal mit us Moder beschikken wullt har, de wee vöörtieds all vöör dat Waark utneit noa irgendwons in de Hüdelbargen – wiet genooch van dat Elend in Schliektau, mit dat ‚niks to doon hemmen’ un dat ‚Steenenkloppen mooten’ wäch.
Tja, un schummerdüster wee dat an de een denk-würdige Oabend ok all bi us in de Köäken, as Moder mien Broer un mi noa de füfftein Kilometers, de wi an dissen Dach all achter us harn, mit een poar saachte Wöär nochmoal noa Neeängroo up een twalf Kilometer langen Footpadd stüürde.

Un dat keem so:

Dat wee een Freedach. Freedachnoamendachs. Freedachs geev dat up Orbis föör de Waarkers Wääkenloon – Freedachsnoamendachs kört vöör Fieroabend kreech jedeneen sien Loontuut. Kiek, un een van de Waarkers, de joa foaken oabends noa Fieroabend to Hunnerden up hör Peddmansülvst an us vöörbikrüdelten, de har an dissen Freedach sien Loontuut verlorn. Villicht wee hum de ok eenfach blods bi d’ Pedden ut sien Büksentaaschke glääden. Un ikk har de lüütji bruunsche Tuut toeers an de Schlootskant lirgen sehn, as mien Broer un ikk all mit meuhe Been över de Fortefikationsstroat (nu is dat dor de Dodowäch in Ollngroo) noa Huus to steusterden.
Wi beid hevvt us eersmoal up een utgroaven Boomwuddel an de Stroatensiet hensett – un mit Verstand de Tall ankääken, de buten up de Tuut – woll van een Wichterhand in d’ Orbiskantor – heel fien upmagelt wee. Sächt hevvt wi woll een heelen Sett ganniks, mien Broer un ikk – oaber dröömt hevvt wi wiers. Mien Broer van een blenkernde Mundörgel, de he doch siet Joahren all so geern to Winachen hatt har, so as he mi dat noaderhand moal vertellt hett … un mi trappel dat Schokkelpeerd, dat ikk foaken bi een van de Dannemanns Kinner to sehn kreech, in dissen Momang aal dör de Kopp hen un her.
Ikk glööv mien Broer har in sein Lääven bit dorhen noch ni nich irgendwat so fast in sien Füüsten hollen, as de Loontuut up use Padd noa Huus hen.
Wat wee dat föör us een Freud, dat wi us Moder soveel Geld up de Köäkendisch henlärgen kunnen. In de Minüt, as mien Moder de Tuut mit de Tallen dorup to sehn kräägen hett, dor hett see ok säker een Minüt lang dröömt … oaber denn keem glieks van hör: „Denn mooten ji beid joa nochmoal los. Dor sitt nu näämich in Neeängroo mit Säkerheit een Moder, de Mörgen niks föör de Kinner to äten kopen kann, wiel de Voader sien Loontuut verlorn hett.“
In de Tuut ween mehr Doalers in, as Moder in d’ Moant föör sükk un us Kinners an Wittfrurenten kreech. So wee us Moder.
Wi beid hevvt us noa een Klukk Tee un een Biet Wittstuut stuuv up de Padd noa Neeängroo moaken mußt. Ut dat Schokkelpeerd in mien Denken wuur bi de veelen Trää dorhen blods noch een Iis van Bergmann föör een Gröschke – un ut mien Broer siene Mundörgel is woll een Sirett worden, de he sükk vöörstellen kunn, van dat Bedankt dorföör kopen to köänen.
Wi harn gau dat Huus funnen, wor de Famili woahnde. De Adress stunn joa up de Tuut. Oaber statt een poar Gröschkes dorföör in de Fuust to kriegen, kreegen wi van een griemiterken Keerl in griesed Ünnertüüchs blods de Froach an de Kopp gallert, ov wi hüm ut de Tuut ok niks rutklaut harn – un denn baller de Woahnungsdöör vöör use Nöäs in d’ Schlött.
Ikk hevv annern Dach mien Iis kräägen – van mien Moder. Sien Sirett, de hett mien Broer säker nich van Moder kräägen – denn de wuß wiers nich, dat he all schmöken dee – oaber irgendwat, un dat bün ikk mi vandoach noch wiß – irgendwat hett see hüm ok as Ploaster föör sien anstödt Seel gääven.

(Een poar Wääken loater leech föör mien Broer een moie blengerige Mundörgel ünner d’ Winachsboom – un mien „Schokkelpeerd“ dat stunn dortägen. Dat wee man blods een Peerkopp mit een langen Stääl un twee Grääpen achter d’ Bekk, oaber ikk kunn mit hüm döör de Koamer rieden, as wenn dat dat moiste Schokkelpeerd van de Welt wee.)
Een heel bietji anners in d’ Denken as mien Moder hevvt to de Tied een Drufel Jungkeerls ut use Siedlung de Welt woll ankääken. De ween woll all aalmitnanner groot wussen – oaber grootjöörich wee in disse Kring man eers een van de Brääkers, un de wee ok de Boas bi dat, wat de Jungs in de Nachten denn so verhakkstükkt hevvt.
Wenn wi schmörgens up de Padd noa d’ School weesen, denn kunnen wi meist sehn, wor see in de düster Stünnens dorvöör wäär hör Undöäch drääven harn. Moal stunn Siebelt Siebels sien Melkbuud mit een Kant up de Stroat – moal seet de Achterdöör van Hein Vieth sien hollten Verkoopsstää nich mehr in de Hängen – moal stunn Fidi Folkers sien veerkantigen bruunschen Loaden schmörgens up „Beenen“ – de Jungs har hüm up d’ Bukk sett, un ween denn van ünnern in de Loaden rinkroapen. Herman Preuss hett hör denn de Szopp versoalten, as see in sien Gröschkesbuud instiegen wulln. Hermann de har van d’ Kreech her mit een Been woll son bietji Last bi d’ Lopen trüchhollen, su dat he de Jungs wiers nich good un flink achteranbösseln kunn – oaber dat Jachtgewehr in sien Füüsten leet woll so gewaltich, dat de Jungs as in Steen haun vöör hüm stoahnblääven sünd, bit de Schandarm de Budis in Verwoahr noamen hett. Föör de Öllern, de joa Jeden in d’ Siedlung kennen dee, wee dat joa tominnst een bääten schinant, wat hör halfwussen Jungs dor so „verbroaken“ harn – oaber wiel van de Grooten in de Tied nich blods de Een ov Anner ok een Schlach dorin wäch har, wenneer dat üm d’ „Besörgen“ van irgendwat gung, doarüm wee dat Spill van de Jungs ok bold wäär in d’ Vergääten ovdüükt.
Oach joaaa … „Gröschkesbuud“ hevvt de Lüü Hermann Preuss sien Verkoopsbuud nöömt, wiel de Schmökers bi Hermann in de Buud hör Siretten enkelt kopen kunnen – dat Stükk to een Gröschker.
Dör dissed Gröschkerspill hett Hermann Preuss denn soveele Doalers tosamenkräägen, dat ut sien „Gröschkesbuud“ eens gooden Doachs tägenover de School een moied Huus mit een kroaten Klüter-loaden un een Krooch mit een häntigen Soal worden is, in de de Minschen in Voslapp denn över de Joahrteinden so mennich Festen fiert hevvt.
Siretten kunnen de Lüü bi Hermann bit up d’ Letzd ok wiederhen enkelt koopen.

Wat wi Kinner us an de Stroat koopen kunnen, dat wee ov un to moal een Iis föör fief Penning – well een Gröschke dorföör in d’ Taaschke har, dat wee all een Rieken. De ole Bergmann krüdel Dach föör Dach mit sien Iisnoalöper achterd Foahrrad an dör de Siedlung. Gülden Bargen hett he mit de Iis-verköperee woll nich verdeent, oaber een moied Woahnhuus mit Iisdeel hett he in de Joahren denn doch tohoop brocht mit sien lüütji Hannelee. Wat de anner Iiskeerls, de noch so Dach föör Dach mit de Iiswoagen vöör ov achter hör Foahrrad dör Voslapp trukken, woll nich henkräägen hevvt. De kroatste dorvan, dat wee dikken Bullman, ovwoll de dat meuselige Pedden mit sien Iiswoagen dör de Stroaten doch eelich gannich nödich har – bi dat „Bullmann – Imperium“ dat dor achter stunn (well van de, de nu all villicht een bietji stofferk in d’ Kopp sünd, weet nich noch dit ov dat Belääven ut Bullmanns Mariner-Danzdeel in F-döng to vertellen – sünners de Wichter, denn de Jungs mussen all dat blaue Tüüchs as Woatersuldoten an d’ Liev hemmen, üm bi de Deerns, de dor verkeern deen, een Steen in d’ Brett to hemmen. Un dat weesen meist üm meist keen Voslapper Jungs, de gungen näämich nich so licht noa d’ Marin.
De Voslapper Jungs, de mooken sükk Middewääk- un Soaterdachoabends tomeist up de Padd noa Oadi Namken sien Danz-Deel in Knyphusersiel, üm dor hör Lienen uttoschmieten – jümmers in de Hoap-nung, dat sükk een Maidje dor in verhoaken wüür. Wenneer man sükk dat denn van boaben her bekieken kunnt har, de Jungvolklooperee van Voslapp up Rüstersiel to, dat har säker hoast so utsehn, as dat in de Bibel as de Uttoch ut Jerusaleem beschreeven ward. Irgendwat besünners trukk de Jungs stoadich an de sülvige Stää. Wi Jüngern, de dat anfangs joa woll noch nich so recht verstoahn kunnen, dat Spill, wi sünd dor irgendwenn denn ok flink achterkoamen, wat dat dormit up sükk har.
Wat dat dormit up sükk har, wenn mien Voader mit een poar Noabersvoaders – wenn see denn aal to-hoop Soaterdachschmörgens in us Appeltuun in Middelsfähr tohoop seeten un schwadroneerden över Bord- un anner Tieden in Frankriek ov in Schandinovien – un wat hör denn noa een Settji aal mitnanner över de Stroat wäch in d’ Lindenhoff trukk – dor sünd wi Halfwussenen denn ok flink achterkoamen. Stunnen doch de beid Süsters dor in de Krooch achter d’ Tresen oahn Keerl in de Welt – un son Elend kunn sükk doch een utwussen Mannsbild nich good mit ankieken. As us dat Lucht upgoahn is, dor is us ok ingoahn, woarüm de Krooch van de Mannslüüd stoadich „Veertittenkrooch“ nöömt wuur, ovwoll doch boaben de Döör groot Lindenhoff an de Huusmüür stunn.

Nich wiet van dissen denkwürdigen Krooch wäch, is mi up de Padd van Middelsfär noa Huus to ok moal wat denkwürdiges „tofloagen“. Mien Broer un ikk ween to een Untied up de Gleisen ünnerwäägens – irgendeen Gedoo har us in d’ Appeltuun an d’ Orbisboahnhoff een tiedlang över de Tied fasthollen. Dordöör mussen wi in Ollngroo – in de Höächt van Engstlers Köählenhannel – van de Iiserboahngleisen rünner, üm de Fieroabendtoch mit de Waarkers van Orbis, van d’ Iisenboo ov van de Geteree in Saan an us vöörbiruttern to loaten. Dat düür joa nu een Settji, bit dat de Toch mit siene tein Waggongs an us vöörbischokkelt wee. De schwaarte Hein suus joa nich so över de Gleisen, as wenn dor een Fleeger dör de Lücht fietschen de, sünners he zokkel eder so dör de Landschkupp, as wenn Buur Janssen siene Keu to d’ Melktied över d’ Gröönland streeken. Wat dor oaber as son Fleeger ut een Kabinettfinster herut dör de Lücht seilte, dat wee keen Voagel un dast wee keen Fleeger – dat wee een galsterken Sloatji ut dat Bekk van een van de Waarkers, de in de Toch seeten. DAT weet ikk nu so nipp un nau, wiel dat Deert jüüstemang up mien rechter Ooch upschloahn is, un mi sinnich över d’ Bekk noa ünnern drüppel.
Dor tomoal wee mi woll so tomoot, as ikk mi denken kann, dat dat us Schoolhuusmester tomoot wäst is, as he een tiedlang vöördeem van us wat Moies up sien Döördrüppel funnen hett. De Döörenschlieker, so as wi hüm nöömden, har us moal wäär düchdich bi Bulganin schwaart moakt, blossich wiel wi in de Schooltuun us een poar Appels plükkt harn – dorbi wee dat doch use Tuun, de wi mit us Mester August dat heele Joahr över, buten de Schoolstünnens, in Örnung hullen. Un Bulganin har us denn dorföör an use Mester vöörbi reschkoapen to een Stroafaarbeit vergallert – he drüff dat, meende he, wiel he de Hauptsschoolmester wee – un so har he us all laang in d’ Kiwi, wiel wi noa sien Meenen woll een bääten een stuure Klaas weesen. Un dor muß he use Öllern doch ähm een bietji ünner de Aarms griepen, bi dat us ertrekken. Wi dree Jungs – wi Appeldeeven, as he us beteekend – mussen tweehunnerdmoal schrieven, wi hevvt de Schoolhuusmester sien Appels klaut. DAT wee moi, dat Gefööl dorbi, so föör use eegen Appels plükken bestroaft to warden. Un well wee dat in Schküld? N’türlich de Döörenschlieker van Huusmester.
De har wat good bi us.
Betoahlt hett he de Rääken up een heel eenfache Oart un Wies. Soterdachnoamiddachs – dat wee all in schummerdüster – hett een ut use Kring in een häntigen papiern Tuut een düchdigen Hopen rinsett. De Tuut vöör de Huusmestersdöör pakken, de mit een Rietzstikk anstääken, an de Döör pingeln un wäch achter de dikken Bööm an d’ Schoolhuustuun – dat wee Eens. Dat Huusmester sien Dör uprieten un up Hoarsökk de brannend Tuut up de Drüppel ut- un de Schiethopen doarin breettopoasen – dat wee dat Anner. Sien gleunige Wütrichkeit, dat wee een Ploaster up use Seel – dat wee us in disse Momang woll so, as mien Opa dat jümmers noa een gooden Klukk Genewer sää, un sükk dorbi sinnich över sien langen witten Boart streek – dat wee us, as wenn us in disse Momang een Engel över d’ Haart strullt har.
Een Engel hett us ok liekers över d’ Haart strullt, wenneer wie moal een Gröschke in de Füüsten kreegen, üm us bi Fidi Folkers in sien neeän Inkoopsloaden an de Ekk Floot- un Tjarkstroat, de he sükk mit sien hollten Verkoopsstää in Roskosch hör Tuun verdeent har, een Neejöährker, vull mit stieven Room, koopen kunnen. Dat wee wat seltens – un wat lekkers. Dat wee bold hoast so lekker, as Anneli, de eens Doachs as van d’ Hääven fulln, bi Fidi Folkers achter d’ Tresen stunn, üm dor van Frollein Christoa, de all een Koopmannsbreef in d’ Taaschke har, un wat Fidi Folkers sien Dochter wee, dat Koopmannswaark to läären. See leet mi foaken as een gülden Sünnenschien, de sükk nich troode, de düster Dach hellerder to moaken. Wi Jungs hevvt foaken mit een roden Kopp vöör hör in d’ Loaden stoahn un wussen keen Word ruttokriegen – ovwoll wi hör doch eelich soveel särgen wulln.
Soveel särgen wullt hett us Noabers lütten Koarl ok woll noch in sien Lääven – wenn dat nich an een koolen Winterdach up een gräsige Oart to Ennen goahn wee.
Sien Moder har in d’ Waschköäken man jüüst de Waschpott mit dat koakend Woater un de Kinner hör schidderk Büksen doarin, van d’ Oaben up de Grund dorföör hensett, wiel see dat Füür ünner de Kädel noabööten muß, as denn lütten Koarl dör de Döör floagen kummt un koppöver in dat gleunige Seepenwoater strumpelt. Us Noabersch wee dör dit Geböören een langen Tiedlang rein dörnanner lopen.

Rein dörnannerlopen vöör Freud is de een ov anner van us Kinners wiers, wenneer dat Weeten dör de Stroaten leep, dat Moder Trientje losschuffel to Granoat schuuven. Dat losschuffeln, dat wee alleen all dat kieken weert, wenn see in hör Massichkeit mit de groode Granoatschuuver över de Schullers dör de Tjarkstroat up de Diek to, un denn langs de Sömmerdiek up Abessinien toseil, üm denn an d’ Ennen van us Sömmerparadeis – hoast all an Enno Janssen sien Rüstersieler Moadeschlüüs (tüschen de Süderspitz van us Sömmereiland un de Schlüüs leegen blods de hunnerd Meter Oalkuul, dör de dat uplopend Woater in d’ Rüstersieler Groo streek) – mit hör hochschloahn Pakk in de Granoatkuul stappen de, üm de lütji Deerten bi d’ Schlawittchen to kriegen. Föör us Kinner, de wi de heele Tuur denn joa üm hör to weesen, wee dat een dübbelten Freud – denn tovörderst kreegen wi joa anners so licht keen utwussen Froominsch mit hochschschloan Pakk to sehn – un ton tweeden kreegen wi Kinner, de wi denn üm hör to weesen, aal us Schlach Granoat mit noa Huus to. Denn wussen us Öllern ok glieks, Trientje wee wäär hen to Granoatschuuven. Un dat wi Halfwussenen denn wäär een spierke wär wat van d’ Lääven sehn harn, DAT wussen see ok. Up disse un ok woll noch up de een ov anner Oarten sünd wi denn „upkläärt“ worden.
Upkläärt hett mien Moder glieks – ov bäter een Tied noa d’ Währung ok us Noabersch, de mit hör Ver-tellwilln tägenover de Gröönjakken dorföör sörcht har, dat mien Moders Geneverbranneree överhaupts Gerichtskünnich worden is. Ikk hevv jo joa vöör Stükk ov wat Sieden all wat van Sofis Destil-leerkünsten vertellt – un ok dat de Mannslüüd in Oostfreesland – van Schliektau bit noa d’ Emdener Looch – tominnst aal de, de geern moal een ächten un gooden Klukk Genever muchen, Sofi Eden foaken as een gooden Engel ankeeken, de hör een bietji dorto verhulp, de schwaarte Tied üm de Minschen to wat lächter utsehn to loaten. Mien Moder wuß to de Tied de Tied so to näämen, as see up hör doal keem. Wenneer dat domoals ok meist üm meist noa de Minschen hör eegens Gesetzen ovleep.
Nu, noa soveele Joahrteinden, dröff ikk joa wiers een bietji van dat Vertelln, wat domoals aal so ovgoahn is – in binnen un buten in Voslapp un ümto. Dor kummt nu joa nümms mehr föör in d’ Schkapp.
Bi us stunn’n tweehunnerdpunds Sakken mit Melis – (föör de een bietji Unkünnigen schall ikk woll fienen Zucker särgen) boaben in d’ Huus mennichmoal riegenwies achter d’ Ünnerschlach (Ünnerschlach, dat wee de Dreekantruum tüschen Kneestokksmüür van use Schloapkoamers un de Dakkpannen – in d’ Ünnerschlach dor kunn Minsch blods krupen) Nachtens wuurn de Sakken anleevert, wiel, wenneer de rechte Minschen üm us to dor ok blods een spierke Oahnung van hatt harn – de harn us woll dat Huus ovdroagen, üm an dat düüre Good to koamen. Elker düütsche Kopp kreech up sien Koarten doch blods 24 Gramm van de sööte Kroameree in de Wääke – föör de Kinner wee dat dat Dübbelde. Dat wee doch wüggelk een Schäät, wenn man dat nu so bedenken deit. Mien Moder bruks de witte Melis föör de Schlukkbranneree. Ut twee Pund Melis mook see dreevierdel Liter dreeunnängzichperzentigen rei-nen Genever. Un de Stoat wuß niks dorvan ov.
Dorföör wussen annern doröver to best Bescheed, un sörchten mit dorföör, dat dat goode Tüüchs flink ünner de Lüü keem un nich anfung to fuulen. Oahn disse witte Melis har mien Moder in disse Gröttde heel keen Schlukk brannen kunnt. Aal de anner Kroameree, as dat weesen Kantüffeln ov Rööven ov Appels, Beern un Pluumen, ut de domoals hoast Jedereen versöächt hett Sprit to moaken, de stunk bi d’ Brannen joa stünn’swiet buten de Döör. De Keerls van d’ Toll, de bruksen doch blossich hör Nöäsen noa to schnüstern, üm de Lüü bi d’ Schwaartbrannen to kriegen.
Bi us rook dat nich. Schlukk ut Melis brannen – dat rüükt nich un dat fuselt nich.
De schlukk ut mien Moders Branneree de kunn oaber ok mit de beste Destilleree mithollen. Alleen as de Buddels sükk so vöör d’ Ooch geeven, geev dat dor rein keen Ünnerscheed – un in Schmoak un Schoonheit all gannich. Buddels, Etiketten un Körken – DAT wee allns ächt – dor sörch denn gröttsten Koopmann ut Voslapp föör, alldewiel een künnigen Drogist ut de Noaberschkupp, mit een Handje föör de Pharmazie, de Essenzen föör de verscheeden Lakörszorten tosoamen menguleerde. Wat Sofi nun nich sülven ünner de Lüü brengen kunn, dat gung tomeist mit „Jan Peters“ sien olen Holltgas-Hanomach-Onibus as Fracht oahn Beteek-ning up de Wäch noa de oostfreesken dröögen Halsgatten. Dat Geschäft wee up aal Kanten good trechtsett un inrichelt. Bit to de een Dach, as dor een Uul sääten har, un een Poal in de Säkerung fäälen dee. Un dat keem so: Dat Mannsbild, dat de füürige Hannelswoar jümmer schmörgens noa d’ Onibus brorch, de har an dissen Mörgen keen Tied, wiel een Schandarmskolleech van hüm (de Mitwaarker wee wüggelk in sien Olldachs-Boahntji Schandarm) de Schieteree an d’ Mors har. Dat wee joa wieder keen groot Mallör, oaber de heete Woar de muß joa wäch – de Kröögers un noch anner Lüüd in Auerk un ümto de wachten dor joa all up.

Also muß dor een Uthülp her. Us Noabersch Gertrud van een poar Hüüs wieder de har de Tuur ok woll allmoal achter sükk brocht. Dat weesen joa man dree Kilometers mit Sakk un Pakk bit noa Jan Peters sien Anhollen. See bruks de Kroameree joa ok nich alleen to pukkeln, Sofi wee joa mit hör Rad as Pakkäsel dorbi. As de beid Froonslüü de letzde Drei üm Fritz Buschker sien Tankstää noomen un hunnerd Meter vöörrut de Onibus stoahn seegen, dor seech mien Moder blods noch Gröön üm de Onibus to. Soveel Toll up een Hopen – dor ween joa mehr Töllner to sehn, as man up een Tollstokk Tallen tellen kunn. Nu wee gooden Roat düür – wenneer dat nu, in disse brannerige Situatschoon överhaupts noch een gooden Roat geev
Hier ween füfftich Buddels van de fienste Genever in veele Szorten in twee hollten Kuffers up mien Moders oled Melkerrad un dreemoal henfalln vöörut geev dat blods noch gröönsche Uniförms üm een düstergriesen „Jan Peters“ an rümweihen. Wat bleev nu to doon föör de beid Froonslüü? Mien Moder hett in hör dorbilangskieken noaderhand moal sächt: Dor stunn’n wi nu in us körte Hemd un ween am leevsten wächfloagen.
Hoast so is Sofi dat denn ok angoahn. Mit de heele Kroameree utneien, dat gung nich mehr – de Gröön-schen harn hör all in d’ Kiwi. Un beid toglieks in dat Mallör rinsteustern – dat gung ok nich, denn wee dat näämich föör aal dat anner ok to loat wäst. Also wat bleev? Sofi hett Gertrud de beid Kuffers vöör de Footen sett, woar see denn ok stoahn blääven sünd bit de Mannslüü in Gröön de in d’ Füüsten kreegen – dat ole Rad üm sükk to schmieten un denn up gleunig Reifens noa Huus to britschen, dat wee een Doon. See muß joa eder in Huus weesen, as de Mannslüüd in Gröön – denn dat de koamen würn, DAT wuß Sofi so wiers as dat letzd Word in de Kaark. See kennden joa hör Gertrud mit hör Schnak-kichkeit. Un see wee een Ennen eder in to Huus as de Spritsökers. Radfoahr’n dat kunn mien Moder näämich nümms hollen, denn see krüdel joa foaken elker Dach woll Stükk ov wat tweehunnerd Kilo-meters mit hör Hannelsfracht dör Oostfreesland.
As de Kumpanee Uniförmdroagers bi us an de Dör ballern wull, dor stunn de all in Hängen föör hör oapen. Wi harn joa niks to verbargen. De Mannslüüd hevvt sükk, glööv ikk, ok wiers de gröttste Meu geeven, wat to finnen – oaber funnen hevvt see liekers niks. Ovwoll see de heele Tied mit de Stäävels dorup rümtrappelt hevvt. Föör sowat harn wi doch nich umsünst een kroaten Dischler in d’ Famili, de sien Holtwürmkünsten bi Fidi Adena, dor up de Heppenser Barch glieks tägen de Heppenser Kaark, läärt har.
In de Schloapkoamer van mien Öllern leech up de hollten Footdeel een grooten Sisalteppich van hoast dreeunhalf Meter in d’ Veerkant. Mirden up disse moie Teppich stunnen de beid Bärden, in de use Ollen sükk vöörtieds wiers foaken vergnööcht harn. Ikk säch Vöörtieds, denn mit dat Vergnöögen wee dat nich mehr so fosst – dat hevv ikk domoals as lütten Büdel all spöär’n kunnt. Alleen disse „Luxus“, de har de gröön Keerls all in d’ Ooch fall’n mußt – oaber villicht hevvt see dor all beid Oogen toknääpen, wiel see nu joa wussen, bi well see to rieten weesen. De Büpperste van de Schwadron har näämich noch de Oabend vöördeem bi us in d’ Stuuv mit mien Oal tosoamen een Buddel van mien Moders beste Brannt güüst drunken – he woahn näämich blods twee Stroaten van us ov.
Ünner de Teppich har mien Broer näämich een Klapp in de Footdeel inboot – de Klapp har woll as een Mesterswaark dörgoahn kunnt. Wenn de Söökers de Klapp funnen harn, denn harn see ok de heele Branneree mit Kopperkädels un aal wat dortohör, in de Füüsten kräägen. De heele Kroameree leech näämich freedelk ünner de Schloapkoamerfootdeel in de blaugröönsche Voslapper Schliek.
Liekers bi us in Huus niks funnen wuur, wuur mien Moder un Noabersch Gertrud wäägen Schwaart-branneree to een Geldstroaf verdönnert. See mussen elks beid dreehunnerd Mark betoahlen. Dreehunnerd Mark, so mach nu woll de Een ov Anner licht-flüchtich ovdoon – wat weesen denn in de Tied all dreehunnerd Mark. Dat wee doch minner as een Fleegenschäät an de Müür. Dor kunns joa man net een Priem föör koopen. Dat is wiers an de Dach noch so weesen, as see de beid Froolüü bi d’ Kanthoaken kräägen hevvt … bit denn tomoal dat neeä Geld keem. Vergallert worden sünd de Beiden näämich in dat neeä Geld. Un dor seech dat mit de Weertichkeit all een heel büld anners ut – bi kört vöördeem veertich Mark Koppgeld. De Heeren achter de Gerichtsgalerie dor in d’ Marktstroat hevvt denn ok togestoahn, dat de Verurdeelden de Bedrach in lütji Stükken ovbetoahlen kunnen – elker Moant sünd wi mit fief Mark dorbi, de mien Moder us künnich, as see dat amtlich in d’ Füüsten har. Disse Spröäk hett Joahrteinden joa noch School moakt, as dat in d’ Tellewischen heeten hett: „Mit fünf Mark sind sie dabei.“ Föör disse, hör Spröäk har Sofi joa eelich noch een Hüpen Doalers kriegen mußt.
Bevöör de eersde fief Mark nu as fief moie hoagel-neeä blaugriesche Eenmarkschiens sükk up de Padd in d’ Stoatsbüdel moaken mussen, keem us van d’ Tollamt in Knyphusersiel een amtliched Schrieven in d’ Huus fluttert. Un wiel us Moder nich in Huus wee, muß mien öllste Süster ok noch hör Teeken dorünnersetten, dat de Stoolsitter up d’ Amt ok wussen, dat de Breef bi us ankoamen wee. Sowat Amtlichs wee dat.
As Moder schnoamiddachs noa Huus keem, harn wi Kinner aal mitnanner trillern in d’ Büks – vanwägen dat Moder nu villicht doch noch achter d’ Kaschott muß. In de Breef stunn denn in, dat man hör in Knyphusersiel up Tollamt sehn wull – un see schull de Stroafbescheed jo mitbrengen. Ji brukt jo keen Sörch to moaken, hett Moder us Kinner denn beruhicht – wenn see mi inspeert, denn nääm ikk jo aal mit. Mit dit Weeten in d’ Kopp trukken wi denn annerndachs mit aal Mann achter us Moder her up Knyphusersiel to. Van de Uppasser in de Wachstuuv kreegen wi sogoar Schokoloa un Brause, as wi trüchblieven mussen un Moder denn allenich een Döör wiedergung. Een tiedlang loater hett see us denn irgendwenn moal vertellt, dat see joa een büld verwacht har, as see dör de Döör gung, achter de wi trüchblieven mussen – blods dat, wat hör denn dor in de näächsten Minüten tomöötkoamen is – dor har see nu wüggelk ni nich mit rääkend.
Achter een Schrievdisch seet nümms anners as een van hör bestige Genevergeneeter, de dat heele Spill üm de Branneree blods noch leed dee – oaber wiel de Kureer sien frömde Kolleechen oahn Nod suveel vertellt har, har he dor niks an hollen kunnt. Oaber nu kunn he wat doran doon – he hett vöör de Oogen van Sofi aal de Papiern de mien Moder angungen, tweiräten un in de Ewichkeit freeloaten – wor see nu woahrschiens jümmer noch rümseilen. Vertellt hett see Nümms dorvan – blods Joahren loater, as de Noabersch moal vergnööcht antikkert hett, dat see nu joa blods noch eenmoal betoahlen mussen. Dor kunn mien Moder nu doch nich nich ümhen, hör to stääken, dat see van hör Kant nich een Penning in de Stoatskaas rinstäken mußt har. Hoast dree Joahr hett Noabersch Gertrud dornoa nich mehr mit Sofi schnakkt – as ikk allmoal an anner Stää sächt hevv, wenn de Grooten sükk mitnanner vertöörnt …
Bi us Kinner wee sowat noa dreemoal ümdrein denn meesttieds wäär in de Riech. Wi Kinner harn woll aalmitnanner een bietji een annern Verstand in us Koppen.

Een Minschke mit dat rechte Verstoahn in Kopp un Haart, de hevvt wi up us Tuuren langs de Dieken un de Trümmerbargen van d’ Voslapper Sömmerdiek bi de School bit hen noa d’ Fleegerdiek achter de Banter Kasern, mit de Gewaltskastens van Diekshüüs boaben up de Kron, de man so anners nargendswons in Düütschland up een Diek stoahn sücht. Up dat Schlüüseneiland, dor tüschen de körtschmääten tweede un de daarte Infoahrt, jüüst ünner de ole Signoaltorn van Willem sien Marin, dor mooken wi jümmers geern Hollstopp. Up dat Stükkji vergäten Eiland tüschen aal de verneelden Hoaben-boowarken resideer in een poar Behelpsbarakken Dokter Goethe – nee, nee – nich de ole geheime Roat mit de gülden Pennholler achter d’ Oor – usen Dokter Goethe dat wee een Voagelminsch. Su hevvt wi hüm up jederfall nöömt. De Helgolänner Voagelwarten de ween noa dat Krawamm up Hillich Lund up dat Schlüüseneiland ünnerkroapen – un usen Dokter Goethe, dat wee to de Tied de Boas över aal dat wat Flöägels har un fleegen kunn. Villicht schull ikk nu bäter särgen, wat Flöägels har un doch nich fleegen kunn, wiel irgendwat mit de Deerten denn nich in Örnung wee. Wu foaken hevvt wi hüm een Mööv ov een Korv mit een broaken Flunk ov een loahmen Flöägel brocht – un kunnen denn mit ansehn, wu he mit de Deerten ümgung un wu see denn meist noa een körten Sett wäär in de Lücht upstiegen kunnen.
Sogoar mirden in de Schooltied dürsen wi us up de Padd moaken, wenneer een van us tüschen de Stünnens een malörten Voagel funnen har.

Up de Padd mooken wi us – dat heet, dat wee meist use Schoolklass ünner us Mester August – van d’ frööe Vöörjoahr bit rin in d’ Haarst ok hoast elker Dach, üm de Schooltuun in Voslapp mit Tuunfrücht to bestellen un schoon to hollen. Wat wi dor de Sömmer över un tomeist in d’ Haarst an Aarnt ruthoalden, dat güng tomeist noa Schwienbrürch in d’ Schoollandheim, üm dor de Spieskoamers un de Keller vulltomoaken.
Dorbi wuur dor nich up kääken, wuveel de Enkelde denn van de Kroameree kreech – dat verdeelen wuur nich dornoa bemääten, wuveel de een ov anner de Sömmer över van Huus ut bistüürt har. In so mennich Famili seech dat man schroar genooch ut, dat de Ollen hör Kinner mit dat wat see harn – foaken kunns ok särgen, mit dat wat see nich harn – satt kreegen. Wi kreegen aalmitnanner to glieker Deelen us Part.
So utglääken gung dat oaber joa nich överall to. Sünners nich, wenneer dat üm de Tuunfrücht gung, de de Lüü in hör eegen Tuun an Bööm un Strüüker sitten harn. Wi hevvt us dor oaber meist nich veel an keert – so as Oma Spiekermann dat eens Doachs belääven muß …

Wenn de Sömmer sükk all so ‘n bietji klüterich üm de Nöäs streek, un de Doagen nich mehr bit noa Middennacht reichten – denn wee för uns Kinner de moiste Tied in d’ Joahr.
Wi kunnen mit de Windvöägels achter us an över de Penner in d’Groo suusen, – dat wee de reine Freud. De Haarstblöömen lüchten noch in alle Klören, de Vöägels seeten in groote Drufeln up de Pingel-droahten un mooken Schkandoal – un us gröttsdet Pleesär ween de Frücht an de Bööm. Dör de Blöä lücht dat in rod un geel un bruun. Am moisten wee dat tinkeln van de Früchten n’türlich in Noabers Tuun.
Dat trukk us magisch an. In us eegen Tuuns geev dat genuch van de Appels un Beern un Kaarsen un Pluum’n – wiers woll – blossich, de Noaber sien Frücht, de harn so ‘n eegen Schmoak. De kunns nargens anners finn’n. De schmooken so moi noa Uprägung un so fien noa futerich Uppassers, de man üm de Bööm joagen kunn, dat dat nur so stoof.
De beste Tied to arnten wee de Tied tüschen Dach un düster. Denn kunn Oma Spiekermann nich mehr so richtich wat sehn – un ballhörich wee see ok. Dat wussen wi.
Bi Dach har see noch Oogen as een Hoabicht, denn seech see us all, wenner wi noch gannich över de Diekskant keeken.
Man, in d’ Schummerdüster, dor dee see us blods mitkriegen, wenn uns van boaben ut de Büksen-taasch ‘n Appel ov een Beer up de Grund plumpsen dee – denn mussen wi oaber Kattuun gääven, un sehn dat wi wächkeemen.
Bit eenes Doachs Harm Wuddelbuuk sien ‚Geheim-waffe’ insett hett. Sien Unkel de stunn bi de Tommis in Sengwardön as Foahrer in Dennsten – van hüm har Harm Wuddelbuuk een Taschenlucht utleent. Unkel Fidi drüff dat joa jüüst nich weeten, dat he wat an sien Broers Jung utleent har.
Oaber dat schull woll good goahn, denn dat wee joa Freedach un noa Fieroabend. Freedachs gung Unkel Fidi näämich jümmers ton Loontutenbaal. Denn seet he stünnslang bi Hein Trenthammer in d’ Boahn-hoffskrooch an Tresen to suupen.
Oaber wat hevv ikk sächt? Taschenlucht? Dat wee woll mehr een Lucht, woar de Flaksuldoaten an d’ Diek in d’ Kreech Fleegers mit van d’ Hääven hoalt hevvt.
Wi seeten all een half Stünn’n in de Bööm un harn de Büksentaaschken all good full, as Oma Spieker-mann dat doch noch spitzkrägen hett, dat dor well bi hör in de Bööm seet.
See keem furs anruusen as so ‘n Krei in düstern – dree Meter vöör de Appelboom kiest see in dat Tommilucht, wat Harm van boaben up hör doalhull – un ballert stuuv mit de Kopp vöör dat stävige Boomhollt.
As see so dor leech, un niks mehr an us sää, dor hevvt wi in de eerste Momang dorcht, Oma Spiekermann de wee dodblääven – oaber nää, son Mallör is dor denn doch nich bi rutkoamen. See har blossich Steerns sehn un wee düchdich benaut in d’ Kopp weesen, as see annern Dach in Hein Vieth sien Klüterloaden jeden de dat hörn wull – ov ok nich hörn wull – vertellt hett.
Oaber nochmoal in Schummerdüster achter uns anto-joagen – dat hett see sükk upletzt denn doch verknä-pen.
Un well nu noch de Kuroasch hett, to särgen, dat lütt Minschkes de Grooten nich ertrekken köänt, de schall sükk man noch ähm de Geschicht van dat Düwelswaark anhörn:

Dree moal har see us dissen Sömmer all bi us Öllern schwaart moakt, dat wi bi hör in d‘ Tuun weesen to klauen. Wi – de wi doch aal unschüllich as witte Engels weesen. Vöör us annern is dat nich so haart ovgoahn – wiel – us Öllern meenen woll stilkens, dat de Frücht bäter in us Pans uphoaben weesen, as wenn Linoa Knieptaang dat Obst an de Grund verkoamen leet. Alleen de beid Spiekermanns – Geerd un Renko – harn tweemoal een düchdich Loach Hau krägen.
Voader Spiekermann wee van Natur ut all een futerigen – un suupen de he ok – un denn noch dat Mallör, dat dat lütji Huus wor see in woanden van Linoa Knieptaang hüürt wee. Dat seet us man bannich hoch in d‘ Kopp. Bi elker Schlach up de Mors van Gerd un Renko full us wat neeäs in, wat man mit Linoa Knieptaang moaken muß.
Dat ween n’türlich blods Gedankens in us Köpp – un de leev Gott wuß dat ok – ober so ganz leet us dat joa nich mehr los. Een poar Wäken loater keem us woll van boaben ut de Hääven Hülp to hülp. Dat wee de Tied, dat suure Kaarsen un Mirabellen riep an de Bööm hungen. Geerd un Renkos Moder schull annern Dach bi Linoa Knieptaang Obst plükken – de Olsch wull inkoaken. In een Tied van Minüten stunn use Ploan.
Linoa Knieptaang hung dat Koartenlärgen un Wiessoagen an. Dat wussen wi. Dor geev see een büld up. Un wi gääven een büld up us Verstand.
Een poar van us Kinner klüterden de heele Noa-middach wat an de Vöörkantssied van Linoa Kniep-taangs Huus rüm. Linoa har nu woll groode Sörch, dat us de beid Augustappelbööm in d‘ luur seeten, un hett de Sandpadd de Noamiddachsstünn’ns nich een Minüt ut de Oogen loaten.
De Augustappels sünd denn ok aal moi an de Bööm hangen blääven – un de Knieptaang hett sükk säker hööcht, dat see us Kinner dat Aarnten versollten har. See har in de Tied man bäter Koarten lärgen schullt – villicht harn de Biller hör sächt, dat see man ähm noa achter d’ Huus in d’ Tuun kieken schull.

Dor harn fief fixe Jungs sükk de moi halfwussen Mirabellen un Kaarsenbööm vöörnoamen. De Mira-bellen ween us Beute – un de Kaarsen hungen noa een tiedlang in Büngeln moi verdeelt in de Mirabellenboom. Dat wee een düchdich Stükk Waark för us.
Anner Mörgen stunn Linoa Knieptaang Klokk aacht in d‘ Tuun un wull Mirabelln un Kaarsen plükken.
See mook een poar Trää in de Tuun rin – un stunn furs as een sollten Steen manken de Bööm – dat wee Düwelswaark – Kaarsen an de Mirabellenboom. Linoa hett de beid Bööm nie wäär anfoat – un vertellt hett see ok keen Minsch wat dorvan – denn sowat, dat wee joa Düwelswaark.
Wi harn woll aal mitnanner Schieteree van us Mirabellenorgie, oaber dat wee us de Soak woll dääch weert west.

Nu kunn ikk mi denken, dat de een ov anner noa disse mien Vertelleree nu woll särgen mach: Joa man Keerlke … du büst joa ok in een oarich Dörp grootwussen, in dat de Minschenbesatz so utseech as man dat vandoach woll as ‚Pätschwörk’ beteekend – un dat weesen doch tomeist Lüü ut de ünneren Schuuven van överallher, de man dor so nich hemmen wullt har. Dat kann ikk allns verstoahn – un doarüm will ikk nu ähm een bietji över de Dörpskant lustern bi mien wiedered Vertelln. Ikk bün näämich ok as lütten Büdel all een büld buten dissed Pätschwörkdörp mit mien Moder dör de Welt krüdelt

Dat wee in de Ingangstied van de füfftiger Joahren, as dit geböör. Wenn ikk strullen muß bruks ikk blossich dör de Bükspiep langen – dat heet, ikk har noch körte Büksen an.
De eerste komodich laang Büks geev dat joa eers to d‘ Konfirmatschon. Dat stunn woll nargens su fastschrääven – oaber dat wee so. Netso drüffen de Deerns eers noa de Insäächnung hör Flechten ov-schnieden loaten.
Bi de Deerns hett dat – besünners in denn Tieden-wessel noa de tweede Weltkreech – mennich Troanen köäst.

Man – wat wee dat een Spillwark, wenn wi in d‘ School de Deerns, de vöör us in d’ Banken seeten, de Flechten tosoamenknütt harn.
Vöör besünners moi Hoar, dat foaken bi de Wichters bit över de Mors gung,
dor geev dat bi de een ov anner Hoarschnieder Doalers.
Meest ween dat de Deerns hör eersten eegen Pinun-sen. Vertell dat moal een van de jungen Lüüd vandoach. Wenn see di nich een Vöägel wiesen, denn büst du noch good dorbi wächkoamen.
In disse Tied moken wi us moal wäär up de Padd – mien Moder un ikk.

De Richting wee wäär Oostfreesland. Dat wee jüüst so as in de Joahrn bit nägenteinhunnerdachunveer-tich – blods ditmoal seet ikk nich mehr in de Will-genkörf vöörn an d‘ Rad – un Moder har keen Fracht van Tee un schwaartbraanten Schlukk mehr bi sükk, üm de see trillern muß.
Ditmoal wee hör dat ok nich doarüm todohn, hör Keerl un hör Kinner över Woater to holl’n – ditmoal muß mien Moder hör Moder bistoahn.
Bi us in d‘ Stadthuus, so as mien Oma jümmers sää, dor ween see to de Tied all aal utfloagen.
Mien Süsters un Bröers de fluttern all up hör eegen Flöägels dör de Welt – mien Voader leech sied tweeunfüfftich ünner de natte Grund up d’ Heldenkaarkhoff – un Oma bruks Hülp.
See har dat woll nich froacht, oaber Moder har een Nöäs dorför, wenn dat annerswons irgendwons kniepen de.
Oma har de fiefunszömzich all achter sükk, un dat wee bi hör in d‘ Huus wiers nich mehr so, as jünger Minschen dat geern seecht.
Moder sää nu, wenn ikk hör nich to Hülp koam, kummt see noch in hör eegen Schiet üm.
Mien Oma wee een oarigen Minsch – nich dat jeden dat jüüst up dat eerste kieken sehn kunn – nää – oaber see har de Hoar nich blods up d‘ Kopp sitten – noch mehr Hoar har see binnerwendich – up de Tann’n.
Mien Unkels un Tantens un Veddern un Kusins woanden aal in een Drufel üm hör to – see wull oaber dorvan nümms bi sükk hemm’n.
Nümms drüff hör in dat Huus koamen – denn aal wullns hör blossich beklaun – meen see. Un see sää dat ok!

Wiel Oma hör Kinner so stilkens as Kapitoal un Hannelswoar ankääken hett – un hör Kinner in d‘ Huus ok woll düchdich lieden mußt harn – gungen de meisten Omas ole Doach ok so krüüzwies an d‘ Achtersten vöörbi.
Verstoahn kunn Mama dat ok woll – see har joa sülvst genooch ünner hör Moders Düwelschkeit läden.
De Glieven, de Oma hör Dochter, mien Moder, in hör Jungwichterstied mit een Füürhoaken bibrocht hett, de kunns bit hör Dod an nhör Liev noch bekieken.
Man – dat Elend bi hör Moder mitankieken, ov eenfach wächkieken – dat kunn see nich. Ikk hör dat noch – as wenn see dat güstern sächt hett: Dat is doch mien Moder!

Un so ween wi wäär up Tuur noa Oostfreesland – Moder hör Rad wee boaben bi Jan Peters up d‘ Dakk fastbunn’n, un wi seeten moi waarm in de schulige Onibus. De Tied har sükk woll all een spierke ännerd, oaber de Onibus wee jümmers noch de sülvige Ballerkist as to de Schwaartgeneverdoagen.
Hoagel un Rägen klöäter up dat Blikk, as wenn dor twintich Trummellüü togaang weesen.

De ole Diesel, de har woll noch so’n bäten Holtgas in d‘ Nöäs, dat hüm joahrenlang Stöän to foahrn gääven har.
He schnükker un pruust un pulter vöör sükk hen – as wenn he Asthmoa har un jeder Minüt starben wull.
An dit Gedoo hett sükk oaber nümms van de Foahrgasten keert – dat Gedoo simuläär de Maschin all sied Joahren.
De Minschen in d’ Onibus hööchten sükk över de Waarmte, de denn Klöäterkassen ovgeev. Wenner dor ok so’n bietji Öölstoom manken wee, dat moak niks ut.
Ut tein Piepen un dree Zigaarn keem de Damp noch dorto – un denn wee dat hoast so as bi Oma in d’ Köäken, wenn de Schössteen nich trekken wull. Komodich waarm, heel gemütlich un mit de richtige Röäk in d‘ Lücht.
In Sandhörst wee dat denn up Schlach vöörbi mit dat moie Läven – wi mussen utstiegen! Use Padd gung noa Bernuthsfeld andoahl, un Jan Peters foor de anner Kant an, up d’ Auerker Peermarkt to.

Dat Foahrrad keem van d‘ Dakk – de Kuffer un de Taaschken up d‘ Rad fasttüddert – un denn man los. Särß Kilometers to Foot noa Bernuthsfeld.
Mit dat Wäär wee dat an de Dach netso as woll in Afrikoa tüschen de Drööchtieden – dat goot as ut Emmers.
Noa de hunnerd Meter bit an d‘ Landroat sien „Schlött“ vörbi ween wi all dörnatt.

Ikk weet nich wulaang ikk in de Joahren dornoa noch dorvan dröömt hevv, eenmoal in so een Huus to woahnen.
Mi gung dat joa noch eenigermoaten ov – ünner mien Suldoaten Rägenkeep – oaber Moder hör moie Krimmertmannel wee noa een lütt Setji so schwoar van Nattichkeit, dat see de uttrukken hett, un up Ünnerst wiiderlopen is.
Bi Tant Schoaper in hör lüütji Klüterloaden seeten wi eers moal een tiedlang drööch. Ikk kreech sogoar een ächten, utwussen Köpke Tee – dat Köpke sitt in mien Besinn’n noch jümmers as een dikken Knütt mit een Schleuf boabenup.
Wi weesen dor joa ok keen Frömden – Moder un Tant Schoaper ween bit to d‘ Währung dör de Schwaarthannelee verbandselt wäst. Sükkse Verbin-nungen de överduren Tieden. Tominnst in Oostfrees-land.
Tant Schoapers Kolonioalwoarenloaden, dat wee de Stää wor dat Lääven tosoamenleep – domoals.
Inkopen kunnen de Lüü joa noch an een büld anner Stäen. Oaber Schienfattölich – Petroleum wee dat nich – Steenköälenteerölich stunn an de Blikkern Fatten magelt – geev dat in een wieden Ümto man blossich bi Tant Schoaper. Un well bruks keen Lucht in d‘ Schienfatt.

Moders dreehunnerdpunds Krimmertmannel bleev eersmoal bi Schoapers to dröögen.
Harm Schoaper nööm een Kleppermannel sien eegen – up wecke Oart un Wies he an sowat heel Modernes koamen wee, dat stunn dor nich anschrääven – liekers, Moder muß de Rägenmannel övertrekken. In Harm Schoaper sien Gummistävels dor kunn Moder sükk woll in ümdrein – oaber mit dree Poar Wullstrümpen övernanner kunn see dor tominnst in lopen.

Ikk har joa Gummistävels an – mien Footen weesen drööch. Moders Schootüüchs dortäägen wee dorbi sükk uptolösen. Dat Schoowaark seech woll ut as wenn dat ut Läär wee – oaber dat wee blossich Fassade – in Russland nöämden see dat in de Zarentied Potemkin sien Dörpen – de Schoo ween ut Pappmaschee. Ikk glööv Goebbels har de vöörtieds in de Welt sett.
So utstaffeert trukken wi beid denn wiider up Bernuthsfeld to. Vöör de särß Kilometers hevvt wi hoast veer Stünn’ns brukt. Dat kann sükk vandoach van de jungen Lüü wiers keeneen mehr vöörstellen – van Voslapp noa Auerk de heele Dach ünnerwägens.
As wi endlich bi Oma up de Warf rupdreiden, dor wee dat all schummerdüster. Moders Moder wuß woll dat wi keemen – luuren de see oaber liekers nich up us. Niks wee mit een moied Köpke Tee ov een frünnelk Moin. See leech all laang in hör Butz to schnurken – see wee netso as jeder Oabend ok, mit de Hööner up d‘ Rikk goan.
Gnadderich un granterk wee see an futern, dat wi eers so loat keemen – wi harn us woll de heele Dach bi de Lüü rümdreeven, meen see an us.
Na – dat woahnen bi Omoa, dat fung joa good an.
See wee näämich blossich dorup ut hör Besitzstand to woahren – as see dat jümmers sää, wenn een van hör ole Kööpers up de Warft dreiden, üm bi „Uloans“ as de Lüü dat döör de Tieden sächt hevvt – wiel mien Opa achteinszömzich / eenunszömzich in Frankriek bi Willem sien Uloanen wäst is – ähm een Köpke Tee to drinken.
Besitzstandswoahrung – bi dit Word faalt mi liekers een lüütji Begääven üm mien Nöömvoader in de Willemshoabener Hoaben ut de Tied glieks noa fief-unveertich in:
Ikk weet nich, ov jo dat ok woll moal so geit. Man lääst irgendeen Noaricht – man hört irgendwat in d’ Roadio – un sotomoal denkst du an Soaken, de up dat eerste henkieken rein niks mitnanner to doon hevvt. Bi d’ noaföölen maarkst du denn, dat dat doch aal mitnanner an een Tau haangt.
Mennichmoal is dat heel fien – fiener as Spinn-foadens. Un denn word dat een Bild. Een Bild van de Tieden. Foaken lett dat all een bäten gääl un gries – man in de Momang, wenn dor dien waarmen Oahm över henflücht, denn lücht dat wäär in helle Klöären.
Dat Word Besitzstandwoahren is so een Tieden-trekker. Wenn vandoach Amtspersonen för Gewalt hör Mors nich mehr up een waarmen Stool hollen köänt – ok wenn see vöördeem van de Protejees in d’ Politik mit een Kopptau doaran fasttüddert sünd – bruken see up niks to verzichten. Mach dat Begää-ven, wat hör ut hör Stool fleut hett, ok noch so schwoar gewichten.
Besitzstandwoahrung steit annern Dach denn groot in d’ Künnichmoaken in alle Bladdjes.
Hett een bi dat groode Spill üm Macht un Särgen toveel Lücht in de Ballon puust, dat de man so mit Kawamm utnannerfloagen is, sücht man de Protejees all wäär flink an d’ Waark. Mit laang Ploaster-boahnen ut Stüürgeldschiens willt see dat rötterk Gebilde foaken tosoamenholln.
Besitzstandwoahren un Verantwordlichkeit nöömt see dat denn groodpustich.
Dat lett mi foaken so, as wenn een Klukkheän jöährich Kükens binanner holln will.

Indem mi dat Tiedentünzeltau so sinnich dör de Fingers löpt, spöär ikk, dat dit Spillwaark niks neeäs is in de Welt.
Een bäten in de Doagen trüch. Mien Voader hett de meisten van siene Doagen up See tobrocht.

Fiefunveertich, noa d’ Kapitulatschon, wee he up letzd up een Hoabenschläper. Smuut wee he an Bord un tostännich föör Äten un Drinken.
In de Kuntreien bi us ümto geev dat niks to brannen un to bieten. De Minschen ween aal mitnanner Schmachtlappen in een leeget Land.
Man – an Bord dortägen drufeln sükk Äten un Drinken. Dor kunnen de Keerls rein nich tägen anfräten. Elker Mörgen, de use Heergott wäär an d’ Hääven hochtrekken leet, ween de Spieskoamers up d’ Schkipp wäär bit boaben hen full.
Nu kunn woll een Minsch mit een verstännigen Kopp särgen, dat dat doch een Glükk för de Familin in Huus wee. Fleutjepiepen kann ikk dor blods up antern. Ok wenn de Kinners buten de Hoabenmüürn vöör Schmacht Lokken in d’ Pans harn – de Mannslüü kunnen niks mit noa Huus to näämen. Blods een spierke van de groode Büld van Bord mitnoahmen, un dejenige keem glieks achter d’ Kaschott. Dor weesen de Tommis netso good un so flink in, as vöördeem de Düütschen.
Üm oaber nich elker Dach minner in hör Kombüüs to kriegen, schmeeten de Mannslüü dat ‚toveel’ an Äteree noa Fieroabend över Bord. Wenneer see
dat nich doan harn, denn harn see dat Annerndach minner todeelt kräägen.
Tja – un as dat so geit mit de Kükens de sükk wons anners Schuul söken. Mien Voader har een Trekkbüdel. De wuur an Bord so vull mit Tabakk stoppt, dat he man noch jüüst ‚Good seev se Kwiin’ speelen kunn. Dat Leed kunns denn jeder Oabend hören, wenn een Drufel ballerhaftige Seelüü an de ingelsch Postens vöörbi noa Huus hentrukk. Dat wee denn hör ‚Gold ut Montana’ un ok een Besitz-standswoahrung – oaber up hör eegens Oart.

Dat hett oaber ok – so as dat wiers to alle Tieden so is – ok Grooten bi us in us lüütji Dörp Voslapp gääven, vöör de dat Word Besitzstandwoahrung heel un dall een frömdet Word wee. Een van disse Min-schen, de mach ikk nu ähm mit een poar Satzen een Denkmoal setten.

Dat wee een lütt Settji noa de groode Weltenbrand. Dat Füür wee woll ut, oaber dat buten ümto kunns noch good ansehn, dat dat düchdich luntjiet har.
För de eenfach Minschkes in Düütschland – de nix in d’ Schkapp verstoaken un dör de Tied brocht harn – wee dat man een bannich haart Gnöösen.
Up us Noaberschkupp woahn een jung Famili. Jüüst dat de Öllern freet un een lütten Ovlärger tüücht harn.

See woahnden to ‚Untermiete’ bi us Tägenöver-noaber – bi de, bi de de lüütji Koarl in d’ Waschk-balli to Dood mallört is.
Wenn du dor vandoagen wat jünger Lüü noa froachst, de weeten rein nich mehr wat dat heeten deit. Mit een Koamer mussen see utkoamen, de Dree – dor bi us Noabers ünner d’ Dakk.
See harn keen Boadstuuv för sükk, un Klosett geev dat blods een in d’ Huus – stuuv an de Buterdör noa d’ Hoff rut.
Dor wee keen Schloapkoamer un keen Köäken up de twalf Veerkantmeter. Tüschen de Müüren, de disse twalf Veerkantmeter utmooken, dor leep dat Lääven.

Dor wuur koakt – dor wuur äten – dor wuur wuschken – dor wuur schloapen – dor wuur sükk taacht – un dor wuur Leevde moakt.
Wenner dor denn all soveel tüschen de Müüren wee – mach woll de een ov anner meen’n, de sükk dat van rüggels bekikkt – denn wee dor doch heel keen Bott mehr för sükk höögen.
Oaber goa man mit dien Denken een bietji nörder ran an dat ole Bild – denn spöörst du de Bliedschkupp, de domoals bi veele aarm Lüüd to Huus wee.
‚Hein duk di’ nöömden see aal denn grooten moagern Keerl, de elker Mörgen bi dat eerste Hoah-nenkreien ut Huus gung. Schoon un schier, mit sien klöäterich Tüüchs an d’ Liev. He de to Foot de dartein Kilometers bit noa de Willemshoabener Köälenhoaben lopen, üm föör Foahrmann Jan Eilers de Köählenwaggons, de ut Köälenpott keemen, lostomoaken – blossich mit een Ballerschküpp un een Förk. Elker Dach mook he up disse Oart twee groode Frachtwoagens leddich. Een Mark un twalf Pennings kreech he dorför in d’ Stünn’n. Elker Dach wee he van düster bit düster an schkeppen – un denn leep he wäär de dartein Kilometers retuur noa de twalf Veerkantmeter Tohuus, in de sien Anni all up hüm tööfen de. Sien lütten Jung, de kreech he blods in Schloap to sehn. Schloap, de he sülven foaken för Schmacht nich finnen kunn.

Nich dat ji nu meenen, dat is d’ denn weesen. Nä nä – wenn us Moder schnaas an d’ Neimaschin över anner Lüüs Plünnen to güddern seet, denn pulter foaken schmoals well an de Dör. Hein duk di har noch een Striepen Hellerd dör de Verdunklung sehn, un schmeet Moder een Sakk Köälen in de Deel. As Bedankt för moal een Büx för de Jung un moal een Kleed för sien Anni, ov moal een reschkoapen Pott Äteree för de dree aal tohoop.
De Hunnerdpunds Köälensakk, de har he de dartein Kilometers up sien Nakk droagen. Tja – un de Waarmte, de us domoals de Köälen in d’ Huus brocht hevvt – de hett mi nu de Stoff gääven för dit lütji Denkmoal an ‚Hein Duk di’.

Heel anners as mit Hein duk di wee dat wiers mit Minnoa Südhoff hör Gedoo. Minnoa de woahn son bietji ovkant de Aarbeiderhuusen ähm vöör de ole Diektoch tüschen Willemshoaben un Jeverland. Minnoa de wee Wittfruu, un Minnoa de wee neeschierich as een Höönermors. Minnoa wee oaber ok een Schnakkfatt sünnersglieken, de jümmer jüüst dat wiedervertell, wat de Lüü nu net nich sächt ov wat see wiers nich doan harn.
Wenn hör moal irgendwenn irgendwat dör de Nöäs goahn wee, denn moal see dor eenfach mit een poar hoakige Woorden hör eegen Bild van trecht. Dordör har see wiers nich blods Frünnen bi sükk ümto un in de wiedere Noaberschkupp noa beid Kanten an. Sünners har see us Kinnergood un dat junge Volk stiäl in Luur.
Liekers wat wi ok dreeven, so an de Diek un in de ole Pütten, dat düür schmoals keen Stünnen, un use Ollen wussen doröver Bescheed. Un wat dat leechste dorbi wee – see vetrtell use Ollern jümmers dat, wat jüüst de annern van de Günntsied an Undöäch verhakkstükkt harn. Wi kreegen in Huus denn meist de Gallerns föör dat Doon van de annern, mit de wi so nich good stunnen. Dat dat up de anner Kant denn meist ok up de sülvige Oart ovgoahn de, dor kunnen wi us joa nich allstoveel föör koopen.
Wiel oaber joa de Jungs van beid Sieden ünner Minnoa Hepprech – as wi hör dör de Joahren denn blods noch nöömt hevvt – stoadich lieden muussen, hevvt wi us föör disse Part mit dat „feindliche Heer“ tosoamendoan. Disse Schlacht, de mussen wi mitnanner fööhren. Ok wenn wi anners woll mehr tägenanner angungen.
Een groot Palaver wee moal wäär nödich – un dorbi hevvt wi ok schmökt. Sowat mooken wi jümmers in de verneelde Flakstellungen siedels van de ole Diek.
Minnoa muß reschkoapen toweeten kriegen, dat hör Moat nu full wee. Un see hett dat up een Oart to weeten krägen, dat see woll eers meent hett, de Eer wee ünnergoahn.
Bi Strohfüür sien up de Drööchte lirgend Fischkutter achtern an d’ Voslapper Hoaben stunn in d’ Hörn een vergääten hollten Heringsfatt. Dat wee noch halfvull mit schwaarten Pikk, de de ole Koptein jümmers brukt har üm sien Schkipp dormit van buten seefast to moaken. Wi hevvt us achternrüm twee blikkern Emmers vull dorvan besörcht – un denn kunn Minnoa de anner Mörgen sükk blods noch wunnern, dat dat in hör Koamers nicht lächt warden wull. Een poar van us harn hör näämich in düstern mit een Schwienker de Glasschieven richtich moi mit denn schwaarten Pikk ok „seefast“ moakt.
Minnoa de hett van de Dach an Nümms mehr bi een annern schwaart moakt.

Un wäärmoal harn wi Lütten dat henkräägen, dat een utwussen Minschke sükk in sien Wääsen umdreit hett. Wi weesen doch wiers good.
Oaber dat moot ikk nu moal inrüümen – ov un to wee een ov anner van de Grooten us in sien Denkichkeit, ov in dat ümgoahn mit us Doon doch noch een Ennen vöörut. So as wi dat bi use ole Mester Loki up letzd ok woll beläävt harn, so wies us ok Paster Edwin, dat he mit sien Läävensweeten in de Tied een heel Settji wieder wee as wi lütt Schnöttbüdels.
In de Konfirmandentied mussen wi joa elker Sönndach in de Sönndachsschool. Ikk weet, Sönndachsschool – dat Woord höört sükk föör Kinneroorn gräsich an. School, de harn wi doch all van Schmoandachs bit Soaterdachs elker Dach genuch. Wi mussen up jederfall in de Kaark, üm up use Konfirmandenkoart een Teeken updrükkt to kriegen. Well näämich nich genooch Stempels in sien Utwies har, bi de kunn dat geböören, dat he nich konfirmeert wuur. Us Frünnd un Ekspeerte för utfal-len Mestersaargeree, Rolli Röv, hett dat belääven mußt. Un wiel in de Sönndachsschool föör de Lütten jo netso een grooten Klingelbüdel dör de Riegen leep, as in de Gottsdennst föör de Grooten, kreegen de meisten in Huus van Moder ov Voader een poar Pennings föör de Kollekte in de Füüsten drükkt. Dat wee ok in de Huushollen, in de dat mit de Pennings un de Gröschkers anners man schroar utseech so. Bevöör nu de düüren Doalers in de Düsternis van de Klingelbüdel indüükten, hett een büld van us sükk stilkens överlächt, ov see de missingsch ov koppern Stükken nich veel bääter bi Hermann Preuss as Schlikkergröschkes anlärgen schulln – ov de villicht ok bi Bergmann ov Bullmann tägen een lekkern Iistuut intotuuschken. Meest hett de Klingelbüdel bi dissed Överlärgenspill verlorn. Wiel wi joa meist all in Vöörn wussen, wu dat Spill utgoahn wüür, stooken wi us in Huus all jümmers een poar Knoopen in d’ Büksentaasschke – denn irgendwat muß joa woll in d’ Klingelbüdel rin, wenn de Kaarkendeeener de so upföördernd dör de Riegen lopen leet. Irgendwenn in de Wihnachstied hett de ole Köster us de Knööpenakschoonen ober trüch-betoahlt – tominnst in us Denken. He leet in de Sönndachsschool näämich künnichmoaken – un dat muß ok noch een van us vöörlääsen – dat aal de Knoopen, de he in de letzde Joahren mit sien Klin-gelbüdel insammelt har, up een Knoopenaukschoon up Günntsiet van de Grens, in dat hollandsche Assen, över fiefhunnerd Mark brocht harn. He hett us dormit reschkoapen vergöägelk, use Paster – dat hevvt wi Tieds loater to weeten kräägen – oaber komisch wee dat doch – van de Stünns ov an weesen hoast keen Knopen mehr in de Klingelbüdel to finnen.
Dat wee joa su so, dat, wenn dat üm Doalers, üm Gröschkes un Pennings gung, eenigen van us in hör Nüümichkeit joa gannich mehr intohoalen ween. De ween oaber ok sowat van nüümich, de harn up hör Nüümichkeit woll een Prijs kriegen kunnt.
So as Richard ut de Tschaarkstroat ok woll. Richard, dat wee eelich een heel geselligen Jung in use Kring. Wenneer dat irgendwenn un irgendwons wat ovtostuuven geev, denn wee us Richard wiers mit vöörnan to ruusen. Wenn dat oaber drüm gung, dat wi annern wat van hüm verwachten deen, denn wee van hüm meist nichmoal een Steertspütz to sehn. Dit Geböören dat har he woll van sien Unkel aarft. Mit sien Unkel Bernd dor gung dat näämich netso ov. Dat wussen wi van de Ölleren, wenneer de sükk vertellden, wat wäär so in de Krööch bi Hein Trenthammer, bi Hinni Reck ov ok woll bi Marie Albers in d’ Koostall ovgoahn wee, wenn Bernd – de bi sükk in Koamer joa schiens statt up een Seegrasmatratz up een Geldsakk schleep – moal wäär keen utdoan har, wenn he an de Riech wee, vöör de anner Mannslüü een Loach Kööm to schmieten.

Bi Marie dor droapen sükk Sönndachs vöörmiddachs de Voslapper Oostfreesen-Mannslüü, wenneer see up Sengwarden to boßeln, ov in d’ Winterdach bi Ut-ters in d’ Gröönland de Kloot scheeten wullen.
Use Paster hett sükk dor woll ni nich över hööcht, wiel dat joa jümmer jüüst to de Kaarktied geböör – he wee joa ok keen Oostfrees. He hett dat ok liekers in siene heele Dennstjoahren, in de he versöächt hett de Voslapper Evangelen wat van d’ Glooven to vertellen, nich henkräägen, dat de
Mannslüüd doaran wat ännerd hevvt. Nu geit dat hier oaber joa nich üm dat, wat Paster Edwin geern wullt har, sünners geit dat hier nu üm Richards Geböören, un dat van sien Unkel Bernd – wenneer dat üm Gröschkes un Pennings gung. Un dor weesen de Beiden sükk sowat van glieks – Bernd de har woll Richard sien Voader weesen kunnt (wat de Ollen sükk achter d’ Hannen ok foaken vertellden, wenn see wäär de een ov anner van de Noabers an dörrachen weesen).
Up jederfall dee Bernd in siene Mannslüükrings un an d’ Stammdisch in d’ Krooch stilkens düchdich resoneeren, wat he doch föör een plietschen un fiksen Keerl wee, un wu he doch kroad mit siene Doalers ümgung – un dat sien Geld van sülven wassen dee, su as he dat föör sükk waarken leet. Lütten Richard de har dat Gekauel van sien Unkel joa nu foaker genooch mitkräägen, denn in Huus wee sien Unkel Bernd netso togaang sien Künsten ruttostellen. Wo wi achter us Richard sein Doon nu achterkoamen sünd, dat kann ikk mi nich mehr so nipp un nau an besinnen – up jederfall harn wie spitzkräägen, dat Richard eens Doachs an de Schlootskant achter de Brummelbeerstrüüker een heelen Riech Geldstükken inplannt har. He har in elker Planntlokk sogoar een häntigen Lääpel Jauche bi de Gröschkes doan – netso as sien Voader dat jümmers mook, wenn he Kantüffels planten dee. De Doalers de schulln joa ächt gereun un to Geldbööm wassen, van de he denn de Gröschkes man so ovplükken kunn. So har hüm dat een van de Grooten anschüünt.

As wi dat denn spitzkreegen hevvt, dor harn de blengerigen Stükken ganns keen Tied mehr, in de Grund dor achtern in d’ Tuun, ok blods een Wuddel to schloahn. Wi hevvt de Gröschkes dor schmörgens vöör Dach un Dau utkuult, un dat oahn Spoorn to achterloaten. De Deerten rooken woll aal son bietji oarich, oaber wi wulln de joa ok nich äten. Un Woater, üm de een spierke ovtoklein un schoon tomoaken, dat stunn joa genuch in de Schloot. Richard hett sien „Planten“ noch een Settji moi goaten un pläächt – oaber dat de wussen un dat he de Frücht aarnten kunn – dat hett he nich mehr beläävt.

Een büld van de Minschen mit de ikk as lütten Schietbüdel domoals dör de Tied steustert bün, hevvt to hör Läävenstied joa nich mehr beläävt, wat ut dat worden is, dat see in de stuure Tied up de Padd brocht hevvt. Dat meiste dorvan is bi de, de wi as Kinner dat mitbeläävt hevvt, wiers ok all wiet in dat Vergääten indüükt. Dat een ov anner van dat wäär so een bietji van Dach un in dat Besinnen trüch-tohoalen, dat hevv ikk as mien Bemööten ankääken, as mi in de Sinn schoot, hier ov dor moal de een ov anner sien Doon in de Tied wäär in d’ Lucht to setten.

Een heel normoalen Dach ….

Dat wee in een Tied an de eelich blods normoal wee, dat niks an hör normoal wee. Denn gräsigen Kreech wee man jüüst dreehunnerd Doach noa achtern in de Vergangenheit suust.
Dat Bomben van d’ Hääven fulln un Frontberich-ten geev dat nich mehr, oaber dorüm wee dat Läven vöör de Minschen nich lichter worden.
Bunter wee dat Bild worden. Veelklöriger un wuseliger. De Minschen kunn’n sükk wäär vöör de Dör woagen. Frömde Suldoaten ween överall in de Stroaten to sehn. Mit schwaarte un witte Huut un in kledoasch in alle Klören. Militär ut alle Welt wee dat.
Dat Lääven in d’ Olldach gung noch aal wat van ünnerst noa boaben, oaber de Minschen bruksen keen Angst mehr vöör hör eegen Lüü to hemm’n.
Vöör Äten un Drinken, een Dakk boaben de Kopp, Waarmte in d’ Huus un wat dor anners noch so wee, dor mussen de Minschen sülvst föör sörgen. So good as jeden dat ähm kunn. De, de wat har de har wat, un de, de niks har de kreech ok niks. De Minschen leeten sükk stoadich wat Nees infalln – un dat leep. Vandoach würn de meisten Lüü hör Hann’n över d’ Kopp tosoamenhaun, un särgen dat geit doch nich, leev Manntje. Domoals gung dat.
So as bi Sophie ok. See woahn sied nägenundar-tich in een Vörstadt van de groote Kreechshoaben-stadt. Nu wee dat mehr de Vöörstadt van een grooten Trümmerhopen. Veer Ühr mörgens wee dat, un Sophie hör Dach fung an. De Oabend vördem ween noch een poar Hartgummireifens up d’ Rad koamen. Wiel de Luftreifens – de see bit annerletzd noch jümmers up de Felgen drup hat har – nich mehr to flicken weesen.
Hör oled Rad wuur achtern un vöörn düchdich mit Kroameree bepackt un denn gung de Reis los. Dat gung schmoals stuuv up Oostfreesland doal. Schwaarten Tee un schwaartbraanten Schlukk. Dat wee hör Fracht up de Hentuur. Dat Good wee mehr wert as tein Mannslüü – wenn d’ de denn överhaupts noch geev.
De eerste Kontrolle tüschen Tommi un Serbenbe-setters leech glieks achter de letzt Voslapper Hüüs. Twee Buddels Schlukk van hör Fracht wesselden in de Posten sien Uniformtaschken – un wieder gung de Poaseree dwarß dör d’ Land. Dat gung jümmer in een ganz grooten Boach üm de Kontrollen ümto. Üm de Woarenbestand een bietji to schonen.
In Oostfreesland gung dat denn van Huus to Huus, van Dör to Dör un van Krooch to Krooch, üm de Tee un de Schlukk to vertuschken. Tägen Fettichkeiten wuur de intuuschk.
Hör Fracht an d’ Rad wuur dordör stoadich schwöörder, denn vöör een vierdel Pund Tee geev dat twee Pund Botter – un vöör een Buddel Schlukk muß see twee Sieden Speck fördern.
Up letzd is hör in Neeschoo hör Rad tweibroaken. Een Buur hett Sophie mit Rad un Fracht up sien Mestwoagen mitnoahmen, bit noa Bernuthsfeld hen. Doar woahnden hör ole Öllern.
Bi d’ Malör mit dat Rad sünd denn ok noch füfftich Eier in dutten goahn.
De har see van een Burinski tägen een vierdel Pund Tee un een Buddel Kloaren intuuscht. De Höönerfrücht ween aal moi in een blikken Emmer in Kaff inpackt.
De Lüü in Neeschoo hevvt de glubbrige Resten van de Stroat söcht. De Minschen weesen domoals nich so pingelich. Bäter Eier mit een bäten Kaff in d’ Pans, as blods Lücht in d’ Buuk.
In Bernuthsfeld wurn de Soaken aal ümpackt – so, dat see de ok to Foot aal schlääpen kunn.
Särß Kilometers bit noa Sandhörst, de Onibus kriegen, de van Auerk noa Willemshoaben foor. Tweemoal an d’ Dach.
Gllieks achter Tannenhuusen is de Dörst so grot – see moot eers een poar Klukk Woater ut de Tochschloot drinken. Bi d’ rünnerklautern an de Schlootskant falln hör twee Pund Botter wäch – man so in dat Woater.
Een half Stünn’n hett dat denn woll meist düürt dat see de wär infang’n heett. Na, denn man wider. Bi dat Botterfischen is hör de Tied wächlopen – un mit de Tied, de dor wäch is, is ok de Onibus in Sandhörst all laang vöörbi. So geit dat denn to Foot wider up Wittmund doal.

Irgendwenn oabens foahrt ut Wittmund noch een Toch. Wenner de foort, dat weet man nich so genau – in disse Tieds up jederfall noch nich. Wenn see Glükk hett, kricht see disse Toch noch – anners moot see widerlopen.
Dör de Nacht.
Bi jeder Lucht, dat up de Stroat upblenkert, denkt see, dat Auto hollst du an. Is dat dichter bi, verstäkt see sükk achter de Stroatenbööm. Dat sünd meist Militärautos de ünnerwäängs sünd. Van de Zivilbevölkerung hett joa hoast noch nümms een Auto.
Noa een Stünn’n Rägen un nochmoal söben Kilometers to Foot hollt see doch een Foahrtüchs an.
Verdekkselt nochmoal – denkt see, de hett de Düwel di stüürt – dat sünd Schkandarms. Nu is dien heel Kroameree wäch.
Dat Polizeiauto hollt still. Een Schandarm sitt dor in. Froacht wor see henmutt – sticht ut – hölpt hör mit Sack un Pack in d’ Auto un brengt hör – rutzdibutz – noa d’ Wittmunder Boahnhoff. Schnakkeree van dit un dat – un keen Froach noa dat, wat see in Taschken un Büdels bi sükk hett.
In Wittmund kricht see de Toch noa Huus noch. As see in de Toch so ‘n bäten waarm wurd, denkt see so bi sükk: Dat is denn ditmoal woll doch de leeve Gott weesen – un nich de Düwel.
Een Stünn’n noa Middennacht is see wäär bi hör Famili.
Dat wee denn een ganz normoalen Dach in een Tied, in de eelich blods normoal wee, dat niks in hör normoal wee.

Dat Niks, oaber ok ganniks in de Tied normoal wee, dat wussen woll us Öllern, ov ok woll de Ölleren ünner us Noawussenen. Föör de meisten van us, de wi us in de Tied noa d’ School am leevsten achter d’ Diek rümdreeven un dor kukoloorden un spekuleerden wat dat aal so Nees geev in us lüütji Welt, dor wee dat, wat so Dach föör Dach üm us herüm geböör, dat Normoalste van de Welt. Ovwoll, wi spöärden dat liekers ok, wenneer dor irgendwons irgendwat wee, dat nich so stimmich in de Olldach paasen wull. So as de Soak mit „Abessinien“ un de blanke Huut, de us dor bi hooged Woater in de Oogen full.
Bi Hoochwoater wuur de Sandbank, de dwarß vöör d’ Knyphuuser Groo leech stilkens to een Eiland, up dat wi denn van d’ Fastland ovschnääden ween. Föör een poar Stünnens ween wi Keunichs in us eegen Riek, in dat wi in diese Tied su temmlich aal dat moaken kunnen, wor us de Kopp noa stunn. Dat wi Kinner dat nich allenich so seegen, un dat dat noch een annern Part geev, de dat woll netso seech, dat hevvt wi denn ok flink spitzkräägen.
Bi us up „Abessinien“ wuur domoals ok de „Freekörperkultur“ pläächt, de noa fiefunveertich in Düütschland joa meist dodschweegen wuur – weil dat joa ok to dat Geböören togehör, dat de Noazis as good funnen harn – vanwäägen een gesunnen Körper un een gesunnen Geist. De Rieken, de ok in de Tied up Sylt ov Nördernee in d’ Sömmerdach logeeren kunnen, de hevvt sükk dor een Schäät ankeert. Up de beid Eilands kunnen de Boadgasten ok in disse unlüstige Tüschentied oahn Tüüchs an d’ Liev lüstich sien.
Dorvan harn wi lütt Schietbüdels in de Tied oaber joa heel keen Oahnen van. Up us Eiland „Abes-sinien“ gung dat denn een Spierke woll netso ov, as up de beid Prominentensandhümpel in de Nordsee vöör de Oostfreeschke un de Holsteener Küst. Blods dat dat bi us „unner de Hand“ moakt wuur, as ikk dat moal beteeken will. Man kann dat ok woll so särgen: Nümms wuß wat dorvan, ovwoll jedeneen dorvan wuß. Wi wussen dat nu joa ok un hevvt dat stilkens upgeräächt geneeten kunnt. Verbeeden de us dat „Geneeten“ joa Nümms, wiel he denn joa togeeven mußt har, dorvan to weeten. Un dat wee doch to schinant wäst. Wiel oaber de Grooten, de dor dat noakend in de Natur rümrönnen anhungen, sükk överhaupts nich geneerden bi hör Doon, weesen wi Kinner ut Voslapp ok up dit Rebett de anner Glieköllerigen wäärmoal een Ennen in d’ Weeten vöörut. Wi harn joa nu wat in de Kopp, wat dor noa d’ Meenen van de Grooten noch gannich hengehörde.
Dor is wiers wat mit an, an dat dor noch nich hengehör’n – oaber hulpen hett us dat ok wiers, üm een Trää wieder noa vöörn to doon, rut ut de Kinnertied. De Kinnertied, de joa to de Tied in mennich Hüüs un Familin wiers ok woll van Nod teekend wee – su as dat nu moal is, wenneer een Volk moal wäär een blöderk Spill van sien Regeern verloren hett. Ovwoll, wenneer ikk dor so van nu ut bilangskiek – noch keen dartich Joahr vöör use Kinnertied, Düütschland har in de Tied ok jüüst ähm een verlor’n Hauen un Stääken achter sükk loaten, as dat Elend un de Nod föör de Minschen in Oostfreesland un an de Küst in dat noorddüütsche Leechland noch een büld Ennen nörder wee, dat dat Kinnergood, van dat joa to alle Tieden genooch van dor wee, foaken mit dree sükk een Stroosakk deelen mussen un keen Schootüchs an de Footen harn.
Wi sünd noa de Schooltied schmoals ok aal ut Huus goahn, un hevvt use Footen ünner anner Lüüds Dischen sett – oaber so noar, as use Öllern dat in hör Kinnertied blods een Generatschoon vöördem noch ovgoahn is – dat hevvt wi denn meist doch nich mehr belääven mußt.

Seefoahrt ut Nood . . .

Dat wee in d’ Haarst nägenteinhunnerdtwintich – twee Joahr wee de verdekkselde Kreech nu to Ennen.
Siet twee Joahr wee Willlem nu nich mehr in Potsdam an d’ regeern. Düütschland leech heel ünnern – un dor ünner leech noch Oostfreesland. In Frankriek – in dat moie Versai – wee van de, de bi dat Spektoakel wunnen harn, fastschrääven worden wat man in Düütschland noch moaken drüff – un wat nich. Dat wat nich neem de meeste Bott up dat Papier in. Aal wat dat Lääven utmook, dat leech platt an de Grund.

„Weltwirtschaftskrise“ is noaderhand in de Bööker to lääsen. In Oostfreesland weeten de meisten Minschen gannich, wat dat Woord to bedüüden hett. Wat see oaber an d’ Liev spöären, is dat see niks to bieten hevvt. De Ollen nich, un de Kinner nich. Kinner – dor finnst du in elker Huus een heelen Riech van. Well füünsch is, de mach woll särgen, de Lüü de harn anners joa ok niks to beschikken, as Kinner to moaken. Dor mach wat mit an weesen.
Bi mien Grootöllern üm de Disch seeten nägen schmachtich Kinners. Veer Wichters un fief Jungs – een dorvan wee mien Voader. De Wichter keemen noa de Schooltied furss bi d‘ Buur in Stellung. För twee Sakk Frücht – de de Öllern noa Huus henkrägen – un dree poar Kiddelschuden för de Maid. Dat wee denn de Betoahleree för de Knoideree van Mai bit Mai. Föör de Fenten deen de Buuren een bäten mehr ut. Doch worhen schulln de Lüü mit aal de Jungs? Sovöäl Knechten kunn de Landweertschkupp gannich verknuusen. Wat bleev föör de Jungkeerls, de noa de School dat eerste moal laang Büksen anharn? See mooken sükk up de Padd, üm irgendwons anners een Disch to finn’n, ünner de see hör Been’n stäken kunnen.
Mien Voader un een Drufel Jungs – de aal in Frie’kensiel un ümto in Huus weesen – leeten hör Holschen in Richting Emden lopen. See harn wat hört van Seefoahrt un Fischkeree un dat dor Füüsten brukt warden, de anpakken kunnen. Dat wee Aarbeit – dat wee Äten. Mien Voader kreech bi de eerste Anloop glieks Hüür up een Heringslogger – as Moses. Well nich weet wat een Moses is – dat hett niks mit Moses ut dat ole Testament to doon – dat is de Beteekning för Schkippsjungen. Un denn gung dat los – van Emden leech Kurs Doggerbank an. Haarsttied – Störmtied – achtein Mann an Bord – dorünner een so’n lütten Halfman, de man jüüst boaben ut de Büks rutkeek. De Noordsee har he man jümmers sehn, wenn see in Clienensiel van butenkants an de Diek kraab. Nu seet he dor mirden-manken dat upgewöölte griesgröönsche Woater – nich so oahn irgendwat un blods mit een Kuffer in d’ Hannen, so as dat in een Seemannsleed sungen ward – nää – oaber een Emder Heringslogger wee joa man een lütten Welt.
In de eerste Doagen an Bord har he all alle Klören de een Huut hemmen dörlopen – van Rod över Gäel bit hen to schedderich Gröön. Am leevsten wee he över Bord sprungen – so schroar gung hüm dat. Un denn dat Knoien – veer Wääken lang – Dach üm Dach un Nacht üm Nachten dorför sörgen, dat de utwussen Seelüü wat to äten in d‘ Liev kreegen. Denn hier moal een van d‘ Smut mit Foot in d‘ Mors un dor moal van d‘ Stüürmann een an d‘ Piepenkopp – un de Koal un de Nattichkeit. Wenn dat denn an de Netten inhoalen gung bit an de Kneen in Herings stoahn un spitzen, dat de Massen flink genooch dör dat Gatt up de Schlachtbanken leepen – Soalt un Iis in de Heringstünnen schmieten – mit Busten in d‘ Hannen, de so groot weesen as Puulboonen. Wu foaken sünd dor de Gedankens woll noa Huus henfloagen – in de Butz achter de Koamerdör – mit de waarm Strohsakk – ok wenn man sükk de mit twee van de Broers deelen muß.

Dat wee doch dat Paradeis tägen disse hollten Höäl van achunveertich Meter Längte un nägen Meter in de Breddte.
Well allmoal in een Boadballi bi Störm mit aacht ut Noordnoordwest langs de ingelschen Eilands schkippert is – de weet worvan ikk hier vertell. Wenn dat Schkipp denn vull mit Fanggood wee, blenkerde noa veer Wääken wäär dat Füür van Börkum Eiland över d‘ Woater. Oh Heiland – wat büst du doch een Engel. Dat givt doch noch een Hoaben un fasten Grund ünner de Footen. Duusendmoal in de verleeden Wääken hevvt see sükk schwoarn – de Jungs – ni nich mehr noa See to tofoahren – denn all leever an Land vöör Schmacht starven.
Un man net dat see aal mitnanner in Emden up de Hoabenkant stoahn – mit de eerste Hüür in d‘ Taaschke un een Hunnerdliterfatt sollten Herings an de Sied un luuren, dat de Buur – bi de Voader in Aarbeid steit – hör mit Peer un Woagen ovhoalt – is ok all dat Denken dor – eenmoal noch, eenmoal foahrt wi noch mit rut. Eenmoal noch soveel Doalers in d‘ Knipke weeten – un eenmoal noch soveel Fanggood kriegen.
För dat Gefööl haangt man geern noch moal wäär gröön in de Seils un schlikkt sükk de blöderk Hannen – un sowieso – wenneer see denn van dissen Barch Hüür noa achtern keeken – so gräsich wee dat doch gannich wääsen, dor de Wääken up See.

Ut eenmoal noch rutfoahren, un noch eenmoal, is denn een heeled Lääven worden. So as wenn de Herrgott wat tosoamenfööcht har: In goode un in schlechte Tieden – bit dat de Dod dortüschen kummt.

Bit dat de Dod dortüschen kummt – dat hevv ikk domoals in de luurige Voslapper Tieden noa de groode Weltenbrand wiers nich dorcht, ovwoll de Dod joa meist gannich so wiet wäch wee van use Olldach. Ikk hevv in de Tied woll mehr de Luchten an d’ Hääven tinkeln sehn. Vandoach denk ikk ok woll moal, ov dat nich eelich Steernstünns föör een lüütji Lääven wäst sünd

Up de Welt koamen bün ikk näämich to een Tied, as dat in Düütschland moal wäär bannich düster wee. Twee Doach vöör Hillichoabend geböör dat – in de Kreechswinter veerunveertich. Dör een Kaiserschnää bi mien Moder hevvt see mi in disse Nacht bi scheeten un bombenkroaken in d’ Lääven tillt. Ikk wee schier un glatt un oahn Runzeln – man ähm nich so verknüstert as de Minschkes sünd, wenn see sükk up de normoale Padd an d‘ Lucht van de Welt quälen mooten.

As wull de leev Gott dat noch besünners rut stell’n, har he mi mit laang schwaart Hoar utstaffeert.
Dat geböör in een heel düstern Tied ähm vöör Winachen, in een katolsch Sükenhuus mirden in dat evangeelsche Noorddüütschland. In dit Huus dor geev dat blossich Ordenssüstern. Disse Nonnen, de man vandoach so geern as schwaart beteekend, de weesen domoals – in de schlimme Tied – de reinsten Luchtgestalten.
As witte Engels dürs man hör woll beteeken. Ov see moal lacht hevvt, disse Engels, dat weet ikk nu joa nich – man kunn hör de Bliedheit oaber ansehn, hett mien Moder loaterhand moal över hör sächt. Ok in de Doagen tüschen Blod un Dod. See hevvt an Hillichoabend veerunveertich versöcht, de Süüken, de Anschotenen un de Hoapnungslosen in dat groote Elend een bääten de Glooven trüch togääven. See sünd in de hillige Nacht bi Siren’ngehuul un Fleeger-alaarm mit de hollten Krüpp ut de Winachsgeschicht van Bäed to Bäed trukken. Üm de Minschen hör Bliedheit to wiesen. See wull’n hör de Kreech een bäten vergäten moaken. Um dat Wunner van Winachen een Gesicht to gääven, hevvt see mi lütten Schietbüdel in de Krüpp lächt. Ikk schall so nümich utkäken hemm’n, dat de meisten een spierke Freud mit noa Winachen rinnoamen hevvt.

Een lütten Sett loater wee de Höäl van dat duusend-jöärich Riek denn joa ok to Ennen.
De Minschen mussen ut dat deepe Lokk, in dat see seeten, wäär rutkruupen. Wäär up de Böän klautern, wor aal de Minschen tohoplääven.

Alleen mienVoader – de wull nich mehr krupen.
He wee mit oapen Tuberkuloos ut d‘ Kreech koamen un is dor denn tweeunfüfftich an dodblääven.
So muß Moder allennich dorföör sörgen, kruupen un kraben, dat wi hochkeemen.
Ikk wee as lütten Hüdel un de jüngst van hör Kinners jümmers överall mit bi. Wenn ikk vandoach so bi langskiek – an de Joahren, in de de Tied sinnich so een bäten hellerder wur, denn weet ikk, dat mi mennichmoal sowat tofallen is, as de Minschen veerunveertich in dat Bunkerkrankenhuus in d’ Willemshoabener Süüderstaddje.
Ikk kann an disse Momanken mi besinn’n, as wenn see eers güstern weesen.

So ok. wenn wi de heele Dach in Oostfreesland ünnerwäägens weesen. Mit Moders oled Foahrrad – see seet up d‘ Soadel un ikk hukel in de hollandsch Wilgenkörf vörn vöör d‘ Stüür. Bi Wind un Wäär weesen wi up de Stroaten to rieten.
Up de Hentuur noa Ossfreesland fohr Moder över Jewer. Bi Gembler sien Klüterloaden in Moorwarfen dor wur de eerste Tee un Schlukk ovläävert.

Wat Moder dorför intuuschk hett, dat weet ikk nich mehr – oaber wat ikk kreech, dat spöör ik vandoach noch in d‘ Kusen.
Tweemoal in d‘ Wääk geev dat Boischies föör mi – all schmörgens een grooden Spitztut vull. Sowat goodes dat vergätt een Minschke sien Läävdach nich mehr.

Överall wor wi in Ossfreesland Hollstop mooken – un dat weesen een büld Hüüs kann ikk jo särgen – dor full een bäten wat för mi ov.
Man kunn mi dat domoals wiers all ansehn – ikk har van lütt ov an een richtigen run’en Spekkbuuk. Wat Wunner oaber ok.
Bi Tant Leni in Bernuthsfeld düür dat denn de meist Tied een bäten langer. Äten un Drinken föör us Beid stunn all up d’ Toafel proat wenn wi in de Döör rinkeemen. Liekers ok, wat för een Doagestied dat wee.
Unkel Gustoav de sörch rejell dorför, dat ikk ok genooch van de moiste Wurst un de lekkerste Schinken to futtern kreech. Van sien Boantje her wee he Schlachter, un wenn he mi seech, denn lüchten siene Oogen. Mien Tant Leni hett moal an mi sächt: Mien Lütten, hett see sächt, wenn Unkel Gustoav di sücht, denn hööcht he sükk foaster, as wenn he sükk bi de Buuren een moied Schlachtschwien ankieken deit.
Dat wee all een oarich besünnern Tied – domoals. Överall kreech ikk wat föör tüschendöör –
eenziech bi mien Omoa up Bernuthsfeld – dor geev dat niks.
Oma de wee so grannich – de is bi een vullen Spieskoamer verschmacht. Omoa wee dor de grode Utnoahm. Wor ik anners ok mit mien Moder henkeem – överall hevvt de Minschen mi wat anners, wat bääters weeten loaten.
Bi Djuren in d’ Krooch to’n Bispill – dor in d’ Bernuthsfelder Hoff – dor stunn för mi all jümmers wenn wi rinkeemen Brause up d’ Tresen. Well hett as Kind in de Tied denn all in irgendeen Krooch Brause vöörsett kräägen?
Foaken hett Moder mi ok föör een poar Stünn’ns bi Müllers, an d‘ Schossee noa Willmsfeld, trüchloaten. See kunn woll oahn mi mit hör Fracht wat flinker dör d‘ Moor suusen. För mi wee dat denn een reined Pleesär, dor bi Müllers.

Ikk kunn rieden un Kutschfoahrn aal dat doon, wor ikk jüüst Jank up har.
As Renko sien Patzmann – sotosärgen. Renko dat wee de Buur up de Ploatz. Renko dat wee ok noch een jungen Keerl, oaber wiel sien Voader in d’ Feld bi Stoalingroad blääven wee, wee he all mit twintich de Buur up denn groten Hoff an d’ Meerhuuser Buschk.
Oal Tant Müller mook föör mi to d‘ Teetied denn jümmers Kaukau – „Schokolade“ sää see vörnääm to dat Gedränks. Vörnääm wee de Kaukau oaber ok. See mook de ut heel düsterbruun Pulver, mit Melk dorto – noch waarm van d‘ Koo, een büld Melis dorünnermengselt un boaben up een grooden Schöät witten Room. Ji köänt jo denken, dat mi dat hööcht hett – un hulpen hett mi dat ok. Dat is vandoach noch good an mi to sehn.
Wenn mi dat so hen un wäär dör de Kopp geit, denn denk ik mennichmoal, dat wee domoal föör mi, as wenn mi een Engel över d‘ Haart strullt har.
Bi Koopmann Juilfs in Willmsfeld – dor tägenover de Möählen – stook mi de
Mamsell jedermoal stiikum een tuut mit sööte Kringels to. De sünd föör ünnerwäägens, leuster see mi denn to. Uphollen to gnaueln kunn ikk eers, wenn ikk de Kringels aal vertimmert har.
Noa elker Dach dör Oostfreesland mussen wi joa ok elker Oabend wäär up Voslapp to, wäär noa Huus andoal. Över Tettens, Waddwarden un Hooksiel gung denn stilkens de Padd.
Hooksiel dat muß Moder mitnähmen, wenn see in Ossfreesland hör Tee un Schlukk nich aal intuuscht kräägen har.

Bakker Ulfers up d‘ Siel kreech denn dat, wat noch in de Büdels un Taaschken in wee – dorför kreech Moder denn een deel Kroameree föör de Schlukkbranneree – as Hefe ov sowat. Brod in alle Szorten kreech see denn ok soveel as dat Rad noch schlääpen kunn.
Wenn ikk vöörn in mien Körf spitzkreech, dat Hooksiel vöörut leech, denn har ik tomoal een richtich heeten Mors un kunn in mien Körf rein nich mehr still sitten.

Ji froacht mi nu noa de Bewennt dorföör? Dat will ikk jo woll ähm verklokfideln – de Utlöser dat wee mien denken an dat wat dor up d’ Siel in weert Ulfers sien Bakkstuuv up mi wachten dee, dat wee een Enn’n van een waarmen Krintstuut, de Bakker Ulfers – wi ween man neddegroad in d‘ Dör – eenfach so irgendwons ovbrook un mi in de Füüsten geev.
Dat kunn noch so düster weesen – un noch so een stävigen Wind weih’n – in disse Oogenblikk schien för mi de Sünn – un see seet woll mirden in Bakker Ulfers sien Haart.

Joa – dat hett een heel büld Sternstünn’ns för mi as lütt Minschke gääven. Ikk hevv dat – glööv ikk – son bäten as mien Weirook, mien Gold un Myrre ankääken, denn veerunveertich to Winachen kunn’n de hillich dree Keunichs joa nich to mi herkoamen.
De Sternschnupp – dat hellste Lucht – hevv ikk denn mirden de füfftiger Joahren sehn. Dat wee mien Tied bi Hein Vieth.
Hein Vieth wee een Melkbuur, as he ok woll in de Bööker beschrääven ward – he gung mit Peer un Woagen van Huus to Huus Melk, Botter un Kees verkoopen. Een richtigen Koopmannsloaden har he in de Joahren bi us an d‘ Ekk ok all inricht.

Tja – Hein Vieth de wee dör Gotts Föögen de Schweegervoader van mien Süster Tilly wurn. Wat wee dat wäär een Glükk för mi.
Moder gung joa nich mehr Schwaarthanneln un Hamstern – dat wee in achunveertich – van dor an as dat de neeän Doalers geev, vöörbi.

See seet nu Dach för Dach in Peine sien Uniförmschniederee in de olen Kaserns an een Neimaschin – för de frömden Suldoaten Kleedoasch tosoamen güddern. Mien Voader de wee nu joa all dod blääven – mien Süsters un Broers de ween all ut d‘ Huus un irgendwons in Stellung. So wee ik denn mit mien Moder blods noch alleen up use söben-hunnerd Veerkantmeter Grund mit de bakksteensche Siedlung dorup.
Ikk wee nu een Schlöädelkind. Schlöädelkinnner – dor geev dat noa d’ Kreech joa een Hüpen van in Düütschland. Liekers harn wi in Voslapp ok woll een Kinnertuun mit Bott föör twee ov dree Hannen vull Kinner. Üm dat nu so lütten Hömels, as ikk noch een wee, dor schnoamiddachs noa de School in Schuul goan kunnen, dor mussen de Öllern all een gleunigen Droaht noa de Pasteree hen hemmen. De kinnertuun wuur näämich van de Kaarkengemeente ünnerhollen. Ikk kann mi ok hoast denken, dat ikk mi dor gannich wollföölt har. Dat liekers blods so an de Kant.
Oabers rümstrieken, un nich weeten wat ikk mit de Tied anfangen schull – dor hett mi de leeve Gott alltieds föör bewoahrt.
Ikk gung, wenn de School föör mi föör de Dach to Ennen wee – noa Hein Vieth in sien Klüterloaden to helpen. To doon geev dat dor stilkens wat.

Wat so in de Loadens verköfft wur, dat wuur joa meist noch in Sakken van de Grossisten, as de Groothannelslüü domals nöömt wurn, anleevert. Well dat nich beläävt hett, de kann sükk dor ok hoast keen Bild van moaken. In Tuten tomoaken bün ikk in de Tied Weltmeister in worden – dat kann vandoach ok nümms mehr rechtens.
In Unnerbarch „mundfaardich“ moaken, dor har ikk ok een Schlach in wäch. Van dat goode Tüüchs muß ikk näämich Schmiddachs un Oabends elks een lütji Kist van proat stell’n.
Wiel Hein Vieth sükk ov un to tüschenin gau een Lütten günnen muß. Denn bruks he in de Ekk mit dat Buddelwaark nich so laang mit rümtütern.
Unnerbarch schull man joa elker Dach twee van drinken, denn schull een dat goodgoahn. Dit twee dorvan drinken, dat kreegen de Minschen tominnst up de Rekloameplakoaten wiesmoakt. Dat Künnichmoaken dat har Hein dries up sien eegen Oart utlächt.
Anmaarkt hett man hüm dat nie – blods sien Lääver, de hett dat wiers aal upschräven. Ikk denk, bi jeder enkelte Klukk hett see een Strääk moakt. As see hör Moat vull har, dor hett see sükk eenfak ovstäelt.
Bi eenunzsäßtich Läävensjoahr is sien Klokk denn ok stoahn blääven.

Wat he in disse eenunzsäßtich Joahren up de Erdengrund beschikkt hett, dat is villicht nich aal good wäst – man, wat he allenich mi Goodheit doan hett – dorvöör sitt he nu heel säker mit sien Mors in use Herrgott sien Tuun.
Elker Oabend muß ikk eers an d’ Familindischk mitäten. Eder leet Hein Vieth mi nich lopen. Un wat dor so Dach föör Dach up de Disch keem – ikk hevv dat mennichmoal nich foaten kunnt.
De Minschen, mit de ikk to de Tied in mien lüütji Lääven all to doon har, de harnt sowat wiers noch nich to sehn kräägen.
Wenn ikk denn noa disse Äteree mit vullen Buuk noa Huus hensteuster, wee ik joa ok noch bepakkt mit allns van aal Sieden.

Mit all’ns wat Moder un ikk ton Lääven bruksen. Ikk hevv woll nich een Penning vöör mien „Hülp“ in Füüsten kräägen – oaber de „Naturalien“ de mooken een Hüpen mehr ut, as een Mannsbild domoals verdeent hett.
So hevv ikk in mien Kinnerjoahren woll Steerns to foaten kräägen, de an anner Minschen mit Kattun vöörbi suust sünd.
Villicht hett dat ok een Spierke mit doran läägen, dat ikk de meisten Kinner üm mi to in de sproak een bietji vöörut wee – ikk kunn mi nich blods in us Kinnersproak – in dat Voslapper Stroatendüütsch –
Trechtfinnen, ikk wee nettegroad so good – ov villicht noch een Trää bääter in de Sproak van mien Moder.
Een ole Schoolmester hett mien Moder moal froacht, ov ikk bi mien Geburt blods ut Oohrn bestoahn har, wiel ikk doch överall so good toluustern kunn.
So hevv ikk denn ok moal in Fidi Folkers sien Inkoopsbuud manken de Manschesterbüksenpiepen van de grooten Mannslüü stoahn, un mit wiede Läpels toluustert, wat de Keerls sükk so to vertellen harn. Fidi Folkers har gannich woahrnoamen, dat dor een tüschen de Been’n van de Keerls stunn, denn ikk rekkde in miene Gröttde joa noch nich över de Tresenkant wäch. Un wu dat denn ovgoahn is, dorvan mach ikk nu ähm vertelln.

So as ji dat joa all weeten, bün ikk in een Kuntrei upwussen, in dat Plattdüütsch heel nich belangriek wee. Dat Düütsche har dat man all stuur genooch, de Kopp boaben to hollen – wiel – so een Gemengsel van Herkoamers in een Staddje tohoop dat wee all wat seltens. Ut aal Ekken un Hörns, wor dat Hoakenkrüüz dat wichtichste Teeken wee, har de Regeern de Minschen tosoamenkrüdelt, üm groode Kreechsscheepen to boon. Mit de Scheepenboeree harn wi lütt Schietbüdels joa eelich niks mit an d# Hoot – liekers worden de joa ok tomoal nich mehr bruukt – wiel sükk de Gesellschkupp in Düütschland dreit har.
Bi us in de Stroaten un mang de Hüüs wuur buntk-löärich bit Stiekelwierdüütsch schnakkt dat geev hoast keen Oart van Wordenkliesteree, de dor nich to hörn wee. Wi Kinners hevvt denn us eegen Sproak tosoamenschoostert. Hollen hett sükk dat bi de Minschen, de van hier ni nich wäch weesen sünd, bit up de hüütige Dach. Man woll nich mehr so up de eerste Oart – oaber doch.
Na – liekers. Ikk bün woll all as Oostfrees up de Welt koamen – ikk kunn näämich eder platt-schnakken, as up düütsch Papa särgen.

So een poar knustige oostfreesschke Sproakholler geev dat oaber joa ünner de Ölleren – so as us Melkbuur Fidi Folkers in sien lütten Klüterloaden.
Bi Fidi Folkers in sien Melkbuud kunn man aal dat kriegen, wat in d’ Huusholln so nödich wee an Äteree. Oaber noch mehr kunn man as lütji Büksenschieter mitkriegen, wat de Oll’n sükk to vertelln harn. So een neeschierigen Höönermors de hett joa stilkens groode Oorn.

Nu stunn ikk moal wäär mirdenmaken een poar stäävige Mannslüübeen’n – un wee an luustern. Een teinpünner Schwaartbrod schull ikk inkoopen, har Moder mi updroagen.
Well mi nu kennen deit, de weet joa, dat ikk överhaupts nich neeschierich bün – oaber weeten much ikk d’ domoals ok all aal geern.

De Mannslüü schnakkden tüschen Piep un Priem över de Joageree – nä nä – nich över dat joagen achter de Froolüü an – sowat schinants keem dor denn doch nicht an d’ Brett – nää – dat gung över de Hoasenjacht. Ikk har mien Oorn bit an de achterste Kant oapen, dat mi ok jo niks dör de Nöäs gung.
Dorbi har ikk gannich spitzkräägen, dat ikk all an de Riech wee, Tomoal frooch Fidi Folkers mi van boaben rünner, wat he mi denn doon kunn, ov wat ikk inhoalen schull. Un wat keem ut mien Halsgatt schoaten, as de Kugel ut een Jachtgewehr – fief Pund Hoasen schall ikk hoal’n, Unkel Folkers.

Fidi Folkers de hett n’türlich glieks wußt, wat denn lütten Schietbüdel, de dor manken de Mannslüü-beenen vöör sien Tresen stunn, inkoopen schull, wiel dat joa de Tied un de Dach wee, dat de Edens höör Schwaartbrod ovhoalden. Doran kanns doch sehn, dat nich blods de Tied domoals plietsch wäst is – nääää, ok de Minschen weesen reschkoapen woak tüschker de Oorn. Jümmers wäär kunn man dat in de Tied belääven, dat sükk de lütten un de all halfwussen Minschkes in de Tied up mennich Oart un Wies to helpen wussen. Dor is in mien besinnen noch een Stükkji, van dat ikk jo noch ähm vertelln will:

Lifting Anno söäbenunveertich . . .

Kleedoasch wee knapp in disse Tied – so as Äten un Drinken ok. Een schmachtigen Pans kunn’s de Schmacht van buten nich glieks sehn – een tweiräten Büx de Winkelrutz woll. Us Moder de wee joa mit hör Neimaschin verwussen, so geev dat dat bi us eelich nich, dat wi mit kladderich Tüüchs an d’ Liev rümleepen. Oabers wo heet dat all sied ole Tieden? Oahn Utnoahm weet man nich wat normoal is!
Een van mien Süsters – dat wee een fixen kroaten Deern, wenn man use Noabersfroolüü so hör. Wenneer dat näämich bi annern in d’ Huusholln um Hülp gung, denn heet dat blods jümmers: Stüür mi man de Deern her. Man … blods in Huus har de Foon nie recht Lüst, wat to doon. Bi annern dee see glänzen un gliemen, un to Huus kunn see nich sehn wat ünnern ov boaben wee. Bit vandoach is dat meist so blääven.

Disse mien Süster – de dee, wenn hör Strümpen an d‘ Hakk een Lokk harn, de Stää mit Nix eenfach noa ünnern luken. Wat vöörn vöör de Toahnen denn to veel wee, dat schlooch see eenfach dübbelt ünner d‘ Foot. Boaben wee denn jedermoal mehr Been to sehn, un ünnern wur dat Schootüüchs to eng. Figelinsch as see wee – een langern Rokk un grötter Schoo antrukken – un denn hulp sükk dat eers wäär een Settji. Moder hett wiers versöcht, hör dat utto-drieven – henkrägen hett see dat woll ni nich. Wenn ikk vandoach denn Froolüü seech, dee een Kos-metikschooster mit Mest un Strekkbrett wäär up d‘ liek Padd brocht hett – denn denk ikk mennichmoal luut – in Voslapp nix Nees.
Nix Neeäs is wiers ok, dat wi as Kinner in use Oll-dach foaken allenich in Huus weesen. Wiel, de Mo-ders de mussen joa Doalers ov ok woll annerswat ranschkaffen, dat see us Kinner – un foaker ok noch de Mannsbiller de dortogehörden – dat Bekk stoppen kunnen. De meist Mannslüüschikksoaln in de Tied de seegen doch ut noa Süük, noa keen Waarkelstää ov noa Kreechsgefangenschkupp – wenn see denn överhaupts noch läävden. Van dee Familinvoaders heel to schwiegen, de de poar Stempelgröschkes, de see elker Wääk Freedachs kreegen, in de näächste Schlukkbuud dör d’ Halsgatt joogen. Man wuss joa, well leever bi Hein Trenthoamer ov bi Hinni Reck vöör d’ Tresen seet to schluuken, as villicht in Huus sien Olsch een bietji bi de Huuswaarkeree to entlasten, ov een bietji wat bi Huus rümtofrööten üm een poar Tuunfrücht to planten un de gereun to loaten.

Dat mit dat nix Nees, dat nemmt joa rein keen Ennen, wenneer ikk so an aal dat neemodsche Gedrüüs langskiek, wat in de Welt verhakkstükkt word, dormit de Lüü wat belääven köänt. Ton Bispill de Kunstiisboahnen an d’ Sömmerdach. Up düüre Kunststoffplakken suusen de Minschkes denn up foaker noch düürderee Brää ünner d’ Footen de Bargen andoal, ov över Stroaten un Ploatzen. Wenn ikk dat seech, denn kann ikk blods jümmer mit de Kopp schküdden. Up dit Rebett weesen wi as lütji Hömels in de noare Tied de Tied ok allwäär een poar Stappen vöörut. Föör use Schlachichkeit mussen wi vandoch van de Bedrijver van sükkse Anloagen noch Perzenten vöör kriegen.
Wi harn joa ok foaken keen Schnee – un wenn wi Schnee harn, denn harn wi keen Bargen – un wenneer denn moal tofällich de een ov anner Barch in de Gägend van us Plattland rümstunn, denn harn wi keen Schlää to glieden. Dat wee all foaken verdredelk genooch.

Wi wussen us oaber joa to helpen – wi ween joa plietsche Voslapper Kinner. Wi börden bi us boaben in de Schloapkoamers de Seegrasmadratzen ut de Beädgestelln – un denn gung dat los – up Buuk ov up de Mors up de Madratz – un denn de Trapp andoal – dör de oapen Huusdör un rin in d’ Vöör-tuun, wor de Reis denn meist een klabasteriged Ennen funnen hett. Su mennich Buul is dorbi an so mennich Köäsel trüchbleeven. Wi bruksen dat oaber woll schiens, denn mi dücht dat an d’ bilangskieken hoast so, as Mester Meesmann dat jümmers sää, wenn een van us Jungs moal wäär een achter de Oorn kräägen har: „Ov un to moal een an d’ Piepenkopp un dat Denken löppt Galopp.“

Meist leepen disse Spilln – ov ikk mach woll bääter särgen Tiedverdrieven – bi us in Huus ov, wiel mien Moder jümmers an us sää, bevöör see up hör Hannelstuur gung, brengt mientwäägen aal jo Frün-nen mit hierher – oaber goaht mi nich noa anner Lüüd up de Warft. Wenneer dor denn irgendwat Leeges geböört, denn heet dat wiers glieks „Kiek, de Edens Kinner – de sünd joa ok stoadich alleen in Huus.“
Mien Moder de hett us vertroot – un dat dat so blieven kunn, hevvt wi dat mit use Spillwaarken jümmers so henkräägen, dat dor niks bi in Dutten goahn is. Ok hör Vertroon nich un ok niks anners, wenn wi weddermoal een Jung ov Deern ut de Noa-berschkupp – de dat Spill noch nich kennden – in de Steerns kieken leeten. De meisten ut use Kring de wussen joa üm dat Geböören – oaber nümms sää wat dorvan wu dat ovgung, ov woahrschoode
de Neeän villicht föör dat, wat see to verwachten harn, wenneer see in de ole Sörch seeten, un dör een Aarm van mien Voaders Militärmannel luurden, ov see nich up disse Oart Steerns to seegen kriegen. Heel wat anners hevvt see näämich noa een körten Sett to sehn kräägen, wenneer een Krooch Woater dör dat „Rühr“ up hör doalbalscht keem. As ikk all sächt hevv – nümms hett hör woarschoot, wiel see aal sükk ok moal över dat Mallör van een Annern höögen wullen. Nich blods de Olen sünd so.
Nä, näää … ok Minschen, de noch an Wassen sünd köänt all figelinsch füünsch weesen – so as wi, wenneer wi „bi d’ Kusendokter sitten“ speelden

De ole Sörch – de noch van mien Opa wee – de har in d’ Mirden van dat Hollt mit de lüütji Kuul, up dat man sitten dee, een Lokk. Opa de har moal sächt, dat Lokk dat is dor in, wiel, wenn ikk moal een rieten loat, de Damp bäter ünner mien Mors wäch kann. Van dor wussen wi dat denn joa ok.

Wi bruksen dat Lokk oaber föör heel wat anners.
Well bi us nee in de Stroat wee, de wuur blods in use Kring upnoahmen, wenneer he bi d’ Kusendokter wäst wee – dat dee heeten, he muß toeers bi us up de Stool. He muß sien Moot bewiesen un dat he keen Baang vöör de Kusendokter har. De harn wi näämich aalmitnanner son bietji (ok wenn wi dat meist nich togeeven kunnen). Wenn he denn in d’ Stool hukel, keek hüm een van us in d’ Bekk, tüdel hier een bietji rüm, tikker ok woll moal an een Kuus un frooch stoadich, ov all wat to spöören is – jümmers keem moal so ov so een Nääää … bit denn een annern van us van achtern un van ünnern dör dat Lokk in dat Hollt hüm mit een Noadel in sien Achtersden stook.
Denn spöör he tomoal wat, un wuß, woarüm he up de Stool seet. Kiek, un dit weeten will’n woarüm, dat drifft us doch de heele Läävenstied dör de Tied – van Kinds ov an. So as annerletzd ok, as ikk mit mien Frünnd Paul sien Helgoa bi so een lütten Schnakkeree tohoop seet, un see tomoal de Ünnerscheed tüschen Kinners ut een un de sülvige Famili antikkern dee.
Jungs un Deerns, de een Voader un een Moder hevvt, de sünd foaken genooch so verscheeden as Füür un Woater.
As Helgoa dat sää, stunn mi up Schlach mien eegen Familinbild för de Oogen. Bi sowat brukt man meist nich wiet to kieken – brukst blossich de Schkapp in dien eegen Kopp een bietji dörwöölen.
Mien öllste un mien jüngste Süster, ton Bispill, de sünd vandoach noch jüüst so as för säßtich Joahr – de sünd näämich so verscheeden as schwaart un witt.
Mien öllste Süster – van jung an bäter nich as doch – behäävich – to alltied up sükk sülvst bedoacht – man jonich een Trää to flink lopen. Us Moder sää eenfach leu dorto. Utdrieven hett see hör Dochter dat nie nich kunnt. Nich mit Schnakken – nich mit Eien un nich mit Hau’n: Versöcht hett see dat wiers up alle Oarten. Anners wee dat bi mien jüngste Süster. Bi de Deern is Moder villicht een bäten figelinscher vöör-goahn – oaber nä – mien jüngste Süster is woll up een annern Oart strikkt.
Mit dat up sükk sülvst bedoacht wääsen – dor steit see mien öllste Süster liekers woll in niks noa. Dat is denn ok all de eenzige Eenichkeit. Jümmer ünner-wäängs un jümmer an dreien as so’n lütten Düwel, de ut de Zigaarnkist flücht, wenneer man de Dekkel oapenritt.
Wenn man bi us in d’ Siedlung een Drufel Kinner ünnerwäägens seech, denn seech man jümmers vöörnwäch mien jüngste Süster. See wee de Boas – liekers ov dat in de Drufel Jungs ov Wichters weesen. Tja – un denn wee dor de Soak mit de Wäch noa d’ School. Wi harn Glükk – us to Huus un us School de stunn’n man dreemoal henfall’n van anner – good twee hunnerd Meter dör de Lücht ween dat. Mien jüngste Süster hett dat nie nich kloarbrocht, över d’ Stroat noa Huus to koamen. Hör Padd leep iistern dör de Schloot, de achter de Hüüs langsleep – wiel, dat schedderich Woater ut de Husholln muß joa irgendwons henlopen köänen. See keem joa nu ni nich allennich dorlangs – see trukk stoadich as een Steert een Drufel van Mitschöölers dör de Schiet achter sükk an. Un so seegen see denn ok Dach för Dach ut. Schidderk van ünnern bit boaben fullkleit un mit tweiräten Tüüchs.

Wat keem dorbi rut? Moder, de joa woll anners genooch to doon har, muß jeder Dach dat Tüüchs waaschken un flikken. Nä, nä – nich blods de Kledoasch van mien Süster. Dat har joa woll noch angoahn kunnt. Wiel Moder oaber so ‘n groodet Haart hör eegen nööm, hett see ok elker Dach dat Tüüchs van de heele Bagoasch wäär inricht. Wenn de mit schidderk un tweiräten Büksen ov Jakken noa Huus henkoam’n ween – dat har dor denn tomeist düchdich Hau gääven. Aal birdeln un bädeln van us Moder hett bi mien Süster niks hulpen. Un nu kummt dat, wat ikk mit „figelinscher vöörgoahn“ meent hevv.
Mien Süster wee moal wäär mit van boaben bit ünnern vull Schiet van d’ School koamen. Achtern in d’ Waschköäken keem tovöörderst de Kleedoasch ut. Mien Süster steit dor mit hör blanked Lääven mirden in de Koamer – Moder kummt ut de Köäken – een gräsich langen Strikknoadel in d’ Füüsten – un denn kummt dat: So – mien Deern, du kannst di dat utsöken – över de Stroat van d’ School noa Huus henkoamen – denn is dat good – ov du kummst wiederhen achternrüm dör de Schloot. Denn joach ikk di oaber jedermoal disse Strikknoadel bit an de Hals in dien Mors.
Moder moot dor woll so vergrellt bi utkeeken hem-men, dat mien Süster dat föör woahr noamen hett, denn van Stünn’ns an keem lütt Leni elker Dach schoon un schier över de Stroat noa Huus.

Lieklang över de Stroat goahn – dat harn wi ok geern doan, wenneer een van us Kinner ut de Famili elker Dach to Foot de veer Kilometers noa Sengwardöng lopen mussen. Denn ähm vöör dat ole Kaarkdörp dor leech een Stükkwiet in d’ Land rin Idschenhuusen, un in Idschenhuusen bi Öyen, dor wee us Melkkoo in d’ Land. Moder har näämich, as see mit de heele Famili in Veertich van Willmsfeld noa Voslapp flöstert is, de Koo mitnoamen. Mien Moder de kunn so een bietji noa vöörn kieken – sotosärgen üm de Ekk van de Tied. Villicht har see dor all sehn, dat de Melk van dat Deert us moal helpen wüür, de Kopp över Woater to holln. Winterdachs stunn us „Muh-kuh“ – so as wi Kinner us Melkvee Tilly nöömden – n’türlich mit bi Buur Koarl in de Schüür – oaber liekers, de Padd dorhen wee jümmers de sülvige, blods dat dat Winterdachs foaken all schummer-düster wee, wenneer wi mit de Melkbumm in de Füüsten up Idschenhuusen doalleepen. Un nu kummt dat mit dat „up de Stroaten“ lopen. Wi ween joa liekers geern up de liek Padd lopen – DAT wee us oaber nich vergünnt, wiel dat joa een frömdet Rebett wee. Up de een Kant luurde dat Jungvolk van Utters up us, un up de anner Kant ünner d’ Diek lang, üm van achtern över Memmershuusen Idschenhuusen tofoat to kriegen, dor leegen de halfwussen Bengels van Pütthuusen in Verwoahr un tööfden dorup, dat see us een Pakk Hau gääven kunnen. Dat geböör oaber jümmers blossich up de Hentuur, wenn use Melkbumm noch leddich wee. Up rüggels, mit de Melk noa Huus to, hett us ni nich een van de Broers in d’ Padd stoahn. De Melk as hooged Good, dat hevvt see aal mitnanner respekteert, denn wenn see dat nich doahn harn, denn harn see bi sükk in Huus wiers keen goode Koarten hat.

So wee dat domoals.

Ewald Eden,ein Kind der letzten Kriegsmonate.
Als Filius evangelischer Eltern am 22. Dezember 1944 im Luftschutzbunker eines katholischen Hospitals gboren. Die Jahre seiner Kindheit prägte ein stän-diger Wechsel zwischen Wilhelmshaven a. d. Jade, Aurich in Ostfriesland, und Solingen im Bergischen Land. Als handschaffender Mensch war er von Jugend an in vielen Berufen und wechselnden Land-strichen zu Hause. Seit 1999 bestimmt die Feder sein Leben. Sein Schreiben wandelte sich von der Bestimmung zur Profession.
Zweimal hat ihn seitdem der NDR mit einem Preis bedacht. In der Buchreihe ‚Vertell doch mal’ sind diese Geschichten im Wachholz-Verlag erschienen.
Die ersten drei Bände seiner Buchreihe ‚Ein Streifzug – dwarß dör d’ Lääven’ sind 2003 im Heiber-Verlag erschienen.
In vielen hundert Rundfunksendungen hat er seine Geschichten und Gedichte den norddeutschen und holländischen Radiohörern präsentiert.
Im November 2006 hat sich der Abod-Hörbuch-verlag seiner Geschichten angenommen. Das erste Hörbuch seiner Kinder-Geschichten „Im Zucker-hutland“ ist bereits auf CD erschienen.
2006 und 2007 hat die ‚Brentano-Gesellschaft’ Lyriktexte von ihm in die ‚Frankfurter Bibliothek’ aufgenommen.
Sein direktes Denken, und seine Fähigkeit, die Welt mit den Augen anderer zu sehen, kommen ihm beim Schreiben zugute. Zur Freude vieler Menschen, und zum Verdruß etlicher Politiker und Funktionäre, bringt er (fast) jedes (Reiz)thema auf den Punkt.
Hintergründig, oft mit einem Schuß Humor ver-sehen, sind seine Texte häufig sozial- und gesell-schaftskritisch geprägt. In handelsüblichen Schub-laden sucht der Leser und Hörer seine Texte vergeblich.
Seinem Motto, der Leser soll sich wieder erkennen, auf der Reise durch Vergangenes und Gegen-wärtiges, bleibt er stets treu.
Seine Liebe zur Heimat zeigt er mal deftig, mal zärtlich in der Ausdrucksweise – nie verletzend. Er möchte seine Leser ermuntern, dem Leben mit seinem Lachen und mit seinem Weinen nicht aus dem Weg zu gehen, sondern er fordert sie immer wieder auf, mit ihm gemeinsam fröhlich oder auch mal erbost festzustellen, daß man am Anfang seines Erdenweges noch keinen Anzug besitzt, und das letzte Hemd keine Taschen hat. Es dazwischen aber sehr viel Unten und relativ wenig Oben gibt.