Föör Plattschnakkers … Hannower up Platt

Gesellschaft

Sää mien Grootvoader villicht de Woahrheit, wenner he meen, dat ut Hannower noch ni nich wat Goodes föör de Minschen hier bi us koamen is?

Hannower reep – ov bäter man har mi dor henstüürt. Ikk bün losklabastert as dat hier noch aal schleep, dormit mi dor een Dokter in d’ Lääven keek.
Dat har so een moie Vertelleree worden köänen, wenn ikk dor an denk, wat mi hier in de Tied an Goodes tomöötkoamen is, sietdem ikk süük bün.
De Dach leet sükk good an un dormit, dat mi twee Schandarms, de hoast noch hör Eierschilln achter de Oorn harn, mi in de Willemshoabener Konsumtempel, de sükk ‚Nordseepassage’ nöömt un in de ok de Iiserboahn ünnerkoamen is. Noadem unkünnich Minschen oahn Middelschkott in d’ Nöäs hör de Boahnhoff ünnerd Mors wäch ovrääten hevvt. Oahn dat to mooten, hulpen see mi dör de Leechten van de Foahrschienautmoatenwelt.
Mit Billjetschkalter un frünnelk Iisenboahners dor achter is dat nu joa all laang niks mehr – un hier an d’ Ennen van d’ Welt wor sükk Knien’n un Vossen good Nacht särgen doch all gannich.
De Boahn hannelt jümmers noch netso as to Hartmut Mehdorns Tieden, wor he stilkens sää, de Foahrgasten helpen sükk all up irgendeen Oart sülven – un wenner see ut Nod –weil see mit de Deerten van Automoaten nich trechtkoamen sünd – oahn Foahrschien instiegen, denn griepen wi to un kriecht hör bi d’ Mors wiel see schwaartfoahrn sünd. To dat dübbelt ovkasseern kann de Boahn denn ok noch luut bölken, wat de Lüü doch föör Schoojakken sünd un de Boahn bedreegen, wor de dat doch su all so noar geit.
So ov hoast so is wiers dat Denken in de Woaterkopptoorns dor bi de Boahnverwalters. Bispilln dörföör givt dat joa een Hüüpen.

Noa de de Seesüük utlösend Schkaukelee van de Noordwestboahn kunn ikk mi in Ollnbörch komodich in de Polster van d’ Regionoalexpress hukeln, de mi noa Hannower brengen wüür. Mien krüdeligen Buuk kunn sükk wäär inkriegen – un ikk har Tied un Wiel de anner Foahrgasten bi hör Doon to beluuren.
.
Mit de veelen verscheedenhöchtigen Footdeelen in de Waggons föör dat eenfach Volk mach ikk mi nu överhaupts nich anfrünnen. De Boahntuuren van Güstern ween föör mi jümmers wunnerboar – allenich all wäägen dat in de Foahrt lopen köänen up glatten Footdeel oahn Winkel un Hörns.
Winkel un Hörns fabrizeern de Foahrgasten nu oaber joa ton grooten Deel sülven dör de Reev, de Jeden vandoagen mit sükk dör de Gägend pukkelt – un dat schiens ok, wenner he blossich föör een half Stünnen noa sien Schweegermoder ton Koffidrinken will.
Ikk säch woll liekrut Koffidrinken, denn jedeneen, de een moi Köpke Tee vöörtrekken deit, de deit sowat nich, wiel he joa meist üm meist noch een Middelschkott in d’ Nöäs hett.
De Bakkbeesten van Rullschkappen, de de Lüü vandoach stilkens mit sükk rümschlääpen sünd joa dääch so groot as to de blau Engels Tieden de Överseekuffers. Un wiel de nich mehr in de lüütji Gatten över de Sitzbanken passen, loaten de Minschen hör Sakk un Pakk eenfach in d’ Padd stoahn. Van dat kummt schiens ok de Utdrukk, dat is een Stoa in d’ Padd.
As de Toch in Ollnbörch van de Fleutenkeerl, mit de rode Mütz (Rotkäppchens hevvt wi de fröer nöömt) Freefoahrt kreech schunk mi de Tofall – wenner dat hüm överhaupts givvt – een besünner Schlikkerstükk – twee Riegen günntsiet van mi ween twee jung Mannslüü düchdich över dit und wat anners an fabuleern. See leeten oaber ok niks ut bi hör Olldachsbekiekeree. Froo Möller ut de Rezepschon muß dor netso an glöven as de Soak mit de Deern van Direktor Wüppsteert noa de letzde Betriebsfierderee.Tüschein juchhei denn ov un to de een Fendt sien Deert van Büksentaaschkenschnakkfatt, wiel een van buter de Toch ähm gau wat weeten wull.
Un aal dat speelde sükk ov in Auerker Platt – in de Sproak ut mien Haartbloodkuntrei. Woarschiens glöövten de Jungkeerls, wiel see platt schnakken deen, kunn hör nümms van de anner Foahrgasten verstoahn.

Föör mi wee dat sowat as een Upföörung van een nedderdüütschen Koamerbüün, de ikk heel allenich geneeten kunn. Mi hett dat düchdich spiekt, dat dat Spill in Brämen all to Ennen wee, wiel de beid Speelers dor mit Sakk un Pakk utstäägen sünd.
Ikk hevv mi oaber nich wiider argert, un mi vöörnoamen bit Hannower denn son bietji to dusseln. De Boahnhoff verschloapen kunn ikk joa nich – de Foahrt wee in d’ Welfenstaddje joa to Ennen.
Twee Statsjons wiider, in Achim – de Röäk van de groode Brodbakkeree dor in d’ Staddje kiddel mi jüüst in d’ Nöäs – jachterden tomoal Jichterluuden dör de Woagen – dat Kabinett fung wäär an to lääven – mit Lääven dat noch frischker wee as de Speelers van Ollnbörch noa Brämen. Deerns un Jungs de man jüüst över de Dischkant rutwussen ween hukelden sükk up de free Stääen üm mi to.
Tweemoal lüchthoalen loater keem een jung Wichtje as son Bottervöägel anschweeft. Rein achter d’ Puust leet see mi, as see saacht vöör sükk hennschnakkend de Kinnerkoppen tellde – bit dor erlichtert keem: Alle Flöhe sind schon da“

Mit „Flöhe“ meen de krägel Maid dor mirdenmanken de halfwussen Halfwussenen jüüstemang disse Kring van Dartklassler ut de Auerker ‘Finkenbörchschool’, de üm hör to ween as Kükens üm een Klukkhäen de hör ton eersten Moal de Welt buten dat Nüst wiesen deit.

De Koamerbüüns tweede Deel fung an. Niks wee mit dusseln bit de Schaffner kummt. De Vöörhang gung ton tweeden Moal na boaben föör de näächste Vöörstellung. Ditmoal ween de Schauspeelers oaber keen plattschnakkende Jungmanager ut mien Haartbloodkuntrei – dit moal ween dat in d’ Gröönte scheetende Schachgenies – villicht sogoar moal “Großmeister der Zunft”, de all veel Ehr un sülvern Lorbeer van so mennich Turnier in dat Keunichliche Spill mit noa Huus pukkelt harn.
Dör dat komodige un plietsche Verholln van aal de lüütji Oostfreesen üm mi to har mi in mien Besinnen so up Schlach achunfüfftich Joahr noa achtern stuukt – stuuv rin in een Toch van de domoalich Willemshoabener Marinboahn up de eerste un woahrschiens ok eenzige Utfluch van us Voslapper School, bi de aal Kinners un ok de Öllern tohoop ween.
Dat wee säker nich blods föör us Kinner sowat as een Reis ut Dusend un Een Nacht. Nägentein Iiserboahnwoagens achternanner an – vöörn un achtern elks een groodet schwaartet Iisenpeerd vöörspaant – un denn gung dat los. Van d’ Voslapper Boahnhoff (de geev dat wüggelk) över Saan un Voarel up Neenbörch to mit sien Urwald, de de sülvige Noam hett.
Ikk weet nu nich wuveel Koppen dat domoals wäst sünd – ikk weet blossich, dat dat “Flöhe” tellen van use Uppassers een büld mehr Tied fördert hett.
As dat nu ut de Luutsprääkers anfung to räärn: “Hannower – de Toch foahrt nich wiider” dor seet ikk mit mien binnerwendich Denken noch in denn „rökernden Werftblitz“ van d’ Marinboahn ut de füfftiger Joahren irgendwons mirden in dat freeschke Geestland

Dor stunn ikk nu – as ikk ut de Toch klautert wee – in mien kört Hemdje up d’ Boahnhoff – Perron elben, Süüdersied – van d’ Neddersassenmetropol mit dat dreeblodrich Kleebladdje in d’ Staddwappen in de köölige Mörgenlücht. Üm mi to küseln woll Minschen genooch dör de Dach – oaber van Waarmte un van een haartlich Mitnanner kunn ikk niks spöären. Hier hett sükk an dat Ümto woll een büld ännert, hevv ikk bi mi dorcht – dat Minschengood is oaber dör de Tieden dat glieker blääven. Un dat de Hannoweroaners mi dör hör Gedoo künnichmoken dat dat so is – dor bruks ich wüggelk nich laang up tööven.
An anner Iiserboahnploatzen in anner Kuntreien har ikk jümmers glieks – ok wenner ikk frömmd wee – de Waarmte van een Mitnanner spöärt. Dor kunn ikk hier överhaupts niks van föölen.
Sülvst de Biller ut de verleeden Tieden, de ikk van heel ünnern ut mien Weeten ovreep, kunnen mi nich helpen. Ikk wee – ovwoll ikk joa eelich blods retuur koamen wee – up een frömmden Stää laand.
Niks leet mehr so, as ikk dat kennde – blossich de Koal un de hooge Nöäs van de Minschen, dat wee blääven. Dat wee noa Joahrteinden jümmers noch dat sülvige Doon, wenn nich noch düdelker worden.
De mi ut mien Weeten herut vertroode Boahnhoffsvöörploatz, de Kröpke mit de groode Klokk, de Äegi … so as ikk disse Stäen in mi verpakkt har – niks wee mehr so as miene Koppbiller – aalns dat wee kollt un nich to griepen – eenfach steril, so as in Sagrotan düükt – oahn wüggelk Lääven spören to loaten.
Ikk seech blods Prunk un Protz – wor mien Ooch ok henfull.
Stroatenmuskanten seeten woll up de Grund un klömten sükk de Liev ov, Staddstriekers – Minschen oahn Dakk boaben hör Kopp gooten sükk un de Dach üm sükk to mit Fusel un Wermut vull, Schikkimikkitanten ween up Inkoopstuur, schniegelt Mänädscher britschden dör de Vöörjoahrslücht as wenn see Karbid in d’ Achtersten harn – aal dat wat Residenz utmoakt wee dor, blods de Minschen harn nettegroad so good Puppkers weesen kunnt. De kann man foaker noch mehr Föölen ansehn, wenn see in de Dach kieken.
Aal dat, wat ikk to kennen glöövt har, wee joa nu nich mehr. Na joa – moakt ok niks hevv ikk mi sülvst Moot moakt – froachst Du eenfach de Minschen de di tomööt koamt, noa de Richt un de Padd. Schnakken kunn ikk joa noch.
Dat Weeten, wat ikk denn dordör wäär nee dortokräägen hevv, dat har ikk bäter nich to weeeten krägen.
Van söben Minschen de ikk froacht hevv, hevvt mi twee antert, dat see ok keen Hannoweroaners weesen.
Fiefmoal hett man mi blods ankeeken, as wenner ikk de Minschkes fuule Schüldschiens van de Lehmann Broers andreien wull. Een tweedet moal Henkieken wee ikk hör all gannich mehr wert.

Hoapnung gröönte in mi, as ikk, an een Stää in dat wiede Rund vöör de Boahnhoff, een griesed Veerkant to sehn kreech. Ikk hevv dorbi glieks an de veerkantige Steen in Mekka dorcht, un mi föör de Muselmanen bi us in d’ Land hööcht, dat see nu villicht nich mehr in dat wööste Mörgenland pilgern mussen.
Mit dat Denken leech ikk denn oaber joa woll sowat van vöörbi, as us Regeren van de Woahrheit wäch is – un dat is heel moi wiet.

“TICKETT-POINT Üstra” stunn näämich in groode Bookstoavens an de Siedelsmüürn upmagelt.
Dat een Foahrkoartenschkalter as “TICKET-POINT” beteekend ward harr ikk in een noordüütschen Provinzkuntrei nu wüggelk nich verwacht. De Hannoweroaner Dichtbiverkehrsfürsten kunn ikk dat oaber so een bääten noasehn. Wullen see de Besöökers doch säker blods up disse Oart beliekteeken, dat dat joa ok noch denn adeligen Rüpel glieken Noams givvt – un dat de joa Rechten up de ingelsch Kron hett, un mit heel veel Glükk een ingelschen Keunich warden kunn. Liekers moot denn ernstigen August denn all heel veel Glükk un veerhunnerdfüfftich Oknochberechtigten mooten aal mitnanner heel veel Pech hemm’n – denn de veerhunnerdeenunfüfftichste in de Riech to weesen – dat is doch eelich wat van Nümms.
De Tosatz “ÜSTRA” de sää mi tominnst noch wat ut mien Domoalsweeten rut. ÜSTRA hett de Bedrijf all heeten, as de Onibussen in Hannover noch mit Holtgas andreeven wurn un up Haartgummireifens leepen.
Vöör de veerkantige Foahrschienbud seech dat ut as dat in Honeckers DDR vör een HO Loaden utsehn hett, wenner dat dor Banoanen geeven schull.. De Lüü stunnen woll dartich Meter wiet Buuk an Mors üm een Koart to lösen.Wiel ikk oaber joa keen Koart kopen wull – ikk har joa mien Utwies föör Freefoahrt in d’ Taaschke – har ikk solaang tööven mußt bit de anner aal bedeent weesen, wiel anners joa hör Onibus ov hör Stroatenboahn wächwee.
Dat mien Tied denn ok bold wäch wee un mien Termin bi d’ Goodkieker ganz flink güstern wur, dor hett mi nümms noa froacht.
Een ok woll jüüst ut de Provinzi rinkoamen jungen Keerl, de tägen mi stunn, har woll een Oahnung van mien Vertwieflung kräägen, as ikk aal wat ungedüürich hen- un hertrappel.
Villicht stunn mi mien Brast ok all in d’ Gesiächt schrääven -.up jederfall mook he mi up de „Service-Punkt“ in d’ Boahnhoffshaal upmerksoam. Dor wür man mi woll wiiderhelpen – glööv he. He keem joa ok van d’ Land mit sienen Gloven.
Ikk har de jung Kerl as Bedankt för sien Hülp up de Stää am leevsten een Sööten upschnullert – oaber dat harn de Hannoweroaners woll in d’ verkeerde Halslokk kriegen kunnt. In Hambörch ov Berlin is man in dat Denken joa all een bääten wiider in de Waarmte tüschen Broers ovglitscht.
Dat wee in disse Momang ok joa överhaupts nich mien Sörch – mien Sörch wee, dat ikk up Tieds mien Termin inhollen kunn, oahn vöördem noch een Hüpen Doalers föör een Droschke utdoon to mööten. De Roat van de frünnelke Jungkeerl, de ok nich in Hannower to Huus wee, leet mi hoapen, dat disse Bääker mit de suure Klukk an mi vöörbigoahn wüür.
Ikk hevv mi so up mien Stäävelskanten ümdreit un bün in de Boahnhoffshaal trüchbösselt. De Lüü keeken mi all noa, ov ikk woll wat utfräten har un nu föör d’ Schandarms utrieten wull.
Tweedusend Foot har ikk säker all achter mi brocht, sietdeem ikk up Perron elben hannowersched Rebett beträäden har. Ikk bün oaber liekers nich up Kneen fulln un hevv de Grund knutscht.
De „Service-Punkt“ van d’ Boahn wee in de Haal nu wüggelk nich to översehn – ikk weet ok nich, woneem ikk dor een poar Minüten vöördem eenfach so an vöörbischuffelt bün.
Dat Deert seech noa sien Boo-Oart hoast so ut as de Dischen de in d’ Gerichtssoalen de Koppsieden utkleeden.
De sitten dor moi hoch un moi drööch – well dor boaben sitt, de kann de Minschen so richtich van boaben raff ankieken. Dat wee mien eersted Denken as ikk dorvöörstunn.
Vöör dat Dischlerwaark ut bestich Hollt wee ton Glükk vöör mi rein niks los –dat heet, de fief Iiserboahners de boaben up d’ Podium hukelden, harn niks anners to doon as mit sükk sülven wat antofangen. Un dat deeän see denn ok figelinsch. Jüüst dat Mannsbild, dat an häntichsten mit een Kolleechin an rümtütern wee, hevv ik mi denn utkeeken, üm mien Froach lostowarden. Wiel – he seet stuuv in d’ mirden van de Galerie un seech mit sien Seehundsboart so ut, as ikk mi mennich Gerichtspräsidioalen so vöörstellen do.
Mien frünnelk Grööten un mien präziis Froach noa de rechte Padd föör mi dör Hannowers Stroaten wee man nettegroad in sien Bräägen ankoamen, as he ok all van dat Froominsch an sien Siedelskant ovleet, un up mi doalkeem as son Hoabicht, de een Krei de Muus klauen will.
‚Ikk schull gefällichst sehn, dat ikk föör mien Weetensschmacht in de Frömmdeninfo dor buten irgendwons wat to futtern kreech.’
Dorbi weih he mit sien Aarms aal wat dör de Gegend un üm sükk to, as son Elvis Presley Ovklatsch – blods dat de Gummiknoakenkeerl van d’ Mississipi keen Seehundsboart har.
‚De Lüü van d’ Stadd wüürn joa dorföör betoalt, üm sükk mit Turis rümtotargen.
Ov ikk denn nich wuß, dat see hier blods föör Boahnbelangen tostännich weesen. Dat kunn sükk doch jeden de denken kunn denken.’
De veer Kolleechen boaben up d’ Podest un de Minschen üm mi to kreegen hör Bekk gannich wäär to, wiel, so een Rüpelhaftichkeit schiens sülvst föör Hannoweroaner – de joa dör denn ernsthaftigen August joa all een büld wennt sünd – nich Olldach is.
Noadem ikk hüm in mien eerste Reakschon as een nich so moied Körperdeel beteekend hevv, muß ikk doch noch een Froach an hüm loswarden. Ikk hevv hüm froacht, ov he up mien Froach keen Antern wuß – or ov he mi nich antern wullt har.
Up disse Froach hett he mi denn woll antert – un dat is beteekend föör disse Szort van Minschen, de dat woll jümmers gääven ward, de oaber liekers in so een Boahntje niks to söken hevvt. He sää mi liekherut: „ Ich will Ihre Frage nicht beantworten.“
Noa noch mehr hen un her un dat ümsünst utkieken noa een van de goode ole Boahnschandarms keem mi een jung Froominsch in mien Öller to Hülp un wies mi de Padd dör dat Labyrinth van Hannowers Binnerennen. See beliekteeken mi, wor ikk utstiegen muß un dat jüüst dor een Afteek wee un dat ikk de Afteeker man froagen schull – dat wee een heel nümigen un wüür mi säker furrs wiiderhelpen.
Disse Hülp hett mi hulpen, wiel de benöömte Afteeker nich dorup kääken hett ov ikk wat bi hüm koopen wull ov eenfach blods sien Weetenshülp bruks.
Fief Minüten loater un fief Minüten vöör de Tied wee ikk denn dor, wor ikk hen muß.
Retuur noa d’ Boahnhoff hevv ikk denn keen Hülp mehr brukt
Wäär up d’ Boahnhoff ankoamen har ikk dat Glükk, dat dree Minüten loater een Toch noa Ollnbörch gung. Ok van d’ Perron elben. In disse dree Minüten muß ikk mi ok noch entscheeden ov ikk tein Euro tobetoalen wull, or leever annerdhalf Stünnens up de näächste Aarmlüüverbinnung wachten wull. Ikk har mi näämich mörgens up een Normoalfoahrkoart fastlächt.
De näängzich Minüten tööven wee mi noa disse Mörgen denn doch toveel un ikk enter de ICE – ovwoll ikk in disse Momang de 10 € Togeld all son bietji achteran blaaren de. Ikk hevv mi denn flink wäär inkräägen un dorcht, wäch is wäch, un moal mit een Intercity dör de Welt to suusen is doch ok wat.
Tüschen Wulmstörf un Nienbörch keem denn ok verrafftich een Koartenknipser langs de Riegen. As ikk dat vertroode: “Noch jemand zugestiegen” hörde, hull ikk hüm mien Normoalfoahrschien hen, greep in mien Knipke un wull de Toschlach betoalen. Un wat sächt dor de frünnelke Iisenboahner mit een waarmed Lüchten üm de Oogen: “Dat loat man sitten”, un gung wiider noa de näächste Foahrgast üm dor to knipsen.
Dit lüütji Teeken van een Minschke in Boahnuniförm hett mi de Gloven an de Minscheit – de ikk in Hannowers Wööstland all hoast verlorn glöövt har – wäär trüchbrocht.©ee

ewaldeden

Hein Stiekelschwien

Hein Stiekelschwien un sien Froo un Kinner hör Karteer föör de fröstigen Joahrsmoanten …
Dat Vöörjoahr wee mit saachte Footstappen in use Tuun intrukken, un mit hüm ok us Sömmergasten van d’ verleeden Joahr. Jüüst in de Nacht as de Klokken wäär up Sömmer inricht wurn, har sükk ok de Fröst ut use Gägend in een Rebett vertrukken, in de sien Iis in de waarmen Moanten ok stiefed Woater bleev.
Dat leet netso, as wenneer Generoal Winter un Hein Stiekelschien mit sien Bagoasch sükk över hör Woahnenwesseln ovkauelt harn. Glieks an de eerste Sömmertiedsoabend hörden wi Hein all van wieden schnufeln. Dat wee woll wat, wat blossich he moaken dürs. Sotosärgen as Teeken dat he de Boas van de Büngel wee.
 Denn van de anner Bösseldeerten in de Kring kreech man höächstens wat to hörn wenneer see vöör de Blokken seeten to schmatzen. Wollwoahr VÖÖR de Potten un Pannen, worbi dat okk woll dat een ov anner moal een bääten ruch hergung bi de Tageree üm de beste Futterploatzen.
As dat so is mit een Drufel schmachtich Jungvolk.
Ikk hevv foaken dorcht, dat dat netso is as dat vöörtieds bi us in Huus, wenn wi Kinner aal üm de Toafel to seeten un doarup töövten, dat Moder föör us Stükken schmeer ov us dat Äten up de Tellers scheppde.
Us Voader hull sükk denn jümmers een bietji ovkant van dat Driefen rings üm Tellers un Kummen. He wee sien Deel säker, ok oahn dat he dat so mook as nu Heinstiekelschwien inmirden sien schmachtich Famili vöör de Potten un Pannen. Hein sett sükk stilkens mit siene heele Gröttde mirden in de gröttste Schöädelee. As ikk mi denn so bi mi vööstellt hevv, dat us Voader dat so moakt har … äärlich … ikk hevv luuthals lachen mußt. Oaber ok dordör hett sükk Hein Stiekelschwien in sien Futterblokk nich störn loaten.
Nu brukt he föör sükk un sien Famili föör de nächste koole Winterstied oaber keen Bott mehr söken – nu hevvt see hör Ünnerkoamen jüüstemang in use Tuun.© ee
ewaldeden2018-10-28

Dat Kalennerblatt

 

 

11. September 2001

Dat Kalennerblatt.

 

 

 10. September – 18 Uhr –

Cloas sitt an sien Schrievdisch — ’n Büld Zeitungs un Bööker sünd up de Dischploat verdeelt. De witte Stükken wesseln van een Hand in de anner — de Oogen wischen ungedüürich över de Bookstoaven un de Billers — see finn’n niks, wor see sük an fastholln köänt. Dor mutt dat doch wat gäven — schütt hüm dat dör de Kopp. Is doch woll keen Dach in d‘ Welt, an de dat niks to bedenken givt.

„Mien Jung — dat Oabnbrod is kloar!“ röpt Moder ut de Köäken.
„Ik koam glieks“ — antert he, oahn dat he dor achter kummt.

Sien Denken söcht ünner de heel Schrieveree aal dat, wat man mit de elbente September behang’n kann. He brukt vöör sien Roadiosendung mörgen noch Begäbenheiten, üm dat Kalennerblatt to beschnakken.
He hett sük rein verfäärt — Moder steit vöör d‘ Schrievdisch: „Nu koam oaber eers her to äten. Kanns doch noas wiidermoaken — Voder is ok all binn’n. De Broadkartuffels worn koalt.“

Recht hett see. Dat wee doch nu wüggelk to schoa. Vöör de anner Tüünkroam hett he joa noch de heele Nacht Tied.
„Na Jung — kanns de Knütt nich tweikriegn?“ meent Voader, as Cloas sük an d‘ Disch sett. „Wat givt dat denn so wichtichs?“ kummt dor denn noch achteran.

„Dat is dat joa man jüüst — ik kann nich so recht wat finn’n, wat de Lüü van d‘ Stohl haut. Dissen oarigen elmten September will nich so recht wat hergäven.“ Sien Hann’n wöhln beid in d‘ Hoar, as wenn see dor wat finn’n kunn’n.
„Nägenteinhunnerdsässunachzich sünd an disse Dach in Pol’n aal politisch Gefang’n freeloaten woorn,“ sächt Moder so ganz näbenbi.
Cloas un Voader drei’n beid to glieks de Nakk — un kieken Moder an.

„Woneem weets du dat denn?“ kummt dat as een ut de twee Halsgatt’n. De beid Mannslüü kieken Moder as so’n Weltwunner an.
„Joa, meent ji denn wüggelk, ik kann blossich Bohnszopp koaken — un mien Kopp hebb ik blods, wiel de Hoarschniedersch ok läven moot?“

Man hört, wo de beiden Kerls dat Bekk tofaalt.
„Jana — de mit mi de School reinmoakt — de hett mi dat vertellt. Hör Söähn is domoals freekoam’n. De Voader is jüüst vördem dodschoaten wurn — in Danzich. Up de Leninwerft. He wee denn Walesa sien Patzmann.“
Waau — denkt Cloas, so käen ik Moder joa gannich — un luut sächt he: „Du häst di doch anners nich för Poli“ — wiider kummt he nich.

So’n bäten spütz faalt Moder hüm in d‘ Word: „Nich för Politik interesseert, meenst du woll? Ji beid harn mi joa moal froagen kunt — oaber nää, dat is joa Mannslüüsoak!“
„Höhö…“ — man sücht Voader sien Roatlosichkeit an.
„Brukst gannich höhö to särgen,“ grient Moder över de linker Gesichtshälft —“ik hebb mien Krüzen bi d‘ Woahl’n jümmers dor moakt, wor ik meen, dat see hengehörden. Un nich dor, wor ik see noa dien Meen’n moaken schull! So — nu weets du dat ok glieks.“

Moder is furss ’n Stükk grötter wurn.
„Nu ät ji man wiider — anners word dat aal koalt.“
Moder is ganz Moder bläwen — so, as wenn see sük gannich bemööt is, dat see de Familinweltörnung in fief Minüten up d‘ Kopp stäelt hett.
Voader sächt niks. He geit in siene Broadkartuffels tokehr, as wenn dat up de Welt niks anners geev.
Dat moot he woll eers moal doahlschluken. Noa sien Gesicht kunn man meen’n, he is so’n bietji stollt up sien lütt Froo.

Een lütten Sett hört man niks as Goabelklütern.
Voader hett sogoar vergäten, de Kiekkassen antostelln, üm in de Noarichten rintolustern.
„Eenunzäßtich hett an disse Dach Borchward in Bräm’n doch pleite moakt — wenn ik mi recht besinn…“ Kann dat wään, dat Voader Tärräng torüchgewinn’n will — indem he disse Satz in d‘ Lücht stäelt?
Mattichkeit haangt över de Köäkendisch — so as wenn de Woorden eers moal Reakschion entwikkeln moten.
„Ach — weeds du noch, Voader? Säßunfüfftich — an’n elmten September…“ As Moder dat sächt, moakt see een Gesicht as Puus up Sönndach. „Hannower — Filmpalast — de eerste Upföhrung van „Hochtied up Immenhoff“ — mit Heidi Brühl un Paul Klinger…“ see sücht ut, as har see dor sülvst mitspöält.

Voader näämt sien Fuuk of: „Wat hett dat denn mit Politik to doon?“
„Mit Politik niks — oaber mit Leevde, du Dööspaddel. Dor ween wi näämich dat eerste Moal tosoam’n in d‘ Kino!“
Moder is rein ’n bäten franterich — so kümmt Cloas dat tominnst vöör — oaber dor moot he sien Voader in still’n bistoahn — mit disse weibliche Logik — dor kummt he ok nich torech.
Voader kraabt sük de Kopp: „Wenn ik mi dat so besinn’n do — Moder — du häst recht. Oaber eehrlich — van de Film hebb ik domoals nich vöäl mitkrägen.“
As he dat up siene plietsche Oart sächt, kikt Moder tomoal heel anners ut: „Dat spöär ik vandoach noch.“
Wiider sächt see niks.

Cloas meent, dat he een Drei kriegn mutt — un steit up. „Denn will ik man wär in mien Bööker rin kruupen — ’n Deel hebb ik joa to weeten krägen.“
He lett sien Öllern alleen — villicht kummt de beidn vanoabnd joa noch mehr Vergangenheit tomööt.
Noch ähm twee Trää in d‘ Tuun — ’n bäten Woater ovschloahn — un denn vertrekkt he sük in sien Aarbeidsstuuv. An d‘ Schrievdisch hett ok noch nümms wiidermoakt — na joa — well schull dat ok.

Dat verdekkselte Kalennerblatt vöör de elmte September.

Fidi Schiller sien Jungfroo van Orleangs faalt hüm in — dat de Tragödii an’n elmten September vöör tweehunnerd Joahr dat eerste Moal in Leipzich upföährt wordn is — dat will mörgen ok nümms weeten.
Schiet — he lächt sien Manuskript vöör de Sendung eers moal bi d‘ Sied. Villicht schütt hüm vernacht joa noch wat in.

Een poar Stünn’ns loater — mennich Geschichten un Gedichten hett Cloas in de Tied upaarbeit — moot he ähm ’n lütten Paus moaken.
Dat Manuskript mit dat halfkloare Kalennerblatt kiest hüm an. Tööv man — du kummst ok noch dran — sächt he so to dat Stükkji Papeer. Eers moal een Zirett schmöken — un ’n poar Minüten de Flimmerkist anmoaken. Kieken wat in de Welt so los is.
Ahh — enn dree, dat lett he lopen — dat kummt hüm to pass.
He pliest man blossich mit een Ooch un een half Ohr dorhenn. De anner Deel van sien Kopp word so’n bäten van Drüselichkeit befalln — de Dach wee joa ok lang genuch.

Tomoal is he woak as’n Hoabenlucht — CIA — Geheimakten geöffnet — Dokumentarfilm — Chile — General Schreiber — Allende — Putsch!
Een heelen Riech Kersen is tomoal in sien Kopp to lüchten. De Schloapichkeit is wäch — dat is sien Kalennerblatt!!!
Nägenteinhunnerdeenunsömzich — Putsch in Chile — elmten September.
De US-amerikoansche Geheemdeenst hett siene Archive öpentlich moakt.
Wat he nu to weeten kricht, sörcht dorför, dat he de tokoam’n Stünns Moachpien hett.
För de Ermordung van Generoal Schriiver — wat de Üpperste van d‘ Chilenisch Militär wee — un de Ermordung van Salvador Allende — de freegewäälde Präsident van de Chilenen — sünd de Amerikoaners verantwordlich.
Nä — nich de Iisverkööper in Floridoa un ok nich de Rinderzüchter in Texas, nich de Schooputzer in Manhatten un nich de Fährmann an d‘ Mississipi — nä, de domoalich Präsident Richard Nixon un sienen engsten Vertroden Henri Kissinger.

De beid’n harn sük dat utdoacht, wiel see meenden, een Volk, dat sük freewillich een Kommunisten as Präsidenten utkikt, kann nich ganz dääch ween.
Bevöör disse Krankheit noch mehr Lüü anstäken kunn, mussen de Minschen — de dorvan befall’n ween — flink bi d‘ Sied brocht wurn.
Dat heele Wark antoschuben, wee denn goden Henri Kissinger füfftichdusend Dollars in boar un een Lävensversäkerung över tweehunnerdfüfftichdusend Dollars wert.
Sovöäl hett de Kerl krägen, de Generoal Schriiver vöör sien Huus dodschoaten hett.
Üm Salvador Allende bruksen see sük denn nich mehr sörgen. Dat de an de Kant keem, dorföör hett de tweete Generoal in d‘ Chilenisch Militär sülvst sörcht.
De modernste Gerädschupp har Henri Kissinger hüm tokoamen loaten. In grote Conteeners — as Diplomoatengereedschupp utgäven.

Een Üppersten — vöör dartich Joahr in de US-Verträdung in Santiago Militärattaschee un Kissingers laang Aarm — hett nu, dartich Joahr loater, nipp un nau künnich moakt, dat de Mächtigen ok in Amerikoa niks dorto läärt hebbt.
Up de Froach, woneem hüm dat woll leed deit üm de Hunnerddusende Minschen, de dor in Chile foltert wurd’n un üm de Ekk broacht sünd, anter he mit een Schmüstern üm sien ole Oogen: Dat wee blossich een reinmoaken — un de Chilenen hör eegen Schüld wee dat sowieso — wat keeken see sük ok een Kommunisten as Präsidenten ut.
Henri Kissinger hebbt see denn ok noch versöächt to befroagen — oaber de hett sük ümdreit — un niks sächt.
Villicht wull he ok blods nich nochmoal leegen — so as vöör de amerikoansche Kongress, as he bi sien Utsoach, dat he dor niks mit to kriegen har, de Aarm hoabn hett — un mit de sülvige Hand veeruntwintich Stünn’ns loater de Befehl to de Ermordung van Generoal Schriiver to ünnerteeken.

De Filmbericht is all’n Stünn’n Geschichte, as Cloas sük liek hensett un de Rüäch stöähnt. Dat, wat he dor hört un sehn hett, is to Papier.
Nu licht dat verflikste Kalennerblatt tomoal tofrää vöör hüm — kiest hüm ok gannich mehr so van ünnen an.
Harrijeeses — de Klokk is glieks fief. He lett d‘ man aal so lirgen un krupt in d‘ Nüst — ’n lütten Mütz vull Schloap bruukt he denn doch.

„Cloas — du muttst upstoahn….. häst doch üm nägen een Termin …. is glieks half aacht.“ Moder hett hüm ’n lekker Köpke Tee brocht, un lukkt de Stoffhangers bi d‘ Sied, üm de Lächte rin toloaten.
So richtich will dat noch gannich dör de Oohrn in sien Kopp krupen — he wee doch jüüst eers inschloapen.
„Drink man eers een Klukk Tee, dat du to Verstand kummst — un wenn du sowiet büst, hebb ik ok Frööstükk kloar“. Dorbi kikt see so blied ut, as wenn see noch mit Voader in Hannower in d‘ Filmpalast sitt. „Bi di wee oaber noch laang Lucht an. Häst du dien Kalennerblatt denn kloarkräg’n? Anners — ik hebb vörmörgens all wat in d‘ Blatt funn’n.“

Hör Schnakkeree suust man aal so an Cloas sien Oohrn vöörbi — he mutt sien Denken eers mit koalt Woater wär up’n fasten Grund stell’n.
„Vöör fiefuntwintich Joahrn an’n elmten September hebbt jugosloawisch Nationoalisten een amerikoansch Fleeger in hör Gewalt brocht. De wull blossich van Nevjork noa Chikago… stell di vöör, du wullt ähm gau van Hambörch noa Frankfurt — un ünnerwäängs sächt tomoal een Verrükkten, dat is nu mien Fleeger un ji sünd aal mien Geiseln…“

Bi de letzt Worden dreit see sük van d‘ Fenster wäch — „…du hörst mi joa gannich to…“ Man kann de Enttäuschung doröver, dat he noch nich an d‘ Computer sitt un de Neeichkeiten upschrift, in hör Gesicht sehn.
„Moder — do mi een Gefall’n — loat mi noch ’n poar Minüten Ruh…“ sächt Cloas mit loahme Stiäm.
„Ik wull di doch blods …“ mehr kricht see nich ruut.
„Is all good Modeke — ik weet dat woll. Oaber ik hebb vernacht noch sovöäl up mien Kalennerblatt krägen — ik moot dat eers moal sakken loaten.“ As he dat sächt, is he man so ut d‘ Bäed sprung’n — nähmt sien Moder in d‘ Aarm un drükkt hör ’n Söten över d‘ Ooch. He weet — see meent dat doch good — un mit de Ruh is dat liekers to Enn’n.

„Na denn will ik man….“ saacht trekkt see achter sük de Koamerdör in d‘ Schlött. Cloas hett spöärt, dat see sük dor keen Riemsel up moaken kann — see kann joa nich weeten, dat hüm dat Kalennerblatt as Stiekelwier in d‘ Pans sitt.
Een Vierdelstünn’n loater sitt he in d‘ Köäken. ’n week koakt Ei, Moders eegen Marmeload un ’n dikken Rehm söten Wittstuut — kann dat wat Moiers gäven?
De Wittstuut is noch waarm. Güstern to d‘ Oabnbrodstied wee dat noch Mähl. Dat heele Huus rükt noch noa Bakkoabnd.

„Mi wee güstern Oabnd so tomood — ik muß mien beid Mannslüü eenfach noch wat Goods doon,“ dorbi schufft see hüm noch een dikk Stükk Stuut röver — „ät man noch.“
Güstern mörgen har he dat noch dor achterneit — üm sien Moder to bewiesen, wo good hüm hör Leevde deit — vörmörgens kann he dat nich — de Biller van vernacht nähmt eenfach to vöäl Bott in. „Wääs mi man nich düll — dat ät ik, wenn ik vernoamiddach noa Huus koam.“
„Drink wennichstens noch ’n Taass Tee, bevöör du ut d‘ Huus geihst…“ Mehr sächt see nich. As wenn see üm de Stiekelwier weet, de sük üm sien Moach dreit hett.

He is heel blied, dat dat vörmörgens nich so’n wichtigen Soak is. Sien Gedankens goaht näämich hör eegen Padd.
Wo kann een Minsch as Henri Kissinger — van de he jümmers sovöäl hollen hett — de ut sien eegen Kindheit eelich wat anners weeten muß — so een Irrwäch goahn? Is he dör sien Kindheitsbeläven in Düütschland so verbiestert, dat hüm Minschenläven niks mehr bedüüden?
Dat kann d‘ oaber nich wähn — denn har he dat doch nich heemlich doan. Een Antword kann Cloas sük dor nich up gäven — un froagen kann he Kissinger ok nich.

Villicht word dat wat bäter, wenn he dor noas över schnakken kann.
Twalf Ühr is dat hoast, as he wär buten vöör de Dör steit — Moder räknd säker to Middach mit hüm. Eenmoal anpingeln, un see weet, dat he nich kummt.
An een Moder, de to dat Weltgeschehn wat to särgen hett, mutt he sük eers wähnen. Oaber nich vandoach.

De Diek un dat Woater moten hüm eers de Kopp ’n bäten freeweihn. Wenn irgendwat dwarß sitt — hier boabn up Diek, mit dat wiede Woater vöör sük —, löpt sük dat meest aal torecht. Am moisten is dat bi anlandigen Wind — wenn de Stiem över de Noordsee wächgoahn is — un van Nöörden dat Gefööl van Wiede un Freeheit up siene Schullern droacht.

Mit kloaren Kopp un puusbakkigen Klöär geiht he up Sendung.
De Minschen in dat wiede Land so’n bäten wat in hör Modersproak vertelln — up Plattdüütsch Biller to moal’n, de een mit de Oohrn sehn kann.
Füfftein Ühr un tein Minüten — in fief Minüten is dat Kalennerblatt, dat hüm all twalf Stünn’n to foat hett, an de Riech.

In d‘ Redakschionsruum lopen de Noarichtenmaschien’n — veeruntwintich Stünn’ns an d‘ Dach vörnan wään mit aal dat, wat rund üm de Globus passeert. Wenn man de tweete is, de de Minschen wat beliekteeknd, hett man meest verlor’n. So is dat nu moal.
He will jüüst sien Kalennerblatt — wat hüm allwär so scheef anluurt — ünner dat Volk brengen, as see aalmitnanner tomoal so stief sitten, as wenn see ut Soalt ween.
Blossich de Billers lopen un lopen…..

In Nevjork sünd twee grote Fleegers in de Torns van dat „World Trade Center“ floagen.
He weet nich, wat in de Kolleegn vöör sük geit — sien eerste Gedanke is: De leev Gott hett sien Möähln anschmäten — un tüschen de grot Steen’n is een Gemengsel van Minschenwark un Minschen — un sien Kalennerblatt — dat he nich mehr loswurn is — licht dorboaben up un dreit sük mit.

Up dat witte Papier steit anners niks mehr up as: Chile — Chile — Chile… un de Minschheit steiht dor üm to un kann de Möähln nich anholln …..© ee

ewaldeden2013-09-11

Nebelzeit

Doak trekkt över d’ Land . . .
 Siet aacht Wääken is Krischoan nu all ünnerwäägens – to Foot ünnerwäägens – van Dörp to Dörp. Aal dat, wat he sien Eegen nöömt, dat hett he in de gröönsche Büdel verwoahrt, de över siene Schullers bummelt.
Siet aacht Wääken hett he nu all mehr keen Dakk över d’ Kopp. Siet aacht Wääken schlöppt he nu all in Buten. Dat Gras steit noch hoch un schier – up d’ Land givt dat noch keen Heubülten in de he sükk schnaas verkruupen kunn.
In de Schüüren bi de Buurnploatzen kann he stilkens nich ünnerkruupen – dor hevvt de Hunnen tüschen Düsterwarden un Mörgenlächte dat Regiment. Un de möächt Frömmden meesttieds gannich good lieden. So een utschmachtigen Landstrieker keeken see denn foaken as wat to frääten an.
Ut een van sien Büksen – twee har he man blods hat – hett een so een Bieter annerletzt de Mors rutreeten. Van dat, wat dorvan blääven is, moakt he sükk nu Plünnen för sien Footen in de Stäävels van Opa Dickermann – wiel de Stäävels hüm een heel Endji to groot sünd.
  Tein Joahr hett he sükk as in d’ Paradeis wäänt – in de ole Zigeunerwoagen – dor achtern in Dikkermanns Tuun – ünner de groode Nöätenboom. De Boom, de elker Haarst dat boagen Woagendakk mit siene Früchten to een lüstich Trummel mook. An de busich Doagen – wenner de Noordwest över d’ Diek störmt keem – un de Nöäten de Oosten munterholln säen. Wenn de istern Füürstää vergnööcht vöör sükk hen-schmüsterde, un mit siene Waarmte de Tabaksblöä drööchte, de an d’ Hüselband ünner de Dekk hungen.
Opa Dikkermann sörch stilkens dorför, dat – wenn dat Haarstdach wuur – een groodet Foor schwaarten Törf ünner de Woagen leech. De veerkantich Törfsoden kunn’n dat gannich verwachten, de knuffige iistern Oaben gleunich to moaken.
Wat hett he sükk hööcht un komodich föölt, in de ole hollten Woagen. De ole Woagen, de Joko vöör tein Joahr dor eenfak stoahn loaten hett, as de Seisenkeerl mit dat schwaarte Tüüchs üm Middennacht bi hüm to Visit keem, un hum in de Ewichkeit hoalt hett.
Sien Frünnd Joko ….. – he kunn gannich särgen, wo laang see sükk all kennden. He gung noch in d’ School, dor wee Joko all jümmers mit Peer un Woagen dör d’ Dörp trukken, üm Kant un Band un Kinnerklöädjis to verkoopen.
Eens Doachs wee he denn in d’ Dörp blääven. Krischoan har sükk wunnert, dat sien Peerd dat överhaupts noch kloarkräägen har, över de Hümpel vöör d’ Dörp wächtokoamen.
As wenn sükk een wat dorbi dorcht har, lüüden jüüst in disse Momang de Klokken van d’ Kaarktoorn her to een Hochtied.
Dat ole Deert vöörn in de Diessel wee blods noch een Schkaa van Peerd. De Knoaken stunn’n as Hoakens in d’ Lücht, an de een de Huut uphungen har. De Rirbens seegen ut as een groodet Waaschkbrett. Joko gung dat nich veel bäter. Man kunn hüm de Sakramenten dör de Bakkschokken pusten – so as Opa Dikkermann dat sää, as he Joko to sehn kreech. He hett de beiden denn eers richtich wäär up Stükken brocht – Joko un sien klöäterich Peerd. De ole „Schindmähre“ nööm Veehannelsmann Jöädenblood Jokos tröe Lisa, de he glieks to Peerfleesch moaken wullt har.
Achtein Sömmers – un netsoveel Winters har see Jokos Huus up Trabb hollen – un denn sowat.
In Hannes Dikkermanns Appeltuun is see denn to’n letzden Moal utspaant wurden. Veer Joahr hett see sükk in d’ Gröönland ünner de Appelbööm noch hööcht. Een Wääk vöör Joko is see vöör tein Joahr de Padd in d’ Hääven vöörrut goahn – denn dor sünd see nu liekers wäär binanner – de Twee.
  Wo is de tröe Lisa dat woll ankoamen – so oahn hollten Läer up de moager Knoaken? Dat ok all moal de Hoar wächschüürde, wenner Joko keen Schmoalt har, üm de Reems dormit intoschmeeren. Foaken genooch wee een drööch Knüven Brot an d’ Dach för de beiden dat eenzige Foor wäst.
Hannes Dikkermann hett de beiden denn oahn to froagen bi sükk upnoahmen. Opa Dikkermann – de meesten Lüü in d’ Dörp hullen hum för kopplastich, wiel he so een Volk bi sükk logeern leet. So een Volk, dat sükk överall blossich veeruntwintich Stünnens uphollen drüff – irgendwons dor buten vöör de Dörpen.
So een Volk, vöör dat man de Waaschk van d’ Lienen hoalen muß. Man wuß doch, wat dat för Minschen weesen – disse düsterklöärigen Bloodföötlöpers.
Bäedeln – un bi de Dörn lang de Lüü bedreegen – wat anners kunnen de doch nich.
Ochjoa – woahrsärgen un in de Steerns kieken, dat kunnen de Wiever mit dat schwaarte Hoar un de gleunigen Oogen ok noch.
Vöörsehn schull man sükk vöör dat Volk – de Dören un Fensters up Schlött hollen. Mennicheen, de keen Dören mit Schlött har, de dee sien Huus tospiekern, wenn een van de Kinners dör d’ Dörp reep: „De Zigeuners koamt!“.
Un so een Volk geev de ole Kerl bi sükk Bott. Schwienkroam säen de Lüü in d’ Dörp – un am luudsten jüüst de, de dat nödich harn.
De Börchmester stüür denn ok, glieks as de veeruntwintich Stünn’ns ovlopen weesen, de Schkandarm noa Dikkermann hen, üm Joko un sien klöäterich Peerd un Woagen ut dat Dörp to wiesen. De veeruntwintich Stünnens „Kaiserruhe“, de elker Kuntrei disse Foahrenslüü günnen muß.
So har de ole Willem dor in Potsdam dat vöör laang Tieden eenmoal to Papier brocht.
Opa Dikkermann har ünner de Bössel an Siebo Rüstmann sien kantigen Schkandarmskopp denn glieks een van sien dikke Zigaarn stoppt, un hüm oahn Doon noa de Börchmester trüchstüürt. De Gemeendroat schull sükk woagen, Joko ut dat Dörp brengen to loaten – he – Hannes Dikkermann – wüür sien Aarmenhülp an de Gemeente wächfallen loaten. Fiefhunnerd gülden Doalers – he räken jümmers noch in Doalers, liekers de „Reichsmark“ tüschentieds de Moagersüük ovlächt har – trüllerten ut sien Pinunsenschkapp elker Joahr in de Gemeendbüdel.
Denn oahn de Aarmenhülp van Hannes Dikkermann harn de Buurn un de Kooplüü in d’ Kuntrei de Schmachtlieders in d’ rundum an d’ Hals hat.
Ok dat har de ole Willem vöör een Riich van Joahren fastlächt. Dat wee noch Gesetz – ok wenn de knustige keunigliche Potsdamer Striedhammel sied nägenteinachtein bi sien Verwandschkupp – dor bi de Keunigin Wilhelminoa – in d’ schulige Oranjeland hukel.
  Dat gröttste Huus in d’ Dörp – de ole Föätenschmää – wee to een Aarmenhuus ümboot worden. Mennich Joahren noadem de letzde Föätenmoaker – „Böttcher“ sääen de Minschen in Düütschland buten de oostfreeschke Grens – mit Sakk un Pakk wächtrukken wee. Dreehunnerd Joahren lang harn de Dikkermanns bestich hollten Föäten langs de Woaterskant för Herings, för Ölich, för Schmoalt un för Soalt leevert.
Füfftich Föätenmoakers weesen in goode Tieden Dach för Dach ünner dat gewaltige Reitdakk togaang wäst. De groode Kaark dor tägenan kennde dat all gannich anners. Van schmörgens in d’ Schummern bit Oabends in Düstern gielden de Soagen un kawammsten de Hoamers. Foaken seech man dat Lucht van de Schienfatten bit noa Middennacht blenkern. Dat klung as Suldoaten-trummeln, wenn dat Iisen in de schwielich Mannslüüfüüsten dat blikkern Band över de Tünnen dreev.
Bit denn een tiedlang moal een Dikkermannboas vergääten har, in d’ Land to kieken. Wiel he to sien Tied to fosst mit Genever un lichtvardige Froolüü togaang wäst is. He har nich de groode „Fabrik“ in d’ Noaberkuntrei wassen sehn. De „Fabrik“ mit de neemoodschen Dampkädels as Haart van de Maschinen dor ümto – de „Fabrik, in de Mannslüü, de niks anners läert harn, un Froonslüü un Kinner, de niks anners kunnen, för een Schäät van de Doalers, de sien Föätenmoakers kräägen, teinmoal sovöäl Tünnen an een Dach tosoamenklüterten, as sien Handwaarkers in een Wääk kloarkreegen un ovleeverten.
So keem dat mit de Tied, as dat koamen muß – een Fuust har de letzde Tünnreifen över dat letzde Fatt drääven – dat letzde Spundlokk wee verpikkt, un dat Füür to’n Föäten utbrann’n wee utgoahn. Heel saacht wuur dat in dat groode Huus. De Schieven in de Fensterlokken wurden spoakerk – de Dören bleeven up d’ Schlött – un de Spinnkers, Fleddermüüs un Voagels trukken dor in.
För över twee Minschenöller full dat Huus in Schloap – net as bi Dornröschen in Grimms Vertellereen. Bit Hannes Dikkermann – in de Riech van de Hannelslüü mit disse groode Noam de söbente – een Aarmenhuus dorut moakt hett. Dat wee för dat heele Dörp wat heel Nees wäst. Sowat har dat in d’ Land noch nich gääven. De Minschen in dat Rundum üm de Kaark twiefelden denn ok an Hannes Dikkermann sien Küän. De meesten van de Dörpslüü stunnen achter de Dören un luurden up de Dach, an de Hannes Dikkermann mit noakend Mors langs de Kaark brägenklöäterich achter sien verlüstichgoahn Denken anleep.
  Dat Begriepen, wo riek de knüsterige Junggesäel wüggelk wee – dat hett bi de Dörpers een büld Tied un noch mehr Belääven brukt.
As de Tieden leeger wuurden, un de ole Dörpkrooch – as Krööger Knappsakk sien Goldgruuv har moal een de Utschank beteekend – tomoal Stöähn bruks, un Hannes Dikkermann de Stöähnpoahl sett’d hett, dor is dat noch nümms ingoahn.
De Tied wee man jüüst een halv Joahr öller worden, as Schimmelpennings Kolonioalwoarenloaden düchdich anfung to hoosten. Oahn Hannes Dikkermann sien Böstwikkels ut Doalerschiens wee de Klüterloaden över kört ov lang to een dodet Huus worden. Dor hevvt de Dörpslüü dat ok noch nich begrääpen. Eers as de Möller Windscheef heesterk an to knücheln fung – un de Flöägels van sien Möälen nich mehr so gliemich dör de Lücht flutterden – dor gung de Minschen in d’ Dörp een Lucht up. Dor seegen de eersten Hannes Dikkermann sien Schienfatthannen lüchten.
De Kösten för de neeän Seils fungen näämich all an, de Möälensteert antognaueln. Hannes Dikkermann hett de franterich Drievers van d’ Spoarkass denn flink de Tannen trukken. Dat de Drööchte in d’ Sömmer keen Frücht brocht har, kunn man doch de Möller nich in d’ Bankbook schrieven. De Teinde – de he för d’ Moalen kreech, seech denn för d’ Joahr ok eder so ut as de Schkabellnskoppen tüschen de Kaarsenbööm, de de Vöägels wächjoagen schullen.© ee 

Ewald Eden

Haartpukkern…

 

 

 

Haartpukkern…

Wi danzten blods een Sömmer lang …

Mit stief Kneen, van de twee Stünns sitten hier boaben up de Düünenkant, koam ikk to Been – dat word Tied, mi up d’ Padd in d’ Staddje to moaken. Mien Boantji in een groodet Hotel luurt up mi.
Tweehunnerdveertich schmachtich Gasten bruken wat to futtern, dat see wäär wat up d’ Liev kriicht.
Dör dat sinneeren över diese Minschen hör Lääven tüschen Krooch un Verhoalen hevv ikk doch verrafftich de verkeerde Wäch inschloan.
Na, liekers – de hunnerd Trää wiider, de Tied rekkt noch dääch.
Mit irgendeen Denken in d’ Kopp togaang klabaster ikk an dat ole Seeteeken boaben up de Kapdüün vöörbi. Ikk bün all hoast an de anner Kant, dor weiht saacht een frünnelked “Heee” achter mi an – hoalt mi in un hollt mi fast.
Ikk hevv mang mien Drömeree gannich spitzkräägen, dat up de Steenen ünner dat Teeken well seet.
Ikk scheet rein tosoamen, as de Luuden mien Oohr’n tofoat kriigen – drei mi üm, un düük in een annern Welt.
Ikk seech een Deernsgesicht vöör mi un hevv tomoal een heelen Tuun vull Bottervöägels in mien Buuk an schwääwen.
Ikk much … näää, ikk muß eelich wat an hör särgen, doch ikk kriech keen Word rut. In mien Halsgatt sitt een Hüdel, woll so groot as de Moand an d’ Hääven.
Dat Wichtje vöör mi dücht mi as een Engel – so as see van de Steenen upsteit un twee Trää nörder kummt.
Wi stoaht us as in Steen hauen täägenover, wi köänt us beid nich röör’n – blods us Oogen köänt wi nich bi us holl’n. De loopen inanneröver, so as de Sünn nett achter de Häävenskant in d’ Woater düükt. Dat Maidji hör Oogen sünd deep un rein as een Woaterpool in de Bargen, un lüchten so waarm as Bernsteen. Ikk meen mien Haartpukkern hörn to köänen – dat schleit mi bit boaben in d’ Hals un drifft mi een gleunigen Klöär ünner de Huut.
Wulaang wi dor as fastwussen stoahn, kann ikk nich särgen – mi dücht dat as een Läävenstied.
Fasten Grund ünner d’ Footen hevv ikk eers wäär tofoat, as wi vananner ovloaten. Ikk weet joa woll, dat ikk hier up de Eerdengrund bün – föör mi hett sükk oaber liekers jüüstääven de Häävensport updoan. Ikk glööv, mien Engel hett mi de Padd föört. Dat mutt so wääsen, denn Traudel – so heeten de sünnenwaarmen Oogen – is ok nich an de Stää, an de see eelich wääsen schull.
Wi schnakken beid niks – wi föölen blods un strieken us saacht tägensiedich över d’ Lääven.
De Bottervöägels in us willt sükk nich to Ruh setten – see fluttern un fluttern … un de eenzigen Wöär tüschen us an dissen Oabend sünd noa fasthollen un een langen heeten Sööten: “Bit mörgen Oabend”.
Wi bruken anners niks to särgen – wi weeten Beid, wi meenen de sülvige Tied un de sülvige Stää.
Wu köänt veeruntwintich Stünns blods so gräsich lang wääsen? Een tiedlang vöör de Tied striek ikk all üm de Kapdüün ümto. Ikk kann nich verwachten, to weeten to kriegen, ov ikk dat nich allens blods dröömt har.
Ikk hevv nich dröömt – mien Haartensblööm flücht up mi doahl as wenn wi tweirääten ween un nu wär eens sünd.
An dissen Oabend hört de Welt us alleen, un ikk kriech dat eerste Moal to weeten wat Lääven anstööten kann. Wi holln us tägensiedich fast, wenn wi in de Leevde indüüken – jümmer un jümmer wäär.
Wiet noa Middennacht sücht de Nacht us in d’ Sand bi d’ Füürtoorn lirgen – boaben us dreit sükk de Füürkring in de Kapp.
Dat eerst Moal in mien Lääven spöär ikk keen Baang – keen Baang irgendwell irgendwat nicht rechtdoan to hemm’n.
Wi lirgen Huut an Huut – in de Halsbucht fööl ik dat weeke Hoar – so as mi dat rüüken in d’ Nöäs killert, is dat nich van disse Welt. In d’ Paradies kann dat nich moier rüüken. Ikk fööl mi as wenn ikk up een lange Reis goahn bün.
Een Häävenssömmer har sien Loop dör de Tied anträden.
Aal dat, wat dat Lääven vöördem mit us moakt har, dat wee vergääten – wee eenfach noa ünnern szakkt.
Wi hullen us gägensiedich boaben dat Woater in dat de een oahn de anner ovdrunken wee. Jedeneen üm us to kunn oahn hentokieken sehn, wat mit us geböör. Wi harn dat künnichmoaken van us Glükk am leevsten wiet in de Welt fleegen loaten – in allermanns Oohrn. Doch dat gung nich – wäägen us Öllern. Traude gehörde hör Voader to as sien Eegendom, un ikk, ikk hör mien Moder to as hör Eegendom. So muß dat Weeten dorüm in us lüütji Welt up d’ Eiland blieven, un dor mit us dör de Tied goahn.
Tomoal wee denn een groodet Lokk in mien Olldach – mien Engel wee wäch. Hör Voader har wat van us Glükk spitzkräägen un sien Dochter noa Huus hoalt. Irgendeen up d’ Eiland wee us us Glükk nich günnen.
Dör dat Lokk wee ikk oaber flink dör, as Traudel mi schreev, wi kriegen wat Lütts. Ton tweeden Moal in dissen Sömmer, de nu all in gülden Klöären dör de Doagen leep, har ikk de Buuk vull Bottervöägels un Haartpukkern bit achter mien Oohrn.
As de Haarst dat Regiment up d’ Eiland in siene Füüsten nääm, mook ikk mi mit dit Haartpukkern un vull Freud up miene Leevste un dat neeä Lääven in hör Liev, up de Padd noa hör Tohuus.
To sehn kräägen hevv ikk miene Leevde nich mehr – oaber to weeten kräägen hevv ikk van hör Voader, dat he mit mien Moder tosoamen dorföör sörcht har, dat dat neeä Lääven in sien Dochter keen neeäd Lääven mehr wee.
Mien Haartpukkern wee woll noch dor – noch foster as vöördem – doch dat wee blods noch dat Haartpukkern van een tweibroaken Haart.© ee

De Hund is wäch …

 

.

 

 

De Hund is wäch …

 

Dat wee Soaterdachnoamiddach – bi us in d’ Huus wee rein Gehüdel. Eelich wull’n wi – dat heet mien Moder, mien Froo un ikk – de Wääk so sinnich utlopen loaten. Dat wee us woll denn oaber een nich günnen.
Middachs har sükk vöör de Oabend Visit ansächt. Verwandtschkupp van de wi all laang niks van sehn har. Najoa – dor mutts mit lääven. Dat weesen joa ok heel Leeven, oaber Ruh vöör de Obend, dat seech wat anners ut.
Vöör d’ Teedrinken hevv ikk noch gau een Remmel Fleesch ut d’ Iis hoalt un in Stükken schnääden. Wiel – mien Froo wull to oabends noch wat Schlikkerlekkers trechtmoaken.
Wenneer selten Visit in d’ Huus kummt, denn moot joa ok wat rejells up de Toafel stoan. Wo sücht dat anners denn ut. De Visit kunn anners joa woll meenen, man wee knieperk. Mien Froo wull sükk up jederfall noaderhand nikks noaschnakken loaten.
Dat schull irgendwat Figelinsches ut een steenschen Förm gääven.
Ähm vöör särß wee see dormit dör.
Ikk har mi noa d’ Teedrinken noch gau up de Padd in d’ Dörp mookt, dat för de döstigen Halsgatten föör de Oabendstünnens ok genooch to drinken in d’ Huus wee. Ikk wuß joa, well dor keem, un dat de een ov anner van de Visiters sükk vöör een Buddel Genever nich baang mook.
So’n bietji Gnadderichkeit leep mi oaber doch woll över d’ Liev – dat moot ikk togääven – vanwäägen de Ruh, de ikk nu nich kreech.
Mien Froo sää mi dat ok so vöör de Kopp, as ikk wär in de Döör rinsteuster. In sowat hollt see sükk liekers nich trüch.
Moder har sükk stiekum in d’ Tuun vertrukken, un wee dor buten wat an rümklütern. Föör dat „Striepelichkeiden ut de Padd to goahn“ dor har see all jümmers een fienen Nöäs föör.
Lütt Schiko – wat mien Moders öllerhaftiges Hundje wee – de leet sükk ok nich sehn. Deerten sünd joa in sowat ok blods Minschen.
Bi mien in d’ Köäken hen un herstrumpeln stööt ikk mi mien Been ok noch an de Klapp van d’ Bakkschkapp. De har us Köäkschke oapenloaten, dat de Waarmte dorrut flüchten kunn.
Ikk futer vergrellt vöör mi hen: „wat schall de Klapp denn noch oapen – de Hitt is doch laang vergoahn“ – un nei hör mit een Kawamms to. Bäter is mien Luun dordör ok nich worden.
Mien Froo sää blossich spütz: „Roop Moder man ähm rin – wi mooten us joa ok noch een bäten ümtrekken.“
Dat hevv ikk denn joa ok doahn – un hör glieks dorbi sächt: „Breng ok de Hund mit rin.“
„De is nich bi mi,“ anter mien Moder mi. Aal fleuten un ropen un kieken brorch niks – lütt Schiko leet sükk nich sehn. Nu mussen wi dree ok noch up Hund söken andoal.
De Klokk nüdel in d’ Rundum – us Visit stunn för de Dör – wi ween noch nich ümtrukken, un de Hund harn wi ok noch nich bi d’ Steert to foaten kräägen.
Oaber wi ween joa nu dree Minschen mehr, de sööken kunnen. Jedeneen luur in aal Hörns – bi de Noabers wuur anpingelt un noafroacht – wi streeken ümto över d’ Gröönland – niks van dat brorch dat Hundje an d’ Lucht..
Dat gung van Oabendsünnenblenkern över schummerdüster bit hen noa d’ Schienfattlüchten. Wi kreegen Schiko nich to Gesiächt.
Eenzich wat dor bi rutkoamen is – ikk seet van ünnern bit boaben vull Kooschiet. Schlankwäch wee ikk in so’n weeken gröönschen Kladder van us Noaber sien Melkleeveranten utglääden un har mi moi dor in dreit.
„Nu loat us man eers ähm ringoahn un wat äten un drinken“ keem van mien Froo – „villicht is Schiko denn van sülvst allwär dor“ leep dor noch köölkoppich achteran.
Froolüü kieken bi sowat glööv ikk bäter dör. „Seech man to, dat du wäär ünner Minschen dröffst – anners moots du vernacht hier up d’ Gröönland blieven.“
Dormit wee ikk denn joa meent. Van wägen de moie Röäk, de mi anhangen dee.
Noa een halven Stünnen in d’ Achterköäken, un twee Boadballis vull Woater, kunn ikk mi sülvst wäär rüken, un wuur to de Gesellschkupp toloaten.
Ikk plannt mi in d’ Sofaekk – sett mi goaelk trecht – un kiek in twee schmachtige Hundeoogen.
Schiko gluum dör de Glasschiev van d’ Bakkschkapp. Wee he doch verrafftich noamiddachs in de waarme fleeschlüftige Bakkschkapp sprungen – un ikk mit mien luuslöpich Lääver har hüm de Klapp vöör de Nöäs togallert.
Bliedschkupp wee tomoal wäär in d’ Huus – un een moien Oabend, mit de anner Mörgen een poar veerkantige Brägen, de is dor denn ok noch bi rutkoamen.© ee

 

 

Twee besünner Hunnen

 

Twee besünner Hunnen

 

Us Stuuvenschkapp de wee ut schwaart Eeken moakt – de middelste Döör van d‘ Ünnerdeel wee ut blankpoleert Wuddelholt.

Achter de Glasschieven in de Upsetter blenker een Lakörkaraffe mit de dorto gehörigen Glöäs.

Dat wee heel fien Kristall ut Itoaljenien. Su wuur dat tominnst bi us in Huus jümmers sächt.

De har mien Voader van een van sien Foahrten mitbroacht – wiel – mien Voader de wee Seemann. He har in sien Boantji veel van de Welt sehn.

In de Karaffe is nie nich Lakör inwääsen – un ut de Glöäs is nie nich drunken wurden. Wi weesen joa man aarm Lüü, un dor geböör sükk suwat ähm nich.

Ikk hevv dat in mien Kinnertied nich anners sehn, as de tinkelnden Glöäs achter de Schieven.

Dat wee Moder hör ganze Stollt. Ikk mach woll bäter särgen, dat wee hör halwige Stollt – de anner Hälft de stunn näämlich an de Sieden van dat Böverdeel.

Dat weesen twee Hunnen – twee witte Porzelloandeerten.

See harn laang Schlappoorn – een moiet Gesiächt upmoalt, un een güldigen Kett üm de Hals mit een groodet Schlött dor an.

Dat weesen us Ingelsch Hunn’n. De har Voader ok van de Reis mitbrocht. Wenn Moder nu meen, dat see alleen in d‘ Stuuv wee, denn streeken hör Hannen allmoal sinnich över dat witte Porzelloan. Dorbi keek see denn ut, as wenn see mit hör Gedankens heel wied wäch wee.

Kinneroogen de seecht sowat.

Dat wee Joahren loater – Voader leech all laang ünner de grööne Grund un Moder wee mit hör Woahnung noa wietwäch trukken – dor stunnen de Hunn’n jümmers noch an de sülvige Stää. As wenn see an dat Holt fastwussen ween.

Hör schwielich Hann’n sträken noch mit de sülvige Lichtichkeit doröver hen, un hör Oogen wiesen mi bit toletzt, dat see mit hör Gedankens noch netso wiet wäch wee, as för füfftich Joahr.

Har hör Keerl hör ok nich veel Goods doan in hör Lääven – de Leevde to hüm de seet jümmers noch in hör Haart.

As ikk all een utwussen Minsch wee, hett mi een olen Koptein – ünner de mien Voader noch noa See to foahren is – moal verklokfidelt, wat dat mit de ingelsch Hunn’n för een Bewennt har.

So een Seereis, de düür meist laang. De Scheepen ween foaken wäkenlang – ov wat säch ikk – moantenlang up dat wiede Meer ünnerwägens. In elker Hoaben, de dat Scheep up de Reis anleep, gungen de Seelüü an Land. Wiel – see harn joa meist düchdich Schmacht in de Büx. De eegen Froonslüü seeten joa moi hoch un drööch wiet wäch in Huus.

In elker Hoaben geev dat domoals ok all Doams, de för sowat een fiksen Hand harn. Wenn dat nu jüüst een ingelschen Hoaben wee, wor dat Scheep fastmook, denn wee dat so een eegen Soak.

In dat britannisch Keunichriek dor wee Leevde verkoopen verboaden. De Schandarms in de Hoabenveedels – de Bobbies, as een Ingelschminsch woll sächt – de harn dor een bannich schkaarp Ooch drup. Mennichmoal ok woll twee Oogen, wiel dat joa ok blods Mannslüü weesen.

Up jederfall mussen de Doams mit de Klöäterbüssen heel moi woahrschoo hollen, wenn see de Lüttmanndjis van de schmachtigen Seelüü wat to futtern geeven.

Dat givt oaber joa niks up de Welt, wat een strammen Seemannsknütt nich hollen kann. Dat Doon wee denn heel eenfach.

Wenn de Seelüü bi de Doams to een honorigen Pries een Porzelloanhund köfft harn, denn drüffen see hör upto de Klöäterbüssen vull speen. Un aal ween see wäär tofrää. Kiek – un twee van disse „ingelsch“ Hunnen de stunnen bi us up d’ Stuvenschkapp. Ikk hevv dat nie nich över d‘ Haart brocht, Moder dorvan to vertellen. See hett de wiede Blikk in de Oogen – de see har, wenneer see saacht över de Hundskoppen streek – mit up hör letzte Reis noamen.© ee 

 

Gefühl . . .

Märchennächtige Augen
locken mich zum Glück
am Wolkendeich der Himmel
ist voller Sterngestick

drum laß ich mich umfangen
bin von Erwartung froh
freu mich auf deine Liebe
ich weiß nur noch nicht wo

und ist sie dann geschehen
die bunte Seligkeit
das Glück wird leis‘ verwehen
wohl in die Ewigkeit.

© ee